مهاباد
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارایهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع در آینده مردود و حذف خواهندشد. |
| مهاباد |
||
|---|---|---|
|
||
| اطلاعات کلی | ||
| نام رسمی: | مهاباد | |
| کشور: | ایران  |
|
| استان: | آذربایجان غربی | |
| شهرستان: | مهاباد |
|
| بخش: | مرکزی |
|
| نام محلی: | مەهاباد |
|
| نامهای دیگر: | سابلاغ |
|
| سال شهرشدن: | دورهٔ صفوی |
|
| مردم |
||
| جمعیت | 135،780نفر |
|
| زبانهای گفتاری: | کردی سورانی: لهجهٔ مکریانی |
|
| مذهب: | اسلام سنی |
|
| جغرافیای طبیعی |
||
| ارتفاع از سطح دریا: | ۱۴۱۷ متر |
|
| آبوهوا |
||
| میانگین دمای سالانه: | 12 |
|
| بارش سالانه: | 330 |
|
| اطلاعات شهری |
||
| پیششماره تلفنی: | 0442 |
|
| جملهٔ خوشآمد به شهر | ||
| بهخێر هاتن | ||
مَهاباد (به کردی: مههاباد، Mehabad) یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی در ایران است. شهری سرسبز و در میان چندین کوه واقع شدهاست.
جمعیت این شهر طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۳۳٬۱۵۴ نفر میباشد.
زبان گفتاری مردم شهر مهاباد سورانی کردی با لهجه، مُکریانی است. از بزرگان مهاباد میشود به ماملی خواننده شهیر کرد و هژار و هیمن از شاعران معروف اشاره کرد.
از جمله آثار تاریخی این شهر میشود به فقرگاه و غار آبی سهولان اشاره کرد. فاصله این شهر با پیرانشهر ۶۰ کیلومتر میباشد. تا سال ۱۳۳۸ پیرانشهر از شهرهای تابع شهرستان مهاباد بود.
در سالهای قبل از انقلاب ایران و بعد از انقلاب ایران مهاباد محل درگیری چریکهای کرد و دولت مرکزی ایران بودهاست. حزبهای سیاسی کردی دموکرات و کومله در دهه شصت خورشیدی در این شهر فعال بودهاند.
جمهوری مهاباد نیز که از جمهوریهای تأسیسشده با حمایت روسیه بود در سال ۱۹۴۶ در مهاباد تشکیل شد.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] نام
این شهر در گذشته «ساوجبلاغ» (در ترکی به معنی چشمه سرد) خوانده میشد. ساکنین منطقه آن را «سابلاخ» نیز مینامند.[نیازمند منبع]
نام مهاباد در زمان رضاشاه برای این شهر برگزیدهشد. مهاباد محل خاک سپاری مرحوم فرمانده هموسو و محل تولد حاج آقا جمونگ و باجه سوسانو مباشد
[ویرایش] محلات و معابر
| محلهها و معابر اصلی شهر مهاباد |
|---|
| چهارچراغ، پشت تپه، بداقسلطان، بر شیلانان، باغ سیسه، باغ شایگان، میدان استقلال، محله اصحاب سپی، محله ارمنیان، بازار قیصری، میدان آردی، خانقاه، محله خلورآباد، زمینهای شهرداری، سهآسیاب (سهآشان)، دانشگاه آزاد، شهرک فجر، خیابان فلسطین، تپه قاضی، کانی مام قنبران، کوی زیبا، محمودکان، فرهنگیان، مجبورآباد، مکریان، چهار راه آزادی، نبوت شرقی، یخچالسازی، دباغیان، باغ قوپی، باغ گُلان، باغ ساوا، باغ حسنخان، باغ اسماعیلآقا |
[ویرایش] پیشینه
دیرینگی این شهر دست کم به دوران صفوی بازمیگردد. شهر مهاباد در کالبد فعلی توسط صارمبگ از ملوک کُرد ساوجبلاغ مکری در اوایل سدهٔ ۱۱ هجری در بخش شمال نزدیک به خم رودخانه مهاباد (محلات باغ سیسه و دباغیان) فعلی بنا گردید.
قدیمیترین منطقه مهاباد «باغ سیسه» نام دارد که یکبار هم بر اثر سیلاب ویران شدهاست و امروزه دارای معماری قدیمی و بافت آن رو به فرسایش است.
سیل و آسیبهای دیگر باعث انتقال خانهها به قسمتهای جنوبی و ایجاد محلات تازه در حوالی میدان چهارچراغ (شهرداری فعلی) گردیدهاست.
شهر مهاباد به حالت متروکه درآمده بود تا اینکه بداقسلطان حکمران مهاباد دوباره به آبادانی آن پرداخت. بازرگانی در این شهر در دورهٔ قاجار گسترش یافت و مبادله کالا با شام و بیروت انجام میشد که بیشتر در سراهای موصلیان، کریمخان و کاشیها در بازار مهاباد و کاروانسرای سیمون، همدانیها، تاجرباشی و کوسه صورت میگرفت.
