کوارتزیت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کوارتزیت
منابع کوارتزیت در یوتا
کوارتزیت تشکیل شده بر روی کوه، بلندترین قلهٔ میان نوادا و ایالات متحده

کوارتزیت (به آلمانی[۱] Quarzit) نوعی سنگ دگرگون و بسیار سخت است. این سنگ از دگرگونی ماسه‌سنگ در اثر فشار و گرمای بسیار بالای لایه‌های زمین بوجود آمده‌است.[۲] کوارتزیت خالص معمولا به رنگ‌های سفید تا خاکستری است. در صورتی که در آن اکسیدهای آهن Fe۲O۳ نیز وجود داشته باشد، به رنگ‌های صورتی تا قرمز دیده می‌شود. رنگ‌های دیگری از کوارتزیت مانند زرد و نارنجی نیز وجود دارد که به دلیل وجود دیگر ناخالصی‌ها است.

هنگامی که ماسه‌سنگ به کوارتزیت دگرگون می‌شود دانه‌های کوارتز که در آن وجود داشته به همراه مواد سیمانی که پیش از این در ماسه‌سنگ وجود داشت، دوباره بلوری می‌شود و بلورهای جدید کوارتز، تکه تکه به هم پیوند می‌خورند. بیشتر یا همهٔ بافت پیشین ماسه‌سنگ و ساختار رسوبی آن در اثر دگرگونی کاملا پاک می‌شود و ساختار جدید جایگزین آن می‌گردد. در طول فرایند دگرگونی و دوباره بلوری شدن تنها مقدار کمی از مواد سیمانی مانند اکسید آهن، کربنات و رس منتقل می‌شود و رگه‌هایی از آن‌ها بر روی کوارتزیت باقی می‌ماند.

اورتوکوارتز، یک ماسه‌سنگ کوارتزی بسیار خالص است که معمولا از دانه‌های گرد و خوب کوارتز تشکیل شده‌است. حدود ۹۹٪ آن از سیلیس یا SiO۲ و مقدار بسیار کمی از آن از اکسید آهن و برخی کانی‌های مقاوم مانند زیرکن، روتیل و مگنتیت تشکیل شده‌است. با وجود این نمونه‌هایی از کوارتزیت پیدا شده که بعد از دگرگونی همچنان ردّ پای فسیل‌ها و ساختار رسوبی در آن‌ها باقی مانده بود.

کوارتزیت در برابر هوازدگی شیمیایی بسیار مقاوم است، معمولا بالای تپه‌ها و پشته‌ها از این سنگ تشکیل شده‌است. بر روی سطحی که سیلیسیم خالص وجود دارد مقدار کمی خاک تشکیل می‌شود، در نتیجه بر روی بالای پشته‌ها معمولای خاک کمتری وجود دارد و پوشش گیاهی خیلی کم است یا اصلا وجود ندارد.

کاربرد[ویرایش]

به دلیل سختی زیاد و تیزگوشه بودن آن‌ها معمولا در پارسنگ کف راه‌های آهن کاربرد دارند[۳] همچنین به عنوان سنگ نمای ساختمان‌ها و پوشش دیوارها، کف زمین، روی سطح راه پله و یا کاشی بام مورد استفاده قرار می‌گیرند. گاهی از کوارتزیت‌های شکسته در راه‌سازی نیز استفاده می‌شود.[۲] از کوارتزیت‌های خالص در تولید فروسیلیکن (آلیاژ سیلیسیم و آهن)، سیلیسیم صتعتی، سیلیس و کاربید سیلیسیم استفاده می‌شود.[۴]. در طول دورهٔ سنگی از کوارتزیت به عنوان چخماق استفاده می‌شده‌است.[۵]

تشکیل[ویرایش]

در آمریکا، کوارتزیت در پنسیلوانیا، شرق داکوتای جنوبی، مرکز تگزاز،[۶] جنوب غرب مینه‌سوتا،[۷] تپه‌های بارابو، پارک ملی دریاچهٔ دویل در ویسکانسین،[۸] در یوتا نزدیک شهر دریاچه شور (به انگلیسی: Salt Lake City)، در معدن مس مورنسی در آریزونا[۹] و ... یافت می‌شود. همچنین شهری در آمریکا به نام کوارتزسایت وجود دارد که نامش را از کوه‌های اطراف که معدن کوارتزیت است گرفته‌است.

همچنین در انگلستان، کانادا (در بریتیش کلمبیا) و در ایران در استان فارس معادن کوارتزیت یافت می‌شود.

یادداشت و منبع[ویرایش]

  1. German Loan Words in English. German.about.com (۲۰۱۰-۰۶-۲۲). Retrieved on ۲۰۱۱-۰۶-۰۵.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Powell, Darryl. "Quartzite". Mineral Information Institute. Retrieved 2009-09-09. 
  3. Railroad Ballast
  4. Krukowski, Stanley T. (2006). "Specialty Silica Materials". In Jessica Elzea Kogel, Nikhil C. Trivedi, James M. Barker, Stanley T. Krukowski. Industrial minerals & rocks: commodities, markets, and uses (7 ed.). Society for Mining, Metallurgy, and Exploration (U.S.). p. 842. ISBN 0873352335. 
  5. Raw material. Stone Age Reference Collection, Institute for archeology, University of Oslo, Norway
  6. [۱]
  7. Natural history – Minnesota's geology – SNAs: Minnesota DNR. Dnr.state.mn.us (2000-02-17). Retrieved on 2011-06-05.
  8. Geology by Lightplane. Geology.wisc.edu (1923-07-13). Retrieved on 2011-06-05.
  9. Kennedy, B. A. (ed.). Surface Mining, Chapter 9.4: Case Studies: Morenci/Metcalf Society for Mining, Metallurgy, and Exploration, Undated Accessed May 28, 2007

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]