محمد بن جریر طبری
| محمد بن جریر طبری | |
|---|---|
| زادروز | ۲۲۴ هجری قمری آمل, طبرستان |
| درگذشت | ۳۱۰ هجری قمری ۱۷ فوریه ۹۲۳ میلادی بغداد |
| آرامگاه | بغداد |
| محل زندگی | آمل،ری،مصر،بغداد |
| ملیت | ایرانی |
| نامهای دیگر | امام طبری |
| پیشه | نویسنده, عالم دینی, مورخ, مفسر, حکیم، فیلسوف |
| نقشهای برجسته | تفسیر،نویسنده،تاریخ نگار |
| سبک | طبری |
| لقب | امام طبری، امام المورخین و شیخ الاسلام |
| دوره | قرن سوم هجری |
| مذهب | اسلام،سنی |
| منصب | اولین مفسر قرآن, نویسنده تاریخ بزرگ طبری و رساله |
| آثار | تاریخ الرسل و الملوک, تفسیر طبری, تهذیب آلاثار, تاریخ جهان در جهان |
| والدین | پدرش جریر علی طبری |
| وبگاه | |
| www.jarirtabaribook.com | |
محمد بن جریر طبری (زادهٔ ۲۲۴ در آمل – درگذشتهٔ ۳۱۰ هجری قمری در بغداد) (۲۱۸ - ۳۰۱ هجری شمسی) مورخ، مفسر قرآن و مؤلف کتاب تاریخ طبری است.
محتویات |
زندگینامه [ویرایش]
محمد بن جریر طبری در سال ۲۲۴ هجری قمری برابر با ۲۱۸ هجری شمسی در آمل چشم به جهان گشود وی در عین مورخ بودن مفسری پرتوان نیز بود، وی کتاب تاریخ طبری را نگاشت که در آن وقایع به ترتیب سال تنظیم شده و تا سال ۳۰۲ هجری را در برمی گیرد. تاریخ طبری مرجع عمده تاریخ جهان و ایران تا اول سده چهارم هجری است، همچنین این کتاب در واقع مأخذ عمده تمام کسانی واقع شدهاست که بعد از طبری به تألیف تاریخ اسلام اهتمام ورزیدهاند. محمد بن جریر پس از مدتی میانرودان(بین النهرین) را ترک کرد و برای آشنایی با اصحاب رأی عازم مصر شد. او در این سفر از راه شام و بیروت گذشت و در ۲۵۳ قمری هنگام حکومت احمد بن طولون به مصر وارد شد و سه سال در آن دیار ماند و در شهر فسطاط مصر نزد پارهای از دانشمندان آن دیار شاگردی کرد. طبری طی سفرهای بسیار خود بیشتر سفرنامههایی را که حاوی تاریخ و جغرافیای پیش از زمان خود بود، مطالعه کرد. همچنین، طی آن سفرها سیره نویسان گوناگونی را در جهان اسلام دیدار کرد و اطلاعات زیادی از آنها به دست آورد. او پس از زندگی سه ساله در مصر از راه شام به بغداد بازگشت و پس از زمان کوتاهی برای دیدار از وطنش راهی طبرستان شهر علم و فلسفه شهر آمل شد و در سال ۲۹۰ قمری به آمل آمد. طبری پس از مدتی به بغداد بازگشت و در محلهٔ رحیه یعقوب اقامت نمود و مطالعات خود را ادامه داد. طبری در بغداد ضمن آن که دانش خود را در فقه، تاریخ، حدیث تکمیل میکرد، شاگردانی نیز تربیت نمود و زمانی که در محلهٔ قنطره البردان بغداد زندگی میکرد، نگارش تاریخ خود را با نام «تاریخ الرسل و الملوک و اخبارهم و من کان فی زمن کل واحد منهم» که با نام تاریخ طبری شناخته میشود، به زبان عربی آغاز کرد. او که روزانه چهل برگه از تاریخ خود را گردآوریآوری میکرد، نزدیک چهل سال به نوشتن تاریخ طبری پرداخت. به این ترتیب که از ۴۸ سالگی شروع به گردآوری نسخههای پراکنده سفرنامهها نمود و از ۶۵ سالگی به طور مستمر در بغداد یادداشتهای پراکنده خود را به مدت ۲۳ سال تنظیم کرد تا آن که پیش از مرگش آن را به پایان رساند. طبری در کنار تنظیم تاریخ خود، به خواهش المکتفی، خلیفهٔ عباسی، کتابی درزمینهٔ وقف نوشت که در بر گیرندهٔ نظر همهٔ دانشمندان و فقیهان مسلمان تا آن زمان بود. همچنین، کتابی به نام الفضایل نوشت که دربردارندهٔ زندگی خلفای راشدین بود .او طی آن سالها کتاب جامع البیان عن تاویل القرآن را نیز در تفسیر قرآن نوشت.
علم [ویرایش]
جریر طبری اولین مفسر قرآن در جهان اسلام و نویسنده و به وجود آورنده تاریخ طبری میباشد جریر طبری عالم بزرگ و توانا که در سراسر جهان از او به عنوان افضل العما و مرد اسلام یاد میشود او اگر کتابی را فقط یک بار میخواند تمامی کتاب را حفظ میشد. طبری مردی صریح اللهجه، آزاد فکر، زاهد و بی رغبت به شهرت و مال دنیا بودهاست. علاوه بر تفسیر، حدیث، فقه و تاریخ، در علوم دیگر هم ید طولانی داشتهاست. وی نزد مردم و خلفا مرتبهای والا داشت، با این همه مردی بلندهمت و بزرگوار بوده و هزینه زندگی وی از سوی پدرش تأمین میشد. طبری گرچه آثار و تألیفات بسیار داشتهاست اما همه آثار او به جای نمانده و تنها دو کتاب عظیم از او باقیمانده که به شرح مختصری در باب آنها میپردازیم.
