یزد
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد.
مطالب بیمنبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد.
| یزد |
||
|---|---|---|
 |
||
| اطلاعات کلی | ||
| نام رسمی: | یزد | |
| کشور: | ایران  |
|
| استان: | یزد | |
| شهرستان: | یزد |
|
| بخش: | یزد |
|
|
||
| مردم |
||
| جمعیت | ۴۲۳٬۰۰۶ |
|
| زبانهای گفتاری: | فارسی |
|
| اطلاعات شهری |
||
| رهآورد: | باقلوا، قطاب، پشمک | |
یَزد مرکز استان یزد در کشور ایران است و در فاصله ۶۷۷ کیلومتری تهران قرار دارد. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران برابر با ۴۲۳٬۰۰۶ نفر بوده است.
یزد به شهر بادگیرها معروف است. به «شهر دوچرخهها»[نیازمند منبع] و «شهر شیرینی»[نیازمند منبع] نیز شهرت دارد.
میدان امیرچخماق، باغ دولت آباد، زندان اسکندر (مدرسه ضیاییه)، آتشکده زرتشت، ساعت مارکار و مسجد جامع یزد از اماکن دیدنی شهر است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] پیشینه تاریخی
برخی از مورخین بنای اولیّهٔ شهر یزد را به زمان اسکندر مقدونی نسبت می دهند که وی زندانی ساخته و نام آن را چنین نهاده است و به اعتقاد عدهای دیگر از تاریخ نویسان در دورهٔ ساسانیان به فرمان یزد گرد اول (421-339 م) در این محل شهری بنام «یزدانگرد» بنا گردیده است. نام یزد از همین عنوان گرفته شده است و به معنی مقدس، فرخنده و در خور آفرین می باشد.
مورخین یونانی شهر کهن و باستانی را ایساتیس خواندهاند که احتمالاً بعد از ویرانی شهر کهن «کته» پدید آمده است. پس از ظهور اسلام و گرایش مردم ایران به دین اسلام به یزد لقب «دارالعباده» داده شد.
یزد به معنای پاک و مقدس و یزد گرد به معنای داده خدایی است. شهر یزد نیز به معنای شهر خدا و سرزمین مقدس است.
اولین بار نام یزد در کنار اسم چینی تخمه یکی از همرزمان داریوش آورده شد.
[ویرایش] فرهنگ، زبان و گویش مردم یزد
مردم یزد به زبان فارسی رایج با پارهای ویژگیهای گویشی سخن می گویند و بسیاری از واژهها و ترکیبات زیبای فارسی را در گویش خود حفظ کردهاند. در استان یزد برخی ویژگیهای گویشی میان شهرستانهای مختلف محسوس است. معتقدان به آیین زرتشتی در میان خود هنوز به زبان نیاکانشان سخن میگویند و بویژه مراسم مذهبی خود را با این زبان انجام میدهند. گویش یزدی بخشی از فارسی دری (فارسی خالص و اولیهٔ ایرانیان) است.
از دبیرستانهای قدیمی یزد میتوان به دبیرستان مارکار، دبیرستان ایرانشهر و دبیرستان کیخسروی اشاره کرد. استان یزد با بیش از ۵۲ درصد مصرف برق صنعتی یک استان صنعتی شناخته شده است.
[ویرایش] محله های قدیم استان یزد
مشخصترین وجهه شهر معماری خاص کویری آن است. بادگیرها، منارهها و گنبدها مشخصترین جنبه ظاهری معماری شهر است. در این معماری از بادگیر برای گرفتن جریان باد و خنککردن فضای ساختمان به کار میرفته است.
بافت و ساخت معماری ویژهٔ منطقهٔ یزد از بارزترین نمونههای معماری خاص اقلیمهای گرم و خشک در جهان است. تناسب آن با نیازها و شرایط اقلیمی- فرهنگی مردم منطقه، گذشته از زیبایی خاص این معماری، از ویژگیهای آن است. در مرکز هر محله معمولاً حمام، بازارچه، آب انبار، مسجد، حسینیه، لرد، کارگاه های کوچک، جوی آب (برای دسترسی به قنات) قرار دارد که بسیاری از این امکانات هنوز پا برجا هستند.
