شهرستان فیروزآباد

فیروزآباد فیروزآباد
کشور	ایران
استان	[[استان فارس|فارس]]
شهرستان	فیروزآباد
بخش	مرکزی،میمند
نام(های) قدیمی	گور، جور، اردشیر خوره، اردشیره کوره
سال شهرشدن	دارای قدمت تاریخی
مردم
جمعیت	۱۱۶٫۶۲۲ نفر
زبان‌ گفتاری	فارسی، ترکی قشقایی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت	1489 هکتار
ارتفاع از سطح دریا	۱۶۰۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	‎۲۱٬۷۸
میانگین بارش سالانه	۵۲۲ میلیمتر
اطلاعات شهری
ره‌آورد	گبه، شیشه، قالی، گلیم، گل محمدی، خرما، نارنج، گلاب، بنه، گوجه، زیتون
پیش‌شماره تلفنی	۰۷۱۲
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به فیروزآباد شهر برآمده از دل تاریخ خوش آمدید.
فیروزآباد روی نقشه ایران °۵۱٫۶۵۸۳۳شرقی °۲۹٫۶۱۸۳۳شمالی / ۵۱٫۶۵۸۳۳;۲۹٫۶۱۸۳۳

برای دیگر کاربردها، فیروزآباد (ابهام‌زدایی) را ببینید.

آتشکده فیروزآباد

شهرسان فیروزآباد از شهرستانهای استان فارس است. مرکز این شهرستان شهر فیروزآباد است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۱۶٫۶۲۲ نفر بوده‌است .

این شهر در ۱۰۳۵ کیلومتری تهران و 100کیلومتری جنوب شیراز ,240 کیلومتری شمال بندر عسلویه قرار گرفته و در منطقه‌ای کوهستانی با آب و هوایی معتدل قرار دارد.شهر کنونی فیروز آباد در ۳ کیلومتری جنوب شرقی یک اثر تاریخی به نام گور که توسط اردشیر بابکان، بنیان گذار سلسلهٔ ساسانیان ساخته شده، واقع است. گور مرکز منطقهٔ اردشیر خوره بوده‌است که عربهای مسلمان آن را در سال ۲۸- ۲۹ ه.ق. تسخیر کردند. آثار تاریخی زیادی در این شهر وجود دارند که اکثراً به جا مانده از دورهٔ ساسانی اند.این شهرستان زادگاه بنیانگذار سلسله ساسانیان،اردشیر بابکان است و قدمت آن به 3500 سال قبل می رسد.

تقسیمات کشوری

• بخش مرکزی شهرستان فیروزآباد
  • دهستان احمدآباد
  • دهستان جایدشت

شهرها: فیروزآباد

• بخش میمند
  • دهستان پرزیتون
  • دهستان خواجه ای
  • دهستان دادنجان

شهرها: میمند،فراشبند،قیر و کارزین،مبارک آباد،امام شهر

مردم

در منطقه فیروزآباد، دو گروه عمده قومی، شامل فارس و عشایر وجود دارد. گروه‌های عشایر شامل ترکان قشقایی با طوایف دره شوری، شش بلوکی، عمله، کشکولی بزرگ و کشکولی کوچک و همچنین لرهای کهگیلویه و بویراحمد با طوایف خواجه بزرگ، ملا، مغنی، مویزی، کوهمره، باوریانی، گله زن، بادنی، مهدخانی، فیلی وند، خجه بگ لو، درویشی، چگینی، خلیفه، امینی و امیر سالار و گروه غیر عشایر اقوام فارسی زبان است . زبان مردم منطقه به دو صورت فارسی و ترکی قشقایی با گویش‌های فارسی و لری همراه است.این شهرستان به دلیل ساخته شدن مجتمع های بزرگ و ساختمان های بلند و همچنین بزرگترین سد جهان در نزدیکی دهستان رودبال به زودی قرار است شاهراه اقتصادی جنوب کشور و استان فارس بشود.

