عصمت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

عصمة در لغت بمعنای بازداشتن و نگاه داشتن از گناه است. به اصطلاح اطلاق این لفظ بر پاکی و پاکدامنی است که از ابتدای وجود تا انتهای عمر گناه نگرده باشد. در مورد عصمت ملائکه اختلاف نظر است و برخی آن را موجود می‌دانند و برخی آن را نفی می‌کنند، و هر یک را دلایلی است. اما در مورد وجوب عصمت انبیا، جمیع ملل و شریعت‌ها اتفاق نظر دارند، جز اینکه آن را در برخی امور لازم می‌دانند و در برخی جایز، و همچنین برای آن مراتبی در نظر میگیرند. بی گناهی. عفاف. عفت. خودداری. خویشتن داری از دیگر معانی اصطلاحی آن است.

[ویرایش] عصمت پیامبران و امامان

بسیاری از شیعیان معتقدند که پیامبر و امامان ایشان دارای عصمت هستند و آنها را با عنوان معصومین و یا چهارده معصوم یاد میکنند. اینکه عصمت چه درجاتی دارد و یا آنکه کسب کردنی است یا یک موهبت الهی، در میان برخی از علمای شیعه و اندیشمندان اسلامی اختلاف است.

بسیاری از شیعیان معتقدند، «عصمت» از ویژگیها و بلکه ضروریات پیامبر اسلام و امام است، یعنی امام باید معصوم از خطا و اشتباه باشد در غیر اینصورت پیروان به چه تضمینی می‌توانند امام را ولی جان و مال و عرض خود بدانند. شیعیان همچنین درجاتی از عصمت را برای دیگر انبیا نیز قائلند. اما اهل سنت چنین مقامی را حتی برای محمد، پیامبر اسلام لازم نمیدانند و حتی در بعضی از اخبار خود از اشتباهات پیامبر اسلام یاد میکنند که توسط برخی از صحابه به وی گوشزد گردیده‌است.^{[نیازمند منبع]}

برخی از شیعیان معتقدند، عصمت نیرویی است نوری و ملکوتی که دارنده‌اش را از هر عیب، زشتی و گناه نگهداری می‌کند. به‌نظر برخی از آنان، صاحب عصمت حتی نیت گناه نمی‌کند و غفلت و سهو و نسیان در او راه نمی‌یابد.

در مورد عصمت پیامبران اختلاف نظر وجود دارد. معتزله معتقدند که گناه بر پیامبران روا نیست مگر گناهان صغیره که به سهو یا به تأویل جائز است. و معنی تأویل آن است که به خطا آن را گناه نداند.^{[نیازمند منبع]}

أشاعره می‌گویند: به غیر از کفر و دروغ از پیامبران گناه کبیره یا صغیره ممکن است سر بزند. امام فخر رازی گناهان کبیره را از پیامبران جایز نمی‌داند.^{[نیازمند منبع]}

شیعه معتقد است که پیامبران از هر گناه چه کبیره و چه صغیره معصوم‌اند و از سایر گناهان نیز عصمت دارند. زیرا که امت را مأمور کردند به پیروی از آنها در عمل و گفتارشان. و اگر در عمل و گفته آنها احتمال خطا و یا معصیت باشد، پیروی آنها جایز نیست. از نظر شیعه اهل بیت پیامبر، شامل فاطمه زهرا و ۱۲ امام بعد از پیامبر نیز معصوم‌اند.

از دید شیعه آنچه به عنوان گناه از پیامبران نام برده می‌شود در واقع«ترک اولی» است. یعنی ترک آنچه بهتر بود انجام میشده‌است. به عنوان مثال در داستان حضرت یونس، چون این پیامبر قبل از اینکه فرمان خداوند صادر شود شهر را ترکککرد واقعه حبس شدن در شکم ماهی را خداوند برای او پیش آورد.

از قول امام صادق آمده‌است: أن الانبیاء لا یذنبون لأنّهم معصومون مطهّرون و لا یرتکبون ذنباً لا صغیراً و لا کبیراً - یعنی همانا پیامبران گناه نمی‌کنند زیرا آنها معصوم و پاک هستند و مرتکب گناه صغیره و کبیره هم نمی‌شوند.^[۱]

[ویرایش] عصمت وحی

معتقدین به نزول وحی به پیامبران گرچه ممکن است بعضا معتقد بر عصمت خود پیامبران نباشند، اما تقریبا همگی قایل بر عصمت خود وحی هستند. یعنی معتقدند وحیی که بر پیامبرانشان نازل شده است از هر گونه خطا بری است. در سالهای اخیر اما متفکرینی شیعی چون عبدالکریم سروش و محمد مجتهد شبستری نظریه‌هایی جدید در‌باره وحی مطرح نموده‌اند که با مخالفت بسیاری از صاحبنظران دیدگاه سنتی مواجه شده است. عبدالکریم سروش در کتاب خود تحت عنوان بسط تجربه نبوی وحی پیامبر را دستخوش محدودیتهای بشری وی دانسته است و برخی موارد مشکوک به نقص احکام و عدم تطابقهای علمی قرآن در عصر حاضر را اینچنین توجیه کرده است. محمد مجتهد شبستری همچنین از دید هرمنوتیک در کتاب خود "هرمنوتيك، كتاب و سنت: فرآيند تفسير وحى"، فهم مفسرین از وحی و متون مقدس را وابسته به مفسر دانسته است. و لذا معتقد است به این دلیل که مفسرین وحی نقص دارند، فهم ایشان از وحی نیز خالی از نقص نمی‌تواند باشد.

[ویرایش] پانویس

↑ خصال شیخ صدوق؛ ص ۲۰۴

‎

[ویرایش] منابع

علامه حسن حسن زاده آملی ؛ پیرامون عصمت حضرت فاطمه –س-
مجله صباح - عصمت وحی
مجله پاسدار اسلام - عصمت وحی
دانشکده علوم حدیث - عصمت وحی

[ویرایش] پیوند به بیرون

[0] خصال شیخ صدوق؛ ص ۲۰۴

[۱]

عصمت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

فهرست مندرجات

[ویرایش] عصمت پیامبران و امامان

[ویرایش] عصمت وحی

[ویرایش] پانویس

[ویرایش] منابع

[ویرایش] پیوند به بیرون

بازدیدها

ابزارهای شخصی

گشتن

جستجو

جعبه‌ابزار

زبان‌های دیگر