خرامه

خِرامه شهری است در شهرستان خرامه استان فارس در جنوب ایران.

خرامه با مساحت حدود ۱۲۶۴ کیلومتر مربع در ۷۵ کیلومتری شرق شیراز واقع گردیده‌و دارای آب وهوای معتدل کوهستانی وارتفاع آن ازسطح دریا ۱۵۰۰ متراست. {شهرستان خرامه} در طول ۵۳ درجه و۱۹ دقیقه شرقی وعرض ۲۹ درجه و۳۲ دقیقه شمالی قرار دارد. این {شهرستان}از شمال به ارسنجان، ازشمال شرقی به آباده طشک و شرق به نی ریز، از شمال غربی به مرودشت و زرقان و از غرب به شیراز، از جنوب به شهرستان سروستان و از جنوب شرقی به استهبان و فسا متصل می‌باشد.

پیشینه

با استفاده از شواهد و اسناد معتبری که در دست است قدمت شهر خرامه و کربال به ۱۵۰۰ سال قبل و به سال ۵۰۰ میلادی برمی گردد. در کتابها و سفرنامه‌هایی از جمله نزهت القلوب، فارسنامه ابن بلخی، المسالک و الممالک، آثار العجم، فارسنامه ناصری، شیرازنامه، معجم البلدان، تاریخ برگزیده، برهان قاطع، تاریخ سرزمینهای فلات شرقی، تاریخ ابن خلدون ودیگر کتب درمورد خرامه و کربال مطالبی نوشته شده‌است.

ابن جوقل در قرن چهارم هجری این رود را قابل کشتیرانی توصیف کرده وابن بلخی در وصف آن چنین آورده‌است: منبع این رودکر از نواحی کلار Kelar و رودی عاصی است که هیچ جای را آب ندهد الا جاهایی را که بند کرده‌اند. به همین دلیل شش بند به نامهای امیر، فیض آباد، تیلکان، موان، و جهان آباد بر روی آن بسته شده‌. این رود نهایتاً به دریاچه بختگان می‌ریزد.

بنا به روایاتی نام خرامه از خُورمه به معنی خورشید و مه به معنی ماه اخذ شده‌است، فرض دیگر این است که این نام مأخوذ از خورماه که نام روز یازدهم از ماههای ایران است باشد. حتی امروز نیز بعضی از عشایرمنطقه نام این شهر را خورومه Khoromah تلفظ می‌کنند.

پرونده:123

خرامه

پناه بردن وزیر امیر منصور به این قلعه در واقع، کالیجار که ترکان قصر تاراج اموال وی را داشته‌اند به اهمیت موقعیت سوق الجیشی آن می‌افزاید. این قلعه که تا چند سال اخیر محل سکونت دهها خانوار بود به صورت تلی دست ریز با ارتفاع بیش از ۱۰ متر از خاک رس، توسط شهرداری تخریب شد و آثاری از خانه‌های روی آن برجای نماند. یکی از آثار تاریخی منطقه که از زمان ساسانیان برجا مانده و در فاصله ۵۰۰ متری مغرب خرامه قرار دارد بنای آتشکده‌ای است که در محل به چهارطاقی گبران معروف است که از نظر ساختمان گنبد و کاربندی تا حدودی شبیه آتشکده بهرام است.

توجه خاص سردمداران دیالمه در ترمیم بندهای عصر ساسانیان در مسیر تنها رود عاصی کربال دلالت بر عمارات فراوانی ونفوسی می‌کند که درکناره‌های این رود می‌زیسته‌اند. از آثار باقی مانده این عصر بند امیر است که به وسیله عضدالدوله دیلمی ترمیم شده‌است. صدمه دیدن بعضی ازبندهای رود که نظر سلاجقه را نیز به خود جلب کرده‌است، چنانچه بند قصار gesar یا فیض آباد به وسیله اتابک چاولی از امرای محمدبن ملکشاه درحدود سال ۵۰۶ ترمیم می‌شود و بنام وی فخرستان نام می‌گیرد.

