استان کرمان

برای دیگر کاربردها، کرمان (ابهام‌زدایی) را ببینید.

کرمان
باغ شاهزاده کرمان
مرکز	کرمان
مساحت	۱۸3٫۷۱۴ کیلومترمربع
جمعیت (۱۳۸۵)	۲.652.413
تعداد شهرستان‌ها	۲۶
منطقه زمانی	IRST (گرینویچ+۳:۳۰)
-تابستان (دی‌اس‌تی)	IRDT (گرینویچ+۴:۳۰)
زبان(های) اصلی	فارسی،لهجه و گویش کرمانی

کِرمان یکی از استان‌های ایران است. استان کرمان در جنوب شرقی ایران قرار گرفته و با در بر گرفتن بیش از ۱۱ درصد از وسعت ایران، از استان های مهم و تاریخی کشور به حساب می آید. جمعیت این استان در سال ۱۳۸۵وبراساس آمار مرکز آمار ایران برابر با ۲.652.413 نفر بوده است و مرکز آن کلانشهر کرمان است.

پیشینه

نام کرمان از نام یکی از ده شاخه اصلی پارسیان که به جنوب ایران آمدند گرفته شده‌است. شاخه‌های اصلی پارسیان اینها بودند:

پاسارگادی، مارافی، کرمانی، ماسپی، پانتیالی، دِروسی، دایی، مَردی، دروپیکی و ساگارتی.

کرمان در زمان هخامنشیان بخش عظیمی از شَهر (ساتراپی) فارس به شمار می‌رفت. از شهرهای کهن این سامان سیرجان (شیرگان باستان)، بردسیر، بافت (تپه یحی) (به اردشیر باستان)، گُواشیر (کرمان امروزی)، فهرج (پهره باستان) و ارگ بم، نرماشیر، راین و جیرفت است.

