باغ عفیف‌آباد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۹°۳۷′۲۳.۳۸″ شمالی ۵۲°۲۹′۵۴.۱″ شرقی / ۲۹.۶۲۳۱۶۱۱° شمالی ۵۲.۴۹۸۳۶۱° شرقی / 29.6231611; 52.498361

باغ عفیف‌آباد
Royal Palace of Afif-Abad Garden in Shiraz, Persia, 2013.jpg
نام باغ عفیف‌آباد
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان فارس
شهرستان شیراز
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر باغ گلشن
کاربری موزه
دیرینگی قاجار
دورهٔ ساخت اثر ناصرالدین‌شاه
بانی اثر میرزا علی محمد خان قوام‌الملک دوم
مالک فعلی اثر ارتش جمهوری اسلامی ایران
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۹۱۳
تاریخ ثبت ملی ۱۰ خرداد ۱۳۵۱

باغ عفیف آباد یا گلشن از آثار تاریخی شهر شیراز است. این باغ در خیابان عفیف آباد شیراز جای گرفته است و هم اکنون در اختیار ارتش قرار دارد و یکی از بزرگ‌ترین موزه‌های سلاح خاور میانه در آن وجود دارد.[نیازمند منبع]

باغ عفیف آباد نمونهٔ کاملی از هنر گل کاری ایرانی است. سازنده عمارت باغ، میرزا علی محمدخان قوام الملک دوم است که در سال ۱۲۸۴ ه.ق. آن را احداث نمود.[۱] این باغ در یکی از مناطق عیان‌نشین شیراز جای دارد و مجموعه در سال ۱۸۶۳ میلادی ساخته شد. این مجموعه شامل یک کاخ سلطنتی، موزه سلاحهای قدیمی و یک باغ ایرانیست که همگی برای بازدید همگانی فراهم هستند. این مجموعه با شماره ۹۱۳ و در سال ۱۳۵۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۲]

تاریخچه[ویرایش]

باغ یا عمارت عفیف آباد شیراز

باغ عفیف آباد با وسعتی حدود ۱۲۷۰۰۰ متر مربع از زیباترین باغ‌های تاریخی شیراز است. این باغ در دوره صفویه از باغ‌های مهم و گردشگاه پادشاهان بود. در این دوران این باغ توسط شاهان صفوی مورد استفاده قرار می‌گرفته.در زمان قاجاریه، میرزا علی خان قوام الملک این باغ را خریداری و اقدام به نوسازی باغ و درختان کرد و عمارتی زیبا و آراسته در آن بنا نمود. قوام دوم قناتی در نزدیکی باغ را برای آبیاری آن خریداری کرد. در اواخر دوران قاجار این باغ به دست عفیفه خانم، خواهر زاده بانی باغ می‌رسد. وی در این باغ دگرگونی و بهسازی گسترده‌ای پدید آورد و به همین جهت پس از آن این باغ به نام عفیف آباد معروف می‌شود. اما وارثین باغ در زمان پهلوی آن را به فرح پهلوی همسر محمد رضا شاه هدیه می‌دهند. در سال ۱۳۴۰ ارتش در مزایده این باغ را خریداری می‌کند تا اینکه پس از انقلاب اسلامی و به کوشش ارتش جمهوری اسلامی و همزمان با روز ارتش در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۳۷۰، باغ عفیف آباد به موزه نظامی شماره ۲ کشور مبدل می‌شود.[۳]

معماری[ویرایش]

سمت شمالی ساختمان باغ عفیف‌آباد

این باغ یکی از کهن‌ترین باغ‌های شیراز است، از همین رو سادگی دیرینه ی خود نگهداشته است. سردر باغ دارای چهار ستون گچی ساده است و سرستون‌های آنها با الگو گرفتن از سرستون‌های تخت جمشید طراحی شده است. در پیشانی سردر نگاره دو شیر دیده می‌شود به گونه‌ای که گویی در را در میان پنجه‌های خود گرفته‌اند. پس از گذر از در، دالانی که آن را به فضای اصلی باغ پیوند می‌دهد. در سوی دیگر در و بر پیشانی دهلیز آیین تاج‌گذاری یکی از پادشاهان ساسانی به چشم می‌خورد.[۲]

