یزد

یَزد مرکز استان یزد و مرکز منطقه وسیع و باستانی و کویری ای با همین نام در کشور ایران است و در فاصله ۶۷۷ کیلومتری جنوب شرق تهران قرار دارد. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران برابر با ۴۲۳٬۰۰۶ نفر بوده‌است.

یزد به شهر بادگیرها معروف است. به «دارالعباده»، «شهر دوچرخه‌ها»، «شهر شیرینی»، «شهر قنات و قنوت و قناعت» و «شهر آتش و آفتاب» و ... نیز شهرت دارد.

میدان امیرچخماق، باغ دولت آباد، زندان اسکندر (مدرسه ضیاییه)، آتشکده زرتشتیان، ساعت مارکار، برج و باروی شهر، خانه‌های قدیمی چون خانه لاری‌ها و خانه عرب‌ها و خانه مرتاض و خانه رسولیان و خانه ملک التجار و خانه محمودی و ...، دخمه‌های زرتشتیان، حمام خان، بازارهای قدیمی چون بازار خان و بازار پنجه علی و ...، آب انبارهای فراوان چون آب انبار شش بادگیری و رستم گیو و ... و مسجد جامع یزد و بالاخره قلعه‌ها، کاروانسراها، تکیه‌ها، مساجد، پیرانگاه‌ها، قنات‌ها، کوچه‌ها، ساباط‌ها، حمام‌ها، و تمام سطح بافت تاریخی شهر یزد از اماکن دیدنی شهر است.

[ویرایش] پیشینه تاریخی یزد

برخی از مورخان بنای اولیّهٔ شهر یزد را به زمان اسکندر مقدونی نسبت می‌دهند که وی زندانی ساخته و نام آن را چنین نهاده‌است و به اعتقاد عده‌ای دیگر از تاریخ نویسان در دورهٔ ساسانیان به فرمان یزد گرد اول (421-339 م) در این محل شهری بنام «یزدان‌گرد» بنا گردیده‌است. نام یزد از همین عنوان گرفته شده‌است و به معنی مقدس، فرخنده و در خور آفرین می‌باشد. ولیکن یافته‌های باستانشناسی و منابع مختلف نشان می‌دهد حداقل پیشنیه آن به چندین هزار سال می‌رسد و در زمان مادها از شهرهای جنوبی و مرزی ماد بوده‌است و در زمان هخامنشیان چهارراه مهم کشور بوده و دو شاهرا باستانی ایرانی قدیم در این نقطه با هم تقاطع داشته‌اند.

مورخین یونانی شهر کهن و باستانی را استیخا یا همان ایساتیس خوانده‌اند.

یزد به معنای پاک و مقدس و یزد گرد به معنای داده خدایی است. شهر یزد نیز به معنای شهر خدا و سرزمین مقدس است.

اولین بار نام یزد در کنار اسم چینی تخمه یکی از همرزمان داریوش آورده شد. یزد از شهرهای مذهبی ایران می‌باشد.

[ویرایش] فرهنگ، زبان و گویش مردم یزد

مردم یزد به زبان فارسی رایج با پاره‌ای ویژگی‌های گویشی سخن می‌گویند و بسیاری از واژه‌ها و ترکیبات زیبای فارسی را در گویش خود حفظ کرده‌اند. در استان یزد برخی ویژگیهای گویشی میان شهرستانهای مختلف محسوس است. معتقدان به آیین زرتشتی در میان خود هنوز به زبان نیاکانشان سخن می‌گویند و بویژه مراسم مذهبی خود را با این زبان انجام می‌دهند. گویش یزدی بخشی از فارسی دری (فارسی خالص و اولیهٔ ایرانیان) است.

از دبیرستان‌های قدیمی یزد می‌توان به دبیرستان مارکار، دبیرستان ایرانشهر و دبیرستان کیخسروی اشاره کرد. استان یزد با بیش از ۵۲ درصد مصرف برق صنعتی یک استان صنعتی شناخته شده‌است.

[ویرایش] محله‌های قدیم استان یزد

بادگیر

مشخص‌ترین وجهه شهر معماری خاص کویری آن است. بادگیرها، مناره‌ها و گنبدها مشخص‌ترین جنبه ظاهری معماری شهر است. در این معماری از بادگیر برای گرفتن جریان باد و خنک‌کردن فضای ساختمان به کار می‌رفته‌است.

بافت و ساخت معماری ویژهٔ منطقهٔ یزد از بارزترین نمونه‌های معماری خاص اقلیم‌های گرم و خشک در جهان است. تناسب آن با نیازها و شرایط اقلیمی- فرهنگی مردم منطقه، گذشته از زیبایی خاص این معماری، از ویژگی‌های آن است. در مرکز هر محله معمولاً حمام، بازارچه، آب انبار، مسجد، حسینیه، لرد، کارگاه‌های کوچک، جوی آب (برای دسترسی به قنات) قرار دارد که بسیاری از این امکانات هنوز پا برجا هستند.

بادگیر

خانه‌های قدیمی در جهت قبله ساخته شده‌اند. با این جهت گیری فضاهای تابستانی و اتاق‌های زمستانی به طرزی مفید پیرامون حیاط مرکزی قرار می‌گیرند.

حیاط مرکزی اصلی ترین فضای خانهٔ یزدی است. حوض آب در وسط حیاط قرار گرفته‌است و باغچه‌ها دور تا دور آن با درختانی که نیاز کمی به آب دارند همچون اَنار، اَنگور، اَنجیر و پسته که علاوه بر سبزی خانه و تامین سایه و خنکی هوا از خشکی هوا نیز می‌کاهد.

