سرامیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

به مواد (معمولاً جامد)ی که بخش عمدهٔ تشکیل دهندهٔ آنها غیرفلزی و غیرآلی باشد، سرامیک گفته می‌شود.

این تعریف نه‌تنها سفالینه‌ها، پرسلان(چینی)، دیرگدازها،محصولات رسی سازه‌ای، ساینده‌ها، سیمان و شیشه را در بر می‌گیرد، بلکه شامل آهنرباهای سرامیکی، لعاب‌ها، فروالکتریک‌ها، شیشه-سرامیک‌ها، سوخت‌های هسته‌ای و ... نیز می‌شود.

پیشینه[ویرایش]

برخی آغاز استفاده و ساخت سرامیک‌ها را در حدود ۷۰۰۰ سال ق.م. می‌دانند[۱] در حالی که برخی دیگر قدمت آن را تا ۱۵۰۰۰ سال ق.م نیز دانسته‌اند.[۲] ولی در کل اکثریت تاریخ‌نگاران بر ۱۰۰۰۰ سال ق.م اتفاق نظر دارند.[۳] (بدیهی است که این تاریخ مربوط به سرامیک‌های سنتی است)

ریشه واژه[ویرایش]

واژهٔ سرامیک از واژهٔ یونانی کراموس (κεραμικός) گرفته شده‌است که به معنی سفال یا شیء پخته‌شده‌است.

طبقه‌بندی سرامیک‌ها[ویرایش]

سرامیک‌ها از لحاظ کاربرد به شکل زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

  • سرامیک‌های سنتی (سیلیکاتی)
  • سرامیک‌های مدرن (مهندسی)
    • سرامیک‌های اکسیدی
    • سرامیک‌های غیر اکسیدی

سرامیک‌های اکسیدی را از لحاظ ساختار فیزیکی می‌توان به شکل زیر طبقه‌بندی کرد:

  • سرامیک‌های مدرن مونولیتیک (یکپارچه)
  • سرامیک‌های مدرن کامپوزیتی

انواع سرامیک‌ها[ویرایش]

سرامیک‌های سنتی[ویرایش]

این سرامیک‌ها همان سرامیک‌های سیلیکاتی هستند. مثل کاشی، سفال، چینی، شیشه، گچ، سیمان و ...

سرامیک‌های مدرن[ویرایش]

این فرآورده‌ها عمدتاً از مواد اولیهٔ خالص و سنتزی ساخته می‌شوند. این نوع سرامیک‌ها اکثراً در ارتباط با صنایع دیگر مطرح شده‌اند.

سرامیک‌های اکسیدی[ویرایش]

برخی از پرکاربردترین این نوع سرامیک‌ها عبارت‌اند از:

سرامیک‌های غیراکسیدی[ویرایش]

این نوع سرامیک‌ها با توجه به ترکیبشان طبقه‌بندی می‌شوند که برخی از پرکاربردترین آنها در زیر آمده‌اند:

  1. نیتریدها
    • BN
    • TiN
    • Si۳N۴
    • GaN
  2. کاربیدها
    • SiC
    • TiC
    • WC

و....

صنعت سرامیک[ویرایش]

بازار سرامیک‌های پیشرفته در ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۹۸ نزدیک به ۷۰۵ میلیون دلار بود که در سال ۲۰۰۳ به ۱۱ بیلیون دلار رسید.

خواص برتر سرامیک‌ها نسبت به مواد دیگر[ویرایش]

  • دیرگدازی بالا
  • سختی زیاد
  • مقاومت به خوردگی بالا
  • استحکام فشاری بالا

کاربردهای مختلف مواد سرامیکی[ویرایش]

در زیر کاربردهای رایج مواد سرامیکی به همراه چندنمونه از مواد رایج در هر کاربرد آورده شده‌است:

  1. الکتریکی و مغناطیسی
  2. سختی بالا
    • ابزار ساینده، ابزار برشی و ابزار سنگ‌زنی (۲O۳TiN-Al)
    • مقاومت مکانیکی (SiC- Si۳N۴)
  3. نوری
    • فلورسانس (Y۲O۳)
    • ترانسلوسانس(نیمه‌شفاف) (SnO۲)
    • منحرف کنندهٔ نوری (PLZT)
    • بازتاب نوری (TiN)
    • بازتاب مادون قرمز (SnO۲)
    • انتقال دهندهٔ نور (SiO۲)
  4. حرارتی
    • پایداری حرارتی (ThO۲)
    • عایق حرارتی (CaO.nSiO۲)
    • رسانای حرارتی (AlN - C)
  5. شیمیایی و بیوشیمیایی
    • پروتزهای استخوانی P۳O۱۲(Al۲O۳.Ca۵(F،Cl))
    • سابستریت (TiO۲- SiO۲)
    • کاتالیزور (KO۲.mnAl۲O۳)
  6. فناوری هسته‌ای
    • سوخت‌های هسته‌ای سرامیکی
    • مواد کاهش‌دهندهٔ انرژی نوترون
    • مواد کنترل کنندهٔ فعالیت راکتور


تفاوت کاشی و سرامیک[ویرایش]

یک قطعه کاشی از دو قسمت تشکیل می شود :

1- قطعه سفالی که قسمت اصلی و استخوان‌بندی کاشی را تشکیل می‌دهد.

2- لعاب روی آن که ماده‌ای است شیشه‌ای و قسمت رویی آن را تشکیل می‌دهد . حال به کاشی ای که لعاب روی آن از جنس سرامیک باشد ، کاشی سرامیکی یا سرامیک (در بازار) گفته می شود . به مواد غیرآلی غیرمعدنی جامد اصطلاحا سرامیک گفته می شود . [۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. موریس داماس. «مبانی تمدن صنعتی». در تاریخ صنعت و اختراع. ترجمهٔ عبدالله ارگانی. ۱۳۶۲. 
  2. P. Rado, An introduction to the technology of pottery, Pergamon Press, 1988
  3. یوسف مجیدزاده. سفال برای باستان شناسان. . ماهنامه فروهر، ش. ۲ (۱۳۶۲). 
  4. http://www.sakhtemoon.com/Ceramic-Tile/HowTo-tile-ceramics-57