مهاجرت به شهر در طول دهه ۵۵-۱۳۴۵ خورشیدی افزایش چشمگیر داشت و تراکم جمعیتی آن را بالا برد. بیشتر این مهاجرتها از دیگر شهرهای کردنشین منطقه بودهاند. پس از گسترش شهر بسیاری از باغهای پیرامون مهاباد مسکونی شدند که امروزه این امر در نام تعدادی از محلات این شهر که با واژهٔ باغ همراه است دیده میشود.
امروزه تمرکز ادارات، بانکها و سازمانهای دولتی و مغازهها و فروشگاهها بیشتر در امتداد خیابانهای جمهوری اسلامی، سید نظام، طالقانی، بلوار توحید و جام جم است. محلات کارمندی شهر بیشتر در نیمهٔ شمالی و مناطقی که ورود و خروج کالاها (بسیاری از آنها به صورت قاچاق) در آن بیشتر صورت میگیرد در نیمهٔ جنوبی شهر قرار دارد.
نخستین لولهکشی آب در سال ۱۳۴۰ خورشیدی در شهر مهاباد آغاز به کار کرد و تصفیهخانه آب مهاباد نیز در سال ۱۳۵۳ به راه افتاد. پیش از آن در اغلب منازل و مساجد قنات و چاه شخصی وجود داشت.
امروزه تمامی معابر شهر آسفالت است و شهرک صنعتی که در کیلومتر ۱۸ جاده مهاباد-میاندوآب قرار دارد و ۹ واحد آن به بهرهبرداری رسیدهاست برای ۱۸۴ نفر ایجاد اشتغال کردهاست.[۱]
این شهر در دهههای گذشته آشوبهای سیاسی نیز بهخود دیدهاست. مقر جمهوری مهاباد که در سال ۱۹۴۶ با حمایت روسها تشکیل شدهبود در شهر مهاباد بود. در سالهای پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و مدتی پس از آن مهاباد محل درگیری چریکهای چپگرا و دولت مرکزی ایران بود. حزبهای سیاسی دموکرات و کومله در دهه شصت خورشیدی در این شهر فعال بودهاند.
[ویرایش] چهرههای معروف
- قاضی محمد، بنیانگذار جمهوری مهاباد
- دکتر عبدالرحمن قاسملو دبیرکل ترورشدەی حزب دمکرات
- دکتر صادق شرفکندی دبیرکل ترورشدەی حزب دمکرات
- عبدالرحمن شرفکندی (هَژار)، نویسنده و مترجم به زبانهای فارسی و کردی سورانی
- محمد قاضی، مترجم ۶۵ اثر ادبی به فارسی
- هیمن مکریانی، شاعر به زبان کردی سورانی
- ماملی خواننده به کردی
- معروف کوکهای شاعر پارسیگو و کردیگو (گویش مکری سورانی)
- ملا غفور دباغی شاعر و مثل سرای مشهور
- احمد عبدالله هنرمند نقاش ، خطاط ، سازنده تار و سه تار
[ویرایش] دانشگاهها
1. دانشگاه آزاد اسلامی 2. دانشگاه پیام نور 3. دانشکده بازرگانی 4. دانشگاه جامع علمی و کاربردی(در حال تاسیس)
[ویرایش] آثار دیدنی و جاذبههای گردشگری
دریاچه سد مهاباد، مسجد جامع، آرامگاه بداق سلطان، آب معدنی گراوان، شهر بازی، پارکهای ملت-سید قطب-استاد مجدی-اقاقیا-میخک و از همه دیدنی تر پارک مکائیل و غار سهولان میباشد. ماشین و کفش و پیراهن و خوده آقای اسعد رزوان موجود در مدرسه ی امیر کبیر مدرسه ی امیر کبیر
[ویرایش] آب و هوای مهاباد
شهر مهاباد با قرار گرفتن در شمال غربی ایران دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است. تابستانها گرم و زمستانها بسیار سرد میباشد. بهار قشنگ ترین فصل دراین منطقهاست. در پاییز بیشتر شاهد هوای بادی همراه با گرد و غبار هستیم.
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
*وبگاه کردکلهر (برداشت آزاد با ذکر منبع)
- ↑ اطلاعات بخش پیشینه، چکیدهگیری و بازنویسیشده بر پایهٔ:
- رشیدی، حسن (دانشجوی کارشناسی ارشد جامعهشناسی)، شهرنشینی در مهاباد، کالبد شهری (از ۱۳۳۵ ه-ش تا ۱۳۸۵ ه-ش)، مهاباد: ۸۰ - ۱۴/۱۱/۲۰۰۷. که بر پایه منابع زیر تهیه شدهاست:
 |
این نوشتار دربارهٔ درباره یک مکان جغرافیایی خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
