شهرستان فیروزآباد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فیروزآباد
فیروزآباد
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان فارس
شهرستان فیروزآباد
بخش مرکزی،میمند
نام(های) قدیمی گور، جور، اردشیر خوره، اردشیره کوره
سال شهرشدن دارای قدمت تاریخی ( هخامنشیان )
مردم
جمعیت ۱۱۶٫۶۲۲ نفر
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۴۸۹ هکتار[۱]
ارتفاع از سطح دریا ۱۶۰۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ‎۲۱٬۷۸
میانگین بارش سالانه ۵۲۲ میلیمتر
اطلاعات شهری
ره‌آورد گبه، شیشه، قالی، گلیم، گل محمدی، خرما، نارنج، گلاب، بنه، گوجه، زیتون
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۱۲
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به فیروزآباد شهر برآمده از دل تاریخ خوش آمدید.

شهرستان فیروزآباد از شهرستانهای استان فارس است. مرکز این شهرستان شهر فیروزآباد است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۱۶٫۶۲۲ نفر بوده‌است[۲].

این شهر در ۱۰۳۵ کیلومتری تهران و ۱۰۰کیلومتری جنوب شیراز ,۲۴۰ کیلومتری شمال بندر عسلویه قرار گرفته و در منطقه‌ای کوهستانی با آب و هوایی معتدل قرار دارد. شهر کنونی فیروز آباد در ۳ کیلومتری جنوب شرقی یک اثر تاریخی به نام گور که توسط اردشیر بابکان، بنیان گذار سلسلهٔ ساسانیان ساخته شده، واقع است. گور مرکز منطقهٔ اردشیر خوره بوده‌است که عربهای مسلمان آن را در سال ۲۸- ۲۹ ه. ق. تسخیر کردند. آثار تاریخی زیادی در این شهر وجود دارند که اکثراً به جا مانده از دورهٔ ساسانی اند. این شهرستان زادگاه بنیانگذار سلسله ساسانیان،اردشیر بابکان است و قدمت آن به ۳۵۰۰ سال قبل می‌رسد.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهرها: فیروزآباد

  • بخش میمند
    • دهستان پرزیتون
    • دهستان خواجه‌ای
    • دهستان دادنجان

شهرها: میمند

مردم[ویرایش]

در منطقه فیروزآباد ساکنین اصلی فارس زبان هستند و بخشی از آن را عشایری تشکیل میدهند که یکجا نشینی را برگزیده اند و بیشتر آنها پس از انقلاب اسلامی در این شهر ساکن شده اند. زبان مردم منطقه به دو صورت فارسی و ترکی است .[۳].

عشایر غیر ساکن حدود هشت ماه از سال را در این شهرستان در مناطق قشلاقی و ییلاقی سپری می‌کنند که دارای فرهنگ خاص خویش می‌باشند. وجود خاک مرغوب و شنهای حاصلخیز علیرغم کمبود آب شرب و زراعی محیطی مساعد ساخته که بیش از ۳۵٪ از مردم به کارهای کشاورزی اشتغال دارند و این شهرستان یکی از قطبهای مهم کشاورزی به شمار می‌رود. و در کنار کشاورزی و دامداری که شغل اصلی عشایر می‌باشد و از منابع ارتزاق آنها می‌باشد نیز رواج دارد و تقریباً ۲۰٪ جمعیت را به خود مشغول کرده‌است.[۴]

جغرافیا و محصولات[ویرایش]

