فسا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فسا
Fasa.jpg
کشور  ایران
استان فارس
شهرستان فسا
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی

پسه، پسا

، پساب
مردم
جمعیت ۱۰۴،۸۰۹ نفر سال ۱۳۹۰[۱]
رشد جمعیت ۲٬۵٪ درصد
تراکم جمعیت ۲۰٬۹۸ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت ۴۳۰۲ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۵۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۸٬۵
میانگین بارش سالانه ۳۰۰ میلی‌متر
اطلاعات شهری
ره‌آورد نان فسایی شیرین
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۱

فسا (به پارسی میانه: پسا) نام شهری در ۱۴۵ کیلومتری جنوب شیراز واقع در استان فارس است. شهرهای سروستان، داراب، جهرم، استهبان در همسایگی فسا قرار دارند. قدمت این شهرستان دست کم به زمان هخامنشیان برمی‌گردد که در آن زمان نام این شهر پسه یا پسا بوده که پس از اسلام به فسا تبدیل می‌شود.

تاریخ تمدن[ویرایش]

فسا را می‌توان به قدمتی بیش از ۷ هزار سال تخمین زد. از اشیا کشف شده در سال ۱۳۹۱ در تل ضحاک و آزمایشات دانش پژوهان قدمت این شهر تاریخی را بیش از ۷۵۰۰سال قبل بلکه بیشتر پنداشته‌اند.

رصدخانه و مرکز علمی شهرداری فسا[ویرایش]

رصد خانه و مرکز علمی شهرداری فسا، به عنوان بزرگترین رصد خانه آماتوری جنوب ایران با سال تاسیس ۱۳۷۸ در وروری فسا از سمت شیراز و بر فراز تپه باستانی کدیوری واقع شده است. این مجموعه شامل اتاق تلسکوپ، اتاق افلاک نما و سالن برگزاری کلاس‌های آموزشی می‌باشد. گروه نجوم این مرکز در سال ۱۳۸۶ به عنوان "برترین گروه نجوم کشور" و در سال‌های ۸۵٬۸۶و۸۷ به عنوان "قوی ترین گروه رویت هلال ماه" در کشور شناخته شد و در همین راستا چندین رکورد جهانی و ملی را به ثبت رسانده‌اند که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. رویت نازکترین هلال ماه در اسفند ۱۳۸۴ در شهرستان بافت واقع در استان کرمان که سبب ثبت رکورد جهانی زاویه جدایی بین ماه و خورشید و منجر به شکسته شدن حد دانژون گردید.
در پی شکستن حد دانژون توسط جمعی از اعضای رصدخانه شهرداری فسا مقاله‌ای ۱/۵ صفحه‌ای از این گروه در مجله sky&telescope به قلم آقای قاضی میرسعد به چاپ رسید
  1. ثبت رکورد جدایی زاویه در روز، هم با چشم مسلح و هم غیر مسلح
  2. ثبت رکورد وداع تا دیدار
  3. ثبت اختراع دستگاه‌های ردیاب خورشیدی برای صفحات فتو و لتائیک، لیزر خورشیدی، دستگاه تراش و آینه تلسکوپ توسط یکی از اعضای رصدخانه
  4. ثبت پدیده نادر گذر سیاره زهره از مقابل خورشید به عنوان مهمترین رخداد نجومی سال ۲۰۱۲ در ۱۷ خرداد ۱۳۹۱

علاوه بر این، گروه نجوم فسا به عنوان یکی از قوی ترین گروه‌های استهلال کشور هر سالِ جهت رویت ماه‌های رمضان و شوال به مناطق مرتفع در کشور از جمله ارتفاعات خرمنکوه و دنا اعزام می‌شود.

رصد خانه و مرکز علمی شهرداری هر سالِ برنامه‌های مختلفی در زمینه‌های آمورشی و ترویج نجوم بر‌گزار می‌نماید که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. برنامه بازدید از رصدخانه همه روزِ (در ایام نوروز) و تعطیلات آخر هفته (در بقیه روزهای سال) برای مهمانان عزیز از مناطق مختلف ایران و همشهریان عزیز فسایی.
  2. برنامه بازدید از رصد خانه ویژه مدارس، دانشگاه‌ها، ادارات و پژوهشکده‌های سراسر استان
  3. کلاس‌های آموزشی برای عموم مردم
گروه اعزامی رصدخانه شهرداری فسا به خرمنکوه برای رویت هلال شوال ۱۴۳۴

کشاورزی و صنعت[ویرایش]