آقامحمد خان قاجار، شهر کرمان را به‌کل نابود ساخته و تمامی مردم آن را کور کرد. وی یک هزار تن از جوانان تنومند این استان را به سرکردگی مرتضی‌قلی‌خان کرمانی به تهران فرستاد و پس از آن به میاندوآب و سراب و برخی نقاط دیگر آذربایجان تبعید کرد. این کرمانیان پس از چند نسل در جمعیت این شهرها حل شدند ولی در میاندوآب تا مدتی پیش محله‌هایی به نام محله کرمانی‌ها، سیرجانی‌ها، زرند، راه‌بُر و لک‌ها وجود داشت.قلعه دختر و قلعه اردشیر از آثار دوران ساسانی در شرق شهر کنونی کرمان، که هنوز خرابه‌های آنها برجاست ، گواه بر این است که لااقل در زمان اردشیر بابکان در همین محل، شهری آباد یا قلعه‌ای مهم وجود داشته‌است. مؤلف جغرافیای کرمان معتقد است که حدود ۲۲۰ پس از میلاد، به هنگام فتح کرمان به دست اردشیر این محل گواشیر نام داشته و مرکز ولایت کرمان بوده‌است بنا به گفته هرودت کرمانیا از قبایل دوازده گانه ایران می‌باشد و ساتراپی چهاردهم (دارا) مشتمل بر ایالت کرمان بوده‌است.در روایات اساطیری آمده‌است که کیخسرو کرمان و مکران را به رستم بخشید همچنین نشانی‌هایی از فرمانروایی بهمن بر این خطه می‌دهند آنگاه روایت تاریخی این سرزمین آغاز می‌شود و اینکه در زمان هخامنشیان کوروش آن را تبعید گاه نبونید(پادشاه مغلوب شدهٔ بابِل) قرار داد سپس سخن از حکومت اشکانیان را شکست داد و فرزند خود را که او هم اردشیر نام داشت به حکومت کرمان گماشت.بنا بنوشته های مورخ کلدانی و کاهن معبد مردوک در سالهای 539 -538 –که کتب او از منابع مهم تاریخ زمان کورش است – کرمان از ولایات تابعه کوروش بوده و محلی مطمئن برای او بشمار می رفته است.در عصر داریوش کبیر نام کرمان جزء ولایات تابعه هخامنشی آمده است و در کتیبه بنای شوش کلمه ای مشاهده می شود که نام چوب درختی بوده است که برای استحکام بنای ساختمانها ( شاید همان کاخ ) به کار می رفته و محل تهیه این چوب کرمان ذکر شده است. در این مورد داریوش می گوید « چوب بیش مکن از گنداره(پیشاور) و کرمان حمل شود »در متن کتیبه ای که از شاپور اول ساسانی – در اطراف کعبه زرتشت در نقش رستم فارس – بدست آمده است، شاپور دربارهقلمرو خود چنین می نویسد: منم خداوندگار مزداپرست شاپور شاهنشاه ایرانیان وغیر ایرانیان . امارات و ولایات امپراتوری ایران اینها هستند : پارس، پارت ، خوزستان ،میشان ،آشور ،آذیان ،عربستان ، آذرآبادگان(آذربایجان)، ارمینیا ،(ارمنستان)، سسیگان ، کرمان وسیستان.در کتب تاریخی از عهد قدیم ، چند جا به نام کرمانیان بصورت بخشی از ایران بر می خوریم هرودت گوید:پارسیها به شش طایفه شهری و ده نشین و چهار طایفه چادر نشین تقسیم شده اند شش طائفه اولی عبارتند از : مرفیان ، ماسپیان ، پانتالیان ،دروسیان ، گرمانیان در خصوص گرمانیان تصور میرود همان کرمانیان باشند.در کتیبه های هخامنشی ظاهراً مقصود از کلمه کارمانیا همان کرمان است.در کتب تاریخی از عهد قدیم ، چند جا به نام کرمانیان بصورت بخشی از ایران بر می خوریم هرودت گوید:پارسیها به شش طایفه شهری و ده نشین و چهار طایفه چادر نشین تقسیم شده اند شش طائفه اولی عبارتند از : مرفیان ، ماسپیان ، پانتالیان ،دروسیان ، گرمانیان در خصوص گرمانیان تصور میرود همان کرمانیان باشند.در کتیبه های هخامنشی ظاهراً مقصود از کلمه کارمانیا همان کرمان است.مرحوم احمد علیخان وزیری ( مؤلف کتاب جغرافیای کرمان ) معتقد است که حدود 430 سال قبل از اسلام – به هنگام فتح کرمان بدست اردشیر – این محل گواشیر نام داشته که مرکز ولایت کرمان بوده است.بخشی از خانه های مسکونی مردم فقیر در پای دامنه های این دو تپه و قلعه شکل یافته بوده و بعداً با گسترش تریجی شهر کرمان در جهت غرب توسعه یافته وبا توجه به توسعه ورونق اقتصادی در دوره های بعد از اسلام این شهر بتدریج نضج گرفته ورفته رفته بزرگتر شده تاجایی که وسعت آن به حدود دویست هکتار رسیده هم رسیده ، با گذشت زمان وبه دلیل نا امنیمنطقه وحمله غارتگران ودزدان علاوه از حصارهای رفیعی که دور قلعه دختر وقلعه اردشیر کشیده شده بود گرداگرد شهر نیز حصاری بلند کشیده شد.

موقعیت جغرافیایی و تقسیمات سیاسی

راور

انار

کرمان

کوهبنان

زرند

رفسنجان

شهربابک

بردسیر

سیرجان

بافت

رابر

جیرفت

بم

عنبرآباد

کهنوج

رودبارجنوب

قلعه گنج

منوجان

فهرج

ریگان

استان کرمان در جنوب شرقی فلات مرکزی و بین ۵۳ درجه و ۲۶ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۲۹ دقیقه طول شرقی و ۲۵ درجه و ۵۵ دقیقه تا ۳۲ درجه عرض شمالی قرار دارد. این استان از شمال به استان‌های خراسان جنوبی و یزد، از شرق به استان سیستان و بلوچستان، از غرب به فارس و از جنوب به هرمزگان محدود می‌شود. مساحت استان معادل ۱۸1714 کیلومتر مربع می باشد.ref>درگاه ملی آمار > خانه > اطلاعات استانی</ref> این استان درتقسیمات کشوری سابق ایران استان شماره ۸ کشور بود و هرمزگان و یزد را نیز شامل می‌شد.بیشترین جمعیت زرتشتیان ایران در کرمان زندگی می کنند و جشن سده کرمان در فهرست آیین های ملی ثبت شده است.

براساس آخرین تقسمات کشوری، استان کرمان دارای ۲۰ شهرستان، ۶۳ شهر، ۵۱ بخش و ۱۴۶ دهستان است. شهرستان‌های آن عبارت‌اند از: انار، بافت، بردسیر، بم، جیرفت، رابر، راور، رفسنجان، رودبارجنوب، ریگان، زرند، سیرجان، شهربابک، عنبرآباد، فهرج، قلعه گنج، کرمان، کوهبنان، کهنوج، منوجان.

