جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

استوانه کورش در مرکز نشان رسمی جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران.

نشان رسمی دربار پادشاهی ایران دوره پهلوی ۱۳۰۴ خورشیدی تا ۱۳۵۷ خورشیدی
(نگاره نشان پادشاهی در نشان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران به‌کار رفته است.)

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران نام مجموعه جشن‌هایی است که به مناسبت دوهزار و پانصد سال تاریخ مدون شاهنشاهی ایران و در زمان سلطنت محمدرضا شاه پهلوی از تاریخ ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۷۱ (برابر با ۲۰ تا ۲۴ مهر ۱۳۵۰) در تخت جمشید برگزار شد. در این جشن‌ها، سران حکومتی و پادشاهان ۶۹ کشور جهان شرکت کردند و تمدن و تاریخ کهن ایران را ارج نهادند.

سازماندهی جشن‌های ۲۵۰۰ ساله

بنا به برخی منابع پیشنهاد برگزاری جشن‌ها اول بار توسط شجاع الدین شفا مطرح گردید.

برای برگزاری جشن‌ها سازمان شورای مرکزی جشنهای شاهنشاهی تاسیس شد که ریاست عالیه آن با شخص شاه و حسین علاء وزیر دربار وقت هم به عنوان رئیس شورای مرکزی جشنها تعیین شده بود و سناتور جواد بوشهری هم نیابت علاء را برعهده داشت.

اعضای شوراي جشنهای ۲۵۰۰ ساله در يك جلسه به رياست جواد بوشهری از راست: باقر پیرنیا، غلامعلی اویسی، جواد بوشهری، حسن زاهدی، مهدی شیبانی و ضیاءالدین شادمان

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در شهر شیراز و در کنار تخت جمشید (پارسه) با حضور سران کشورهای گوناگون جهان برگزار شد. از میهمانان در چادرهای بزرگی که به همین مناسبت سفارش داده شده بود پذیرایی شد.

آغاز مراسم در پاسارگاد و در جوار آرامگاه کوروش بود که طی آن شاه نطق خود را خواند و سپس سران و پادشاهان ۶۹ کشور جهان، به کوروش بزرگ ادای احترام کردند.

ده میلیون بیننده، این مراسم را از تلویزیون تماشا کردند. پس از پایان پیام شاه، ۱۰۱ تیر توپ در آسمان پاسارگاد شلیک شد. تاج گل باشکوهی در پای آرامگاه کوروش نهاده شد.

میهمانان خارجی جشن

محمدرضا شاه پهلوی در حال ادای احترام به آرامگاه کورش بزرگ در جریان برگزاری جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران.

۲۰ پادشاه و امیر، ۵ شهبانو، ۲۱ شاهزاده، ۱۶ رییس جمهور، ۳ نخست‌وزیر، ۴ معاون رییس جمهور و ۶۹ وزیر خارجه از ۶۹ کشور در مراسم شرکت کردند.^{[نیازمند منبع]}

فهرست میهمانان سلطنتی

• پادشاه هایله سلاسی از اتیوپی
• پادشاه فریدریک پنجم و ملکه اینگرید از دانمارک
• پادشاه بودوین و ملکه فابیولا از بلژیک
• پادشاه ملک حسین و شاهزاده منی از اردن
• پادشاه ماهندرا و ملکه راتنا از نپال
• پادشاه اولاو پنجم از نروژ
• امیر عیسی بن سلمان آل خلیفه از بحرین
• پادشاه کنستانتینوس دوم و ملکه آنه-ماری از یونان
• سلطان قابوس بن سعید ار عمان
• شاهزاده عبدالولی خان و پرنسس بلقیس از افغانستان
• پادشاه موشوئشوئهٔ دوم از لسوتو
• پادشاه عبدالحلیم از مالزی
• زاید بن سلطان آل نهیان از امارات متحده عربی
• شاهزاده فرانز جوزف دوم و پرنسس جورجیا از لیختن اشتاین
• شاهزاده راینیر سوم و پرنسس گریس کلی از موناکو
• دوک بزرگ جان و پرنسس جوزفین کارلوته از لوکزامبورگ
• شاهزاده برنهارت از هلند
• شاهزاده فیلیپ، دوک ادینبرا و پرنسس آنه
• سیلمه آقا خان (همسر کریم آقاخان امام حاضر شیعیان اسماعیلی (فرقه نزاریه))
• ولیعهد کارل گوستاف شانزدهم
• شاهزاده خوآن کارلوس اول اسپانیا و ملکه سوفیای اسپانیا
• شاهزاده ویکتور امانوئل و پرنسس ماریانا از ایتالیا
• شاهزاده میکاسا و پرنسس یوریکو از ژاپن
• شاهزاده بانوباندو از تایلند
• پادشاه مولای عبدالله و پرنسس لامیا از مراکش
• پادشاه مخوسینی از سوازیلند
• استاندار رولند میشنر از کانادا
• فرماندار کل پاول هاسلوک از استرالیا

