استان گلستان
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
استان گُلِستان از استانهای شمالی ایران است. مرکز این استان گرگان است. گرگان (که به یونانی هیرکانیا گفته میشد) یکی از شهرهای مهم ایران در طول تاریخ بودهاست. [۱] داریوش دوم برای مدتی ساتراپ این استان بودهاست. [۲]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] جغرافیا
در محدوده جغرافیایی ۵۴ درجه تا ۵۶ درجه طول شرقی و ۳۶٫۳۰ تا ۳۸٫۱۵ عرض شمالی و در بین استانهای مازندران، سمنان و خراسان شمالی قرار دارد و مرکز آن شهر گرگان است.
حد شمالی این استان محدود به جمهوری ترکمنستان و بخش غربی استان محدود به دریای خزر است. مساحت این استان بالغ بر ۷/۲۰۴۳۷ کیلومتر مربع (۱٫۳ درصد از کل مساحت کشور) است. این استان در اسفند سال ۱۳۸۷ دارای ۱۲ شهرستان به نامهای آق قلا، گرگان، گنبدکاووس، ترکمن، رامیان، آزادشهر، کردکوی، بندرگز، علی آباد کتول، کلاله، مراوه تپه و مینودشت و دارای ۲۵ شهر و ۲۳ بخش و ۵۳ دهستان میباشد.
بخش بیشتر استان گلستان آبوهوای معتدل مدیترانهای دارد ولی جلگهٔ گرگان به لحاظ مجاورت با صحرای ترکمنستان، دوری از دریا و کاهش ارتفاعات، آب و هوای نیمه بیابانی و گرم دارد. دو شهر رامیان و گرگان دارای بیشترین بارندگی سالیانه هستند.
جنگلهای مرطوب دامنههای شمالی البرز در مشرق به جنگلهای مینودشت و گلستان میرسد. قله چالویی شاهکوه از مهمترین قلههای استان گلستان و ارتفاع آن ۳۷۵۰ متر است. مراتع عمدهٔ قشلاقی استان در جلگه گرگان است که بین رودخانه گرگان و مرکز ترکمنستان قرار دارند.
استان گلستان از نظر ناهمواری به سه ناحیه زیر تقسیم میشود: * ناحیهٔ کوهستانی: این ناحیه از ارتفاع ۵۰۰ متری تا بیش از ۳۰۰۰ متر را در بر گرفته و پوشیده از گونههای جنگلی و مرتعی است.
- ناحیهٔ کوهپایهای: این ناحیه شامل تپههای کوچک بادرُفت، تپهماهورها و بدبومها است که پوشیده از اراضی جنگلی هستند.
- ناحیه جلگهای و اراضی پست: ارتفاع این ناحیه در حاشیه دریای مازندران و خلیج گرگان پایینتر از سطح دریای آزاد و به تدریج به سمت شرق به ارتفاع افزوده میشود. این منطقه محل استقرار شهرها و اکثر روستاهای استان است. به لحاظ تراکم جمعیت، اراضی کشاورزی، صنایع، دامپروری از اهمیت بسزایی برخوردار است.
[ویرایش] شهرها و شهرستانها
|
استان گلستان |
|---|---|
| مرکز | |
| شهرستانها |
آزادشهر • آققلا • بندر گز • ترکمن • رامیان • علیآباد • کردکوی • کلاله • گرگان • گنبد کاووس • مراوهتپه • مینودشت |
| شهرها |
آزادشهر • آققلا • انبار آلوم • اینچهبرون • بندر ترکمن • بندر گز • خانببین • دلند • رامیان • سرخنکلاته • سیمینشهر • علیآباد • فاضلآباد • کردکوی • کلاله • گالیکش • گرگان • گمیشان • گنبد کاووس • مراوهتپه • مینودشت • نگینشهر • نوده خاندوز • نوکنده |
| جایهای دیدنی |
آبشار شیرآباد • آبشارکبودوال • آرامگاه قابوس بن وشمگیر • آشوراده • النگدره • پارک ملی گلستان • تالاب آلاگل • تالاب گمیشان • دیوار بزرگ گرگان • سد وشمگیر • شبهجزیره میانکاله • آرامگاه مختومقلی فراغی • میل رادکان • ناهارخوران |
[ویرایش] مردم
جمعیت استان در سال ۱۳۸۳ حدود ۱٫۶۵۰٫۰۰۰ نفر بودهاست.[۳]
جمعیت شهری و روستایی استان گلستان براساس آخرین برآوردها و سرشماری انجام شده عبارت از ۷۳۲۶۹۹ نفر شهری و ۸۹۴۵۳۹ نفر روستایی است.
