اصفهان
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد.
| اصفهان |
|
|---|---|
 |
|
| اطلاعات کلی | |
| نام رسمی: | اصفهان |
| کشور: | ایران  |
| استان: | اصفهان |
| شهرستان: | اصفهان |
| نامهای قدیمی: | اسپهان (فارسی سره) |
| مردم |
|
| جمعیت | ۱٬۵۸۳٬۶۰۹ (۱۳۸۵) |
| زبانهای گفتاری: | فارسی |
| اطلاعات شهری |
|
| شهردار: | مرتضی سقاییان نژاد |
| رهآورد: | گز ،صنایع دستی |
| وبگاه: | http://www.Isfahan.ir |
برای دیگر کاربردهای نام اصفهان به صفحهٔ اصفهان (ابهامزدایی) مراجعه کنید.
شهر اصفهان (به پارسی سَره: اسپهان)[۱][۲][۳] مرکز استان اصفهان و نیز مرکز شهرستان اصفهان است، و در فرهنگ ایرانی به «نصف جهان» مشهور است. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران برابر با ۱٬۵۸۳٬۶۰۹ نفر بودهاست.
اصفهان در منطقهای نیمه کویری در مرکز ایران و در کنار زاینده رود قرار گرفته، و از مراکز گردشگری، فرهنگی و اقتصادی ایران است. آب و هوای آن معتدل و دارای فصول منظم است. شهر اصفهان از روزگاران کهن تا کنون به نامهای آپادانا، آصف هان، اسباهان، اسپاتنا، اسپاهان، آسپدان، اسپینر، اسفاهان، اصپدانه، انزان، بسفاهان، پارتاک، پاری، پرتیکان، جی، دارالیهودی، رشورجی، سپانه، شهرستان، گابا، گابیان، نصف جهان و یهودیه مشهور بودهاست. در شاهنامه فردوسی نیز بارها به اصفهان ( سپاهان) اشاره شده:
| از آن پس ز کشور مهان جهان | برفتند یکسو سوی اصفهان |
فهرست مندرجات |
[ویرایش] پیرامون واژه
نوشتار اصلی را بخوانید: پیشینهٔ نام اصفهان
شهر اصفهان از روزگاران کهن تا کنون به نامهای: آپادانا، آصفهان، اسباهان، اسبهان، اسپاتنا، اسپادنا، اسپاهان، آسپدان، اسپدانه، اسپهان، اسپینر، اسفاهان، اسفهان، اصباهان، اصبهان، اصپدانه، اصفاهان، اصفهان، اصفهانک، انزان، بسفاهان، پارتاک، پارک، پاری، پاریتاکن، پرتیکان، جی، دارالیهودی، رشورجی، سپاهان، سپانه، شهرستان، صفاهان، صفاهان، صفاهون، گابا، گابیان، گابیه، گبی، گی، نصف جهان و یهودیه سرشناس بودهاست.[۴]
بیشتر نویسندگان بر این باورند که چون این ناحیه پیش از اسلام، به ویژه در دوران ساسانیان، مرکز گردآمدن سپاه بود و سپاهیان مناطق جنوبی ایران، مانند:
کرمان، فارس، خوزستان، سیستان و... در این ناحیه گرد آمده و به سوی محل نبرد حرکت میکردند، آنجا را «اسپهان» گفته، سپس عربی شده و به صورت «اصفهان» درآمدهاست.
این شهر دارای واژگان کهنتری است که با نام کنونی آن، هیچ گونه پیوندی ندارد، مانند:
انزان، گابیان، گابیه، جی، گبی، گی، گابا.
[ویرایش] معماری و آثار تاریخی اصفهان
اصفهان سرشار از آثار هنری و تاریخی است که میدان نقش جهان (شاه)، سی و سه پل، پل خواجو، مِنارْ جُنبان، هتل عباسی، برج کبوترخانه، مسجد امام، گذر چهارباغ عباسی، سبزه میدان، چهلستون، کوه آتشگاه، پل شهرستان و عالیقاپو از بارزترین آنها هستند.
شهر اصفهان با تاریخ بس کهن و آثار باستانی فراوان از شهرهای مشهور ایران و جهان است. در آثار تاریخی اصفهان میتوان انواع و اقسام گنبد سازی، را در عالیترین شکل ممکن آن مشاهده کرد. آثاری که نشانگر ذوق هنری کمالیافته و ایمان مذهبی هنرمندان سازنده آنهاست و بیننده را چنان مجذوب خود میکند که بیاختیار به درون زمان و فضای ویژه آنها کشیده میشود، و خود را در جهانی از روشنایی و لطافت و سبکبالی احساس میکند.
