گاه‌شماری میلادی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جشن گرفتن گاه‌شماری گریگوری نزد پاپ گریگوری سیزدهم
امروز

سه‌شنبه

۲۵ شهریور ۱۳۹۳ خورشیدی


۱۶ سپتامبر ۲۰۱۴ میلادی


۲۱ ذی‌القعده ۱۴۳۵ قمری

گاه‌شماری میلادی گاه‌شماری با ریشهٔ مسیحی است که هم‌اکنون در بیشتر کشورهای جهان استفاده می‌شود و تقویمی بین‌المللی است. این گاه‌شماری برگرفته از گاه‌شماری ژولینی با مبدأ میلادی (میلاد حضرت عیسی) است و نخست از سوی آلویسیوس لیلیوس که پزشکی از اهالی ناپل بود پیشنهاد شد. تعدیل کبیسه‌گیری این گاهشماری در ۲۴ فوریه ۱۵۸۲ از سوی پاپ گرگوری سیزدهم پذیرفته شد و از آن پس به گاه‌شماری گریگوری نیز مشهور شد.

تاریخچه و ویژگی‌های[ویرایش]

گاه‌شماری ژولینی که از گاه‌شماری رومی گرفته شده بود در دوره مسیحی با مبدأ میلادی (گاه‌شماری میلادی قدیم) پذیرفته شد. این گاه‌شماری ۳۶۵ روز بود که برای هر ۴ سال یک روز به روزهای سال اضافه می‌شد (سال ۳۶۵٬۲۵ روزه). به علت دقیق نبودن کسر سال نسبت به سال اعتدالی هر ۱۲۸ سال یک روز عقب می‌افتاد. در سال ۱۵۸۲ میلادی جهت تصحیح آن گاه‌شماری گرگوری (میلادی جدید) ایجاد شد. در گاه‌شماری یولیانی اعتدال بهاری در سال ۳۲۵ میلادی که شورای نقیه تشکیل شده بود در ۲۱ مارس صورت گرفته بود و در سال ۱۵۸۲ به ۱۱ مارس افتاده بود و ده روز عقب مانده بود. در گاه‌شماری گرگوری ده روز از تاریخ حذف گردید و کبیسه‌گیری‌های یکنواخت چهارساله نسبتاً کاهش یافت بدینگونه که سال‌های قرن غیرقابل قسمت به ۴۰۰ (مانند: ۱۷۰۰، ۱۸۰۰ و ۱۹۰۰) بدون کبیسه‌گیری باشند. در نتیجه با احتساب سال گریگوری ۳۶۵٬۲۴۲۵ روز (نسبت به سال حقیقی ۳۶۵٬۲۴۲۱۹۸۷۹ روز) میزان دقت گاه‌شماری میلادی را به عقب‌ماندگی یک روز در هر ۳۳۲۰ سال رساند.[۱]

طول زمانی سال گریگوری -> ۳۶۵٬۲۴۲۵ روز = (۳:۴۰۰) - ۳۶۵٬۲۵

دوره عقب‌ماندگی یکروزه گاهشماری گریگوری -> ۳۳۲۰ سال = (تفاضل سال حقیقی با گریگوری): ۱

کبیسه‌گیری[ویرایش]

کبیسه‌گیری تقویم میلادی دارای دو دوره زمانیست. در دوره ژولینی سالهای مضرب عدد ۴ کبیسه‌اند. در دوره گریگوری هر چهار سال یکبار (سالهای مضرب ۴) کبیسه است با این استثناء که در سالهای رأس سده تنها سالهای مضرب عدد ۴۰۰ کبیسه می‌باشند. در تصحیح گاه‌شماری میلادی با حذف ده روز از تقویم ژولینی، روز پس از پنجشنبه ۴ اکتبر ۱۵۸۲ ژولینی، جمعه ۱۵ اکتبر گریگوری می‌باشد. و از نظر تاریخی روزهای ماقبل ۵ اکتبر ۱۵۸۲ میلادی بر اساس گاه‌شماری ژولینی درنظر گرفته می‌شود و عملاً ده روز از تاریخ میلادی حذف قلمداد می‌شود.[۲]

ماه‌های گاه‌شماری میلادی[ویرایش]

سال در گاه‌شماری گرگوری ۱۲ ماه دارد. نام‌های رایج در فارسی ایران از فرانسوی، نام‌های رایج در فارسی افغانستان از انگلیسی، و نام‌های رایج در فارسی تاجیکستان از روسی هستند.