شهرستان فیروز آباد با وسعت حدود ۳۵۷۵ کیلومترمربع در جنوب غربی استان فارس و ۹۵ کیلومتری جنوب شهرستان شیراز قراردارد. این شهرستان از شمال به شهرستان کوار و شهرستان شیراز و ازجنوب به شهرستان قیر و کارزین و از شرق به شهرستان جهرم و از غرب به شهرستان فراشبند و شهرستان کازرون منتهی می‌شود. ارتفاع آن ازسطح دریا ۱۶۰۰ متر و ارتفاعات عمده آن کوهپادنا بوده که ازجهت شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده‌است. وجود این ارتفاعات باعث شده این منطقه از آب و هوایی معتدل برخوردار باشد. به علت برخورداری ازاقلیم مناسب، محصولات کشاورزی گوناگونی از جمله گندم، جو، برنج، انواع مرکبات، صیفی جات، ذرت، خرما، انار، بادام، گردو، گل محمدی، زیتون، انگور و حبوبات در آن کشت می‌شود. صنعت گلابگیری و عرقیات گیری میمند فارس بخش عمده‌ای از محصولات تولیدی این شهرستان را به خود اختصاص داده که محصولاتی همچون گلاب، نسترن، بهارنارنج، بیدمشک و بیش از ۱۶۰ نوع عرقیات دارویی بخشی از این تولیدات است. همچنین لازم به ذکر است که میمند فیروزآباد بزرگترین تولید کننده گلاب در ایران می‌باشد.

صنایع دستی[ویرایش]

از صنایع دستی شهرستان می‌توان به گلیم، جاجیم، گبه وقالی درمیان زنان عشایروروستاها که قدمت طولانی دارد اشاره کرد. ضمنا از سوغاتی‌های این شهرستان می‌توان به حلوای ارده و نان کنجدی (حلوای کشی + کنجد) در شهر فیروزآباد و انواع عرقیات گیاهی با خواص دارویی فراوان در شهر میمند شاره کرد

گردشگری[ویرایش]

اماکن زیارتی این شهرستان شامل امامزاده بزرگ در میمند و امامزاده شاه حیدر (برادر بزرگوار امام رضا (ع)) امامزاده اسماعیل و امامزادگان بی بی حور وبی بی نور، امام زاده سشخصان روستای سرگر ، امام زاده داوود (واقع در منطقه دیدنی خرقه _کسی که خرقه مبارک پیامبر اکرم (ص) را نگهداری می کرده_) وامامزاده شعیب (نوه حضرت ابالفضل (ع)) می‌باشد{همه امامزادگان در حوالی شهر می‌باشند}.
از محل‌های تاریخی می‌توان به قلعه دختر، آتشکده و کاخ اردشیر بابکان، مناره شهرتاریخی گور،شهر گور(اولین شهر دایره‌ای جهان که بسیاری از شهرهای ایالات متحده آمریکا به تقلید از معماری همین شهر طراحی شده است) و قدیمی ترین رسدخانه ایران که به تازگی در این شهر باستانی کشف گردیده، نقش رستم تنگاب و آسیاب، کاروانسرا و چهارطاق کنارسیاه و سلطان پیر غیب اشاره کرد. اماکن سیاحتی این شهرستان عبارت‌اند از سد تنگاب، رودخانه تنگاب، تنگ خرقه، تنگ هایقر،کوه آسیاب بادی و روشن روستای سرگر ، چشمه حنیفقان (چهل چشمه)، رودخانه کنارسیاه، چشمه زنجیران، تنگ رودبال، دانال بهشت خرقه، جنگلهای طبیعی دشت موک و دشت کل و چشمه هاو گردشگاه‌های طبیعی مانند "چکه نمدی"، "تنگ مهرک"، " اُوبهروزو "، "هفت چاه"، " اُوشُـرشـرو (آبشار)" و... که در کوه‌های اطراف بوده و توسط گروه‌های کوهنوری مختلف نظیر "گروه دوستداران طبیعت" مسیریابی شده و بصورت رایگان، هر هفته علاقمندان را برای کوهنوردی به این محل‌ها می‌برند.

تاریخ[ویرایش]

قدمت این شهرستان به دوره امپراطوری هخامنشیان می‌رسد. در زمان هخامنشیان این شهرستان از قطب‌های تجاری مهم امپراطوری و جهان محسوب می‌شد اما پس از حمله اسکندر مقدونی و ناتوانی وی در تسخیر این شهر، با جاری ساختن رود تنگ آب به روی شهر موجب غرق شدن این شهرستان در آب شد اما بعدها توسط اردشیر بابکان بنیانگذار امپراطوری ساسانیان این شهر دوباره احیا و به عنوان پایتخت سیاسی-دینی امپراطوری برگزیده شد و خورهٔ اردشیر یا شهر گور نامیده شد،ابوالقاسم فردوسی این واقعه را اینگونه به تصویر می‌کشد:

به ایوان او بد همی یک دو ماه توانگر سپهبد توانگر سپاه سوی پارس آمد ز ری نامجوی بر آسوده از رزم و ز گفت و گوی یکی شارستان کرد پر کاخ و باغ بدو اندرون چشمه و دشت و راغ که اکنون گرانمایه دهقان پیر همی خواندش خورّه اردشیر یکی چشمه بد بی‌کران اندروی فراوان ازو رود بگشاد و جوی بر آورد زان چشمه آتشکده بدو تازه شد مهر و جشن سده بگرد اندرش باغ و میدان و کاخ برآورده شد جایگاه فراخ چو شد شاه با دانش و فر و زور همی خواندش مرزبان شهر گور بگرد اندرش روستاها بساخت چو آباد کردش کس اندر نشناخت بجایی یکی ژرف دریا بدید همی کوه بایست پیشش برید ببردند میتین و مردان کار و زان کوه ببرید صد جویبار همی راند از کوه تا شهرگور شد آن شارستان پر سرای و ستور

پس از آن نیز شاهان ساسانی در این شهرستان و در (کاخ اردشیر پاپکان)(آتشکده) تاجگذاری می‌کردند.لازم به ذکر است در حال حاضر نیز نوادگان اردشیر پاپکان در یکی از روستاهای اطراف پیروزآباد به نام (سرگر) زندگی می کنند که در آن روستا به آنها لقب (کمان گیر) داده اند . در روزگار ساسانیان این شهرستان از بزرگترین و مهمترین شهرهای امپراطوری محسوب می‌شد چنان که در افسانه گفته شده حتی از (چین) هم بازرگانانی برای تجارت به شهر گور می‌آمدند. اما پس از حمله (اعراب) این شهر تا سالیان دراز به دلیل طراحی فوق العاده آن از فتح شدن در امان ماند ، اعراب که از فتح آن نا امید شده بودند ، با فرماندار آنجا که یکی از نوادگان اردشرپاپکان به نام (حسام ساسانی) بود وارد مذاکره شده و از آنها خواستن مکان فعلی شهر را تغییر دهند ، در ابتدا حسام این موضوع را نپذیرفت اما به دلیل فشاری که از سوی مردم متحمل میشد با این شرط که تا تکمیل کامل شهر در آنجا بماند و معماری شهر جدید نیز برگرفته از معماری ایرانی باشد ، پذیرفت ، بعد از انتقال مردم به شهر جدید ، اعراب که در طول تاریخ جاهل بودند ، شهر گور را ویران نموده و نام قبلی آن که پیروزآباد (به معنی شهری که هیچگاه شکست نخورد) بود به فیروزآباد تغییر دادند ، البته این تغییر نام بخاطر این بوده است که اعراب حرف (پ) را در الفبای خود ندارند . شهر جدید نیز که تا چندین قرن بعد از قطب‌های تجاری سرزمین‌های اسلامی و (ایران) محسوب می‌شد اما رفته رفته از سرعت پیشرفت آن کاسته شد. گفتنی است که فیروزآباد از سال‌ها قبل از تبدیل شهرهای بزرگ کنونی ایران مانند اهواز به شهرستان بدل شده بود اما به دلیل وجود (خوانین) در این منطقه و عدم اجازهٔ آنان به دولت برای بازسازی و توسعه وبهبود سرعت پیشرفت شهر، این منطقه دچار عقب افتادگی گشت. قابل ستایش است که نوادگان اردشیر در دوره های بعد از ساسانیان هیچگاه ادعای مالکیت بر کاخ ها و عراضی به جا مانده و حتی حکومت بر این منطقه نکردند و در حال حاضر مانند عموم مردم زندگی می کنند .

مشاهیر[ویرایش]

فیروزآباد همواره در تاریخ ایران نقش ایفا کرده است. از افتخارات این شهرتان می‌توان به اردشیر بابکان بنیانگذار امپراطوری ساسانیان،ابن مقفع(روزبه)قاموس که بزرگترین لغت نامه عرب را نوشته .

