شهرستان سپیدان

برای دیگر کاربردها، اردکان (ابهام‌زدایی) را ببینید.

اردکان فارس

شهرستان سپیدان به مرکزیت اردکان فارس، در شمال استان فارس، در منطقه‌ای کوهستانی و جنگلی که اغلب پوشیده از درختهای جنگلی کم پشت و تنک مانند بادام وحشی است، قرار دارد. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با 87801 نفر بوده‌است.^{[نیازمند منبع]} مرکز این شهرستان، شهر اردکان است که در 75 کیلومتری غرب شیراز واقع شده. این شهر بواسطه آب و هوای خوش و پیستهای اسکی شهرت دارد. آب و هوای آن در زمستان بسیار سرد و در بهار و تابستان خنک و معتدل است.

تقسیمات کشوری

شهرستان سپیدان از سه بخش تشکیل شده است:

• بخش مرکزی شهرستان سپیدان
  • دهستان خفری
  • دهستان کمهر

شهرها: اردکان

• بخش بیضا
  • دهستان بانش
  • دهستان بیضا
  • دهستان کوشک هزار

شهرها: بیضا

• بخش همایجان
  • دهستان سرناباد
  • دهستان شش پیر
  • دهستان همایجان

شهرها:(هما شهر)

زبان

زبان و گویش در شهرستان سپیدان عمدتا زبان لری و گویش اردکانی است. روستاهای مجاور شهرستان ممسنی اغلب دارای زبان و گویشهای لری می باشند. شهر اردکان و تعدادی از روستاهای قدیمی این شهرستان دارای زبان لری و لهجه کهنی از زبان فارسی "گویش اردکانی"هستند که این لهجه در بخشی گسترده ای از فارس در زمان ساسانیان رایج بوده است. مردم این شهر بعضا گویش خاص و منحصر به فردی دارند که مشابه آن در کشور به سختی یافت می‌شود و برگرفته از فارسی پهلوی است، از نکات بسیار جالب این است که این گویش تنها در شهر اردکان -مرکز این شهرستان- وجود دارد و با فاصله‌ای اندکی از این شهر، زبان لری می‌شود. سایر روستاهایی که در منطقه سپیدان به گویش اردکانی صحبت میکنند، عبارتند از: ابنو، دالین، خلار، خوشمکان، چشمه اسپید و ... . علاوه بر منطقه سپیدان، مکان های دیگری نیز وجود دارند که به این گویش و زبان صحبت میکنند، نظیر: روستای دشتک در کامفیروز، روستای گاوکشک و پاپون در کازرون، بهبهان. پراکندگی این زبان در مناطقی از فارس شاید نشان دهنده این باشد که زمانی زبان رایج در منطقه بوده است.

پیشینه

شهرستان سپیدان دارای سابقه تاریخی بسیار کهن است. در تحقیقات باستان شناسی انجام گرفته در سال 1314 ه.ش در تل گرد سفال های نقش دار بازمانده از هزاره چهارم پیش از میلاد مربوط به تمدن ایلامیان در این منطقه کشف گردیده. در بخشی از منابع بازمانده آشور از منطقه پارتاکنا(پارتاکنه) نام برده است که با توجه به مشخصات جغرافیایی آمده در آن متون منطقه وسیعی از شمال و غرب شیراز تا بهبهان را شامل می گردیده است.
این شهر در قدیم دارای رونق و بازار و اقتصاد پویایی بوده است و از ساختمانها و عمارات با شکوه و زیبایی برخوردار بوده در گذشته اردکان همپای شهرهای کهن ایران دارای مساجد زیادی که مشهورترین ان مسجد ولی عصر ومسجدحاج نیازنیازی که اکنون تخریب شده ومسجد جامع ومسجدحاج علم ترابی بوده است حمام اردکان نشان دهنده شهریت و رونق منطقه بوده ودر گذر زمان به سبب زلزله و سایر بلایای طبیعی از شکوه و رونق آن کاسته شده است .اردکان به سبب رونق بسیار اقتصادی و بازار آن که مرکز داد و ستد عشایر و روستاهای پیرامون آن بوده و به عنوان مرکزیت آن منطقه محسوب میگردیده وهمواره از گزند راهزنان و دزدان در امان نبوده است و عرصه تاخت و تاز گردنه بگیران و سارقان مناطق دیگر بوده است. در اعصار گذشته مردان ادیب و فرهیخته و دانشمندان بسیاری در این شهر میزیسته اند که پس از سالیانی ترک دیار نموده اند و پی کسب علم و معرفت به سایر بلاد هجرت مینمودند و در جاهای دیگر ایران وفات یافته اند.این شهر بلحاظ اقلیمی و جغرافیایی یکی از مناطق بینظیر و منحصر بفرد در ایران است . شهر اردکان چه در تابستان و چه در زمستان دارای جاذبه‌های فراوان توریستی و گردشگری می‌باشد .
خلاصه ٔاز نوشته‌های مرحوم حاج میرزاحسن حسینی فسائ در موردبلوکات اردکان فارس ص۱۷۲ فارسنامه ناصری .اردکان در لغت نوعی از جداول واشکال نجومی باشد چون قصبه ان در میان دو کوه نزدیک به هم که گویا با قصبه که به درازا افتاده سرجدول نجومی است یا انکه ار بمعنای قهر وغضب است وکان معدن را گویندچون اهالی ان فتنه جو وجنگ جو بودن چنانکه اکنون چنین اند هوای تابستانش چون ماه ثور شیراز است و براین قیاس شکارش بز وپازن وقوچ و میش کوهی وکبک وتیهو ودرختانش سیب وگلابی والو وانگور درخت کبوده وعرعرش ۴ساله تنومند است.اهالی در تابستان از ایوان بیرون نخسبند وابش از رودخانه ششپیر ورود خانه اردکان است.و زراعتش گندم وجو وعدس ولوبیا قرمز است.