ترتیب فارسی ایران دری تاجیکی شمار روز
۱ ژانویه جَنیوری январ یَنوَر ۳۱
۲ فوریه فِبریوری феврал فِوْرَل ۲۸ یا ۲۹
۳ مارس مارچ март مَرت ۳۱
۴ آوریل آوریل апрел اَپریل (با یای مجهول) ۳۰
۵ مه مِی май مَی ۳۱
۶ ژوئن جون июн اییُن ۳۰
۷ ژوئیه ژوئیه июл اییُل ۳۱
۸ اوت آگِست август اَوْگُست ۳۱
۹ سپتامبر سِپتِمبر сентябр سِنتْیَبر ۳۰
۱۰ اکتبر آکتُبر октябр اُکتیَبر ۳۱
۱۱ نوامبر نووِمبر ноябр نُیَبر ۳۰
۱۲ دسامبر دیسِمبر декабр دِکَبر ۳۱

پذیرش گاه شماری میلادی در نقاط مختلف جهان[ویرایش]

گاه شماری گریگوری ابتدا در میان کشورهای اروپایی کاتولیک و سپس در میان پروتستان‌ها و ارتدکس‌ها پذیرفته شد. در میان کشورهای اروپایی یونان آخرین کشوری بود که در سال ۱۹۲۳ اقدام به پذیرش این گاه شماری نمود. ژاپن، کره و چین به ترتیب در سالهای ۱۸۹۵، ۱۸۷۲ و ۱۹۱۲ گاه شماری میلادی را پذیرفتند. امروزه در اکثر کشورهای جهان از جمله در کشورهای اسلامی گاه شماری میلادی به عنوان تقویم رسمی شناخته می‌شود. مصر در سال ۱۸۷۵ و ترکیه در سال ۱۹۱۷ اقدام به پذیرش تقویم میلادی نمودند. کشورهای افغانستان، ایران، عربستان سعودی، اتیوپی و نپال تنها کشورهای جهان هستند که تقویم میلادی در آنها تقویم رسمی نمی‌باشد.

کاستی‌های گاه‌شماری میلادی[ویرایش]

نقص نخست گاه‌شماری گریگوری، سرآغار سال است که امروزه ۱ ژانویه به صورت جهانی رسمی شناخته شده‌است. پیشتر در اینباره اتفاق‌نظری میان کشورها و فرقه‌های مسیحی نبود. با توجه به اینکه اول ژانویه برابر با ۱۰ یا ۱۱ دی گاه‌شماری خورشیدی (اوایل زمستان در نیمکرهٔ شمالی و اوایل تابستان در نیمکرهٔ جنوبی) است، این زمان از لحاظ حرکت انتقالی زمین و در مقایسه با سرآغاز گاه‌شماری‌های معتبر جهان برای آغاز سال مناسب نیست. از همین جاست که اشکال‌های بزرگ در ازمنهٔ تاریخ برای آن به وجود آمده‌است (چنانکه سال مالی کشورهایی که از این تقویم استفاده می‌کنند با سال میلادی منطبق نیست و تقریباً از اوایل فروردین آغاز می‌شود).

گاه‌شماری میلادی با وضعیت فصلها و موقعیت خاص زمین مانند اعتدالین و انقلابین همخوانی ندارد و شمار روزهای هر ماه نیز نامنظم است. سرآغاز سال و سرآغاز ماهها در گاه‌شماری مسیحی کلاً قراردادی هستند و به مسائل نجومی و یا حرکت انتقالی زمین مربوط نیستند و با بروج سروکاری ندارند. برای اتخاذ این روش هیچ دلیل منطقی وجود ندارد و از سوی دیگر در طول تاریخ بسیاری به دلخواه دخل و تصرفی در این گاه‌شماری کرده‌است.

همچنین این گاه‌شماری پایهٔ دقیق مذهبی ندارد و مشکلات مذهبی مسیحیان را برطرف نکرده‌است و ایام مذهبی را دقیقاً مشخص نمی‌کند و برای تعیین این ایام باید از تقویم قمری کمک گرفت و منجمین ناچارند هر سال با کمک گرفتن از روش اپاکت (Epacte) محل آن را در ماه‌های قمری پیدا کنند؛ در نتیجه عید پاک در فاصلهٔ ۲۲ مارس تا ۲۵ آوریل دائماً در تغییر است همچون سایر اعیاد و روزهای مذهبی مسیحیان و مسلمانان.[۳]

تغییر تاریخ میلادی[ویرایش]

کاستی‌های تقویم میلادی برخی را به فکر تدوین یک تقویم معتبر جهانی انداخته‌است چنانکه چنین طرحی در سازمان ملل مطرح شد که به جایی نرسید. در گذشته نیز پس از انقلاب فرانسه به فکر تغییر تقویم در این کشور افتادند و تقویم جمهوری فرانسه را جایگزین تقویم میلادی کردند. از آن جمله شخصی به نام سیلون مارشال طرحی ارائه داد که مورد تأیید انجمن ریاضی‌دانان و کنگرهٔ ملی فرانسه قرار گرفت. سرآغاز سال در این تقویم اعتدال پاییزی و مبدأ آن سال ۱۷۸۷ (انقلاب فرانسه) بود که البته بعداً منسوخ شد.[۴]

چند گاه‌شماری مشهور جهان[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. گاه‌شماری ایرانی، موسی اکرمی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، چاپ اول (۱۳۸۰)، صفحه ۴۱.
  2. تقویم تطبیقی جلد ۱: حیات نبوی، ایرج ملک‌پور، تهران: پَرَشکوه، چاپ اوّل (۱۳۸۰)، ص ۶.
  3. نبئی، ابوالفضل، گاهشماری در تاریخ، سمت، ۱۳۸۱. (صص ۲-۲۶۱)
  4. نبئی، ابوالفضل، گاهشماری در تاریخ، سمت، ۱۳۸۱. (ص ۱۰۱)

پیوند به بیرون[ویرایش]