دانشگاه آزاد اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری, جستجو
دانشگاه آزاد اسلامی
Gorgan Azad University1.JPG
شعار آرمان ایرانی برای جهانی شدن
تأسیس ۱۳۶۱
نوع غیرانتفاعی
رئیس عبدالله جاسبی
معاون آموزشی سیدجعفر حسینچی
معاون پژوهشی فریدون رهنمای رودپشتی
فضای آموزشی ۱۴،۰۰۰،۰۰۰ مترمربع
هیأت علمی ۳۴،۰۰۰
کارمندان ۳۱،۰۰۰
دانشجویان ۱،۳۵۰،۰۰۰
مکان ۳۵۷ واحد
وب‌گاه iau.ac.ir

دانشگاه آزاد اسلامی مجموعه‌ای از دانشگاه‌های غیردولتی در ایران (و چند شهر خارج ازایران) است که فعالیت خود را در سال ۱۳۶۱ آغاز کرد.

فهرست مندرجات

[ویرایش] تاریخچه و تاسیس

[ویرایش] دانشگاه آزاد ایران

دانشگاه آزاد ایران فعالیت خود را در دهه ۱۳۵۰ با مدیریت عبدالرحیم احمدی و معاونت شاهرخ مسکوب آغاز کرده بود و در سال ۱۳۵۵ تعدادی از فارغ التحصیلان ممتاز کشور را با بورس تحصیلی به دانشگاههای ممتاز جهان اعزام کرد تا فعالیت خود را با کادری نخبه آغاز کند. پذیرش دانشجو در این دانشگاه در ۱۳۵۷ بطور محدود آغاز شد و فعالیت آن با درگرفتن انقلاب اسلامی و رویدادهای پس از آن و نهایتاً انقلاب فرهنگی بکلی متوقف شد. [۱] [۲]

[ویرایش] تشکیل دانشگاه آزاد اسلامی

دو سال پس از انقلاب فرهنگی ایران در اردیبهشت ۱۳۶۱ به پیشنهاد و با حمایت روح‌الله خمینی دانشگاه آزاد اسلامی تاسیس شد. برخی از رجال سیاسی جمهوری اسلامی از جمله احمد خمینی و هاشمی رفسنجانی عضو هیات امنای آن بوده اند.

جاسبی ابتدا پیشنهاد خود را با هاشمی رفسنجانی در میان گذاشته و هاشمی در خطبه‌های نماز جمعه در باره دانشگاه در شرف تاسیس چنین می‌گوید:

« یکی از طرق این است که از همین امسال در هر جا که دستمان رسید و شاید کم‌کم به روستا هم بکشد ـ البته به شهرهای کوچک به آسانی می‌رسد ـ مراکزی درست کنیم به نام دانشگاه آزاد اما نه دانشگاه آزاد رژیم گذشته، دانشگاه آزاد واقعی که مواد تحصیلی دانشگاهی را با روش تحصیلی که در حوزه‌های علمیه علوم دینی می‌خوانند، خوانده شود. امروز اگر یک دانشجو در سال به خاطر فضای دانشگاه و اساتید زیاد، کارمندان مؤسسه، وزارت علوم، آزمایشگاه‌ها و سایر چیزها، ده‌ها هزار تومان، صدها هزار تومان خرجش است، یک طلبه وقتی درس می‌خواند تقریباً هیچ خرجی ندارد و آن خرجهایی هم که دارد، خودش در یکی دو ماهی که می‌رود برای تبلیغ برمی‌گرداند و به مدرسه می‌آورد. اصلاً مدارس و خیلی چیزهای دیگر را پولهایی که طلبه‌ها به عنوان سهم امام، خمس و انفاقات از روستاها برمی‌گردانند، اداره می‌کنند. اصلاً مراجع با این پولها اداره می‌شوند.[نیازمند منبع]  »

چهار ماه بعد هاشمی رفسنجانی بعنوان رئیس شورای موقت دانشگاه و طی حکمی با سربرگ مجلس، عبدالله جاسبی را به ریاست موقت دانشگاه منصوب می‌کند. هیات موسس دانشگاه شامل علی خامنه‌ای (رئیس جمهوراکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس)، میرحسین موسوی (نخست وزیر)، احمد خمینی (فرزند امام) و عبدالله جاسبی تشکیل جلسه داده و جاسبی را به ریاست دانشگاه منصوب می‌کند.