جغرافیای انسانی

جمعیت استان کرمان طبق سرشماری سال 1385 معادل 2.652.413نفر بوده است.که از این تعداد 1.552.519نفر ساکن مناطق شهری و 1.089.748 نفر در مناطق روستایی ساکن هستند و 10.146نفر به صورت غیر ساکن زندگی می کنند.به لحاظ جنسیتی نیز 1.353867 نفر مرد و 1.298.546 نفر زن هستند.همچنین اکثریت جمعیت ساکن در شهرستان های ریگان ، فهرج ، رودبارجنوب ، قلعه گنج و منوجان در جنوب شرقی استان کرمان از قومیت بلوچ می باشند .

نمودار جمعیت استان کرمان بر حسب مناطق شهری، روستایی و جمعیت غیر ساکن
جمعیت			درصد
شهری			۵۸٫۵٪
روستایی			۴۱٪
غیر ساکن			۰٫۵٪

نمودار جمعیت استان کرمان بر حسب جنسیت
جمعیت			درصد
مرد			۵۱٪
زن			۴۹٪

جغرافیای طبیعی و اقلیم

استان کرمان در جنوب شرقی ایران قرار دارد و ارتفاعات آن دنباله رشته کوه‌های مرکزی ایران است. این ارتفاعات با دارا بودن بیش از ۱۴ قله با ارتفاع بیش از ۴۰۰۰ متر بهشت کوهنوردان نامیده شده‌است. کوه هزار چهارمین کوه مرتفع ایران با ارتفاع ۴۵۰۱ متر در کرمان واقع شده‌است. استان کرمان از تنوع آب و هوایی از گرم و شدیداً خشک متمایل به نه چندان خشک تا کویری، و در برخی از نقاط مانند بافت، رابر، کوهبنان ، بردسیر ، ساردوئیه و تاحدی شهربابک از هوایی معتدل و سرد و کوهستانی برخوردار است.این استان تحت تأثیر بادهای مختلف برون منطقه‌ای و محلی است. وزش این بادها آب و هوای ان را دستخوش تحولات زیادی می‌کند. تنوع اقلیمی در استان کرمان بسیار زیاد بوده و مناطق کوهستانی سرد و پر برف مثل بزنجان، بافت، رابر ، راین ، کوهبنان ، گوغر، خبر، سیرچ، ساردوئیه ، لاله زار و دهبکری و نیز مناطق گرمی مثل شهداد و جازموریان را در خود جای داده‌است. بلندی‌های استان کرمان دنباله رشته کوه های مرکزی ایران است که از چین خوردگی‌های آتشفشانی آذربایجان آغاز می‌شود و تا بلوچستان امتداد می‌یابد و دنباله آن را در فلات مرکزی، حوزه‌های پست داخلی و کویر چندین بار قطع می‌کنند. کوه هزار مرتفع‌ترین قله استان کرمان و جنوب ایران است و ارتفاع آن ۴۵۰۱ متر می‌باشد و در غرب شهر راین واقع شده‌است. کوه کوشا (کوه شاه بافت) نیز با ارتفاع بیش از ۴۳۷۴متر در ۳۰ کیلومتری شمال بافت قرار دارد.

کوه بلند خبر(۳۸۵۱متر) و پارک ملی خبر در شهرستان بافت(فصل بهار)

تنوع آب و هوایی

تنوع آب و هوایی استان کرمان به دلیل شرایط خاص اقلیمی در خور توجه‌است. در نتیجه این شرایط اقلیمی، در واحی شمال، شمال غربی، آب و هوا خشک، در جنوب و جنوب شرقی گرم و مرطوب و درجنوب غربی و مرکز سرد و کوهستانی است.بارندگیهای ۳۰-۶۰ میلی‌متری دشت نرماشیر و شهداد و ۳۵۰-۴۰۰ میلی‌متری کوه های رابر ، ده بکری و جبالبارز ، و حتی بیش از ۴۰۰میلی متر در گوغر و بافت و نیز وجود تنها پارک ملی جنوب شرق ایران و بزرگترین پارک ملی جنوب ایران یعنی پارک ملی خبر در جنوب غربی شهرستان بافت خود گویای مناطق اکولوژیک متفاوت در این استان است.مناطق مرکزی،غربی،جنوب غربی و تاحدی شرقی استان از بارش برف و کولاک زیادی در فصل زمستان برخوردار است. رژیم بارندگی در مناطق جنوب شرقی وشمال شرقی استان اغلب به صورت باران و در نواحی مرکزی، جنوب غربی و غرب و شمال غرب استان برف می‌باشد و در محدوده آبان ماه تا فروردین ماه قرار دارد و از بادهای غربی و شمال غربی منطقه تغذیه می‌شود که اغلب موسمی و خشک است.