فسا از نظر کشاورزی شهری پررونق است. از نظر تولید گندم رتبه اول کشور ایران را داراست بطوریکه فسا را شهر گندم می‌دانند. با توجه به آب و هوای مناسب، وجود نخل‌های گرمسیری و درخت گردو و دیگر گونه‌های درختی در این شهر متداول است. کشت پنبه نیز در فسا رونق فراوان دارد. کارخانه رب گوجه فرنگی، ۱۶ کارخانه ذرت خشک کنی و یک کارخانه روغن کشی زیتون، یک کارخانه قند، کارخانه تولید ماکارونی، کارخانه تصفیه وش پنبه، کارخانه تولید الکل، کارخانه تولید آرد،[۲] کارخانه صنایع لبنی - تعدادی کارگاه‌های تولید کانی غیرفلزی و صنایع دستی (بافت فرش، گلیم، حصیر، رویه گیوه و...) از صنایع این شهرستان می‌باشد.[نیازمند منبع]

موقعیت راهبردی[ویرایش]

قرار گرفتن در مسیرهای اصلی شیراز به کرمان و بندر عباس، این شهر را از یک موقعیت راهبردی برخوردار کرده‌است. بلندترین نقطه این شهرستان خرمن‌کوه می‌باشد که ۳٬۱۸۵ متر ارتفاع دارد.

آیین‌های مزدکی و مانوی[ویرایش]

فرصت‌الدوله در آثار عجم چنین می‌نویسد:

زرتشت خورگان که استاد مزدک بوده‌است از اهالی این شهر است که سال‌ها در بیزانس (روم شرقی) بسر می‌برد و در آنجا با کتب فلسفی یونانی از جمله جمهوریت افلاطون آشنایی پیدا کرد و تحت تأثیر اندیشه مدینه فاضله افلاطون قرار گرفت. افکار زرتشت خورگان که بیشتر جنبه اقتصادی و اجتماعی داشت، توسط شاگرداش مزدک به جامعه ایرانی معرفی شد. می‌گویند بانی اصلی آیین مزدکی مردی زردشت نام از اهل فسا بود و به نوعی کیش مانوی که مخالف کیش رسمی مانوی بود، دعوت می‌کرد. این مرد دعوت خود را در روم ظاهر کرد و سپس به ایران سفر کرد و به دعوت پرداخت. در روم این شخص به نام [[پوندس معروف بوده‌است. پس نتیجه این می‌شود که فرقه مورد بحث ما یکی از شعب مانوی بوده که قرب دو قرن قبل از مزدک در کشور روم تأسیس یافته و مؤسس آن یکنفر ایرانی زردشت نام پسر «خورگان» از مردم «پسا» بوده‌است... از اشارات مندرجه در کتب عربی چنین مستفاد می‌شود که زردشت (فسایی) پیشوایی بوده که دعوت او فقط جنبه نظری داشته‌است، اما مزدک که مرد عمل بوده و به قول طبری در نزد طبقه عامه خلیفه زردشت به شمار می‌آمده‌است، رفته رفته نام مؤسس اصلی را تحت‌الشعاع قرار داد و در همان عهد خود، فرقه را به اسم مزدکیه مشهور نمود. بنابراین فسا (پسا) را می‌توان مهد آیین مزدکی دانست.

التاریخ الکبیر ـ المشیخه

ابو یزید وشیمه بن الفرات الوشاء الفارسی الفسوی، قرن سوم هـ ق، مؤلف فی اخبار الرده علی الدانیالی الفسوی (شهاب الدین)، قرن ششم وهفتم، مؤلف کتاب جواهر الادراج و… شیخ احمد بن محمد فسایی، قرن هفتم، وی مدت سی سال در مسجد جامع عتی== شخصیت‌های فسا == فقـــه ومذهب : عیسی بن ابان بن صدقه، قرن سوم، ه، ق، مؤلف کتابهای الحج، الجامع و…. میرزا ابراهیم مجتهد فسایی، قرن دوازدهم وسیزدهم ه، ق مؤلف کتابهای: بحر الحقایق، حاشیه بر معالم الاصول. حاشیه بر شرح لمعه و…. برخی از عالمان وفضلای سلسله مشایخ بحرینی مانند حاج شیخ محمد بحرینی، حاج شیخ موسی و حاج شیخ عبدالعلی و… که علمای این سلسله دهها کتاب ورساله در فقه، اصول ومعارف قرآنی نگاشته‌اند. قاضی ابوالحسن علی بن احمد …بن زبیر فسایی، ملقب به رشید، مؤلف شرح المفتاح لابن العاص الطبری ابی جعفر محمد فسایی (محجوب(، قرن سیزدهم هـ ق، مؤلف کتابهای حاشیه بر شرح لمعه دمشقیه و طایفه علمای اخوندی آخوند ملا امین، آخوند ملا محمد، آقا اسد…شیخ محمدملا باشی و….) طایفه علمای قاضیه میرزا محمد حسین قاضی، میرزا احمد قاضی، میرزا علی صدر و …) آخوند ملا محمد صادق نوبندگانی -آخوند ملا عباس خزایی فدشکویی-آیت ا.. میرزامحمد اسماعیل نظام العلما - آیت …سید علی نبوی