اولین آزمون ورودی دانشگاه در اسفند ۶۱ با شرکت ۳۲ هزار داوطلب در امام شهر (شاهرود)، اهواز، تبریز، تهران، رشت، زاهدان، کرمان، مشهد و یزد برگزار شد و حدود ۳ هزار نفر در رشته‌های راه و ساختمان، برق، مکانیک، فیزیک، ریاضی، شیمی، صنایع فلزی، نساجی و حسابداری پذیرفته شدند.[۳] موسسین این دانشگاه آنرا از افتخارات و تجربه‌های موفق پس از انقلاب می‌دانند. [۴]

[ویرایش] وضعیت فعلی

[ویرایش] اداره دانشگاه

ریاست دانشگاه از ابتدا تاکنون در اختیار عبدالله جاسبی بوده است. رییس هیأت موسس دانشگاه هاشمی رفسنجانی و اعضای هیات موسس اكبر ‌ها‌شمی رفسنجانی، عبدالله جاسبی،عبدالکریم موسوی اردبیلی، میرحسین موسوی، حسن حبیبی، علی‌اكبر ولایتی، محسن قمی، حمید میرزاده و حسن خمینی (پس از مرگ احمد خمینی) هستند.

شورای عالی دانشگاه نیز که عالی ترین مرجع تصمیم گیری در این دانشگاه بر اساس اساسنامه معین شده است هیچ گاه شکل نگرفت. اعضای این شورا شامل: هیأت مؤسس یا نمایندگان ثابت آنها، نماینده رهبر ، نماینده جامعه مدرسین حوزه علمیه قم یا نماینده جامعه روحانیت مبارز ،وزیر فرهنگ و آموزش عالی و یا نماینده ثابت او ،نماینده ثابت ستاد انقلاب فرهنگی یا جانشین قانونی ستاد انقلاب فرهنگی ورئیس دانشگاه است.

این دانشگاه عضو اتحادیه دانشگاه‌های جهان اسلام است و دکتر عبدالله جاسبی نیز رئیس این اتحادیه می‌باشد.

مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی توسط ریاست عالیه آن انجام می‌شود. ریاست عالیه دانشگاه آزاد اسلامی توسط هیات موسس و هیات امناء تعیین می‌گردد.

دانشگاه آزاد اسلامی همانند دیگر مؤسسات آموزشی در ایران ، زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت می‌کند. نوع مدرک اعطایی به فارغ تحصیلان این دانشگاه، به صورت مستقل و از طرف دانشگاه آزاد اسلامی اعطا می‌گردد (با قید محل تحصیل).

[ویرایش] سومین دانشگاه جهان از نظر تعداد دانشجو

ده دانشگاه اول جهان از نظر تعداد دانشجو عبارتند از: [۵]

  1. دانشگاه ایندرا گاندی در هندوستان
  2. دانشگاه علامه اقبال در پاکستان
  3. دانشگاه آزاد اسلامی
  4. دانشگاه آنادولو در ترکیه
  5. دانشگاه ملی بنگلادش
  6. دانشگاه آزاد بنگلادش
  7. دانشگاه رام خام هائنگ در تایلند
  8. سیستم دانشگاهی اوهایو در آمریکا
  9. دانشگاه آزاد امبدکار در هند
  10. دانشگاه ایالتی نیویورک در آمریکا
  11. دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در آمریکا
  12. دانشگاه دهلی در هند

[ویرایش] آمارهای کلی

تاکنون ۲،۴۰۰،۰۰۰ نفر از این دانشگاه فارغ التحصیل شده و ۱،۳۵۰،۰۰۰ دانشجو در آن مشغول تحصیل هستند و حدود ۳۴،۰۰۰ عضو هیات علمی و ۳۱،۰۰۰ نفر پرسنل در آن مشغول کار هستند. این افراد در ۳۵۷ واحد و مرکز دانشگاهی و در فضایی حدود ۱۴،۰۰۰،۰۰۰ متر مربع فضای آموزشی و رفاهی مشغول به تحصیل یا کار هستند. دانشگاه همچنین دارای ۶۰۰ مدرسه با حدود ۶۰،۰۰۰ دانش آموز است در حال حاضر ۱۰ مجمتع بیمارستانی این دانشگاه در حال فعالیت هستند و ۱۰ مجتمع بیمارستانی دیگر نیز به زودی به این مجموعه اضافه خواهند شد. [۶]