صنایع دستی وگردشگری شهرستان سپیدان

نمايي از آبشار مارگون در شهرستان سپیدان

آب وهوای خنک منطقه در تابستان وکوههای پوشیده از برف در زمستان وجاذبه گردشگری طبیعی منطقه ووجود پیست سوار کاری و پیست اسکی ومناطقی همچون تنگ تیزاب و ابشار مارگون وچله گاه رونق خاصی به صنعت گردشگری داده است وبی تاثیر بر (ویلا سازی)سرمایه گذاری در منطقه نبوده.برای اطلاع مسافران هتل پولادکف در پیست تفریحی پولاد کف میزبان مسافران زمستانی وتابستانی این دیار است. اردکان مکان مناسبی برای سرمایه گذاری است وهمچون نگینی در استان فارس میدرخشد.انچه که حائز اهمیت است بستر مناسب اردکان فارس برای سرمایه گذاری بخش خصوصی داخلی وخارجی است . برخورداری شهرستان ازهر گونه امکانات مورد نیاز جهت سرمایه گذاری ودر دست رس بودن انها و همچنین نزدیکی شهرستان به شیراز وبنادر جنوب جهت صادرات و واردات یک از امتیازات شهرستان محسوب میشودودومین مزیت شهرستان وجود نیروی جوان وکاری که بالاترین سرمایه شهرستان هستند. یکی دیگر از امتیازات این منطقه پراکندگی جمعیت روستائیان در مسیر اردکان تا شیراز است که نشان دهنده وجود امنیت لازم وکافی برای هر گونه سرمایه گذاری در بخش مسکن وبخش اقتصادی وغیرو ..است. همچنین مسئولین شهرستان سپیدان همیشه با تمام توان با سرمایه گذاران خصوصی همکاری لازم را داشته اند.

مکان‌های تفریحی اردکان فارس: شهرستان سپیدان منطقه ای کوهستانی است و دارای 12 قله بالای 3000 متر از سطح دریا می باشد. از جمله مناطق تفریحی این شهرستان عبارتند از:

• کوه ها: کوه رنج، کوه برم فیروز
• آبشارها: آبشار مارگون، آبشار چیکان، آبشار مورزیان
• تنگه ها: تنگ تیزاب، تنگ غوره دان، تنگ آبسرد، تنگ بغدیون
• چله گاه
• پیست های اسکی: پیست اسکی پولادکف، پیست اسکی تربیت بدنی
• دریاچه ها: برم فیروز، برم شش پیر
• امامزاده ها: امامزاده سلطان علی،

دانشگاه آزاد اسلامی واحد سپیدان

دانشگاه آزاد اسلامی واحد سپیدان واقع در شهر اردکان (فارس) در سال 1373 تاسیس گردید در سال 74 با دو رشته آموزش ابتدایی و کاردانی کامپیوتر آغار به کار نمود.

کارخانه جات شهرستان سپیدان

اردکان فارس دردامنه کوه زاگرس واقعه شده و بدلیل رودخانه هاوچشمه‌های ان ونزدیکی ان به شیرازمحل مناسبی برای سرمایه گذاری در بخش‌های مختلف واز جمله کارخانه کبریت سپیدان و کارخانجات اب معدنی تبدیل شده‌است.

کشاورزی و دامداری شهرستان سپیدان

کوههای سرسبز این دیار زیبا محل مناسبی رابرای چراگاه دام بوجود اورده است که همه ساله عشایرهای زیادی را به این مکان میکشاند وفور اب وعلوفه تازه دامداری را در منطقه رونق بخشیده است وهمیشه در این شهرستان ماست وکشک ودوغ وگوشت تازه یافت می‌شود . این شهرستان در تهیه وتوزیع گوشت به خارج استان نیز موفق بوده است. دشت همایجان ودالین وبیضا از توابع شهرستان سپیدان منطقه بزرگی است که درخت کاری وکشاورزی خوبی بصورت دیم وابی دارد درختان گردو وهلو وسیب وگیلاس بیشترین محصولات منطقه را دربر میگیرد کاشت گندم وجووبرنج کاری نیز در بیضا ودالین رواج دارد