عشایر غیر ساکن حدود هشت ماه از سال را در این شهرستان در مناطق قشلاقی و ییلاقی سپری می‌کنند که دارای فرهنگ خاص خویش می‌باشند. وجود خاک مرغوب و شنهای حاصلخیز علیرغم کمبود آب شرب و زراعی محیطی مساعد ساخته که بیش از ۳۵٪ از مردم به کارهای کشاورزی اشتغال دارند و این شهرستان یکی از قطبهای مهم کشاورزی به شمار می‌رود. و در کنار کشاورزی و دامداری که شغل اصلی عشایر می‌باشد و از منابع ارتزاق آنها می‌باشد نیز رواج دارد و تقریباً ۲۰٪ جمعیت را به خود مشغول کرده‌است.

جغرافیا و محصولات

شهرستان فیروز آباد با وسعت حدود ۳۵۷۵ کیلومترمربع در جنوب غربی استان فارس و ۹۵ کیلومتری جنوب شهرستان شیراز قراردارد. این شهرستان از شمال به شهرستان کوار و شهرستان شیراز و ازجنوب به شهرستان قیر و کارزین و از شرق به شهرستان جهرم و از غرب به شهرستان فراشبند و شهرستان کازرون منتهی می‌شود. ارتفاع آن ازسطح دریا ۱۶۰۰ متر و ارتفاعات عمده آن کوهپادنا بوده که ازجهت شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده‌است. وجود این ارتفاعات باعث شده این منطقه از آب و هوایی معتدل برخوردار باشد. به علت برخورداری ازاقلیم مناسب، محصولات کشاورزی گوناگونی از جمله گندم، جو، برنج، انواع مرکبات، صیفی جات، ذرت، خرما، انار، بادام، گردو، گل محمدی، زیتون، انگور و حبوبات در آن کشت می‌شود. صنعت گلابگیری و عرقیات گیری میمند فارس بخش عمده‏ای از محصولات تولیدی این شهرستان را به خود اختصاص داده که محصولاتی همچون گلاب، نسترن، بهارنارنج، بیدمشک و بیش از 160 نوع عرقیات دارویی بخشی از این تولیدات است.همچنین لازم به ذکر است که میمند فیروزآباد بزرگترین تولید کننده گلاب در ایران می باشد.

صنایع دستی

از صنایع دستی شهرستان می‌توان به گلیم، جاجیم، گبه وقالی درمیان زنان عشایروروستاها که قدمت طولانی دارد اشاره کرد. ضمنا از سوغاتی های این شهرستان می توان به حلوای ارده و نان کنجدی (حلوای کشی + کنجد) در شهر فیروزآباد و انواع عرقیات گیاهی با خواص دارویی فراوان در شهر میمند شاره کرد

گردشگری

اماکن زیارتی این شهرستان شامل امامزاده بزرگ در میمند و امامزاده شاه حیدر (برادر بزرگوار امام رضا (ع)) امامزاده اسماعیل و امامزادگان بی بی حور وبی بی نور، امام زاده داوود (واقع در منطقه دیدنی خرقه _کسی که خرقه مبارک پیامبر اکرم (ص) را نگهداری می کرده_) وامامزاده شعیب(نوه حضرت ابالفضل (ع)) می‌باشد{همه امامزادگان در حوالی شهر می باشند}.
از محل های تاریخی می توان به قلعه دختر، آتشکده و کاخ اردشیر بابکان، مناره شهرتاریخی گور،شهر گور(اولین شهر دایره ای جهان که بسیاری از شهرهای ایالات متحده آمریکا به تقلید از معماری همین شهر طراحی شده است) و قدیمی ترین رسدخانه ایران که به تازگی در این شهر باستانی کشف گردیده، نقش رستم تنگاب و آسیاب، کاروانسرا و چهارطاق کنارسیاه و سلطان پیر غیب اشاره کرد . اماکن سیاحتی این شهرستان عبارت‌اند از سد تنگاب، رودخانه تنگاب، تنگ خرقه، تنگ هایقر، چشمه حنیفقان (چهل چشمه)، رودخانه کنارسیاه، چشمه زنجیران، تنگ رودبال، دانال بهشت خرقه، جنگلهای طبیعی دشت موک و دشت کل و چشمه هاو گردشگاه های طبیعی مانند "چکه نمدی" ، "تنگ مهرک"، " اُوبهروزو "، "هفت چاه" ، " اُوشُـرشـرو (آبشار)" و ... که در کوه های اطراف بوده و توسط گروه های کوهنوری مختلف نظیر "گروه دوستداران طبیعت" مسیریابی شده و بصورت رایگان، هر هفته علاقمندان را برای کوهنوردی به این محل ها میبرند .