بخش ساردوئیه،محور بافت-جیرفت،فصل بهار

محیط زیست و اکوسیستم

استان کرمان از جمله مهم ترین استان های کشور از جهت وجود مناطق حفاظت شده وگونه های کمیاب است،بطوری که در حال حاضر بیش از 19درصد از پرندگان و 46درصد از پستانداران حمایت شده کشور در این استان زندگی می کنند که برخی از آن ها در سطح جهان حائز اهمیت هستند. در حال حاضر مهم ترین پارک ملی نیمه جنوبی کشور به نام پارک ملی خبر در استان کرمان قرار دارد.

	!نام منطقه	شهرستان	رده حفاظتی زیست محیطی
۱	خبر	بافت	پارک ملی
2	روچون	بافت	پناهگاه حیات وحش
3	مهروئیه	جیرفت	پناهگاه حیات وحش
4	انجرک	بافت	منطقه حفاظت شده
5	بیدوئیه	بردسیر	منطقه حفاظت شده
6	منطقه شهربابک	شهربابک	منطقه شکارممنوع
7	گودغول	سیرجان	منطقه شکارممنوع
8	کوه نو درهنگ	رفسنجان	منطقه شکار ممنوع

برخی آبگرم ها و چشمه های آب معدنی

چشمه های آب معدنی اختیارآباد کرمان ،چشمه حسین آباد راین ،حوض نو کرمان ،چشمه بوجان سیرجان ،چشمه قلعه عسکر کرمان ،آب معدنی قاسم آباد رفسنجان ،سولو بافت ،آبگرم قلعه عسکر بردسیر ،چشمه ته خاتون کرمان ،چشمه های معدنی یاس چمن بافت چشمه معدنی غرغرهراین ،چشمه ابارق کرمان ،چشمه معدنی پاچنار کرمان ،آوران رفسنجان ،چشمه آب معدنی حسین آباد رفسنجان ،گلی آونگ سیرجان ،باب تنگل زرند چشمه مزارپرندهبافت ، چشمه طرنگ بافت این چشمه ها از خواص معدنی برخوردارند در درمان بیماری های لنفاتیک و غددی و بیماری های عصبی و زنان موثر است.همچنین به علت دارا بودن منیزین و سولفات کلسیم اثرات صفرا آور و مدر را نیز داراست.

درختان کهنسال

سروهای طرز راور،چنار مسجدجامع راین ،چنارکهنسال بزنجان بافت ،پسته کهنسال اودرج رفسنجان

آبشارها

آبشارراین(راین کرمان)،آبشارکوهپایه(کرمان)،آبشار رودفرق جیرفت،آبشارسرندکوهجیرفت ،آبشاربنگان ،آبشار دلفارد(جیرفت)،آبشا طرنگ بافت،آبشار عشق آباد هنزا رابر

	!نام آبشار	شهرستان	ارتفاع به متر
۱	سرند کوه	جیرفت	177
2	بنگان	بافت	15
3	دلفارد	جیرفت
4	طرنگ	بافت
5	کوهپایه	کرمان
6	راین	راین
7	رودفرق	جیرفت
8	دوساری	جیرفت
9	عشق آّباد هنزا	رابر

قابلیت ها و ظرفیت های گذشته و حال

در برخی از سندهای تاریخی جغرافیایی این منطقه، کرمان، کارمانیا و کرمانی ذکر شده‌است. درقرن ۲۰ قالی بافی، صنعت عمده این کرمان را تشکیل می‌داده است. این صنعت به تدریج از شهر به روستاهای اطراف مانند ماهان، جوپار و چترود کشیده شد. امروزه شهرکرمان(مرکزاستان کرمان) به دلیل وجود معادن و کشاورزی توسعه چشمگیری یافته‌است.تا جاییکه با افزایش میزان شهرنشینی، هم اکنون به یکی از کلان شهرهای ایران مبدل شده و رفته رفته حق طبیعی خویش را باز یافته‌است و با سرعتی چشمگیر روند رو به پیشرفت را همچنان ادامه می‌دهد.