از دیگر بناهای سلجوقیان کاروانسرای خان کت Xane - Ket یا کاروانسرای دیودان در نزدیکیهای دریاچه بختگان می‌باشد که سبک معماری آن را مربوط به این دوره دانسته‌اند و مسیر قدیم جنوب به مرکز یعنی از کرمان به شیراز، تهران واصفهان از روی این کاروانسرا عبور می‌کرده‌است. چنانکه درزمان استعمار انگلیس آثاری چون پل انگلیسی‌ها که از این مسیر برای لشکرکشی به مرکزایران وشیراز استفاده می‌کرده‌اند به جا مانده‌است. این کاروانسرا به علت عدم رسیدگی اکنون ویران گشته و درحال نابودی است. (کاروانسرای دیودان).

درهمین ادوار به سنگ قبرهایی برخورد می‌کنیم که اخیراً درمرکز باغهای خرامه کشت گردیده و خطوط ثلث و کوفی منقوش به آ نها گویای حال عارفانی متعبد بوده که از قرون ۶ تا ۸ هجری دراین بلد می‌زیسته‌اند. یکی از این سنگها متعلق به عالم ربانی به نام شیخ غیاث (علی) ابن ابی جعفربن طیب است که روی آن سوره نور و آیة الکرسی و شرح حال وی مشاهده می‌شود.

صفویان که بیشترین همت آنان، عمران و آبادی بلاد بود، علاوه بر اینکه برروی «کر»پلی در زمان امام قلی خان والی فارس مشهور به پل خان بنا کرده‌اند، درشهر خرامه نیز ردپایی از خود به جا گذاشته‌اند. بنای حمامی مشهور به حمام کهنه به آنها نسبت داده شده و چنین حدس زده‌اند که این حمام همزمان با حمام گنجعلی خان درکرمان ساخته شده‌است. همزمان با احداث حمام کهنه، نهال درختان باغ مصفایی مشهور به باغ خان bage-Xan کاشته شده‌است. این باغ با وسعت حدود ۱۲هکتار درقسمت شمال خرامه خارج از حصار قدیمی واقع گردیده‌است. درابتدا انواع درختان، گل و سرو و توت و غیره درآن وجود داشته‌است اما امروزه تنها فقط قطار سروهای آن به جای مانده که بیش از یک سوم این سروهای بلند درحال خشک شدن است.

نصیرالملک از رجال فارس دریکی از مراجعاتش به خرامه، حصاری دور شهر احداث می‌کند که ارتفاع آن ۷ متر و ضخامت آن ۲/۵ متر و طول آن ۲۰۵۰ متر بوده و چهار دروازه به نامهای کربالی (Korbali)، قبله‌ای (qeblei) کرمانی (Kermani) و باغی (bagi) درجهات جغرافیایی آن قرار داشته و برجهایی جهت دیده بانی و کشیک شبانه این حصار را مزین می‌نموده‌است. نصیرالملک برای رتق وفتق امور جاریه، دستور به ساختن مکانی مشهور به نام عمارت می‌دهد. این ساختمان محل تجمع مردم و رفع مشکلاتشان با نامیان و مالکان بوده‌است. این بنا که درقسمت جنوبی حصار قدیمی و درکنار دروازه قبله‌ای قرار داشته که امروزه بر اثر بی توجهی افرادی ویران گشته و تبدیل به ساختمانهای مسکونی گشته‌است.

انتخابات در خرامه

در 12 اسفند ماه سال 1390 مردم خرامه بعد از مدت ها به وحدت رسیدند و بعد از سال ها نماینده شهر خرامه به مجلس راه یافت.در نیمه شب 12 اسفند مردم خرامه به مناسبت موفقیت در انتخابات به خیابان ها آمده و جشن و سرور گرفتند.

منبع

سایت رسمی آموزش وپرورش خرامه http://kherameh.farsedu.ir

منبع

اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.