آیه تطهیر

آیه تطهیر، بخشی از آیه ۳۳ از سوره احزاب است.

متن عربی این بخش از آیه و ترجمهٔ آن

• إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكمُ‏ْ تَطْهِيرًا

• خدا جز این منظور ندارد که پلیدی را از شما اهل بیت ببرد، و پاکتان کند.

تفسیر

این آیه در میانه آیاتی است که دستوراتی را خطاب به زنان پیامبر اسلام آورده است، اما ضمیر آن بر خلاف سیاق آیات جمع مذکر است. لذا دیدگاه های مختلفی در میان مفسران قرآن در خصوص مرجع ضمیر و مصداق اهل بیت شکل گرفته است. به عقیدهٔ شیعیان این آیه یکی از آیاتی است که مستقیما بر مقام عصمت اهل بیت دلالت دارد.

شان نزول

در باره نزول آیه تطهیر در شأن اهل بیت، سخنان و احادیث بسیاری آمده است. یک سخن آن است که امام صادق از پدرش امام باقر از جابر بن عبدالله انصاری روایت می‏کند. جابر گوید من در اتاق ام سلمه (همسر پیامبر) نزد رسول اللّه‏ بودم که خداوند این آیه را نازل فرمود: «إِنَّما یُریدُ اللّه‏ُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً؛ همانا خداوند می‏خواهد از شما اهل بیت پلیدی را بزداید و شما را پاکیزه و مطهّر گرداند.» در این هنگام رسول اللّه‏، حسن و حسین و فاطمه را فرا خواند جلوی خود نشاند، علی را فرا خواند و پشت سر خود نشاند و گفت:" خداوند! اینان اهل بیت منند پلیدی را از آنان دور دار و آنان را پاکیزه گردان." ام سلمه که شاهد صحنه بود پرسید: ای رسول خدا! آیا من هم با آنانم؟ پیامبر پاسخ داد: تو به راه خیر هستی. جابر گوید من گفتم: ای پیامبر خدا! خداوند این خاندان پاکیزه و ذریّه مبارک را حرمت و اکرام کرد که پلیدی را از آنان دور ساخت. فرمود: ای جابر! زیرا آنان خاندان من و از گوشت و خون من هستند، برادرم علی بزرگ اوصیا، دو پسرم (حسن و حسین) بهترین نوادگانِ (پیامبران)، و دخترم فاطمه بزرگ بانوان است، و مهدی از ماست. جابر گوید پرسیدم: ای رسول خدا! مهدی کیست؟ امامان بعد از من از نسل حسین هستند. نُهمین آنان قائم است که سراسر زمین را از عدالت پر کند، و بر تأویل قرآن قتال کند چنان که من بر تنزیل آن قتال کردم.

این روایت با تفاوت های اندکی همچون این مورد که پیامبر این چهار نفر را در کنار خود در زیر کساء (عبای خود) جای داد و آنگاه آیه را تلاوت نمود در منابع شیعه و سنی زیادی همچون کتاب سلیم؛ ابن باویه، کمال...، الخصال؛ طوسی، الامالی(از منابع شیعه) و طبری، تفسیر؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی صحیحین؛ طبرانی، المعجم؛ ابوبشر دولابی، الذریة الطاهرة(از منابع اهل سنت) آمده است.

جستارهای وابسته

• آل عبا
• سوره دهر
• سوره کوثر
• آیه مباهله

پیوند به بیرون

• کتاب اهل بیت در آیه تطهیر، علامه سید جعفر مرتضی عاملی
• آیه تطهیر، پایگاه اسلامی - شیعی رشد