شهرستان سپیدان

برای دیگر کاربردها، اردکان (ابهام‌زدایی) را ببینید.

شهرستان سپیدان یا اردکان فارس، در شمال استان فارس، در منطقه‌ای کوهستانی و جنگلی که اغلب پوشیده از درختهای جنگلی کم پشت و تنک مانند بادام وحشی است، قرار دارد. مرکز این شهرستان، شهر اردکان است که در حدود۲۰۰۰ سال قدمت دارد. این شهر بواسطه آب و هوای خوش و پیستهای اسکی شهرت دارد. آب و هوای آن در زمستان بسیار سرد و در بهار و تابستان خنک و معتدل است. این شهر دارای یک بنای امامزاده تاریخی است. مردم این شهر گویش خاص و منحصر به فردی دارند که مشابه آن در کشور به سختی یافت می‌شود و فارسی پهلوی است، از نکات بسیار جالب این است که این گویش تنها در شهر اردکان -مرکز این شهرستان- وجود دارد و با فاصله‌ای اندک -از هر سمتی- از این شهر، زبان لری می‌شود. شهرستان اردکان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیتی برابر با ۹۰٫۳۳۹ نفر داشته است . اردکان با قدمتی بیش از دو هزار سال در منطقه ای زیبا و بدیع قرار دارد. وجه تسمیه اردکان در قدیم الایام از دو کلمه ارد به معنی دلاور و جنگاور و کان به معنی کوه تشکیل شده که حاکی از مردمانی است دلاور که در میان کوه سکنی گزیده اند. ساکنان اولیه شهر اردکان همگی از دلاوران و امیران لشکر حکومت وقت بوده اند که افرادی با کیاست و ظلم ستیز بوده اند که از جبر و جور حاکمیت به این منطقه زیبا و خوش آب و هوا کوچ نموده و بنیان شهر اردکان را بنا نهادند.منطقه سپیدان بدلیل سرسبزی بی نظیری که دارددرزمان هخامنش چراگاه اسب‌ها بوده ودر زمان حمله مغولها با تدبیر بزرگان از چپاول و غارت مغولان در امان مانده اند . خان‌های حاکم بر اردکان دریک دوره شکرالله خان ودر تمام ادوار از طایفه نیازی بوده اند.که در فارسنامه ناصری ازحاجی باباخان نیازی فرزندحاج علی خان فرزند حاج نیاز یاسیچی یاد شده واصالت این طایفه به کریم خان زند بر می گرددوایشان درزمان اقامحمدخان قاجار به یاسیچ (یاسوج کنونی) که دارای جنگلهای پرپشت بوده و بدلیل صعب العبوربودن ان به انجاکوچ میکنندوبا ارام شدن جو بر علیه طایفه زندیه به اردکان فارس مهاجرت میکنند.زبان و گویش مردمان این سامان از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین زبانهای پارسی است که بسیار نزدیک به زبان پارسی پهلوی می‌باشد که همانا زبان اولیه پارسیان کهن است که در سایر نقاط ایران چنین گویشی نادر است البته امروز لغات عربی نیز در زبان اردکانیها شنیده میشود. این شهر در قدیم دارای رونق و بازار و اقتصاد پویایی بوده است و از ساختمانها و عمارات با شکوه و زیبایی برخوردار بوده در گذشته اردکان همپای شهرهای کهن ایران دارای مساجد زیادی که مشهورترین ان مسجد ولی عصر ومسجدحاج نیازنیازی که اکنون تخریب شده ومسجد جامع ومسجدحاج علم ترابی بوده است حمام اردکان نشان دهنده شهریت و رونق منطقه بوده ودر گذر زمان به سبب زلزله و سایر بلایای طبیعی از شکوه و رونق آن کاسته شده است .اردکان به سبب رونق بسیار اقتصادی و بازار آن که مرکز داد و ستد عشایر و روستاهای پیرامون آن بوده و به عنوان مرکزیت آن منطقه محسوب میگردیده وهمواره از گزند راهزنان و دزدان در امان نبوده است و عرصه تاخت و تاز گردنه بگیران و سارقان مناطق دیگر بوده است. در اعصار گذشته مردان ادیب و فرهیخته و دانشمندان بسیاری در این شهر میزیسته اند که پس از سالیانی ترک دیار نموده اند و پی کسب علم و معرفت به سایر بلاد هجرت مینمودند و در جاهای دیگر ایران وفات یافته اند.این شهر بلحاظ اقلیمی و جغرافیایی یکی از مناطق بینظیر و منحصر بفرد در ایران است . شهر اردکان چه در تابستان و چه در زمستان دارای جاذبه‌های فراوان توریستی و گردشگری می‌باشد . در تابستان با آب و هوای خنک و باغها و رود و چشمه‌های فراوان و در زمستان با سپیدی زیبای برف و پیست اسکی پذیرای گردشگران است.تاریخچهٔ دقیق این شهر در فارسنامه ناصری موجود است(عظیم صاحب کرم)