ساختمان کاخ دارای دو طبقه است که در آن نزدیک به ۳۰ اتاق تالار وجود دارد. در شمال و جنوب تالار دو بخاری از سنگ مرمر تراشیده شده است. طبقه پایین موزه نظامی شده است و در آن آبنمای زیبایی ساخته شده و سوی خاوری آن با پنجره‌های رنگین ساخته شده است. این طبقه با سه پلکان به طبقه دوم راه می‌یابد. طبقه دوم راهروی بلندی دارد که در دو سوی آن اتاق‌های تو در تو جای دارد. در مرکز این طبقه تالاری بزرگ و باشکوه وجود دارد. سقف تالار چوبی است و به به نقش‌های گل و بوته ، شکارگاه و بزم و شادی آراسته شده است. دورادور دیوارها گچ‌بری و مقرنس‌کاری شده و درها و پنجره‌ها از شیشه‌های ساخته شده‌اند. در این طبقه "موزه ی عبرت" قرار دارد که دربردارنده اتاق‌های همایش، رخت‌کن، نشیمن، مطالعه، پذیرایی و قمارخانه است.[۲]

در پیشانی ساختمان نگاره‌ای از تاجگذاری یکی از پادشاهان ساسانی با کاشی آراسته شده است. در اصلی ساختمان در سمت شمال است که از مسیر پلکان سنگی به تالارسرپوشیده می‌رسد. نمای شرقی عمارت دربرگیرنده ایوانی بزرگ و زیباست که در تمام طول بنا کشیده شده است. نمای غربی آن بسیار ساده است. ایوان جنوبی نیز از دید آذین‌بندی‌ها همانند ایوان شمالی است. در جلو ایوان بزرگ عمارت چهار ستون بلند ساخته شده است و سقف آن با قطعات چوبی پوشیده شده است. سر ستون‌های ایوان با الهام از نقش‌های تخت جمشید گچ بری شده است. همچنین در جلوی ساختمان نیز استخر بزرگی وجود دارد که راه اصلی باغ از جلو آن آغاز می‌شود.[۲]

معماری این باغ آمیزه‌ای از ویژگی معماری دوران هخامنشی، ساسانی و قاجاریه است.[۲]

موزه نظامی[ویرایش]

باغ عفیف آباد شیراز

در این موزه مجموعه ای از سلاح‌های سرد و گرم، خودکار و نیمه خودکار، انوای شمشیر، زره، نیزه، کلاه خود، سپر،انواع تفنگ‌های سرپر، سنگ چخماق، تفمگ‌های شکاری، تپانچه و انواع مسلسل نگهداری می‌شود. از سلاح‌های با ارزش در این موزه میتوان به تفنگ‌های شخصی فتحعلی‌شاه، ناصر الدین شاه، مظفرالدین شاه، رضا شاه، محمد رضا شاه و همچنین اسلحه‌های رزمندگان نهضت جنگل و مسلسل آب انباری رئیس علی دلواری اشاره کرد.[۴]

قهوه خانه سنتی و حمام خزینه ای[ویرایش]

ساختمان قهوه خانه به شیوه معماری ایرانی ساخته شده‌است. دیوارهای قهوه‌خانه با آجر ساخته شده در میانه قهوه‌خانه حوض کوچکی وجود دارد. این قهوه خانه دارای شش حجره می‌باشد که آراسته به نقوش شاهنامه فردوسی می‌باشد و با ظرافت و زیبایی خاصی بر روی کاشی کشیده شده‌است.[۵] از آن میان این نقاشی‌ها می‌توان "داستان ضحاک و کاوه آهنگر"، "داستان زال و سیمرغ"، "نبرد رستم و سهراب"، "نبرد تهمتن و دیو سفید" و "نبرد رستم و اسفندیار" را نام برد.[۲]

ساختمان حمام هم بر اساس شیوه سنتی حمام‌های سنتی ایران بنا شده‌است. این حمام دارای دو خزینه آب سرد و گرم می‌باشد که از جا سازی دیگ مسی در کف خزینه، آب گرم فراهم میشده‌است. حمام کهن باغ در پشت‌بام دارای مناره و قبه است. در دیوارهای این حمام نقش‌های برجسته ای به چشم می‌خورد،[۶][۲] که از آن میان می‌توان به "فرهاد در کوه بیستون"، "دیدار مردم با خسرو پرویز ساسانی"، "صحنه ی ورودی یوسف به جمع زنان مصری" اشاره کرد.[۲]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ باغ عفیف‌آباد موجود است.