بزرگترین کتابخانه دانشگاهی ایران در دانشگاه آزاد نجف‌آباد [۷]

[ویرایش] مراکز پژوهشی

در حال حاضر دانشگاه آزاد اسلامی دارای 28 مرکز و پژوهشکده می‌باشد. برخی از مراکز مهم تحقیقاتی عبارتند از: مرکز تحقیقات فیزیک پلاسما، مرکز عالی بین المللی تحقیقات بین رشته‌ای (CEIS)، مرکز مطالعات استراتژیک، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی اردبیل، مرکز مطالعات و تحقیقات محیط زیست و انرژی (CEEVS)، مرکز تحقیقات باستان شناسی (واحد ابهر)، مرکز تحقیقات تهران پزشکی، مرکز تحقیقات شیر و فرآورده‌های آن (واحد کرج)، مجتمع آزمایشگاهی و مزارع تحقیقاتی (واحد بروجرد)، مرکز تحقیقات کشاورزی (واحد دامغان) مزارع آموزش تحقیقاتی و گلخانه‌ای (واحد جیرفت)، مزارع آموزش و تحقیقاتی.[۸]

[ویرایش] بودجه پژوهشی

بودجه پژوهشی دانشگاه از سال ۱۳۷۵ با یک درصد شهریه دریافتی ۳۴ درصد در هر سال برخوردار بوده و به ۳۷۲ میلیارد ریال در سال ۱۳۸۴ افزایش یافته است. همچنین درصد بودجه هزینه شده در امر پژوهش به کل بودجه اختصاص یافته به پژوهش در سال اول فقط حدود 12 درصد بود، با روندی افزایشی با درصد جذبی حدود ۴۰ درصد در سال ۱۳۸۴ به حدود ۲۳۵ میلیارد ریال افزایش یافته است.[۸]

[ویرایش] تولیدات علمی

طبق آخرین آمار دریافت شده از پایگاه Scopus، در پنج ماه اول سال ۲۰۰۹ دانشگاه آزاد با ۱۰۷۹ مقاله در سطح کشور موفق به کسب رتبه اول در تولید مقالات علمی شده است.

به طور کلی توسط این دانشگاه تاکنون ۱۴۵۵ کتاب تالیف، ۳۹۱ کتاب ترجمه، مقاله ۳۳۶۷ در نشریات ISI و ۴۹۸۲ مقاله در نشریات علمی، پژوهشی منتشر شده است. [۹]

طبق آمار سال ۱۳۸۴ تعداد ۹۷۰ مقاله ISI و ۱۹۲۰ مقاله علمی پژوهشی و ۲۳۰۰ مقاله نیز در کنفرانس های خارجی، توسط این دانشگاه منتشر شده است. ۳۲۱۲ طرح تحقیقاتی اجرا شده و ۳۰۹۸ طرح تحقیقاتی نیز در حال اجرا بوده است. تعداد ۳۳۲ عنوان اختراعات و ابداعات دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی نیز به ثبت رسیده اند که که برخی از آنان موفق به دریافت جوایز بین المللی گردیده اند.[۸]

[ویرایش] مجلات علمی

دانشگاه آزاد دارای ۱ مجله ISI و ۹۴ مجله علمی و پژوهشی و ۳ مجله علمی ترویجی و ۱۳۶ مجله علمی عمومی است.[۱۰]

[ویرایش] باشگاه پژوهشگران جوان

باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی با 180 دفتر و 5 شعبه در تمام استان های کشور فعال است. از ابتدای تاسیس باشگاه تا کنون 18773 نفر در سنین 30-15 سال در مقاطع تحصیلی مختلف اعم از دانش آموزشی و دانشجویی جذب شده اند.[۸]