تاریخ

قدمت این شهرستان به دوره امپراطوری هخامنشیان می رسد. در زمان هخامنشیان این شهرستان از قطب های تجاری مهم امپراطوری و جهان محصوب میشد اما پس از حمله اسکندر مقدونی و ناتوانی وی در تسخیر این شهر ، با جاری ساختن رود تنگ آب به روی شهر موجب غرق شدن این شهرستان در آب شد اما بعد ها توسط اردشیر بابکان بنیانگذار امپراطوری ساسانیان این شهر دوباره احیا و به عنوان پایتخت سیاسی-دینی امپراطوری برگزیده شد و خوره ی اردشیر یا شهر گور نامیده شد،ابوالقاسم فردوسی این واقعه را اینگونه به تصویر می کشد:

به ايوان او بد همى يك دو ماه توانگر سپهبد توانگر سپاه‏ سوى پارس آمد ز رى نامجوى بر آسوده از رزم و ز گفت و گوى‏ يكى شارستان كرد پر كاخ و باغ بدو اندرون چشمه و دشت و راغ‏ كه اكنون گرانمايه دهقان پير همى خواندش خورّه اردشير يكى چشمه بد بى‏كران اندروى فراوان ازو رود بگشاد و جوى‏ بر آورد زان چشمه آتشكده بدو تازه شد مهر و جشن سده‏ بگرد اندرش باغ و ميدان و كاخ برآورده شد جايگاه فراخ‏ چو شد شاه با دانش و فر و زور همى خواندش مرزبان شهر گور بگرد اندرش روستاها بساخت چو آباد كردش كس اندر نشناخت‏ بجايى يكى ژرف دريا بديد همى كوه بايست پيشش بريد ببردند ميتين و مردان كار و زان كوه ببريد صد جويبار همى راند از كوه تا شهرگور شد آن شارستان پر سراى و ستور

پس از آن نیز شاهان ساسانی در این شهرستان و در کاخ اردشیر بابکان(آتشکده) تاجگذاری می کردند. در روزگار ساسانیان این شهرستان از بزرگترین و مهمترین شهرهای امپراطوری محسوب میشد چنان که در افسانه گفته شده حتی از چین هم بازرگانانی برای تجارت به شهر گور می آمدند.اما پس از حمله اعراب این شهر تا سالیان دراز از به دلیل طراحی فوق العاده آن از فتح شدن در امان ماند اما پس از فتح ویران شد،تا اینکه مردم به 3 کیلومتری آن یعنی فیروزآباد کنونی رفتند و شهر جدید را بنا نهادند که تا چندین قرن بعد از قطب های تجاری سرزمین های اسلامی و ایران محسوب میشد اما رفته رفته از سرعت پیشرفت آن کاسته شد.گفتنی است که فیروزآباد از سال ها قبل از تبدیل شهرهای بزرگ کنونی ایران مانند اهواز به شهرستان بدل شده بود اما به دلیل وجود خوانین در این منطقه و عدم اجازه ی آنان به دولت برای بازسازی و توسعه وبهبود سرعت پیشرفت شهر،این منطقه دچار عقب افتادگی گشت.

افتخارات

فیروزآباد همواره در تاریخ ایران نقش ایفا کرده است.از افتخارات این شهرتان می توان به اردشیر بابکان بنیانگذار امپراطوری ساسانیان،ابن مقفح(روزبه) ، خسرو قشقایی ، ناصر قشقایی که در زمان رضاخان از و پیش از آن از اشخاص مهم کشور بود اشاره نمود. از بزرگان و افتخارات فیروزآباد میتوان به دکتر امیر بیژن عدالت ، عباس مودب ، دکتر مجتهد و.. نام برد. همچنین این شهرستان در حال حاضر جوانان و نوجوانانی که در عرصه های ملی و بین المللی درخشیده اند را دارا می باشد از جمله: مسعود تمدن(مخترع برتر سال 2012 جهان) ، سید بهزاد سلطانی(نویسنده) ، محمدرضا یزدانپناه(قاری) ، سعیدحاتمی(قاری)

و...را میتوان نام برد.