آمار[ویرایش]

برخی داده‌های آماری شهرستان فیروزآباد[۴]

آموزش و پرورش
تعداد دانش آموزان: ۲۲۲۳۱ نفر
تعداد مدارس و واحدهای آموزشی: ۱۲۱۹ واحد
دانشگاه‌ها
دانشگاه آزاد واحد فیروزآباد، دانشگاه پیام نور، دانشگاه علمی کاربردی
تعداد دانشجویان دانشگاه پیام نور: ۲۵۰۰ نفر
تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی: ۶۲۲۰ نفر
تعداد طلبه‌های حوزه علمیه: ۹۶ نفر طلبه
تعداد کتابخانه‌های عمومی: ۳ واحد
ورزش
سالن والیبال و بسکتبال: ۱ واحد
سالن کاراته: ۱ واحد
سالن کشتی: ۲ واحد
زمین چمن: ۳ واحد
سالن بدنسازی: ۶ واحد
سالن چند منظوره: ۵ واحد
زمین خاکی فوتبال: ۲ واحد
کشاورزی
زمین و محصولات
میزان کل اراضی زیر کشت: ۵۰ هزار هکتار
میزان اراضی تحت اشغال باغات: حدوداً ۸ هزار هکتار
میزان اراضی زیر کشت زراعی: ۴۲ هزار هکتار
میزان کل محصولات زراعی و باغی: ۲۵۰ هزار تن
میزان محصولات تولیدی باغی: ۶ هزار تن
محصولات عمده باغی شامل: مرکبات، انگور، انار و بادام
میزان محصولات تولیدی زراعی شامل:
نباتات علوفه‌ای: حدود ۱۰۰ هزار تن
منابع آبی
تعداد چاههای کشاورزی: ۲۸۳۷ حلقه چاه
تعداد چاههای عمیق: تقریبا ۳۰٪
تعداد چاههای عمیق برقدار: ۹۰٪
تعداد چاههای نیمه عمیق دستی: ۵۵٪ نیمه عمیق و ۱۵٪ سطحی
تعداد قنوات: ۴۲ رشته
تعداد چشمه‌ها: ۳۸ چشمه
صنعت
تعداد واحدهای صنعتی فعال:اولین خط تولید باتری خودرو در جنوب کشور، بخش کشاورزی ۱۰۰ واحد شامل: ۶۰ عرق گیری، ۲۰ برنج کوبی، ۳ ذرت خشک کنی، ۱ بسته بندی خرما و بقیه ترشیجات و....
خدمات زیربنایی
الف- راهها:
طول راههای آسفالته و فرعی: ۳۹۱ کیلومتر
طول راههای در دست احداث: ۵/۶۸ کیلومتر
طول راههای روستایی: ۳۱۳ کیلومتر
ب- گاز:
تعداد کل انشعابات گاز: ۱۱۲۵۰ مشترک
تعداد علمکهای نصب‌شده: ۸۰۶۳ علمک
طول شبکه‌های گازرسانی: حدوداً ۱۸۰ کیلومتر فولادی – ۲۸ کیلومتر پلی اتیلن
تعداد روستاهای برخوردار از گاز: ۳ روستا؛ جایدشت، روزبدان، کی زرین
تعداد شهرهای برخوردار از گاز: ۲ شهر
ج- ارتباطات:
تعداد مراکز تلفن شهری: ۲ مرکز
تعداد مراکز تلفن روستایی: ۲۱ مرکز
تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه: ۲۴۰۸۸ خط
تعداد شماره تلفنهای همراه فعال: ۳۹۰۷خط
د- آب و برق:
تعداد مشترکان برق: ۲۷۳۰۰ مشترک
تعداد مشترکان آب آشامیدنی: ۲۰هزار مشترک
تعداد مشترکان آب آشامیدنی شهری: ۱۴۵۰۰ مشترک
تعداد مشترکان آب آشامیدنی روستایی: ۵۵۰۰ مشترک
تعداد سدهای موجود با ذکر نام: ۱ واحد – سد تنگاب در دست احداث
ه- امور بهداشتی و درمانی:
تعداد مراکز بهداشتی: ۱۰ واحد
تعداد خانه‌های بهداشت فعال: ۳۹ واحد
تعداد تخت‌های بیمارستانی: ۹۶ تخت

منابع[ویرایش]