مهر (نماز)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک تربت از خاک کربلا

مُهر تکه‌ای گِل شکل داده شده‌است که مسلمانان شیعه هنگام نماز بر آن سجده می‌کنند. گرچه مهر نزد شیعه موضوعیت ندارد؛ بلکه ملاک همان سجده بر خاک است و مُهر وسیله‌ای است که سجده بر خاک را در هر جا و هر مکان سهل و آسان می‌سازد.

سجده‌گاه پیامبر اسلام[ویرایش]

بر اساس حدیث بسیار مشهوری که معتبرترین منابع فقهی شیعه و سنی و کتب فراوانی در میان مسلمین آنرا نقل نموده‌اند، پیامبر اسلام گفته‌است:

جعلت لی الأرض مسجدا و طهورا[۱][۲][۳]
زمین به عنوان سجده گاه و وسیله‌ای پاک کننده برای من قرار داده شده‌است

در این روایت پیامبر اسلام زمین را آشکارا به عنوان سجده گاه معرفی می‌کنند. در عمل نیز پیامبر اسلام شیوه سجده کردن را به اصحاب آموخته‌اند.

برای عنوان نمونه، وائل (یکی از صحابه)، نقل می‌کند که پیامبر را دیدم، در حالیکه پیشانی و بینی مبارک خویش را به هنگام سجده بر روی زمین گذارده است.[۴] ابو هریره و ابو سعید خدری نیز در روایاتی جداگانه می‌گویند که بر اثر بارش باران، خاک زمین تر شده بود، اما با این حال رسول خدا بر روی زمین سجده نمود و ما خود اثر آنرا را بر پیشانی آن بزرگوار مشاهده کردیم.[۵][۶][۷][۸][۹] عایشه می‌گوید که رسول خدا هیچگاه به هنگام سجده پیشانی خویش را با چیزی نمی‌پوشاند.[۱۰][۱۱]

سجده‌گاه شیعیان[ویرایش]

شیعیان مطابق آموزه‌ای اهل بیت معتقدند که در شرایط عادی و در غیر حالت اضطرار، باید بر روی زمین و اجزای آن و یا آنچه که از آن می‌روید، به استثنای خوراکی‌ها و آن‌چه که برای تهیه لباس بکار می‌روند، سجده کرد.

شیعیان دلائل و روایات فراوانی در خصوص سجده‌گاه انسان از اهل بیت مورد استناد قرار می‌دهند. به عنوان نمونه هشام بن حکم از جعفر صادق خواست تا او را از چیزهائی که سجده بر آنها صحیح است آگاه کند، جعفر صادق در پاسخ گفت: «سجده بر هیچ چیز جائز نیست، مگر بر زمین و آنچه زمین آنرا می‌رویاند، بغیر از چیزهائی که خورده می‌شوند یا پوشیده می‌گردند.»[۱۲][۱۳]

از نظر علمای شیعه، سجده بر هر خاکی بدون اشکال است، اما برای تربت حسین بن علی مزیت قائل شده و سجده بر آن را مستحب دانسته‌اند.[۱۴]

دیگر نظرات[ویرایش]

قابل ذکر است که سلفی‌گرها (وهابیت) سجده کردن بر روی مهر را کفر و شرک می‌دانند.[نیازمند منبع]

پانویس[ویرایش]

  1. صحیح بخاری، جلد ۱، صفحه ۸۶ و۱۱۳
  2. صحیح مسلم، جلد ۲، صفحه ۶۴
  3. صحیح ترمذی، جلد ۱، صفحه ۱۹۹ و جلد ۳، صفحه ۵۶ و دیگر منابع اهل سنت
  4. عن وائل قال: «رأیت رسول الله یسجد علی الأرض واضعا جبهته و أنفه فی سجوده». مسند احمد (مسند الکوفیین)، جلد ۴، صفحه ۳۱۷
  5. صحیح بخاری، جلد ۱ صفحه ۱۶۳، ۱۹۸، ۲۰۳، جلد ۲، صفحه ۲۵۴، ۲۵۸، ۲۵۹
  6. صحیح مسلم، جلد ۳، صفحه ۱۷۲، ۱۷۳
  7. سنن نسائی، جلد ۳، صفحه ۷۹
  8. سنن ابو داوود، جلد ۱، صفحه ۲۰۴، ۲۰۷
  9. مسند احمد، جلد ۳، صفحه ۶۰، ۷۴
  10. مسند احمد، جلد ۶، صفحه ۵۸
  11. کنز العمال، جلد ۴ صفحه ۲۱۲
  12. السجود لا یجوز إلا علی الأرض، أو علی ما أنبتت الأرض إلا علی ما أکل او لبس
  13. من لا یحضره الفقیه، جلد ۱، صفحه ۲۷۲
  14. فلسفه سجده بر تربت امام حسین (ع)

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]