لر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

این مقاله به تمیزکاری نیاز دارد. لطفاً آن را تا جایی که ممکن است از نظر املا، انشا، چیدمان و درستی بهتر کنید. سپس این الگو را از بالای مقاله حذف کنید. محتویات این مقاله ممکن است غیرقابل اعتماد و نادرست یا جانبدارانه باشد یا قوانین حقوق پدیدآورندگان را نقض کرده باشد.

لُر نام طوایفی است که‌ در غرب و جنوب غربی ایران زندگی می‌کنند.

فهرست مندرجات ۱ گویش‌ ۲ سلسله‌ها و پادشاهان ۳ ایلات و طوایف ۴ چهارمحال و بختیاری ۵ ایل بویراحمد ۶ منابع ۷ جستارهای وابسته ۸ پیوند به بیرون

[ویرایش] گویش‌

گویش‌های لری یک پیوستار زبانی از گویش‌های ایرانی جنوب غربی است بین گونه های کردی و فارسی، که میان مردم لُر در غرب و جنوب غرب ایران رایج است و خود از سه گویش‌ جدا تشکیل می شود: لرستانی، بختیاری و لری جنوبی (کهگیلویه و ممسنی و بویراحمدی).^[۱]

دکتر پرویز ناتل خانلری نیز زبان لری و بختیاری را هم‌خانواده با کردی می‌داند^[۲]. همچنین ویژگی‌های زبان لری نشان می‌دهد که چیرگی زبان‌های ایرانی در منطقه کنونی لرستان در تاریخ باستان از سوی ناحیه پارس صورت گرفته و نه از سوی ناحیه ماد. ^[۳]

در کوهستان بختیاری و قسمتی از مغرب استان فارس ایلهای بختیاری و ممسنی و بویراحمدی به گویشهایی سخن می‌گویند که با کردی خویشاوندی دارد، اما با هیچیک از شعبه‌های آن درست یکسان نیست، و میان خود آنها نیز ویژگیها و دگرگونیهایی وجود دارد که هنوز با دقت حدود و فواصل آنها مشخص نشده‌است. اما معمول چنین است که همه گویشهای بختیاری و لری را جزو یک گروه بشمارند.^[۴].

[ویرایش] سلسله‌ها و پادشاهان

• اتابکان لرستان: اینان به اتابکان لر بزرگ و اتابکان لر کوچک نیز مشهور بودند و مدت حکومتشان طولانی بود. این سلسله ها در مناطق لر بزرگ و لر کوچک ابتدا بصورت دولت نیمه مستقلی پایه گذاری شد و تنها باج و خراجی به خلفای عباسی، مغولان و صفویه می‌داد و در سال‌های بعدی قدرت بیشتر گرفتند. صفویان این منطقه را تصرف و اتابکان لرستان را نابود کردند.

• زندیه: این حکومت توسط کریم خان زند پایه گذاری شد و پایتختش شیراز بود. اما شاهان و بنیانگذارانش لک بودند. این سلسله با شکست خوردن لطفعلی خان زند از آغا محمد خان قاجار نابود شد.

[ویرایش] ایلات و طوایف

طوایفی از صدها سال پیش (در دوره‌های صفویه، افشاریه، قاجاریه و پهلوی) به طور اجباری کوچانده شدند و اکنون در استان‌های قزوین و شهر لوشان (چگینی‌ها)، گیلان و خراسان مستقر شده‌اند و اکنون بعد از گذشت صدها سال‌ همچنان آداب و رسوم خود را حفظ کرده‌اند.^{[نیازمند منبع]} تعداد دیگری از بختیاری ها هم در جنگ‌های گذشته و یا طی سفرهایی در مناطق مختلف شرقی مستقر شده‌اند. چنانچه تعدادی از آنان در افغانستان اکنون جمعیت قابل توجهی دارند.

طوایف لر دارای تقسیم بندی‌های زیادی بودند که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شدند.

لر کوچک به دو منطقه پیشکوه (استان لرستان) امروزی و پشتکوه (استان ایلام) امروزی تقسیم می‌شد. لر بزرگ، به سه شاخه بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد و ممسنی تقسیم می‌شود.

لر بزرگ دارای تقسیم‌بندی‌های گوناگونی بوده‌است. ولی مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی آن به نام ایل‌های آن است. لر بزرگ شامل ایل‌های زیر است:

• بختیاری: بزرگ‌ترین ایل لر که خود شامل ایل‌های بزرگی چون ایل بهمئی و بختیاریهای استان لرستان می باشند که بختیاریهای استان لرستان نیز به طوایف بزرگی چون حسینوند ، عیسوند ، حاجیوند و... تقسیم می گردند و جزء چهارلنگ ها محسوب می شوند.
• بویراحمد
• ممسنی: محل سکونت ایل ممسنی شهرستان نورآباد ممسنی واقع در استان فارس می‌باشد و از طوایف رستم، ماهورمیلاتی، بکش جاوید و دشمن زیاری تشکیل شده‌است.
• طیبی
• چرام
• لیراوی در استان‌های بوشهر و فارس و خوزستان ساکن اند.
• ایل نابود شده نویی که برخی از بازماندگانشان در ایل بویراحمد و لیراوی ادغام شده‌اند و اینک تنها نامی از این ایل باقی مانده‌است.^{[نیازمند منبع]}

[ویرایش] چهارمحال و بختیاری

مردم بختیاری لری که در استان چهارمحال و بختیاری زندگی می‌کنند، خود به دو دسته هفت لنگ و چهار لنگ تقسیم می‌شوند. ایل بختیاری قشلاق را در خوزستان و ییلاق را در چهارمحال و بختیاری می‌گذراند.

[ویرایش] ایل بویراحمد

بویراحمد بزرگ‌ترین ایل در استان کهگیلویه و بویراحمد است. مردم بویراحمد بازماندگان ایل بویر هستند که در زمان شاه عباس در مناطق مرزی ایران و دیگر شهرهای ایران همچون مراغه و اصفهان تقسیم شدند که پس از شاه عباس قسمت عمده آنها به سرزمین مادری خود بازگشتند.

[ویرایش] منابع

[ویرایش] جستارهای وابسته

• استان لرستان
• استان خوزستان
• کهگیلویه و بویراحمد
• استان چهار محال و بختیاری
• برخی شخصیت‌های مهم لر
• فهرست طایفه‌های لرستان

[ویرایش] پیوند به بیرون

• ایلها و طایفه‌های لر خرم آباد