از جمله نمونه‌های بارز معماری قرنهای گذشته محلهٔ فهادان یا یوزداران است که در گویش محلی جنگل یا محل یوزاران نامیده می‌شود. قدمگاه منسوب به امام رضا نیز در این گذر واقع شده‌است.

اقلیت‌های دینی نظیر یهودیان بیشتر در محله یهودی‌ها در سمت جنوب مسجد جامع ساکن هستند و کنیسه‌ای دارند. زرتشتیان نیز از جمله در محلّهٔ عیش آباد، محلّهٔ نعیم آباد، کوچهٔ بیوک، محلّه نرسی آباد، محلّهٔ اَهَرستان ساکن هستند.

[ویرایش] صنایع یزد

در یزد صنایع بزرگی همچون فرش ستاره کویر یزد و فولاد آلیاژی و مجتمع صنعتی چادرملو و کارخانه فولاد نورد یزد و کارخانه کابل و فیبر نوری شهید قندی و صنایع کاشی و سرامیک و شرکت یزد موزائیک و صنایع غذایی رشد،شرکت پیشگامان کویر جای گرفته‌است که با وجود این صنایع حدود ۵۳ درصد از مصرف برق در تعرفه صنعتی استفاده می‌شود. ^{[نیازمند منبع]} صنعت زرگری یا طلا سازی در یزد از مهمترین و مشهورترین صنایع یزد در سطح کشور است و سازه های زرگران یزدی با محصولات کشورهای خارجی از جمله ایتالیا رقابت می‌کند

[ویرایش] ره‌آورد

شیرینی (قطاب، پشمک، باقلوا، کیک یزدی، لوزهای پنجگانه، حاجی بادام، سوهان و نان برنجی و ...)
پارچه شعربافی (ترمه یا انگشت بافت، زری، مخمل، ،دارایی یا ایکات، شمد، چادرشب، روتختی، دستمال یزدی و ...)
روانداز و زمین پوش (قالی، قالیچه، گلیم، سجاده، زیلو، پتو، سفره، بقچه، روفرشی، لنگ، حصیر و ...)
خاکینه (سفال، سرامیک، کاشی و ...)
سایر (انار، ارده، حلوا ارده، گیوه، سریشم، زیورآلات طلا و ...)

[ویرایش] نگارخانه

آتش ورهام یزد	مسجد جامع کبیر یزد	باغ دولت آباد یزد	تکیه امیرچخماق
نمای کوچه‌ای معمولی و بادگیر	دخمه زرتشتیان	حیاط خانه لاری‌ها	آب انبار پنج بادگیره امیر چخماق

[ویرایش] افراد سرشناس

عبدالکریم حائری یزدی، موسس حوزه علمه قم،
محمد خاتمی، رییس جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴.
موشه کاتساو، رئیس جمهور پیشین اسرائیل
یزدی، محمد کاظم، ۱۳۳۷قمری، مرجع بزرگ شیعیان،
فکور یزدی، محمد، ۱۳۹۱قمری، فقیه و استاد حوزه علمیه نجف،
صدوقی ، محمد، ۱۳۶۰شمسی، امام جمعه یزد،
حسینی نسب یزدی‏، سید رضا، ۱۳۳۹شمسی، فقیه و نویسنده،
فرخی یزدی ، ۱۲۶۸شمسی، شاعر
دکتر مجیبیان ، پزشک و صاحب بیمارستان زنان و زایمان،
مهدی آذری یزدی نویسنده کتابهای کودک
عارف،محمد رضا،معاون اول رئیس جمهور از سال 1380 تا 1384
بیطرف،حبیب اله،وزیر پیشین نیرو
اسلامی ندوشن،محمد علی،نویسنده سرشناس

[ویرایش] پیوند به بیرون

[ویرایش] منابع

گیتاشناسی

مختصات

	استان یزد
مرکز	یزد
شهرستان‌ها	ابرکوه \| اردکان \| بافق \| تفت \| خاتم \| صدوق \| طبس \| مهریز \| مِیبُد \| یزد
شهرها	ابرکوه \| احمدآباد \| اردکان \| اشکذر \| بافق \| بهاباد \| تفت \| حمیدیا \| خضرآباد \| دیهوک \| زارچ \| شاهدیه \| طبس \| عشق‌آباد \| عقدا \| مروست \| مهردشت \| مهریز \| میبد \| ندوشن \| نیر \| هرات \| یزد
نقاط دیدنی	آب‌انبار شش‌بادگیر \| آتشکده یزدان \| امیرچقماق \| باغ گلشن طبس \| پیر سبز چک‌چک \| خانه لاری‌ها \| دخمه زرتشتیان \| رباط ساغند \| زندان اسکندر \| سرو کهن ابرکوه \| غار چهارطاقی \| قلعه مروست \| قلعه ندوشن \| مسجد جامع کبیر یزد \| مسجد شاه‌ولی \| میدان و حمام خان

یزد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

فهرست مندرجات

[ویرایش] پیشینه تاریخی یزد

[ویرایش] فرهنگ، زبان و گویش مردم یزد

[ویرایش] محله‌های قدیم استان یزد

[ویرایش] صنایع یزد

[ویرایش] ره‌آورد

[ویرایش] نگارخانه

[ویرایش] افراد سرشناس

[ویرایش] پیوند به بیرون

[ویرایش] منابع

بازدیدها

ابزارهای شخصی

گشتن

جستجو

جعبه‌ابزار

زبان‌های دیگر