تاریخ وحدیث: ابو یوسف یعقوب بن السفیان الفسوی، قرن سوم هـ ق، مؤلف کتابهای ق شیرازعلوم مختلف را تدریس می‌کرد. دختر میرزا محمد فسایی، قرن چهاردهم، وی از اخبار واحادیث مطلـّع ودر هیـات ونجوم دانا وبهره ور بود

عرفان وتصوف: ابوبکر طمستانی، قرن چهارم هـ ق شیخ ابومحمد روزبهان بقلی فسایی، قرن ششم هـ ق، مؤلف ۲۸ عنوان کتاب که فرزندانش مانند: فخر الدین احمد، وصدر الدین وبسیاری از سلسله روزبهانیه که از عرفاً و اقطاب تصوف بوده‌اند الشیخ جمال الدین خلیل فسایی، قرن ششم هـ ق، استاد شیخ روزبهان. الشیخ جما ل ا لدین حسین بن محمد الفسوی، قرن ششم هـ ق، معاصر شیخ روزبهان. ابوالقاسم بن شعیب بن بلویه المکرانی الفسوی)) زاهد کبیر))، قرن ششم هـ ق الشیخ عفیف الدین یعقوب از فرزندان زاهد کبیر، قرن هفتم هـ ق الشیخ مقدم الدین محمد از فرزندان زاهد کبیر، معروف به زاهد، قرن هفتم هـ ق هادی فسایی (اعتمادالفقرا)، قرن سیزده و چهارده، مؤلف کتابهای تذکره العارفین وتنبه الفقرا همچنین شیخ بهرام بن منصور الفسوی ـ شیخ عبد… ـ شیخ شهریار ـ شیخ ابو مسلم فسایی و…..

ورزاء، رجال سیاسی و اقتصادی: ارسلان بساسیری، فاتح بغداد در قرن ششم و مروج اذان گفتن به شیوه شیعیان در آنج خواجه ضیاءالملک فسوی وزیر جنگ سلطان محمد وسلطان جلال الدین خوا رزمشاهی خواجه رکن الدین صائن فسوی، وزیر ابو سعید مغول واز والیان خراسان ابو منصور حسن بن علی الفسوی، وزیر ابوالفوارس دیلمی خاندان آل مرزبان بن فرا بنداد که در طی چند نسل اعمال دیوانی فارس را بر عهده داشته‌اند خاندان فسا نجس (فسا قجر (که در طی چند نسل برمناصب وزراتی آل بویه تکیه زده بودند. سلسله میرزایان فسایی که در دوران زندیه و قاجاریه ازصاحبان نفوذ در هرم قدرت فارس بودند (مانند میرزا جانی، میرزا هادی و…….)

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهرستان فسا اکنون دارای شهرهای فسا، زاهدشهر، نوبندگان و ششده و قره بلاغ و چهار بخش مرکزی، شیبکوه، نوبندگان و ششده و قره بلاغ می‌باشد.

آب و هوا[ویرایش]

Weather-rain-thunderstorm.svgآب و هوای FasāNuvola apps kweather.svg
ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه اوت سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر
گرم‌ترین
۲۰ ۲۳ ۲۷ ۳۴ ۳۷ ۴۱ ۴۲ ۴۰ ۳۹ ۳۳ ۳۰ ۲۴
میانگین گرم‌ترین‌ها
۹ ۱۳ ۱۷ ۲۳ ۲۹ ۳۴ ۳۶ ۳۶ ۳۲ ۲۶ ۱۹ ۱۳
میانگین سردترین‌ها
۱ ۳ ۷ ۱۲ ۱۷ ۲۲ ۲۴ ۲۳ ۱۹ ۱۳ ۷ ۴
سردترین
-۱۲ ۷ ۱۱ ۱۶ ۱۳ ۷ ۳


منبع: وب‌گاه مای فورکست[۳]

روستاهای تاریخی[ویرایش]

از قدیمی‌ترین روستاهای بخش مرکزی می‌توان به کوشک قاضی اشاره نمود. این روستا در سمت جنوب شرقی شهرستان فسا واقع شده‌است که مواضع تاریخی نظیر تل نخودی و قلعه رحمت آباد در حاشیه آن و سمت کوه توده قرار دارند و روستای نوبندگان که پیشینهٔ آن به زمان تمدن ایلام می‌رسد.