معروفترین سوغات اصفهان گز است. گز یک نوع شیرینی است که با گز انگبین یا ترنجبین شکر بادکا و مغز پسته، بادام، فندق یا گردو و سفیده تخم مرغ و گلاب ساخته میشود. در گز از هیچ ماده شیمیایی استفاده نمیشود.
از دوره قبل از اسلام، چیزی به جز بقایای آتشکدهای در کوه آتشگاه، اکتشافات اندکی در تپه اشرف و همچنین پل شهرستان (متعلق به دوران ساسانیان) بجا نماندهاست که از میان آن سه تنها بنای برپا و برجا همین پل شهرستان است. بیشتر آثار تاریخی بجا مانده در مربوط به دورهٔ اسلامی است. آثاری از تمامی دورههای تاریخی پس از اسلام بجا ماندهاست اما بویژه آثار دو دوره باشکوه از تاریخ اصفهان یعنی دورهٔ سلجوقی و دورهٔ صفوی برجستگی ویژهای دارد، که هر کدام دارای ویژگیها و سبک معماری یگانه خود است.
[ویرایش] دوران سلجوقیان
معماری سلجوقیان - که بویژه در مسجد جامع نمود مییابد - ساده و بیپیرایه اما با ظرافت فراوان است. از ویژگیهای دیگر معماری این دوره سکوت و درونگرایی به دور از هر گونه جلوهگری آن است. بجای آنکه بیننده تحت تأثیر آنی آن قرار گیرد، آرام آرام زیبائی و عظمت اسرار آمیز آن را در جای خود احساس میکند. برخلاف معماری و هنر دوره صفوی که توجه به جلوههای رنگ و نور و چشمگیری و درخشندگی از ویژگیهای آن است.
آرامگاه ملکشاه و سلطان سنجر و خواجه نظام الملک از آثار تاریخی این دوره در شهر اصفهان میباشد.
[ویرایش] دوران صفویان
عصر صفوی، عصر کمال و شکوفایی نبوغ معماری و شهرسازی در ایران است. زیباترین و با شکوهترین آثار معماری ایران در همین دوره، توسط معماران خلاق و هنرمندی چون محمدرضا و علی اکبر اصفهانی آفریده شد. در زمان شاه عباس اول صفوی پایتخت از قزوین به اصفهان منتقل شد. اصفهان در مرکز امپراتوری صفوی قرار داشت و نسبت به قزوین به خراسان نزدیک تر بود. موقعیت جفرافیایی این شهر موجب افزایش سرعت عکسالعمل شاه در مقابل تهدیدات ازبکان و عثمانیان بود.شاه عباس بدون ایجاد تفییرات عمده در بخش قدیمی شهر، بخشهای جدیدی را به آن افزود. میدان نقش جهان، دولتخانه و خیابان چهارباغ در کنار بخشهای قدیمی شهر ساخته شدند.
از ویژگیهای مهم در شیوهٔ معماری این دوره، علاوه بر استحکام و زیبایی ساختار، درخشش بیان است. در آثار این دوره تابش رنگ و نور، و جذابیت سطوح و شکوه چشمگیر آنها، احساس زیبائی خیره کنندهای در بیننده ایجاد میکند و طنین رنگها و سطوح مکرر کاشیهای درخشان به منظرهای شفاف، مجرد و روحانی تبدیل میشود.
معماری این دوره از لحاظ وسعت و کارآیی، بسیار متنوع است و در تمامی ابعاد حیات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مردم حضوری زنده و پویا دارد. باشکوهترین مساجد، عظیمترین میدانها، زیباترین پلها و خیابانها، بزرگترین بازارها، مدرسهها، و کاروانسراها در این عصر ساخته شد. و همه در نوع خود در اوج کمال هنری، استحکام و کارآیی و بعضی چنان باشکوه و زیبا و کامل، که گاهی نمیتوان باور کرد که انسانی ناچیز آن را پدید آورده باشد.