در استان، تنها دو شهر گرگان و گنبد دارای جمعیتی بیش از صد هزار نفر میباشند.[۴]
فارسها، بومی این استان هستند.[۵] فارسیزبانها در مرکز استان سکونت دارند. مازندرانیها در روستاهای نیمه غربی استان و ترکمنزبانان در بخش شرقی، مرکزی و شمالی استان و همچنین به تعداد کم[۶] در مرکز استان سکونت دارند.[۷]
فارسها (بومیان و سیستانیها) ۵۵٫۶ درصد[۸] تا ۶۳ درصد[۹] از جمعیت استان گلستان را تشکیل میدهند. اقوام دیگر ساکن در استان گلستان به ترتیب عبارتند از: ترکمن (۳۳٫۱ درصد تا ۳۵ درصد[۱۰])، بلوچ (۴٫۳ درصد)، کرد (۵ درصد)، قزاق (۲ درصد).[۱۱]
۱۵٫۴ درصد[۱۲] تا ۱۸ درصد[۱۳] از فارسهای استان سیستانیتبارند.
۶۱ درصد از جمعیت استان را اهل تشیع و ۳۹ درصد از آنان را اهل تسنن تشکیل میدهند. مسیحیان، بهاییان، و صوفیان گنابادی از اقلیتهای کوچک مذهبی استان هستند. اهل تشیع را گروههای فارس، ترک و... و اهل تسنن را نیز گروههای ترکمن و بلوچ تشکیل میدهند.[۱۴]
فارسهای استان شیعه مذهب میباشند و در نواحی مرکزی و جنوبی منطقه سکنی دارند و به دو گروه فارسهای بومی و مهاجر تقسیم میشوند. فارسهای بومی استان بیشتر به گویشهای گرگانی، کتولی و مازندرانی تکلم دارند.[۱۵] فارسهای مهاجر به استان بیشتر سیستانی، سمنانی و خراسانی هستند.[۱۶] دیگر قومها و مهاجران ساکن استان عبارتند از: ترکمن (دو تیره یموت و گوکلان)، ترک، بلوچ، کرد و قزاق. ترکمنها سنی مذهب هستند و در نواحی شمالی منطقه در جلگه گرگان سکونت دارند و به زبانی ترکمنی تکلم میکنند.[۱۷]
از مجموع ۵۰۴٫۳۸۱ نفر جمعیت قوم ترکمن در استان گلستان به تفکیک ۱۰۸۶۷۴ نفر در شهرستان کلاله، ۸۱۹۷ نفر در شهرستان مینودشت، ۱۸۳۲۷۴ نفر در شهرستان گنبد، ۱۲۵۴۹ نفر در شهرستان علی آباد، ۷۹۱۹۰ نفر در شهرستان آق قلا، ۲۵۱۹ نفر در شهرستان گرگان، ۵۲ نفر در شهرستان کردکوی، ۱۰۹۸۷۵ نفر در شهرستان بندرترکمن و ۵۱ نفر در شهرستان بندرگز سکونت دارند.[۱۸]
جمیعت ترکمنها در شهرهای استان بدین صورت است: در گُمیشان (۱۰۰٪)، آققلا (۹۸٪)، بندر ترکمن (۸۵٪)، گنبد کاووس (۷۷٪)، کلاله (۵۵٪) و مینودشت (۴۰٪).[۱۹]
منابع غیر آماری درباره اینکه فارسها یا ترکمنها اکثریت جمعیت استان را شامل میشوند حدسیات گوناگونی ارائه دادهاند.[۲۰][۲۱]
[ویرایش] اقتصاد
در اقتصاد استان کشاورزی به ویژه دامداری نقش اساسی دارد. صنایع عمده وابسته به کشاورزی و جنگل و صنایع دستی است.
