خرما
| درخت خرما | |
|---|---|
 |
|
| درخت خرما | |
| طبقهبندی علمی | |
| فرمانرو: | گیاهان |
| (طبقهبندینشده): | Angiosperms |
| (طبقهبندینشده): | Monocots |
| (طبقهبندینشده): | Commelinids |
| راسته: | Arecales |
| تیره: | Arecaceae |
| سرده: | Phoenix |
| گونه: | P. dactylifera |
| نام علمی | |
| Phoenix dactylifera کارل لینه٬ ۱۷۵۸ |
|
خُرما درختی است از تیره گرمسیری جزو تیره نخلها که میوهاش جزو میوههای سته میباشد یعنی تمام قسمت بریکاری آن گوشتی و محتوی مواد غذائی است. دارای هستهای سخت و پوست نازک و طعم شیرین که به شکل خوشهای بزرگ از شاخه آویزان میگردد و برگهای آن بزرگ است. ارتفاع نخل به ۱۰ تا ۲۰ متر یا بیشتر میرسد.
به میوهٔ نرسیده خرما، «خارَک» یا «خرک» (و در زبان عربی، «حبابوک») گفته میشود.
محتویات |
[ویرایش] ریشه واژه
واژه خرما ریشه و بنیاد فارسی داشته و از زبان فارسی به زبانهای هندی، اردو، ترکی، اندونزیایی و مالزیایی وارد شده است.
[ویرایش] ترکیبات شیمیایی خرما
خرما دارای ۲۵ درصد ساکاروز، ۵۰درصد گلوکز، و مواد آلبومینوئیدی، پکتین و آب میباشد. بهعلاوه دارای ویتامینهای مختلف منجمله ویتامین A,B,C,E و مقداری املاح معدنی میباشد.
[ویرایش] خواص دارویی خرما
۱. درخت خرما خواص بیشماری دارد و میتوان گفت که از تمام قسمتهای این درخت میتوان استفاده کرد و یک ضربالمثل عربی میگوید که خواص درخت خرما به اندازه روزهای سال است. ۲. از برگ و شاخه درخت خرما سبد و فرش تهیه میکنند. از هسته آن نان و از میوه خرما شراب و عسل. همانطور که میدانیم خرما تنها میوهای است که در صحرا وجود دارد و طبیعت این درخت را به مردم صحرا داده است که تمام احتیاجات خود را از آن رفع میکنند. ۳. مردم صحرا هسته درخت خرما را آرد کرده و از آن نان میپزند یا در این هسته را بو داده و از آن بهعنوان قهوه استفاده میکنند زیرا دم کرده آن بسیار مطبوع است و یا حتی این در را در آب برای چند روز خیس کرده و بهعنوان غذای مقوی به شترهای خود میدهند و معتقدند که این غذا از گندم و جو مقویتر است. ۴. اعراب از قدیم اعتقاد داشتند که خرما انرژی خورشید را گرفته و در خود ذخیره میکنند و این انرژی با خوردن خرما به بدن آنها منتقل میشود. ۵. اعراب از خرمای کال نیز استفاده میکنند و معتقدند که اثرات درمانی بسیاری درد منجمله خرمای سبز تقویتکننده اعمال جنسی و انرژیزا میباشد. حتی هسته خرمای سبز را نیز آرد کرده و پمادی از آن تهیه میکنند که برای زخمهای آلات تناسلی بهکار میرود. ۶. اثر دیگر معجزه آسای هسته خرما از بین بردن تورم پلکهای چشم است برای این منظور پمادی از پودر هسته خرما درست کرده و آن را روی چشم میگذارند این پماد برای رشد مژههای چشم نیز بهترین دارو است. ۷. زندگی پرمشغله و ناراحتیهای روانی که میل جنسی را در بعضی از اشخاص از بین میبرد بهترین علاجش خوردن مداوم خرما است که میل جنسی را به این اشخاص باز میگرداند. در زمانهای قدیم همواره خرما را برای قدرت و انرژی بهکار میبردهاند و هنوز بهترین میوه برای بازیافتن انرژی و قدرت جوانی است. ۸. گلهای درخت خرما نیز خاصیت داروئی دارند. طعم گلهای درخت خرما تلخ است و اثر مسهلی دارد.
[ویرایش] خرما در قرآن
در قران کلمه خرما 26 بار آمده است.
(فَأَنشَأْنَا لَکُم بِهِ جَنَّاتٍ مِّن نَّخِیلٍ وَأَعْنَابٍ لَّکُمْ فِیهَا فَوَاکِهُ کَثِیرَةٌ وَمِنْهَا تَأْکُلُونَ) سوره مومنون ﴿۱۹﴾
پس برای شما به وسیله آن باغهایی از درختان خرما و انگور پدیدار کردیم که در آنها برای شما میوههای فراوان است و از آنها میخورید
[ویرایش] پیشینه کاشت
درخت خرما در نواحی گرمسیری و نیمهگرمسیری، از جمله ایران پرورش مییابد. با اینکه خاستگاه آن را میانرودان، عربستان و شمال آفریقا ذکر میکنند ولی بررسیهای علمی، آن را به گونهای به نام علمی P.H. Sivestris که در هندوستان میروید نسبت میدهند. باستانشناسان احداث نخلستانها را به پنج هزار سال پیش نسبت دادهاند زیرا نامی از آن بر لوحههای گلی ۵۰ سده پیش یافتهاند. در ایران نخل و خرما از دوران باستان و پیش از هخامنشی کشت میشده. در ادبیات ساسانی از جمله در کتاب بندهشن از نخل یاد شدهاست. منابع چینی از ایران (در زبان ایشان بوسی، تلفظ چینی پارسی) به عنوان سرزمین نخل خرما که در نزدشان به نام عناب پارسی و عناب هزارساله مشهور بوده، یاد کردهاند. در پایان سده نهم میلادی، نخل خرما را از ایران به چین برده و در آنجا کشت کردهاند. در میان کشورهای اروپایی اسپانیا پیشینه بیشتری در کشت خرما دارد.
[ویرایش] کشورهای تولیدکننده خرما
| ده تولیدکننده برتر خرما درسال 2007 (هزار تن) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 مصر |
1,313.69 | ||||||
 ایران |
1,000.00 | ||||||
 عربستان سعودی |
982.54 | ||||||
 امارات متحده عربی |
755.00 | ||||||
 پاکستان |
557.52 | ||||||
 الجزایر |
526.92 | ||||||
 عراق |
440.00 | ||||||
 سودان |
332.00 | ||||||
 عمان |
255.87 | ||||||
 لیبی |
175.00 | ||||||
| مجموع تولید در جهان | 6908.90
[ویرایش] اصطلاحات نخل و خرمادر مناطق خرماخیز ایران اصطلاحات و واژههای فارسی زیادی در ارتباط با نخلکاری رواج دارد که به برخی از آنها اشاره میشود:
ارقام بومی خرما در غرب خوزستان عبارتند از: لیلوئی، برحی، زاهدی، دیری، اشکر و بریم، حلاوی، بلیانی، سویدانی، هداک، شکر، بنت السب، دگل زرد، خضراوی، استعمران، بوبکی، چبچاب، مشتوم، جهرمی، عموبحری، دگل سرخ، فرسی، هدل، خصاب، حمراوی، حساوی، اسحاق، جوزی و گنتار
|
||||||