آمار

برخی داده‌های آماری شهرستان فیروزآباد

• آموزش و پرورش

تعداد دانش آموزان: ۲۲۲۳۱ نفر

تعداد مدارس و واحدهای آموزشی: ۱۲۱۹ واحد

• دانشگاه‌ها

دانشگاه آزاد واحد فیروزآباد، دانشگاه پیام نور، دانشگاه علمی کاربردی

تعداد دانشجویان دانشگاه پیام نور: ۲۵۰۰ نفر

تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی: ۶۲۲۰ نفر

تعداد طلبه‌های حوزه علمیه: ۹۶ نفر طلبه

تعداد کتابخانه‌های عمومی: ۳ واحد

• ورزش

سالن والیبال و بسکتبال: ۱ واحد

سالن کاراته: ۱ واحد

سالن کشتی: ۲ واحد

زمین چمن: ۳ واحد

سالن بدنسازی: ۶ واحد

سالن چند منظوره: ۵ واحد

زمین خاکی فوتبال: ۲ واحد

• کشاورزی

زمین و محصولات

میزان کل اراضی زیر کشت: ۵۰ هزار هکتار

میزان اراضی تحت اشغال باغات: حدوداً ۸ هزار هکتار

میزان اراضی زیر کشت زراعی: ۴۲ هزار هکتار

میزان کل محصولات زراعی و باغی: ۲۵۰ هزار تن

میزان محصولات تولیدی باغی: ۶ هزار تن

محصولات عمده باغی شامل: مرکبات، انگور، انار و بادام

میزان محصولات تولیدی زراعی شامل:

نباتات علوفه‌ای: حدود ۱۰۰ هزار تن

منابع آبی

تعداد چاههای کشاورزی: ۲۸۳۷ حلقه چاه

تعداد چاههای عمیق: تقریبا ۳۰٪

تعداد چاههای عمیق برقدار: ۹۰٪

تعداد چاههای نیمه عمیق دستی: ۵۵٪ نیمه عمیق و ۱۵٪ سطحی

تعداد قنوات: ۴۲ رشته

تعداد چشمه‌ها: ۳۸ چشمه

تونل راه فیروزآباد به شیراز

• صنعت

تعداد واحدهای صنعتی فعال :اولین خط تولید باتری خودرو در جنوب کشور، بخش کشاورزی ۱۰۰ واحد شامل: ۶۰ عرق گیری، ۲۰ برنج کوبی، ۳ ذرت خشک کنی، ۱ بسته بندی خرما و بقیه ترشیجات و....

• خدمات زیربنایی

الف- راهها:

طول راههای آسفالته و فرعی : ۳۹۱ کیلومتر

طول راههای در دست احداث: ۵/۶۸ کیلومتر

طول راههای روستایی: ۳۱۳ کیلومتر

ب- گاز:

تعداد کل انشعابات گاز: ۱۱۲۵۰ مشترک

تعداد علمکهای نصب‌شده: ۸۰۶۳ علمک

طول شبکه‌های گازرسانی: حدوداً ۱۸۰ کیلومتر فولادی – ۲۸ کیلومتر پلی اتیلن

تعداد روستاهای برخوردار از گاز: ۳ روستا؛ جایدشت، روزبدان، کی زرین

تعداد شهرهای برخوردار از گاز: ۲ شهر

ج- ارتباطات:

تعداد مراکز تلفن شهری: ۲ مرکز

تعداد مراکز تلفن روستایی: ۲۱ مرکز

تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه: ۲۴۰۸۸ خط

تعداد شماره تلفنهای همراه فعال: ۳۹۰۷خط

د- آب و برق:

تعداد مشترکان برق : ۲۷۳۰۰ مشترک

تعداد مشترکان آب آشامیدنی: ۲۰هزار مشترک

تعداد مشترکان آب آشامیدنی شهری: ۱۴۵۰۰ مشترک

تعداد مشترکان آب آشامیدنی روستایی: ۵۵۰۰ مشترک

تعداد سدهای موجود با ذکر نام: ۱ واحد – سد تنگاب در دست احداث

ه- امور بهداشتی و درمانی:

تعداد مراکز بهداشتی: ۱۰ واحد

تعداد خانه‌های بهداشت فعال: ۳۹ واحد

تعداد تخت‌های بیمارستانی: ۹۶ تخت