کوثر، وشمگیر، گرگان، نومل، گرمابدشت، گلستان یک و دو از سدهای مهم استان هستند.
[ویرایش] راههای ارتباطی
استان گلستان از طریق راه آهن سراسری (راه آهن شمال) از شهر گرگان تا بندر ترکمن و از آنجا به ساری و سوادکوه و گرمسار و تهران متصل شدهاست. همه ساله به دلیل موقعیت خوب استان در مسیر مسافرین عازم به مشهد از سمت استان مازندران پذیرای هزاران گردشگر ایرانی است.
[ویرایش] سوغات مهم
جاجیم، صنایع دستی، ابریشم بافی رامیان، ماهی، خاویار، پنبه، حلوا اماج(مخصوص گرگان)، نان شیرینی (زنجفیلی، نون عیدی(کلمبو)، قُطاب، پشت زیک (کنجدی)، پادرازی)، قالی، قالیچه، پشتی ترکمنی، عرق کشمش.
[ویرایش] سیاست
[ویرایش] حوزههای انتخابی نمایندگان مجلس شورای اسلامی
برای انتخاب نمایندگان در مجلس شورای اسلامی، از سال ۱۳۷۸ و از زمان آغاز ششمین دوره مجلس، استان گلستان به شش حوزه انتخابی برای گزینش هفت نماینده به شرح زیر تقسیم شدهاست:
- شهرستانهای گرگان و آق قلا یک حوزه، دو نماینده
- شهرستانهای کردکوی، بندرگز، ترکمن و گمیشان یک حوزه، یک نماینده
- شهرستانهای مینودشت، کلاله و مراوه تپه یک حوزه، یک نماینده
- شهرستانهای آزادشهر و رامیان یک حوزه، یک نماینده
- شهرستان علی آبادکتول یک حوزه، یک نماینده
- شهرستان گنبدکاووس یک حوزه، یک نماینده
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- ↑ Encyclopaedia Iranica
- ↑ Encyclopaedia Iranica
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی سازمان تبلیغات اسلامی: معرفی استان گلستان، بحثی پیرامون اقوام و فرق ساکن در استان گلستان، در تبیان استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ مؤسسه فرهنگی میرداماد: پیشینه سرزمین گرگان (استان گلستان)، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ اطلاعات استان گلستان در: بانک ملی ایران: استانها: استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی سازمان تبلیغات اسلامی: معرفی استان گلستان، بحثی پیرامون اقوام و فرق ساکن در استان گلستان، در تبیان استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ : استانداری گلستان.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی سازمان تبلیغات اسلامی: معرفی استان گلستان، بحثی پیرامون اقوام و فرق ساکن در استان گلستان، در تبیان استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ مؤسسه فرهنگی میرداماد: پیشینه سرزمین گرگان (استان گلستان)، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ مؤسسه فرهنگی میرداماد: پیشینه سرزمین گرگان (استان گلستان)، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی سازمان تبلیغات اسلامی: معرفی استان گلستان، بحثی پیرامون اقوام و فرق ساکن در استان گلستان، در تبیان استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی سازمان تبلیغات اسلامی: معرفی استان گلستان، بحثی پیرامون اقوام و فرق ساکن در استان گلستان، در تبیان استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ مؤسسه فرهنگی میرداماد: پیشینه سرزمین گرگان (استان گلستان)، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی سازمان تبلیغات اسلامی: معرفی استان گلستان، بحثی پیرامون اقوام و فرق ساکن در استان گلستان، در تبیان استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ اطلاعات استان گلستان در: بانک ملی ایران: استانها: استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ اطلاعات استان گلستان در: بانک ملی ایران: استانها: استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ اطلاعات استان گلستان در: بانک ملی ایران: استانها: استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی سازمان تبلیغات اسلامی: معرفی استان گلستان، بحثی پیرامون اقوام و فرق ساکن در استان گلستان، در تبیان استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ پایگاه اطلاعرسانی سازمان تبلیغات اسلامی: معرفی استان گلستان، بحثی پیرامون اقوام و فرق ساکن در استان گلستان، در تبیان استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ اطلاعات استان گلستان در: بانک ملی ایران: استانها: استان گلستان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ : استانداری گلستان.
|
|||||
