علم
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
واژۀ علم معانی گوناگون و متعدّدی را در طیّ تاریخ طولانی تمدّن و علم در خود جایداده است. نوشتن پیرامون علم در حوزۀ زبان فارسی از امور دشوار بوده، و انجام آن به ظرافت و توجه ویژهای نیازمند است. به منظور آشکارایی و وضوح مفاهیم مربوطه، بررسی سیر تاریخی استفاده از واژههای علم و دانش در هرکدام از دو حوزۀ فلسفه غرب، و نیز حکمت و فلسفۀ شرق، و سپس مطالعۀ اجمالی فرایند و دینامیک پیچیدۀ تعامل و درهمآمیزی آنها با یکدیگر از جملۀ گامهای ضروری آغازین در این مسیر است.
یکی از اهداف رشتهی فلسفه علم تشخیص نظریات و روشهای عملی از روشهای غیر علمی میباشد. برای مثال برخی از نظریهپردازان حوزهی فلسفهی علم مانند کارل پوپر اعتقاد دارند که یکی از معیارهای تمییز علم از شبه علم، ابطالپذیری ادعاهای مطرحشده میباشد. گزارههای شبه علم معمولاً ابطالناپذیر هستند، در حالی که ادعاهای علمی ابطالپذیرند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] تقسیم بندی[نیازمند منبع]
در حوزۀ زبان فارسی، كلمهٔ علم برای بیان دو معنای متفاوت، ولی کاملا مرتبط به کار گرفته می شود:
۱. معنای عام، اصلی، بلندتراز، و نخستين علم که به زبان ساده دانستن در برابر ندانستن است.
از اين منظر کلاننگر، به همهٔ دانستنیهای انسان صرف نظر از طبیعت و نوع آنها علم گفته شده، و مطابق آن، اخلاق، هنر، فرهنگ، زبان، رياضيات، زیستشناسی، ستارهشناسی، فیزیک، و نظائر آنها، همه و همه علماند.
كلمات Knowledge در زبان انگليسی و Connaissance در زبان فرانسوی معادل اين معنای عام از كلمهٔ علم در زبان فارسی میباشند.
۲. معنای خاص، انحصاری، و کوتاهتراز علم که منحصراً به دانستنیهايی اطلاق میشود كه بر تجارب مستقيم حسی مبتنی بوده، به طوری که تکرار آن تجارب و آزمونها در عمل نتیجه واحد داشته باشد.
عاماندیشیدن، و فراگیر انگاشتن این تعریف خاص و محدود از علم میتواند این شبهه را سبب شود که علم در اين معنا در مقابل سایر دانستنيهايی قرار میگيرد كه عینی و آزمونپذير نيستند.
كلمات Science در زبان انگليسی و Science (با تلفظ سیانس) در زبان فرانسوی معادل اين معنای خاص از كلمهٔ علم در زبان فارسی میباشند.[نیازمند منبع]
[ویرایش] پیوندهای بیرونی
- بحث پیرامون حقیقت
- سیبرنتیک و هنر زیستن (انگلیسی)
- ناهمسانی دانش علمی با دانش شاعرانه (انگلیسی)
- تالار گفتگوی علمی ایران (فارسی)
[ویرایش] منابع
- Morton White, The Age of Analysis, 20th Century Philosophers, Published by the New American Library, 1955.
- Henry D. Aiken, The Age of Idealogy, 19th Century Philosophers, Published by the New American Library, 1956.
- Isaiah Berlin, The Age of Enlightenment, 18th Century Philosophers, Published by the New American Library, 1956.
- Stuart Hampshire, The Age of Reason, 17th Century Philosophers, Published by the New American Library, 1956.
[ویرایش] جستارهای وابسته
