علم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

پرش به: ناوبری, جستجو

واژۀ علم معانی گوناگون و متعدّدی را در طیّ تاریخ طولانی تمدّن و علم در خود جای‌داده است. نوشتن پیرامون علم در حوزۀ زبان فارسی از امور دشوار بوده، و انجام آن به ظرافت و توجه ویژه‌ای نیازمند است. به منظور آشکارایی و وضوح مفاهیم مربوطه، بررسی سیر تاریخی استفاده از واژه‌های علم و دانش در هر‌کدام از دو حوزۀ فلسفه غرب، و نیز حکمت و فلسفۀ شرق، و سپس مطالعۀ اجمالی فرایند و دینامیک پیچیدۀ تعامل و در‌هم‌آمیزی آنها با یک‌دیگر از جملۀ گامهای ضروری آغازین در این مسیر است.

فهرست مندرجات

[ویرایش] تقسیم بندی

در حوزۀ زبان فارسی، كلمهٔ علم برای بیان دو معنای متفاوت، ولی کاملا مرتبط به کار گرفته می شود:


۱. معنای عام، اصلی، بلند‌تراز، و نخستين علم که به زبان ساده دانستن در برابر ندانستن است.

از اين منظر کلان‌نگر، به همهٔ دانستنی‌های انسان صرف نظر از طبیعت و نوع آنها علم گفته شده، و مطابق آن، اخلاق، هنر، فرهنگ، ‌زبان، رياضيات، زیست‌شناسی، ستاره‌شناسی، فیزیک، و نظائر آن‌ها، همه و همه علم‌اند.

كلمات Knowledge در زبان انگليسی و Connaissance در زبان فرانسوی معادل اين معنای عام از كلمهٔ علم در زبان فارسی می‌باشند.


۲. معنای خاص، انحصاری، و کوتاه‌تراز علم که منحصراً به دانستنی‌هايی اطلاق می‌شود كه بر تجارب مستقيم حسی مبتنی بوده، به طوری که تکرار آن تجارب و آزمون‌ها در عمل نتیجه واحد داشته باشد.

عام‌اندیشیدن، و فراگیر ‌انگاشتن این تعریف خاص و محدود از علم می‌تواند این شبهه را سبب شود که علم در اين معنا در مقابل سایر دانستنيهايی قرار می‌گيرد كه عینی و آزمون‌پذير نيستند.

كلمات Science در زبان انگليسی و Science (با تلفظ سیانس) در زبان فرانسوی معادل اين معنای خاص از كلمهٔ علم در زبان فارسی می‌باشند.

[ویرایش] پیوندهای بیرونی

[ویرایش] منابع

  • Morton White, The Age of Analysis, 20th Century Philosophers, Published by the New American Library, 1955.

  • Henry D. Aiken, The Age of Idealogy, 19th Century Philosophers, Published by the New American Library, 1956.

  • Isaiah Berlin, The Age of Enlightenment, 18th Century Philosophers, Published by the New American Library, 1956.

  • Stuart Hampshire, The Age of Reason, 17th Century Philosophers, Published by the New American Library, 1956.

    [ویرایش] جستارهای وابسته

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%84%D9%85»