باباکوهی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
باکویه شیرازی
زادروز ۳۳۷ هجری
شیراز
درگذشت ۴۴۲ هجری (۱۰۵سالگی)
آرامگاه پیر سبز، شیراز
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر علی ابوعبدالله، ابن باکویه
لقب باباکوهی
گفتاورد از بد و نیک و، نیک و بد بگذر
بکن از عقل و نفس خویش حذر
مردم چشم و دیدهٔ دل شو
تا ببینی نگار را به نظر
توربین بادی در منطقه باباکوهی

باکویه شیرازی یا علی ابوعبدالله ابن باکویه مشهور به باباکوهی، (زادهٔ حدود سال ۳۳۷ هجری در شیراز - درگذشتهٔ ۴۴۲ هجری) از شاعران ایرانی است. در25 مهرماه 1392 طرح بازسازی و مرمت آنجا بررسی گردید و از تاریخ 1آبانماه قرار است پس از مرمت ومقاوم سازی به فضای گردشگری - باستانی -تفریحی تبدیل خواهد شد . این فضا توسط گروهی جوان مرمت و فضا سازی خواهد شد.

پیشینه[ویرایش]

وی در جوانی به کسب علوم تکمیلی پرداخت و اغلب مشایخ نامی آن روزگار را ملاقات کرد و هنگامی که شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف مشهور به نیشابور رفت ابن باکویه به جای شیخ عبدالرحمن سلمی در خانقاه معروف آن شهر به ارشاد مشغول بود، بین او و شیخ ابوسعید مباحثات مختلف عرفانی درگرفت و ابوسعید به سؤالات وی پاسخ داد. همچنین در نهاوند میان ابن باکویه و شیخ ابوالعباس جانشین شیخ کبیر ابوعبدالله خفیف شیرازی عارف نامدار در باب تصوف و طریقت مناقشات زیاد روی داد و آن شیخ به وفور فضل و کمال و وسعت اطلاعات ابن باکویه اعراف کرده‌است.

جامی شاعر بزرگ قرن نهم در کتاب نفحات الانس می‌نویسد، خواجه عبدالله انصاری از ابن باکویه چندین بار به تجلیل یاد کرده و به انتخاب خود ۳۰ هزار حدیث و ۳۰ هزار حکایت از او نقل کرده‌است و مخصوصاً بارها گفته که ابن باکویه ملک بوده‌است و از همه علوم با نصیب و حتی او را بزرگ‌ترین شیخ عصر خود دانسته و از این که نسبت به خواجه بیش از دیگران توجه داشته تفاخر کرده‌است.

عبدالله باکویه پس از سال‌ها مسافرت و جهانگردی دوباره به شیراز برگشت و چند سالی را دور از مردم و هیاهوی شهر در غار کوه شمالی شیراز که آن را صبوی می‌گفتند عزلت گزید و به عبادت پرداخت و در سال ۴۴۲ پس از عمری ۱۰۵ ساله درگذشت و مریدان وی را در خانقاهش که امروز آرامگاه اوست دفن کردند. در این کوه قدیمی ترین چشمه ایران که هنز جاری است قرار دارد . در جوار آن مجموعه رفاهی شامل فست فود ، جگر سرا ، کافی شاپ ، شهر شادی، و... قرار دارد این عمل به همت 3 تن از هموطنان با نام های ع. بهرامی ، ع، عابدی و سرکار خانم چالاک انجام گردید . شایان ذکر است کلیه تابلوهای سرامیک نصب شده هنر دستان هنرمند خلاق و توانمند شیرازی سرکار خانم ن.حامدی میباشد . باشد که همشهریان در نگهداری از فرهنگ ایرانی کوشا باشند.

شک در شاعری او[ویرایش]

بنا بر نظری: باباکوهی شاعر نبوده و هرگز شعری نگفته و دیوانی که به او نسبت داده‌اند متعلق به صوفی دیگری است که ظاهراً در قرن نهم و دهم هجری می‌زیسته و گاهی کوهی و زمانی انسان تخلص می‌کرده و نباید او را به ابن باکویه که از مشایخ بزرگ قرن پنجم بوده‌است اشتباه کرد زیرا علاوه بر این که اشعار دیوان باباکوهی از حیث سبک و انشاء مناسب با آثار شاعران قرن نهم ودهم است بعضی مضامین و حتی پاره‌ای از غزلیات حافظ را اقتباس و استقبال کرده‌است.

شاید این کوهی شاعر، روزگاری بر سر مزار ابن باکویه به عزلت و گوشه نشینی پرداخته و در همانجا مرده و مدفون شده و دیوانش هم به عنوان دیوان باباکوهی منتشر گردیده‌است. مطابق استقصای مرحوم علامه قزوینی، قدیمی‌ترین نسخه این دیوان در سال ۱۰۸۸ یعنی بیش از ۶۵۰ سال بعد از ابن باکویه نوشته شده و فعلاً در موزه بریتانیا است. اولین مرتبه مرحوم رضاقلی خان هدایت در ریاض العارفین که در سال ۱۲۶۰ تألیف شده ذکری از باباکوهی شاعر کرده وگرنه تذکره‌نویسان پیشین هیچ‌کدام نه از او یاد کرده‌اند و نه ابن باکویه را صاحب قریحه شاعری می‌دانسته‌اند. به هر حال باباکوهی شاعر صوفی غیر از ابن باکویه‌است و عبدالله محمدبن باکویه یا باباکوهی که مردم شیراز او را از قرن پنجم می‌شناسند وعرفا او را از اولیاء و مردان بزرگ می‌دانند آن پیر مرادی است که در سال ۴۴۰ برفراز کوه صبوی شیراز درگذشته است. سعدی در باب پنجم بوستان در ضمن اشعاری اشاره به باباکوهی (باکویه) کرده که مرحوم علامه قزوینی در حاشیه شدالازار آن را بصورت زیر نقل کرده‌است:

ندانی که بابای کوهی چه گفت به مردی که ناموس را شب نخفت
برو جان بابا در اخلاص پیچ که نتوانی از خلق بربست هیچ
کسانی که فعلت پسندیده اند هنوز از تو نقش برون دیده اند
چه قدر آورد بنده حور دیس که زیر قبا دارد اندام پیس
نشاید به دستان شدن در بهشت که بازت رود چادر از روی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

دیوان شیخ علی مشهور به باباکوهی، شیراز: کتابفروشی معرفت، چاپ سوم با تصحیح کامل، ۱۳۵۳ خورشیدی.