ارگ تاریخی بم

باغ‌های پسته رفسنجان، نخلستان‌های بم، باغ‌های گردوی بافت، گوغر و رابر، موزستانهای جیرفت همه از کشتگاه‌های بزرگ ایرانند. مس سرچشمه، کرومیت فاریاب، مس میدوک و خاتون آباد شهربابک، فروکروم بافت، مناطق آزاد سیرجان و بم و شهر کرمان هم از مناطق صنعتی این استان هستند.استان کرمان مهمترین تولید کننده مس در کشور است. جیرفت را بخاطر آب و هوای گرمسیری و آب فراوانش، هندوستان ایران و ارزوئیه را کالیفرنیای ایران نامیده‌اند. بافت را به دلیل ارتفاع زیاد آن از سطح دریا(سومین شهر مرتفع ایران) بام کویر ایران و سیبری جنوب می‌گویند. رابر را به دلیل آب و هوای خوش و مناظر طبیعی رامسر جنوب و بردسیر را مروارید کویر گفته‌اند. باستان شناسان ایران و جهان استان کرمان را به سبب دارا بودن آثار تاریخی ماقبل میلاد وبسیار تاریخی (که در برخی موارد قدیمی‌ترین آثار جهان محسوب می‌شوند)از جمله تمدن هلیل رود جیرفت، تپه یحیی بافت و تل ابلیس و دژهای ساسانی کرمان گهواره تمدن نامیده‌اند. به دلیل تنوع زمین‌شناسی و فراوانی معدن، این استان را بهشت زمین شناسان و معدن کاران نیز گفته‌اند.

شهرهای مهم

کرمان ، بم ، رفسنجان، سیرجان ،جیرفت، بافت، شهربابک

علم و مراکز دانشگاهی مهم

استان کرمان استانی دانشگاهی است. دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی زیادی در شهرهای مختلف استان کرمان وجود دارد.از جمله به طور خاص می‌توان به دانشگاه‌های زیر اشاره کرد:

• دانشگاه علوم پزشکی کرمان : دانشگاه تیپ یک
• دانشگاه شهیدباهنر کرمان : از دانشگاه‌های مادر
  

  

  دانشگاه شهیدباهنر کرمان
• دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی کرمان
• مرکز بین المللی علوم و فناوری پیشرفته کرمان
• دانشگاه پیام نور واحد کرمان
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان
• دانشکده فنی شهید چمران کرمان
• دانشگاه آزاد واحد کهنوج
• دانشگاه پیام نور مرکز کهنوج
• دانشگاه جامع علمی کاربردی کهنوج
• دانشگاه پردیس کشاورزی کهنوج
• دانشکده علوم انسانی کهنوج
• دانشگاه علوم پزشکی بم
• دانشگاه بم
• دانشگاه بین المللی علوم پزشکی بم
• دانشگاه علوم بهزیستی بم
• دانشگاه آزاد واحد بم
• دانشگاه پیام نور واحد بم
• دانشکده فنی و مهندسی بم
• دانشگاه جامع علمی کاربردی بم
• دانشگاه ولی عصر رفسنجان
  

  

  دانشگاه ولی عصررفسنجان
• دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
• دانشگاه آزاد واحدعلوم و تحقیقات سیرجان
• دانشگاه پیام نور واحد سیرجان
• دانشکده فنی کرانی سیرجان
• دانشگاه صنعتی سیرجان
• دانشکده پزشکی سیرجان
• دانشگاه علوم پزشکی جیرفت
• دانشگاه جیرفت
• دانشگاه فنی جاوید جیرفت
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت
• دانشگاه جامع علمی کاربردی جیرفت
• دانشگاه پیام نور واحد جیرفت
• دانشگاه غیر انتفاعی نگین جیرفت
• دانشکده فنی و مهندسی جیرفت
• دانشکده مدیریت واقتصاد بافت
• دانشگاه پیام نور واحد بافت

حمل و نقل

استان کرمان به لحاظ حمل و نقل در همه ابعاد جایگاه ویژه ای در کشور و منطقه خاورمیانه دارد.

هوایی

در حال حاضر در استان کرمان 5فرودگاه وجود دارد که فرودگاه کرمان وفرودگاه رفسنجان بین المللی ، فرودگاه سیرجان و فرودگاه بم مرز هوایی و فرودگاه جیرفت داخلی هستند.استان کرمان بیشترین تعداد فرودگاه های کشور را دارد.

ریلی

استان کرمان از خطوط ریلی شمال-جنوب و شرق-غرب برخوردار است.راه آهن کرمان باعث شده که خطوط ریلی بااستان تهران ، استان اصفهان ، هرمزگان ، خراسان ، استان یزد ، سیستان و بلوچستان به هم مرتبط شوند و نقش مهمی در شبکه ریلی کشور ایفا کند.راه آهن کرمان -بم - زاهدان نیز در سال89افتتاح شد.