خانههای قدیمی در جهت قبله ساخته شدهاند. با این جهت گیری فضاهای تابستانی و اتاقهای زمستانی به طرزی مفید پیرامون حیاط مرکزی قرار میگیرند.
حیاط مرکزی اصلی ترین فضای خانهٔ یزدی است. حوض آب در وسط حیاط قرار گرفته است و باغچه ها دور تا دور آن با درختانی که نیاز کمی به آب دارند همچون اَنار، اَنگور، اَنجیر و پسته که علاوه بر سبزی خانه و تامین سایه و خنکی هوا از خشکی هوا نیز میکاهد.
از جمله نمونههای بارز معماری قرنهای گذشته محلهٔ فهادان یا یوزداران است که در گویش محلی جنگل یا محل یوزاران نامیده می شود. قدمگاه منسوب به امام رضا نیز در این گذر واقع شده است.
اقلیت های دینی نظیر یهودیان بیشتر در محله یهودیها در سمت جنوب مسجد جامع ساکن هستند و کنیسهای دارند. زرتشتیان نیز از جمله در محلّهٔ عیش آباد، محلّهٔ نعیم آباد، کوچهٔ بیوک، محلّه نرسی آباد، محلّهٔ اَهَرستان ساکن هستند.
[ویرایش] صنایع یزد
در یزد صنایع بزرگی همچون فولاد آلیاژی و مجتمع صنعتی چادرملو و کارخانه فولاد نورد یزد و صنایع کاشی و سرامیک جای گرفته است که با وجود این صنایع حدود ۵۳ درصد از مصرف برق در تعرفه صنعتی استفاده می شود.
[ویرایش] رهآورد
پارچه ترمه
پارچه ترمه از سالیان بسیار دور در یزد بافته می شود البته سالها قبل این پارچه با دستگاههای دستی بافته می شد اما در حال حاضر این پارچه با دستگاهای برقی بافته می شود .برای بافت پارچه ترمه باید طرح مورد نظر را روی مقواهایی پانچ کرد سالهاست در استان یزد این کار توسط حاج حسین حسینی انجام می شود لازم است بدانید ترمه مرغوب با نخ های ابریشم ژاپنی بافته می شود و ترمه های نخی و پولیستر بسیار ارزان قیمت هستند ترمه های مرغوب همیشه نام بافنده را در پارچه طراحی می کنند ار ترمه بافان معروف استان یزد می توان به ترمه (( حسینی - رضایی- خجسته و هاشمیه)) اشاره کرد البته خدا رحمت کند حاج خلیل خجسته چندسالی است که فوت کرده ترمه پارچه ای است با طرح های اصیل ایرانی که با تکرار طرح بته جقه که سمبل سرم خمیده یا ناز کرده است بافته شده است
[ویرایش] پیوند به بیرون
- غول آباد، سایت یزدشناسی
- سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد
- پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی یزد
- یزد
- گردشگری یزد
[ویرایش] منابع
 |
|
|---|---|
| مرکز | یزد |
| شهرستانها | ابرکوه | اردکان | بافق | تفت | خاتم | صدوق | طبس | مهریز | مِیبُد | یزد |
| شهرها |
ابرکوه | احمدآباد | اردکان | اشکذر | بافق | بهاباد | تفت | حمیدیا | خضرآباد | دیهوک | زارچ | شاهدیه | طبس | عشقآباد | عقدا | مروست | مهردشت | مهریز | میبد | ندوشن | نیر | هرات | یزد |
| نقاط دیدنی |
آبانبار ششبادگیر | آتشکده یزدان | امیرچقماق | باغ گلشن طبس | پیر سبز چکچک | خانه لاریها | دخمه زرتشتیان | رباط ساغند | زندان اسکندر | سرو کهن ابرکوه | غار چهارطاقی | قلعه مروست | قلعه ندوشن | مسجد جامع کبیر یزد | مسجد شاهولی | میدان و حمام خان |