خلاصه ٔاز نوشته‌های مرحوم حاج میرزاحسن حسینی فسائ در موردبلوکات اردکان فارس ص۱۷۲ فارسنامه ناصری .اردکان در لغت نوعی از جداول واشکال نجومی باشد چون قصبه ان در میان دو کوه نزدیک به هم که گویا با قصبه که به درازا افتاده سرجدول نجومی است یا انکه ار بمعنای قهر وغضب است وکان معدن را گویندچون اهالی ان فتنه جو وجنگ جو بودن چنانکه اکنون چنین اند هوای تابستانش چون ماه ثور شیراز است و براین قیاس شکارش بز وپازن وقوچ و میش کوهی وکبک وتیهو ودرختانش سیب وگلابی والو وانگور درخت کبوده وعرعرش ۴ساله تنومند است.اهالی در تابستان از ایوان بیرون نخسبند وابش از رودخانه ششپیر ورود خانه اردکان است.و زراعتش گندم وجو وعدس ولوبیا قرمز است.و روغن از کهگیلویه اورند وبه شیراز برند.

بساطی سبز چون جان خردمند /هوای معتدل چون مهر فرزند

پرنده مرغکان گستاخ گستاخ/ حمایل بر حمایل شاخ برشاخ

عموم خانه‌های ان از خشت خام وگل وچوب است وشمار انها از هزار درب خانه بگذرد

وکلانتر ان حاجی باباخان پسر حاج علی کلانتر پسر حاجی نیاز یاسیچی

است.ویاسیچ نام قریه است از توابع تل خسروی کهگیلویه واین قصبه ۴ محله دارد بال وساقی وکلباری وملا از علمای زیر اشعار وکتابهای بجای مانده که در فارس نامه ذکر شده از علمای اردکان افضل علما میرزا علی رضا تجلی که در دوره صفویه فوت کرده واز علمای دیگر میرزا محمد فگار که در سنه۱۲۳۷ فوت کرده ومجتهد دوران اقا میرزا علی اردکانی که مورخ۱۲۵۹ فوت کرده وعالی جناب مجتهد الزمان سید علی اکبر اردکانی وحاجی ملا اقا بزرگ وملانصر الله اردکانی ومیرزا بابای طبیب اردکانی پسر حاجی میرزازین العابدین طبیب اردکانی پسر میرزاشرف طبیب اردکانی پسر ملاصادق طبیب اردکانی که جماعت بزیور علم اراسته بودند

صنایع دستی وگردشگری شهرستان سپیدان

نمايي از آبشار مارگون در شهرستان سپیدان

اب وهوای خنک منطقه در تابستان وکوههای پوشیده از برف در زمستان وجاذبه گردشگری طبیعی منطقه ووجود پیست سوار کاری و پیست اسکی ومناطقی همچون تنگ تیزاب و ابشار مارگون وچله گاه رونق خاصی به صنعت گردشگری داده است وبی تاثیر بر (ویلا سازی)سرمایه گذاری در منطقه نبوده.برای اطلاع مسافران میمهان خانه پولادکف در پیست تفریحی پولاد کف میزبان مسافران زمستانی وتابستانی این دیار است. اردکان فارس مکان مناسبی برای سرمایه گذاری است وهمچون نگینی در استان فارس میدرخشد .انچه که حائز اهمیت است بستر مناسب اردکان فارس برای سرمایه گذاری بخش خصوصی داخلی وخارجی است . برخورداری شهرستان ازهر گونه امکانات مورد نیاز جهت سرمایه گذاری ودر دست رس بودن انها و همچنین نزدیکی شهرستان به شیراز وبنادر جنوب جهت صادرات و واردات یک از امتیازات شهرستان محسوب میشودودومین مزیت شهرستان وجود نیروی جوان وکاری که بالاترین سرمایه شهرستان هستند. یکی دیگر از امتیازات این منطقه پراکندگی جمعیت روستائیان در مسیر اردکان تا شیراز است که نشان دهنده وجود امنیت لازم وکافی برای هر گونه سرمایه گذاری در بخش مسکن وبخش اقتصادی وغیرو ..است. همچنین مسئولین شهرستان سپیدان همیشه با تمام توان با سرمایه گذاران خصوصی همکاری لازم را داشته اند .انچه که امروزدراین شهرستان مورد نیازاست وکمبود ان حس می شودنبود هتلی مناسب برای گردشگران ایرانی وخارجی است .

مکان‌های تفریحی اردکان فارس

• تنگ تیزاب

• ابشار مارگون

• چله گاه بزرگ وکوچک

• پیست اسکی پولاد کف

محلات اردکان فارس

محله ساقی که خود از ۴محله تشکیل شده

• سراب

• پس اس یا پس اسیاب

• بازار

• خنگ گک

و

• محله بال
• محله ملا
• محله کلوالی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد سپیدان

دانشگاه آزاد اسلامی واحد سپیدان واقع در شهر اردکان (فارس) در سال 1373 تاسیس گردید در سال 74 با دو رشته آموزش ابتدایی و کاردانی کامپیوتر آغار به کار نمود. در حال حاضر دارای 2500نفر دانشجو در 32 رشته تحصیلی می باشد .

کارخانه جات شهرستان سپیدان

اردکان فارس دردامنه کوه زاگرس واقعه شده و بدلیل رودخانه هاوچشمه‌های ان ونزدیکی ان به شیرازمحل مناسبی برای سرمایه گذاری در بخش‌های مختلف واز جمله کارخانجات اب معدنی تبدیل شده ودر این منطقه بالغ بر ۱۷۰کارخانه مشغول به کار هستند .

کشاورزی و دامداری شهرستان سپیدان

کوههای سرسبز این دیار زیبا محل مناسبی رابرای چراگاه دام بوجود اورده است که همه ساله عشایرهای زیادی را به این مکان میکشاند وفور اب وعلوفه تازه دامداری را در منطقه رونق بخشیده است وهمیشه در این شهرستان ماست وکشک ودوغ وگوشت تازه یافت می‌شود . این شهرستان در تهیه وتوزیع گوشت به خارج استان نیز موفق بوده است. دشت همایجان ودالین وبیضا از توابع شهرستان سپیدان منطقه بزرگی است که درخت کاری وکشاورزی خوبی بصورت دیم وابی دارد درختان گردو وهلو وسیب وگیلاس بیشترین محصولات منطقه را دربر میگیرد کاشت گندم وجووبرنج کاری نیز در بیضا ودالین رواج دارد

تقسیمات کشوری

• بخش مرکزی شهرستان سپیدان
  • دهستان خفری
  • دهستان کمهر

شهرها: اردکان

• بخش بیضا
  • دهستان بانش
  • دهستان بیضا
  • دهستان کوشک هزار

شهرها: بیضا

• بخش همایجان
  • دهستان سرناباد
  • دهستان شش پیر
  • دهستان همایجان

شهرها:(هما شهر)

پیوند به بیرون

• عکس : زمستان در سرزمین پارس (سپیدان)

منابع ومراجع

فارسنامه ناصری