دعای عرفه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

دعای عرفه عنوان دعایی است منسوب به حسین بن علی، پیشوای شیعیان، با حجمی حدود ۳۲۰۰ کلمه که با اختلافاتی جزئی در کتب مختلف نقل شده، و مضمونش اعتراف به جایگاه خدا و اقرار به جایگاه انسان در هستی، و نیز حمد و سپاس برای نعمتهای فراوان خداوند بر انسان، یادآوری مشکلات و تب و تابهایی که شخص در عمر خویش از بدو آفرینش تا کنون پشت سر نهاده، و کوشش برای جلب رحمت الاهی، و طلب آرامش و عافیت از وی، همچون مهم‌ترین خواستهٔ انسان است. این دعا حاوی اصلی ذکر شده در همهٔ تحریرها، و ذیلی مذکور در برخی تحریرهای دعا در حدود ۸۰۰ کلمه است. گفته شده است که حسین بن علی این دعا را در روز عرفه و در صحرای عرفات و در کنار همرامانشان در بیرون خیمه‌ها خوانده است. این دعای نسبتاً طولانی از اعمال مهم شیعیان در روز عرفه است که پس از نماز ظهر و عصر تا غروب خوانده می‌شود. بر پایهٔ آنچه در اول برخی نسخ‌های دعا ذکر شده، این دعا توسط بشر و بشیر فرزندان «غالب اسدی» نقل شده است.[۱][۲][۳][۴][۵]

در ایران دعای عرفه با حضور هزاران نفر در مناطق مختلفی از مساجد، دانشگاه‌ها، امام زادگان و همچنین مناطق عملیاتی جنگ ایران و عراق و همچنین سفارت خانه‌های ایران در خارج از کشور برگزار می‌گردد.[۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴]

کتابشناسی[ویرایش]

این دعا یکی از طولانی ترین ادعیه شیعیان است و مضامین متعددی در آن بیان شدهاست بدین جهت مقالات و کتب متعددی در طول تاریخ در شرح این دعا به نگارش در آمده است و توسط افراد مختلفی (از جمله آیت‌الله محمدتقی جعفری و مهدی الهی قمشه‌ای)ترجمه شده است.

  • «دعای عرفه (شناخت و خودسازی)»: کلاس شناخت و سازندگی امام حسین علیه السلام در عرفات / با ترجمه تصویری و تفسیری عبدالکریم بی آزارشیرازی - ناشر: دفتر نشر فرهنگ اسلامی ۱۳۸۶
  • «دو رس‍ال‍ه م‍ن‍ظوم: چ‍ه‍ل گ‍ام ب‍ا چ‍ه‍ارده م‍ع‍ص‍وم و ن‍ی‍ای‍ش ام‍ام ح‍س‍ی‍ن در ع‍رف‍ات» / عل‍ی ه‍وی‍داک‍اش‍ی (ص‍ب‍ور اص‍ف‍ه‍ان‍ی) / نشر عابد، ۱۳۸۲
  • «س‍ی‍ری در دع‍ای ع‍رف‍ه‌ام‍ام ح‍س‍ی‍ن» / ع‍ل‍ی‍رض‍ا س‍ی‍دک‍ب‍اری / س‍ت‍ان‍ه م‍ق‍دس‍ه ق‍م / ۱۳۷۴
  • «ع‍ل‍ی اج‍ن‍ح‍ه ال‍روح: دع‍االام‍ام‌ال‍ح‍س‍ی‍ن ع‍ل‍ی‍هال‍س‍لام ف‍ی ص‍ح‍راع‍رف‍ات ت‍ف‍س‍ی‍ر و م‍ع‍ای‍ش‍ه» /ت‍ال‍ی‍ف م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی ال‍ج‍ع‍ف‍ری؛ ت‍ع‍ری‍ب ع‍ب‍دال‍رح‍م‍ن ال‍ع‍ل‍وی، م‍وس‍س‍ه ت‍دوی‍ن و ن‍ش‍ر آث‍ار ع‍لام‍ه ج‍ع‍ف‍ری، ۱۳۷۹
  • «ن‍یای‍ش در ع‍رف‍ات» / لطف‌الله صافی، انتشارات حضرت معصومه، ۱۳۷۸
  • «امام حسین در دعای عرفه» /مریم ابوالحسنی، انتشارات نوربخش ۱۳۸۹
  • «از عرفه تا عاشورا: معرفت زیارت عاشورا و دعای روز عرفه» / علی اصغر توپچی / انتشارات گرنیان مهر ۱۳۹۰

ذیل دعای عرفه[ویرایش]