[ویرایش] شهرهای خواهر
اصفهان به عنوان یکی از شهرهای تاریخی و فرهنگی مشرق زمین با شهرهای زیر دارای پیوند خواهرخواندگی است [۵]:
شیان، چین
بارسلون، اسپانیا
سنت پیترزبورگ، روسیه
هاوانا، کوبا
ایروان، ارمنستان
فرایبورگ، آلمان [۶]
لاهور، پاکستان
کویت، کویت
فلورانس، ایتالیا
ایاسی، رومانی
کوالالامپور، مالزی
استانبول، ترکیه
[ویرایش] طبیعت اصفهان
[ویرایش] کوه کلاه قاضی
کوه کلاه قاضی قسمتی از رشته کوه ماهدشت است. بلندترین قله این کوه به ارتفاع ۲۵۳۴ متر است که در جنوب خاوری اصفهان واقع و شکلی شبیه کلاه قاضیان در ادوار گذشته دارد. کوه کلاه قاضی از مناطق حفاظت شده شکار ممنوع و پناهگاه حیات وحش است و دارای پاسگاههای مختلف شکاربانی است و چشمههای زیادی در دامنههای این کوه وجود دارد که گلههای حفاظت شده بز و پازن از آن استفاده میکنند. این کوه را معمولاً از گردنهای موسوم به گردنه لاشتر در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری اصفهان در جاده اصفهان به شهرضا مینوردند. این کوهستان دارای درههای متعدد شمالی و جنوبی است و وجه تسمیه آن شکل کاملاً مشخصی است که قله آن دارد و از شهر اصفهان به شکل کلاه قاضیان قدیم به چشم میآید. کوه کلاه قاضی دارای دیوارههای بلند با سنگهای مناسب جهت صخرهنوردی است به همین دلیل مورد توجه صخرهنوردان قرار گرفته و مسیرهای گوناگونی در آن گشایش شدهاست.
[ویرایش] کلاه قاضی از شرق قله
در درهای به نام دره شاهین که در قسمت جنوب خاوری کوه واقع شده گروه کوهنوردی چکاد کوهستان اصفهان به همت سایر علاقمندان در صدد ایجاد محلی با گذرگاههای متنوع آموزشی است که هیجده خط آن احداث شدهاست. (سال ۱۳۸۱)
[ویرایش] دیوارههای کلاه قاضی
۱) دیواره پلیس راه در شمال غربی پلیس راه اصفهان-شهرضا-مبارکه قرار دارد.
۲) دیواره محیط زیست در شمال پاسگاه محیط زیست کلاه قاضی قرار دارد.
[ویرایش] راه دسترسی
از میدان دروازه شیراز اصفهان به وسیله خودروهای دربستی یا خودروهایی که به شهر مبارکه یا شهرضا میروند میتوان به دیوارهها دسترسی پیدا کرد. (قبل از پلیس راه باید پیاده شد).
[ویرایش] چند نکته
۱) منطقه کلاه قاضی یک پارک ملی است با نام پارک ملی کلاه قاضی که محل زیست جانوران زیادی مانند کل، بز، آهو، و عقاب است.
۲) آب آشامیدنی به اندازه کافی همراه داشته باشید.
۳) منطقه به جز سر و صدای اتوبان مزاحم دیگری جهت صعود شما ندارد.
[ویرایش] جستارهای وابسته
- فهرست آثار تاریخی اصفهان
- مراکز تفریحی فرهنگی شهر اصفهان
- مکتب شهرسازی اصفهان
- فرهنگسراهای اصفهان
- شهر جدید بهارستان
- مراکز خرید
- زاینده رود
- پل آذر اصفهان
- پل فلزی اصفهان
- کوه صفه
- شاعران و دانشمندان اصفهان
- مشاهیر اصفهان
- فهرست مدارس اصفهان
- موزه هنرهای معاصر اصفهان
- صنایع دستی اصفهان
- خانههای تاریخی اصفهان
[ویرایش] منابع
- ↑ تارنمای تبیان اصفهان
- ↑ تارنمای رشد
- ↑ فرهنگ واژهٔ دهخدا برای واژه اصفهان
- ↑ http://esfahan-tebyan.ir/user/Index.jsp?SID=66&lang=Fa
- ↑ خواهرخواندههای اصفهان بازدید ۲۰ تیرماه ۱۳۸۶
- ↑ اصفهان تنها خواهر خوانده مسلمان فرایبورگ بازدید ۱۸ تیر ۱۳۸۶
[ویرایش] پیوند به بیرون
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