نان فسایی

دانشگاه‌ها[ویرایش]

دانشگاه دولتی فسا:[۱] این دانشگاه دارای ۵ رشته مهندسی و ۲ رشته پایه و ۳ رشته کشاورزی است. همچنین شهرستان فسا دارای دانشگاه علوم پزشکی، یک واحد دانشگاه آزاد اسلامی، یک واحد دانشگاه پیام نور و دانشکده کشاورزی است.

جاذبه‌ها[ویرایش]

  1. روستای تاریخی خورنگان (خرنجان) امامزاده ابراهیم (شاه دین)
  2. تل ضحاک که از آثار ما قبل اسلام است و ویرانه‌های شهر باستانی فسا است که از عهد پیشدادیان به جا مانده واین شهر تا قرن هفتم آبادبوده است که آثار باستانی زیادی بر اثر کاوش در اطراف آن بدست آمده و در موزه‌های کشور نگهداری می‌شود.
  3. آثار شهری مربوط به دوران ساسانی در حوالی روستای تنگ کرم واقع در ۱۵ کیلومتری شهر فسا بنام شهر ازبرا، مص و.. وجود داشته که آثار و بقایایی از آن باقی است.
  4. تل نعلکی واقع در جنب روستای جلیان از بخش نوبندگان که قبور ماقبل تاریخ بوده و از لحاظ مهرپرستی بررسی و اهمیت است.
  5. ساختمان نقاره خانه واقع در اول بازار شهر فسا مربوط به دوران قاجار
  6. آتشکده ساسانی که عوام آن را سنگ قنبر (سنگ سلمان) می‌نامیدند به طول ۲ متر و عرض ۰٫۵ متر که خطوط گرانبهایی روی آن حک شده و برخی آن را مربوط به دروازه شهر فسا در زمان ساسانیان بوده‌است.
  7. آتشکده سامانی مربوط به دوره ساسانی واقع در ۱۵ کیلومتری شمال فسا (غمپ آتشکده)که در اصل خنب آتشکده بوده ودر گویش محلی غمپ یا قمپ بدان می‌گویند
  8. جنگل ۱۵۰۰ هکتاری کوثر در بخش شیبکوه فسا. چهل چشمه (که سال هاست خشکیده است. - پانل
  9. میان جنگل دارای گونه‌های گیاهی بسیار ارزشمند
  10. امامزاده اسماعیل
  11. امامزاده حسن
  12. [[آستان شاهزاده قاسم> (از نوادگان حضرت عقیل (ع) و حضرت علی (ع) در مرکز شهرستان فسا)
  13. شاه ابوالفتح
  14. پارک تفریحی آزادی
  15. منطقه گلیان
  16. منطقه باستانی کوزه گرخانه (واصل آباد)، آثار باستانی تنگ مج و تنگ موردی، تل نخودی و اتلال مجاور آن (کوشک قاضی)، تل سیاه (فدشکویه) و اتلال در امتداد آن تنگ خمار (سنان) و چاه‌های سنگی در ارتفاعات مجاور سنان، بقعه سید شمس الدین (عهد صفوی)، بقعة زاهد کبیر در زاهد شهر (عهد مغول)، ساختمان نقاره خانه (شهربانی قدیم = خیابان محمدی)
  17. منطقه گردشگری امامزاده شهیدان
  18. روستای تاریخی امیرحاجیلو
  19. امامزاده شیخ صالح نوه امام حسن (ع) واقع درروستای غیاث اباد
  20. وجودآثارقدیمی وباتمدن ازشهرتیران (زاهدشهرکنونی) وهمچنین وجودآثاری ازدوران باشکوه هخامنشیان درزاهدشهرمثل جوی حقوکه ارتفاع آن به دومترمیرسدوگواهی بررونق کشاورزی درزاهدشهردارد (اطلاعات بیشتردرصفحه زاهدشهر) وگویش مردم این شهرکه به فارسی تیرانی مشهوراست ویک شیرسنگی درامامزاده زاهدکه قدمت آن به چندصدسال برمیگردد.
                                                                                                                                                                                            == جستارهای وابسته ==

پانویس[ویرایش]

  1. [www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls سرشماری سال ۱۳۹۰]
  2. شرکت غله و خدمات بازرگانی منطقه ۳
  3. «آب و هوای فسا»(انگلیسی)‎. وب‌گاه مای فورکست. بازبینی‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۰. 

منابع[ویرایش]

کتاب از پسا تا فسا. جلیل رضازاده

  • فارس نامه ناصری
  • کتاب دفتر ایام (منوچهر کدیور)