دعای عرفه دارای یک اصل و یک ذیل است. ذیل آن حدود ۸۰۰ کلمه حجم دارد. برخی از عالمان مسلمان، این قسمت را لایه‌ای افزوده بر اصل دعا دانسته‌اند. سبب این دیدگاه، اولا بودن این ذیل در برخی نسخه‌های کهن و نبودنش در برخی دیگر است؛ کهن ترین اثر حاوی دعا، اقبال الاعمال ابن طاووس، درگذشته در ۶۶۴ق است و این ذیل در همهٔ نسخه‌های آن نیست. افزون بر این، ابن عطاء الله اسکندرانی صوفی قرن هشتم در کتاب الحکم العطائیة خود، این دعا را همچون دعایی از خودش کنار دیگر مطالب کتاب آورده است؛ حال آن که اگر این دعا را در کتاب ابن طاووس که پیش از وی تألیف شده است می‌یافت، اشاره‌ای می‌کرد. محمد باقر مجلسی، در کتاب بحار الانوار تأکید می‌کند مضامین صوفیانهٔ این بخش از دعا، با عقاید و طرز فکر حسین بن علی و دیگر امامان شیعه سازگار نیست. در دوران معاصر، برخی نسبت به انتساب این ذیل به حسین بن علی مطالعه کرده، و مقالاتی چند را در این باره نوشته‌اند؛ مقالاتی که هر یک از رویکردی در پی بررسی مسئلهٔ انتساب دعا به حسین بن علی یا نفی این انتساب است. یک دلیل کسانی که متن را جدا از اصل دعا نمی دانند، ارتباط مفهومی دو بخش از متن، و دلیل دیگر نیز، مضامینی از ذیل دعاست که از نگاه ایشان عالی و ارزشمند تلقی می‌گردد. به هر روی، در ایران برخی محفل‌های دعای عرفه این تتمه را می‌خوانند و در برخی محافل خوانده نمی‌شود. از مطالعات صورت گرفته در بارهٔ انتساب ذیل دعا به حسین، این موارد شایان ذکرند:

  1. ترابی، حسین، «پژوهشی در بارهٔ ذیل دعای عرفه»، میقات حج، سال سیزدهم، شمارهٔ ۵۱، بهار ۱۳۸۴ش؛
  2. کرباسچی، محمد مهدی، بررسی متن، سند، شروح، و نسخ خطی مصادر اولیهٔ قسمت دوم دعای عرفه، پایان نامهٔ کارشناسی ارشد رشتهٔ علوم حدیث، تهران، دانشکدهٔ علوم حدیث، بهمن ۱۳۸۵ش؛
  3. مهروش، فرهنگ، «دفاع از اصالت ادعیهٔ اهل بیت ـ مطالعهٔ موردی دعای عرفه»، مجلهٔ حدیث پژوهی دانشگاه کاشان، شمارهٔ ۱۰

انتساب دعا به حسین بن علی[ویرایش]

فرهنگ مهروش در مقاله ای با عنوان «دفاع از اصالت ادعیهٔ اهل بیت ـ مطالعهٔ موردی دعای عرفه»[۱۵] سعی کرده است شواهدی برای تقویت این فرضیه ارائه کند که دعای عرفه از جعفر بن محمد صادق صادر شده، و اشتباها به حسین بن علی منتسب گردیده است.


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «دعای امام حسین در روز عرفه». مفاتیح الجنان به نقل از وبگاه حسین انصاریان. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  2. «دعای امام حسین در روز عرفه». مفاتیح الجنان به نقل از وبگاه حسین انصاریان. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  3. «تحلیل دعای امام حسین علیهالسلام در روز عرفه». وبگاه سازمان تبلیغات اسلامی. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  4. «فرازها از دعای عرفه امام حسین (علیه السلام)». خبرآنلاین، ۱۳۸۹/۸/۲۴. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  5. تهرانی، محمدحسین. «دعای زیبای امام حسین در عرفات». فرارو. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  6. «دعای عرفه در ۲۰۰ مسجد و مکان مذهبی گلستان برپا می‌شود». خبرگزاری مهر، ۱۳۹۰/۰۸/۱۳. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  7. «دعای عرفه در مناطق عملیاتی طنین انداز می‌شود». خبرگزاری مهر، ۱۳۹۰/۰۸/۱۴. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  8. «مراسم معنوی دعای عرفه -». بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  9. «قصرشیرین پذیرای 100هزار زائر جهت دعای پرفیض عرفه است». خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  10. «دعای عرفه در 160 مسجد استان یزد برگزار می‌شود». خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  11. «دعای عرفه در 400 مرکز مذهبی استان تهران برگزار می‌شود». خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  12. «دعای عرفه در 160 امامزاده برگزار می‌شود». خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  13. «مراسم دعای عرفه در 60 مسجد استان یزد برگزار می‌شود». خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  14. «گزارش تصویری / مراسم معنوی دعای عرفه در دانشگاه تهران -». خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در ۰۷ نوامبر ۲۰۱۱. 
  15. حدیث پژوهی دانشگاه کاشان، شمارهٔ ۱۰

پیوند به بیرون[ویرایش]