[ویرایش] کسب مقام در مسابقات جهانی

  • مسابقات روبوکاپ آلمان (2006)
  • مسابقات روبوکاپ ژاپن (2005)
  • نمایشگاه مخترعات و مبتکران آلمان (2005)
  • مسابقات روبوکاپ پرتغال (2004)
  • مسابقات روبوکاپ نیوزلند (2004)
  • مسابقات بتن آمریکا (2004)
  • مسابقات روباتیک آمریکا (2004)
  • مسابقات روباتیک شرق کانادا (2004)
  • نمایشگاه مبتکران و مخترعان اتریش (2004)
  • مسابقات روباتیک کانادا (2003)، مسابقات بتن کانادا (2003)
  • مسابقات روبوکاپ ایتالیا (2003)
  • مسابقات روبوکاپ پرتغال (2002)
  • سومین دوره مسابقات بتن (2005)
  • چهارمین دوره مسابقات بتن (2006)
  • مسابقات روباتیک کانادا (2005)
  • مسابقات و نمایشگاه بین المللی اختراعت و ابداعات ژنو (2006)
  • مسابقات هواپیمای بدون سرنشین، مسابقات بین المللی روبوکاپ آزاد ایران، تهران (2006)
  • مسابقات بتن کشور در واحد یزد (1385)
  • مسابقات بهترین رتبه در مقاله نویسی آمریکا (2006)
  • مسابقات بین المللی روبوکاپ آزاد ایران، تهران (2007)[۸]

[ویرایش] قبولی در مقاطع بالاتر

  • از کل پذیرفته شدگان در مقطع کارشناسی ارشد (19519 نفر)، 9568 آنها از فارغ التحصیلان این دانشگاه بوده اند (بر اساس نتایج آزمون سال 1385 دانشگاه آزاد اسلامی). همچنین از 182 نفر پذیرفته شده در مقطع دکترای تخصصی، 95 نفر آنها از فارغ التحصیلان این دانشگاه (52 درصد) بوده اند.
  • در طول 9 سال متوالی دانشجویان رشته دندانپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان در امتحان جامع وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قبولی 100 درصدی داشته اند که در سطح کشور چنین موفقیتی بی نظیر است.
  • کسب بیشترین تعداد قبولی در امتحانات تخصصی دستیاری کشور به طوری که 134 نفر از دانش آموختگان واحد دندانپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی در امتحانات مذکور قبول شده اند.
  • کسب رتبه اول امتحانات بورد تخصصی کشور در سال 1383 توسط دانش آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی (با کسب نمره 100 از 100).
  • کسب رتبه اول امتحانات جامع علوم پایه دندانپزشکی کل کشور در سال های مختلف توسط دانش آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی و کسب رتبه دوم امتحانات جامع علوم پایه دندانپزشکی کشور توسط دانش آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی.[۸]

[ویرایش] انجمن‌های علمی،ادبی،هنری

هم اکنون 1343 انجمن در حال فعالیت هستند که 1128 عدد از آنها به تصویب رسیده اند و بقیه بررسی و گذراندن مراحل تصویب هستند.[۸]

[ویرایش] فعالیت های ورزشی

در بخش مسابقات داخلی دانشگاه با انجام مسابقات گوناگون ورزشی در 27 رشته فعالیت داشته که 400،000 دانشجو دانشجو در آن شرکت داشته اند. لازم به ذکر است علی رغم موانع متعددی که بر سر راه حضور تیم های ورزشی این دانشگاه در مسابقات جهانی وجود داشته است، دانشجویان این دانشگاه توانسته اند هر سال در مسابقات جهانی دانشجویان (FISU) مقام های متعددی کسب نمایند. بیش از 70 درصد تیم های اعزامی ایران به مسابقات مذکور از این دانشگاه بوده است و بیشترین سهم را در کسب مدال های مختلف جهانی برای کشور داشته اند.

دانشگاه آزاد با در اختیار داشتن 2،500،000 مترمربع امکانات ورزشی دارای سرانه فضای ورزشی 2 مترمربع است. بسیاری از قهرمانان کشور که در این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند، توانسته اند 288 مدال طلا، 187 مدال نقره و 236 مدال برنز در مسابقات ورزشی بین المللی کشور کسب نمایند. دانشگاه آزاد اسلامی در مسابقات بین دانشجویی جهانی (IFISU) -به عنوان تنها نماینده آسیا- شرکت کرد و در میان 70 تیم عنوان نخست را از آن خود کرد.[۸]

[ویرایش] رسانه

روزنامه آفرینش، هفته‌نامه فرهیختگان و روزنامه شاپرک به صاحب امتیازی عبدالله جعفرعلی جاسبی و خبرگزاری آنا و خبرگزاری ایسکانیوز[۱۱] به این دانشگاه وابسته هستند.

[ویرایش] منابع مالی

در اساسنامه دانشگاه آزاد محل تأمین هزینه‌های آن اخذ شهریه از دانشجویان، کمک‌های مردم، دولت و نهادهای انقلاب اسلامی ذکر شده‌است. اولین قلم کمک به دانشگاه آزاد نیز مبلغ یک میلیون تومان کمک روح‌الله خمینی بود.[۱۲] دانشگاه ازاد فعالیت خود را پیش از بازگشایی دانشگاه‌های دولتی ( که در جریان انقلاب فرهنگی تعطیل شده بود) بدون دریافت مجوز از شورای عالی گسترش آموزش عالی و یا شورای عالی انقلاب فرهنگی آغاز و مجددا کمکی به ارزش صدوپنجاه میلیون ریال از دادستانی انقلاب دریافت کرده و در ۲۷ اسفند ۱۳۶۱ خود را بعنوان موسسه‌ای غیرتجاری به شماره ۲۴۵۱ در اداره ثبت شرکت ها ثبت می‌کند.

دانشگاه آزاد معتقد است که اقدام در اخذ شهریه بسیار نزدیک‌تر است است چرا که به این شکل برخلاف روش دانشگاه‌های دولتی که از منابع دولت استفاده می‌کنند، هزینه تحصیل فقط توسط خود فرد تأمین می‌شود.

مجموع شهریه دریافت‌شده از یک میلیون و دویست هزار دانشجوی دانشگاه در سال ۸۴-۸۵ نیز حدود ۷۰۰ میلیارد تومان بوده که در مقایسه با یک میلیارد و سیصدوپنجاه میلیون تومان بودجه نظام آموزش عالی دولتی برای سیصد هزار دانشجو (به ادعای دانشگاه آزاد) به این معنا است که دانشگاه‌های دولتی به ازای هر دانشجو هزینه‌ای معادل هفت‌ونیم برابر شهریه دانشگاه آزاد از صندوق دولت برداشت کرده اند.[۱۳]

علی عزتی نماینده مجلس شورای اسلامی در این ارتباط گفت:دانشگاه آزاد اسلامی بدون هیچ گونه حمایت از سوی دولت و تنها از محل پرداخت شهریه های اخذ شده از دانشجویان اداره شده و نه تنها هیج هزینه ای را بر دولت تحمیل نکرده است، بلکه سالیانه از خروج میلیاردها دلار ارز از کشور جلوگیری کرده است.[۱۴]

[ویرایش] وقف تمام دارایی‌ها

در شهریور ۱۳۸۸ اعضای هیات موسس جدید دانشگاه آزاد تمامی اموال غیرمنقول اعم از مشاع یا مفروز و دارایی های منقول بادوام، حقوق، امتیازات، سهام و تمام اجزا، توابع و متعلقات مربوط به دانشگاه آزاد اسلامی را وقف کردند. در بیانیه هیات موسس دلیل این وقف اینگونه ذکر شد: «این سرمایه عظیم در درجه اول و عمدتاً متکی به شهریه دریافتی از میلیون ها دانشجو بوده و اندکی از آن از منابع کمک های اشخاص حقیقی و حقوقی خیر تامین شده و به این وسیله بار عظیم مالی از دوش دولت و بودجه ملی برداشته شده است. با وقف این ثروت عظیم ملی این ثروت به ملت بازگردانده می شود.»

این امر واکنش هواداران محمود احمدی نژاد را بر انگیخت. عباس سلیمی نمین در این رابطه گفت:«وقف اموال دانشگاه آزاد غیرقانونی است و افرادی که قانونمندی این دانشگاه را نمی خواهند برای اصلاح اساسنامه آن سنگ اندازی می کنند.» اکبر هاشمی رفسنجانی رییس هیات امنای دانشگاه آزاد گفت درباره وقف دارایی‌های دانشگاه آزاد از آیت‌الله خامنه‌ای استفتا کرده و موافقت او را گرفته است. به گفته هاشمی‌رفسنجانی، «وقف نامه بسیار محکمی نوشته شده تا این سرمایه عظیم و عواید این موقوفات تا صدها سال آینده صرف علم و آموزش و پژوهش و ترویج دین شود.» [۱۵] [۱۶]

علی عزتی نماینده مجلس هشتم نیز با اشاره به مباحث مطرح شده درخصوص وقف اموال دانشگاه آزاد اسلامی، گفت: اکثریت نمایندگان مجلس در زمینه وقف اموال دانشگاه آزاد نظر مثبتی دارند و این حرکت را گامی بلند می دانند.وی با اشاره به حمایت مجلس هشتم از دانشگاه آزاد اسلامی در زمینه وقف اموال ادامه داد: حتی دانشگاه های معتبر دنیا نیز به صورت وقفی و یا خیریه اداره می شوند. [۱۷]

[ویرایش] نظرات منتقدان

نوشتار اصلی: عملکرد دانشگاه آزاد اسلامی و انتقادات وارد بر آن

انتقادهای مختلفی از طرف سیاست‌مداران و اهالی فرهنگ در نشریات و جراید ایران درباره دانشگاه آزاد اسلامی منتشر شده است. حداد عادل در انتقاد از دانشگاه آزاد می‌گوید: «اين دانشگاه كيفيت را پابه پاي كميت توسعه نداده است و بايد اجازه دهيم انتقادها هم از آن بيان شود اما برخورد سياسي با اين دانشگاه را نيز درست نمي دانم. وي افزود: ظرفيت دانشگاه هاي دولتي در حال حاضر براي تحت پوشش قرار دادن تمام متقاضيان كافي نيست و بايد چنين نهادهايي وجود داشته باشد اما اين بدان معنا نيست كه دانشگاه آزاد نبايد مورد نظارت باشد.» [۱۸]

فاطمه آجرلو نماینده مردم کرج در انتقاد از دانشگاه آزاد می‌گوید: «متأسفانه دانشگاه آزاد در برابر تحقيق و تفحص همكاري نمي كند و موضع گيري كاملاً غير منطقي دارد.» [۱۹]

[ویرایش] جستارهای وابسته


[ویرایش] پانویس‌ها

  1. داستان اجباری شدن حجاب در ایران (...دانشگاهیان دانشگاه آزاد بیانیه داده و به بیانیه گروه دیگری به نام زنان مجاهد اشاره کردند:.....رادیو زمانه،۴ بهمن۱۳۸۶)
  2. پیرامون دانشگاه آزاد در سالهای قبل از انقلاب. وبلاگ نگاه (در تاریخ ۴آبان ۱۳۸۷).
  3. پس از ۲۵ سال، ص ۱۲ و ۱۵
  4. هاشمي رفسنجانی: دانشگاه آزاد از تجربه هاي موفق انقلاب. بازیاب (در تاریخ ۲۵ آذر ۱۳۸۷).
  5. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «List of largest universities by enrollment»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در Oct 6, 2009).
  6. وبگاه دانشگاه آزاد اسلامی
  7. خبرگزاری فارس
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ ۸٫۴ ۸٫۵ ۸٫۶ ۸٫۷ وبگاه دانشگاه آزاد اسلامی
  9. آفتاب
  10. آفتاب
  11. ایسکانیوز
  12. پس از ۲۵ سال، ص ۱۱
  13. پس از ۲۵ سال، ص ۵۹
  14. خبرگزاری آنا
  15. روزنامه سرمایه
  16. مردمک
  17. ایسکانیوز
  18. روزنامه همشهری. از خانه ملت. روزنامه همشهری- ۱۷ اسفند ۱۳۸۵. بازدید در تاریخ ۱۹ خرداد ۱۳۸۸.
  19. روزنامه کیهان. انتقاد از دانشگاه آزاد. روزنامه کیهان- ۲۱ تیر ۱۳۸۵. بازدید در تاریخ ۱۹ خرداد ۱۳۸۸.
‎‎


[ویرایش] منابع

  • اداره کل اسناد و مدارک. «پس از ۲۵ سال»، تهران: مرکز انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، اول ۱۳۸۶


[ویرایش] پیوند به بیرون

زبان‌های دیگر