فهرست رئیس جمهورها و نخست وزیران

• یوسیپ بروز تیتو رئیس جمهور یوگوسلاوی به همراه همسرش جوانکا بروز
• نیکولای پودگورنی رئیس جمهور اتحاد جماهیر شوروی
• فرانز جوناس رئیس جمهور اتریش
• تودور ژیفکوف رئیس جمهور بلغارستان
• امیلیو گاراستازو مدیسی رئیس جمهور برزیل
• اورهو ککوهن رئیس جمهور فنلاند
• جودت سونای رئیس جمهور ترکیه
• پاول لوسونزی رئیس جمهور مجارستان
• لودویک اسووبودا رئیس جمهور چکسلواکی
• یحیی خوان رئیس جمهور پاکستان
• سلیمان فرنجیه رئیس جمهور لبنان
• جاکوبوس فوچه رئیس جمهور آفریقای جنوبی
• لئوپولد سنگور رئیس جمهور سنگال
• وی وی گیری رئیس جمهور هند
• مختار ولد داداه رئیس جمهور موریتانی
• هابرت ماگا رئیس جمهور کشور داهومی
• نیکلای چائوشسکو رئیس جمهور رومانی به همراه بانوی اول و نخست وزیر النا چاشسکو
• موبوتو سسه سوکو رئیس جمهور کنگو
• رادولف گناجی رئیس جمهور سوییس
• شابا دلماس نخست وزیر فرانسه
• کیم جونگ پیل نخست وزیر کره جنوبی
• امیلیو کولومبو نخست وزیر ایتالیا
• کلیمازسکی معاون رئیس جمهور لهستان
• اسپیرو اگنیو معاون رئیس جمهور آمریکا
• وون واسل رئیس جمهور فدرال آلمان غربی
• رویی پاتریکیو وزیرامور خارجه پرتغال
• ایمیلدا مارکوس بانوی اول فیلیپین

رژه تاریخ

سربازان هخامنشی در رژه تاریخ مقابل تخت جمشید

نام رژه‌ای که در روز دوم جشن در مقابل تخت جمشید برگزار شد و در این برنامه ارتش ایران در دوره‌های مختلف تاریخی ایران از برابر شاه و میهمانان رژه رفتند. برنامه با تقدیم نامه‌ای از سوی ملت به شاه ایران به وسیله دو سوار که از مجلس شورای ملی در تهران تا شیراز را با اسب طی کرده بودند شروع شد. آغاز رژه با به حرکت در آمدن درفش کاویانی در مقابل صف سربازان بود و در ردیف دوم درفش همانشان کوروش و ارتش هخامنشی قرار داشتند.

هزینه برگزاری جشن

هزینه برگزاری جشن‌ها و ساخت تاسیسات جانبی و بناها معادل حدود ۱۲۰ میلیون تا ۳۰۰ میلیون تومان (معادل حدود ۲۲ میلیون دلار با نرخ برابری سال ۱۳۵۰) از سوی منابع مختلف ذکر شده‌است. البته رقم هزینه شده برای این مراسم به گفته عبدالرضا انصاری که مسوول مستقیم برگزاری جشن بود نزدیک به دویست میلیون تومان بود که ۶۰ میلیون آن از محل کمک بخش خصوصی، ۵۰ میلیون از محل کمک دولتی و بقیه از محل ذخیره دفتر برگزاری جشن‌های شاهنشاهی ایران تامین شد. برای تامین هزینه برگزاری جشن‌ها از سال ۱۳۳۹ تا پایان جشن، از روشهای مختلفی استفاده گردید. از جمله صرفه جویی در هزینه‌های سازمانها و ادارات دولتی و همچنین تخصیص بودجه.

سکه نقره یادبود جشن دو هزار و پانصد ساله

البته این هزینه شامل ساختن بنای یادبود شهیاد در تهران، توسعه زیرساخت مخابراتی اسد آباد همدان، توسعه فرودگاه شیراز و ساخت و تجهیز هتل‌های تهران و شیراز و راه سازی نیز بود. در پایان این جشن‌ها دوازده میلیون تومان در صندوق کمیته برگزاری جشن باقی ماند که به تکمیل مسجد اعظم آیت الله بروجردی در قم اختصاص یافت. همچنین گزارش شده است که شام این مهمانی بزرگ از یکی از بهترین رستوران‌های فرانسه سفارش داده شده است.^{[نیازمند منبع]}

ژان لوروریه هزینه جشن‌ها را پانصد میلیون دلار و ویلیام شوکراس روزنامه نگار آمریکایی، سیصد میلیون دلار براورد می‌کند.

یادمان‌ها

• برج شهیاد به یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در تهران طراحی و ساخته‌شد.
• در جریان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، منشور حقوق بشر کوروش بزرگ به رغم مخالفت دولت وقت بریتانیا، برای چند روز به ایران آورده شد و به نمایش در آمد.

کتابشناسی

• صورتک (گذری برجشنهای دو هزار و پانصد ساله شاهنشاهی)، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی
• MAXIM'S, MIRROR OF PARISIAN LIFE by JEAN-PASCAL HESSE

منابع

• جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی (آفتاب)
• فیلم جشن ۲۵۰۰ ساله از تلویزیون فرانسه با توضیحات ویدیو در یوتیوب

متن مربوطه در ویکی‌نبشته: سخنرانی محمدرضا شاه پهلوی پاسارگاد جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران