استان ایلام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

استان ایلام یکی از استان‌های کشور ایران است که در باختر این کشور و در ناحیه‌ای کوهستانی و نیمه گرم قرار گرفته‌است. مرکز این استان شهر ایلام است ^[۱]. استان ایلام از غرب با کشور عراق، از جنوب با استان خوزستان، از شرق با استان لرستان و از شمال با استان کرمانشاه همسایه‌است.

این استان از استان‌های جنگلی ایران است و به خاطر زیبایی طبیعتش از آن با نام عروس زاگرس نیز یاد می‌شود. پیش از دوره رضاشاه به این ناحیه پشتکوه می‌گفتند.

فهرست مندرجات ۱ پیشینه ۲ تقسیمات کشوری ۳ مردم ۴ اقتصاد ایلام ۴.۱ موقعیت اقتصادی و اجتماعی ۵ گردشگری ۶ امکانات روستایی استان ۷ منابع ۸ جستارهای وابسته ۹ پیوند به بیرون

[ویرایش] پیشینه

نام منطقه استان ایلام در زمان باستان، اریوجان بوده‌است. در جای خود شهر ایلام کنونی در قدیم شهری به نام ردین بوده و بعدها یعنی در زمان فرمانروایی حاکمان محلی آن یعنی والیان، حسین‌آباد نام داشته که در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در زمان رضاشاه پهلوی ایلام نام گرفته‌است.

[ویرایش] تقسیمات کشوری

استان ایلام دارای هفت شهرستان به این شرح است: آبدانان، ایلام، ایوانغرب، دره شهر، دهلران، شیروان و چرداول و مهران.

ایلام تاسال ۱۳۴۲ بخشی از استان کرمانشاه بود اما بر اساس تقسیمات کشوری آن سال به استان تبدیل شد. طی این تقسیمات، بخش‌هایی از لرستان و خوزستان به ایلام ملحق شدند. این ملحقات شامل دره‌شهر از لرستان و موسیان از خوزستان می‌شد.

نقاط شهری استان ایلام عبارت‌اند از: آبدانان، آسمان‌آباد، ارکواز، ایلام، ایوان، بدره، پهله، توحید، چوار، دره‌شهر، دهلران، زرنه، سرابله، صالح آباد، لومار، مورموری، موسیان، مهران و میمه.

[ویرایش] مردم

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت استان ایلام در سال ۱۳۸۵ برابر با ۵۴۵۷۸۷ نفر بوده‌است که از این میان ۲۷۸۵۶۶ نفر مرد و بقیه زن بوده‌اند. این استان ۱۱۱۵۵۹ خانوار دارد. جمعیت شهرنشین این استان ۳۳۱۲۳۱ نفر است ^[۲].

مردم این استان مانند سایر مناطق ایران زبان فارسی را می‌دانند. زبان‌های گفتاری رایج در میان آن‌ها ، کردی فیلی، کردی کرمانجی،لکی،لری و عربی است. کردی فیلی در بسیاری نقاط، زبان گورانی (گویش کلهری) توسط طایفه مکی، کردی کرمانجی در بخش جنوبی پشتکوه توسط کردان شوهان، لکی در شمال شرق استان و عربی در نواحی مرزی تکلم می‌شود.^[۳]

بیشتر مردم استان شیعه دوازده امامی هستند.^[۴]

[ویرایش] اقتصاد ایلام

ایلام نفت‌خیز است و پالایشگاه گاز هم دارد. در سال ۱۳۸۷ خورشیدی هفت شهرک صنعتی در استان ایلام فعال بود که بیش از ۴۵۰ واحد تولیدی و صنعتی مختلف در این شهرک‌ها فعال و دایر است.^[۵]

واحد پتروشیمی تازه‌ای هم در استان ایلام در دست ساخت است. کارخانه سیمان ایلام هم باکیفیت ترین سیمان ایران را تولید می‌کند و بزرگراهی که تهران را به کرمانشاه می‌پیوندد و بزرگ‌راه کربلا نام گرفته بعد از استان کرمانشاه از ایوان غرب به ایلام امتداد می‌یابد.

این استان ۱۱ درصد منابع گاز ایران را دارد و روزانه ۱۵۴ هزار بشکه نفت خام از چاه‌های نفتی دهلران استخراج و با لوله به پالایشگاه‌ها در جنوب ایران منتقل می‌شود.^[۶] در سال ۱۳۸۷ خورشیدی تعداد ۵۵ هزار کارگر در این استان در سه هزار واحد تولیدی، صنعتی، خدماتی و کشاورزی مشغول فعالیت بودند.^[۷] بر اساس آمار اعلام شده در همین سال نرخ بیکاری در استان ایلام ۱۲درصد بود.^[۸]

مراتع استان ایلام یک میلیون و ۱۶۴ هزار هکتار است که نیمی از مراتع استان از نظر پوشش گیاهی فقیر و نیم دیگر متوسط و غنی هستند.^[۹]

[ویرایش] موقعیت اقتصادی و اجتماعی

در این استان بیشتر فعالیت اقتصادی بر روی دامداری و كشاورزی متمركز شده است و زمینه‌های مساعدی نیز جهت پرورش زنبور عسل دارد. بخش صنعت در این استان سهم بسیار ناچیزی از اشتغال را نسبت به بخشهای كشاورزی و خدمات به خود اختصاص داده است. از نظر منابع معدنی نیز این استان فقیر بوده و معادن آن به منابع رسوبی محدود شده و عمدتاً شامل كانی‌های غیر فلزی می‌باشد. این استان از نظر ذخایر نفت و گاز غنی می‌باشد

[ویرایش] گردشگری

از نقاط دیدنی استان ایلام می‌توان به دریاچه‌های دوقلوی بسیار زیبای آبدانان ،قلعه تاریخی پشت قلعه آبدانان (دوره ساسانیان)، انبارهای هزاردر آبدانان (دوره ساسانیان)، آتشکده ساسانیان و طاق شیرین و فرهاد در ایوانغرب، تنگ رازیانه، میان تنگ (مانشت)، شهر باستانی ماداکتو در درّه‌شهر، آتشکده چهار تاقی دره‌شهر، دره ارغوان در شمال شهر ایلام، دریاچه سد ایلام، و چشمه‌های آب گرم دهلران اشاره نمود.

[ویرایش] امکانات روستایی استان

استان ایلام در سال ۱۳۷۸ خورشیدی ۷۵۳ روستا داشت که از این تعداد ۵۶۲ روستا دارای جمعیت و سکنه هستند. از مجموع این روستاها ۴۷۰ آبادی دارای تأسیسات آب سالم آشامیدنی بهداشتی هستند که زیر پوشش آب و فاضلاب روستایی قرار دارند و فقط ۹۲ روستا که زیر ۲۰ خانوار هستند شبکه آبرسانی ندارند.^[۱۰]

راه‌های روستایی استان ایلام در آن سال ۱۰ هزار و ۷۰ کیلومتر جاده آسفالته بود که در حدود ۷۶ درصد راه‌های روستایی این استان آسفالت و زیرسازی شده‌است.^[۱۱]

در سال ۱۳۷۸، در ۲۰۱ روستا دهیار مشغول به کار بود. نرخ باسوادی نیز در مناطق روستایی استان در آن سال ۹/۸۱ درصد بود.^[۱۲]

[ویرایش] منابع

‎

[ویرایش] جستارهای وابسته

• فهرست بخش‌های ایران

[ویرایش] پیوند به بیرون

• آشنایی با جغرافیای استان ایلام

	استان ایلام
مرکز	ایلام
شهرستان‌ها	آبدانان | ایلام | ایوان | دره‌شهر | دهلران | شیروان و چرداول | ملکشاهی | مهران
شهرها	آبدانان | آسمان‌آباد | ارکواز | ایلام | ایوان | بدره | پهله | توحید | چوار | دره‌شهر | دهلران | زرنه | سرابله | صالح‌آباد | لومار | مورموری | موسیان | مهران | میمه
اماکن دیدنی	آتشکده سیاهگل | آرامگاه سید صلاح‌الدین محمد | پشت‌قلعه آبدانان | تنگ بهرام چوبین | سنگ‌نوشته تخت‌خان | سنگ‌نوشته گل‌کل ملکشاهی | شهر باستانی سیروان | غار طلسم‌خان | قلعه قیران | قلعه والی | کاخ فلاحتی | کوه قلاقیران | موزه تاریخ طبیعی ایلام

ن . ب . و استان‌های ایران آذربایجان شرقی • آذربایجان غربی • اردبیل • اصفهان • ایلام • بوشهر • تهران • چهارمحال و بختیاری • خراسان جنوبی • خراسان رضوی • خراسان شمالی • خوزستان • زنجان • سمنان • سیستان و بلوچستان • فارس • قزوین • قم • کردستان • کرمان • کرمانشاه • کهگیلویه و بویراحمد • گلستان • گیلان • لرستان • مازندران • مرکزی • هرمزگان • همدان • یزد