اقتصاد

صنایع و معادن

صنایع استان کرمان به دو دسته صنایع دستی و ماشینی تقسیم می شوند. صنایع دستی شامل شال، پته و ترمه است كه به غیر از پته دوزی باقی از رونق سابق برخوردار نیستند. صنایع دستی كارگاهی چون: قالی بافی، جاجیم بافی، گلیم بافی و خورجین بافی از صنایع رایج این استان به شمار می رود. صنایع ماشینی استان به سه دسته كارگاهی كوچک، متوسط و بزرگ تقسیم می شوند كه از این صنایع می توان سیمان، خانه سازی،مواد غذایی و لبنیات، نوشابه سازی، قند، ذغال سنگ و مس كه معروفیت جهانی دارد را نام برد. معادن استان در تامین مواد اولیه مورد نیاز صنایع كشور نقش ارزنده ای بر عهده دارند. معادن سرشار آهن در سیرجان، ذغال سنگ، مس و دیگر فلزات چرخ های صنعت استان و كشور را به گردش در می آورند. معادن ذغال سنگ قسمتی از نیاز كارخانه ذوب آهن اصفهان را تامین می كنند. منابع مس سرچشمه كرمان كه به گواهی كارشناسان از غنی ترین و خالص ترین معادن مس درجهان به شمار می رود، از مشخصه های ویژه اقتصادی استان کرمان محسوب می شود.معادن کرومیت بافت، جیرفت و کهنوج نیز از مهمترین معادن کرومیت ایران به شمار می‌روند و معدن تیتانیوم کهنوج تنها معدن از این فلز در ایران می‌باشد.معادن فاریاب شهرستان منوجان نیز از اهمیت بالایی برخوردارند.

مجتمع سنگ آهن گل گهرسیرجان

یکی از بزرگترین و مهمترین صنایع استان می باشد.این مجتمه50درصد نیاز فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان را تامین می کند. در کل مجموعه گل گهر یک میلیارد و 200میلیون تن ذخیره آهنین دارد.معادن شماره 2-3-4این مجتمع نیز ذخایر قابل توجهی دارند که آنچه پیش بینی می شود 50میلیون تن در معدن شماره دو، 640میلون تن در معدن شماره 3 و 88میلیون تن در معدن شماره چهار وجود دارد که سطح برداشت متفاوتی دارند.وسعت معدن شماره یک را 1.5 در3.5کیلومتراست.وسعت کل مجموعه گل گهر 700هکتار است و معدن شماره یک که متعلق به گل گهر است از قسمت شرق تا هزار متر قابل توسعه است.

تجاری

منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم

منطقه ويژه اقتصادي ارگ جديد ، با هدف ايجاد و توسعه زمينه هاي لازم براي فعاليتهاي کارامد صنعتي ، جذب فن آوري هاي نوين و افزايش زمينه هاي اشتغال از طريق جلب و هدايت سرمايه گذاري داخلي و خارجي در دهه فجر سال 1376، تاسيس ورسماً كار خود را آغاز كرد.مساحت اين منطقه بالغ بر 1100هکتار است که در فاصله 10 کيلومتري شرق شهرستان بم در استان کرمان واقع شده است. زیر ساختها وامکانات پشتیبانی مورد نیاز از قبیل احداث ترمینال اختصاصی در فرودگاه بم ،تاسیس ترمینال مسافری و باربری ، راه آهن و انبارهای مجهز کالا، تامین آب ، برق و مخابرات ،ساخت هتلها ،امکانات ورزشی ،تفریحی ،آموزشی و سایر تسهیلات بوده است که علاوه بر فراهم آمدن زمینه های لازم برای توسعه پیش از پیش سرمایه گذاری های صنعتی، امید می رود تا این منطقه با توجه به پتانسیل های لازم در آینده ای نزدیک به یکی از قطبهای توریستی و تفریحی کشور نیز تبدیل شود.

منطقه ویژه اقتصادی سیرجان

از نظر اقتصادی منطقه ویژه اقتصادی سیرجان اهمیت استان کرمان را افزایش داده‌است. این منطقه ویژه صرف نظر از تاثیراتی که در توسعه اقتصادی کل استان داشته، از دیدگاه توسعه جهانگردی نیز اهمیت زیادی دارد. سیرجان گذرگاه اصلی انتقال کالا به کشورهای خاور ایران و هم چنین اروپا و خلیج فارس بوده و مسیر رفت و برگشت کلیه کالاهااز بندر شهید رجایی به کشورهای آسیای میانه، قفقاز و روسیه است. در واقع این شهر محل اتصال کلیه محورهای ترانزیتی و حمل و نقل کالا از جنوب به شمال، خاور و باختر ایران و سایر کشورهای شمالی، خاوری و باختری اروپا و خلیج فارس است. راه ترانزیت اصلی زمینی (جاده‌ای و ریلی) از طریق بندر شهید رجایی به سایر استان های کشور، از مسیر این شهرستان و منطقه ویژه اقتصادی عبور می‌کند. این منطقه به عنوان یک قطب اقتصادی ویژه بر بستر مزیت‌های باراندازی، در ساختار اقتصادی استان کرمان نقش و موقعیت قابل توجهی را احراز کرده‌است و در آینده نیز بر اهمیت این جایگاه اقتصادی افزوده خواهد شد.

منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان

در هشت کیلومتری رفسنجان قرار دارد.

ظرفیت‌ها

استان کرمان

امروزه با توسعه همه جانبه و سرمایه گذاری‌های عمرانی و اقتصادی و به خصوص ایجاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان، ارگ جدید بم، راه آهن بافت و پیوستن خط راه‌آهن سراسری کشور و امتداد آن تا آب‌های خلیج فارس و تأسیس فرودگاه جدید رفسنجان و ده‌ها پروژه دیگر، سیمای استان کاملاً دگرگون شده و به یکی از استان‌های مهم کشور تبدیل شده‌است. معادن سرشار آهن، ذغال‌سنگ، مس و دیگر فلزات این استان چرخ‌های صنعت کشور را به گردش در می‌آورد.

باغ تاریخی شاهزاده، کرمان

بیش از ۴۰٪ باغ های کشور در این استان قرار دارد و نقش اساسی در تامین محصولات زراعی و خودکفایی در تولید گندم در سال ۸۸ داشته‌است.این استان پهناور پس از خوزستان، زرخیزترین استان کشور محسوب شده و سهم بالایی در تولید ناخالص ملی داشته‌است.هم اکنون در سند توسعه این استان رسیدن به عنوان سومین استان توسعه یافته کشور پس از تهران و اصفهان برنامه‌های قابل توجهی در حال اجراست که در صورت تامین منابع مالی مناسب تا سال ۱۳۹۵ محقق خواهد شد.

بوئینگ ۴۰۰-۷۴۷ ماهان ایر

کشاورزی

شهداد از کانونهای فراوردن مرکبات در ایران است. پسته، گردو، سیب درختی، عسل، زیره، گل محمدی و گلاب، خرما، مرکبات، محصولات جالیزی، پنبه و ذرت از سایر محصولات کشاورزی مهم استان می‌باشد.

استان کرمان، بزرگترین تولید کننده پسته جهان است.

بیش از یک چهارم کل باغ های کشور دراستان کرمان قرار دارد.

گردشگری

بازارها

• بازارهای شرقی و غربی
• بازار میدان ارگ
• چهار سوق گنجعلی خان
• بازار اختیاری
• بازار سرداری
• بازار عطاری
• بازار مظفری
• بازار زرگری

دوره یا دوره های	نوع اثر تاریخی	نام اثر تاریخی
امپراتوری ساسانیان	قلعه	قلعه اردشیر
امپراتوری ساسانیان	قلعه	قلعه دختر
دولت صفویان	حمام	حمام گنجعلیخان
دولت صفویان	بازار	بازار گنجعلیخان
الگو:پرچم دولت قاجاریه دولت قاجاریه	باغ	باغ فتح آباد
الگو:پرچم دولت قاجاریه دولت قاجاریه	باغ	باغ شاهزاده
امپراتوری ساسانیان	گنبد	گنبد جبلیه
الگو:پرچم دولت قاجاریه دولت قاجاریان	یخدان	یخدان مویدی
دولت سلجوقیان	ارگ	ارگ راین
امپراتوری ساسانیان	ارگ	ارگ بم
الگو:پرچم دولت قاجاریه دولت قاجاریان	آرامگاه	مشتاقیه
الگو:پرچم دولت مظفریان دولت مظفریان	مسجد	مسجد مظفری
دولت صفویان	مسجد	مسجد گنجعلیخان
الگو:پرچم دولت قاجاریه دولت قاجاریان	کاروانسرا	کاروانسرای وکیل

کاروانسراها

کاروانسرای وکیل، کاروانسرای علینقی خان، تیمچه حاج اقا عبدالله، تیمچه کوزه گرها، سرای گلشن، سرای جر، کاروانسرا هنود (هندی‌ها).

قلعه انار

مساجد

• مسجد جامع کرمان
• مسجد گنجعلیخان
• مسجد امام
• مسجد چهلستون

آب انبارها

• آب انبار علی مردان خان
• آب انبار حاج آقا علی
• آب انبار ابراهیم خانی

آرامگاه‌ها

آرامگاه شاه نعمت الله ولی، خواجه خضر، مقبرهٔ اتابک بر غوچ (بزقش) مقبره میر حیدر، آرامگاه شاه فیروز، آرامگاه سید احمد طرنگ، آرامگاه آخوند، آرامگاه میر زبیر، مزار شیخ علی بابا، آرامگاه شاهزاده حسین جوپار

امامزادگان

• امامزاده سید علی موسی این امامزاده در شهرستان بافت و منطقه دشتاب

واقع شده است.

• امام زاده اسیری بم
• امام زاده زید بم
• امامزاده علی سیرجان
• امامزاده حسین (ع) جوپار
• امامزاده احمد
• امامزاده سلطان پیرغیب

موزه‌ها

استان کرمان استان موزه هاست. موزه بزرگ هنرهای معاصر صنعتی کرمان ، موزه آستانه شاه نعمت الله ولی ، تنها موزه مردم شناسی زرتشتیان جهان ، موزه ضرابخانه سکه ، موزه مردم‌شناسی کرمان ، موزه باغ تاریخی ماهان، موزه شهید باهنر(روحانیت) ،موزه سنگ در گنبد تاریخی جبلیه ،موزه آب بافت(درحال احداث)، موزه حمام قدیمی قریشی رفسنجان(مردم شناسی) ، باغ موزه دفاع مقدس کرمان ، موزه ریاست جمهوری در رفسنجان موزه باستان‌شناسی در شهداد، موزه باستانی جیرفت ، موزه و نمایشگاه یخدان قدیمی،باغ موزه هرندی (موزه ساز کرمان) موزه سیرجان موزه مسجد جامع کرمان ، موزه مطبوعات کرمان

موزه هنرهای معاصر صنعتی

گنبد جبلیه،موزه سنگ کرمان

کلمپهٔ گردویی

کماج سهن

صنایع دستی و سوغات

صنایع دستی کرمان اوازه جهانی داردو عبارتند از پته دوزی، فرش و قالی کرمان، منسوجات دستباف مانند ترمه، شال بافی. سوغات کرمان شامل زیره، پسته، عطر و عرقیات بافت وبردسیر، گردوی بافت، گلاب بردسیر، خرما و مرکبات همچنین حنا، داروهای گیاهی، قاووت یا قوتو و شیرینی‌های خاصی مثل کلمپه، کماج سهن، حلوا، خرما، حاج بادام و حاج پسته و مسقطی سیرجان.

شخصیت‌های مهم استان کرمان

• روحانیون مهم:"محمد جواد باهنر"،"اکبر هاشمی رفسنجانی"،"غضنفرآبادی"،"علی اکبرانصاری راد"،"آیت الله جعفری"،"عرب پور"،"جلالی"،"زادسر"
• هنرمندان مهم:"عبدالرضا اکبری"نادر فلاح"عادل فردوسی پور"مسعود روشن پژوه"فردوس کاویانی"هوشنگ مرادی کرمانی"عبدالرضا زهره کرمانی"علی دژاکام"رضا ایرانمنش"داریوش فرهنگ"مجید کاشانی"
• نویسندگان مشهور: "هوشنگ مرادی کرمانی" "محمد علی علومی" "ابراهیم باستانی پاریزی" "طاهره صفارزاده" "احمدرضا احمدی"غلامعباس نجم الدینی"

جستارهای وابسته

فهرست آثار تاریخی کرمان

…== پیوند به بیرون ==

• سایت خبری جیرفت امروز
• سایت نیازمندیهای کرمان
• پایگاه اینترنتی کرمانیان
• کرمان خبر
• وب‌سایت شهرداری کرمان
• سازمان بهسازی و نوسازی شهر کرمان
• وب‌گاه فرهنگ‌سرا
• شرکت گاز استان کرمان
• دانشنامه ایرداد
• سرویس ارائه وبلاگ برای کرمانی‌ها

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ استان کرمان موجود است.

استانداری کرمان
پورتال استان کرمان
آثار تاریخی استان کرمان در وب‌گاه فرهنگ‌سرا