وفات [ویرایش]
طبری در سال ۳۱۰ ه. ق. (۳۰۱ شمسی) در شهر بغداد دیده از جهان فروبست. و به یاد او چندین مدرسه و تیم ورزشی مهم و موزه در سراسر جهان بنا نهادهاند.
سخن بزرگان [ویرایش]
اکثرعلما میگویند او از علمای و مفسران بزرگ است که در مورد او گفتهاند: «کسی مانند محمد بن جریر در علم، دانش و تفسیر برنخاستهاست»
آثار جامع [ویرایش]
- جامع البیان عن تأویل آی القرآن (معروف به تفسیر طبری) که به اشتباه جامع البیان فی تفسیرالقرآن خوانده می شود؛ این کتاب، اولین تفسیر در نوع خود است. طبری تفسیر خود را از سال ۲۸۳ تا ۲۹۰ ق بر شاگردانش املا میکردهاست.
- تاریخ الامم والرسل والملوک (معروف به تاریخ طبری)؛ این کتاب از دو بخش تاریخ جهان و تاریخ اسلام تشکیل میشود و تاریخ عمومی از آغاز آفرینش تا سال ۳۰۲ را در بر میگیرد. تاریخ تألیفات آن دقیقاً معلوم نیست ولی پس از تفسیر قرآن نوشته شدهاست. طبری بی تردید متأثر از ملاحظات دینی، سیاسی و دیدگاههای فقهی بودهاست.
تاریخ طبری [ویرایش]
گنجینه عظیمی از اطلاعات به دست میدهد و یکی از قدیمی ترین تواریخ عمومی در جهان است. البته دیدگاه کلامی وی در تدوین تاریخش تاثیر گذاشته و تاریخ وی را به عدم بیطرفی در نقل تاریخ متهم کردهاست. طبری در شعر و ادب نیز در عصر خود شهره بودهاست. از شاگردان وی ابوالفرج اصفهانی را میتوان نام برد.
برخی دیگر از تألیفات طبری
- اختلاف العلماء (الفقهاء)
- اللطیف القول فی احکام شرایع الاسلام
- البصیر فی معالم الدین
- الخفیف فی الفقه
- تذهیب الآثار و تفصیل الثابت من الاخبار
- آداب النفوس
- آداب المناسک الحج و دهها اثر دیگر
سالشمار زندگی [ویرایش]
۲۲۴ قمری: در آمل به دنیا آمد.
۲۳۱ قمری: قرآن را به طور کامل حفظ کرد.
۲۳۲ قمری: پیشنماز مردم آمل شد.
۲۳۳ قمری: نگارش حدیث را آغاز کرد.
۲۳۶ قمری: فراگیری علوم دینی را در شهر ری نزد محمد بن حمید رازی و مثنی بن ابراهیم ابلی ادامه داد.
۲۴۱ قمری: برای بهرهگیری از درس ابوعبدالله احمد حنبل به بغداد رفت، اما هنگامی که به آن شهر رسید، احمد حنبل در گذشته بود.
۲۴۲ قمری: به بصره، کوفه و واسط رفت و از درس استادان آن شهرها، از جمله ابوکریب محمد بن علاء همدانی، بهرهمند شد سپس به بغداد بازگشت.
۲۵۳ قمری: به مصر رفت تا از دانش علمای آن سرزمین بهرهمند شود. او حدیثهای زیادی از انسبن مالک و شافعی و ابنوهب نوشت.
۲۷۰ قمری: نگارش تفسیر خود را به پایان رساند.
۲۹۰ قمری: در ۶۵ سالگی برای دومینبار به زادگاه خود در طبرستان بازگشت، اما زمان زیادی در آنجا نماند.
۳۰۰ قمری: بار دیگر به بغداد رفت و نگارش تاریخ بزرگ خود را در آنجا به پایان رساند.
۳۱۰ قمری: دو روز مانده از شوال در بغداد درگذشت.
منابع [ویرایش]
- شهابی، علیاکبر. احوال و آثار محمد بن جریر طبری. انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۳۵
- طبری، محمد بن جریر. تاریخ طبری (تاریخ الرسل و الملوک). ترجمهٔ ابوالقاسم پاینده. انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۲، چاپ دوم انتشارات اساطیر، ۱۳۶۵
- تاریخ طبری (تاریخ الرسل و الملوک) با مقدمه ابوالفضل ابراهیم، ترجمه صادق نشأت تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۵۱
- بلعمی، ابوعلی. ترجمه تاریخ طبری. با مقدمه و حواشی به اهتمام محمد جواد مشکور. انتشارات خیام، ۱۳۳۷
- تاریخ بلعمی به تصحیح محمد تقی بهار و محمد پروین گنابادی، تهران وزارت فرهنگ، ۱۳۴۱
- [لئوناردو ایپلس کتاب تاریخهای جهان ۲۰۱۰]
- کشاورز، کریم. هزار سال نثر پارسی(قسمت اول). انتشارات کتابهای جیبی، ۱۳۵۵
- آیتالله جوادی آملی، عبدالله. ادب نقد. یادنامهٔ طبری، به مناسبت بزرگداشت یک هزار و یک صدمین سالگرد درگذشت شیخ المورخین ابوجعفر محمد بن جریر طبری. سازمان انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران، ۱۳۶۹
- میرازمحمد، علیرضا. روش تفسیری طبری. یادنامهٔ طبری، به مناسبت بزرگداشت یک هزار و یک صدمین سالگرد درگذشت شیخ المورخین ابوجعفر محمد بن جریر طبری. سازمان انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۶۹
- تکمیل همایون، ناصر. جایگاه طبری در تاریخنگاری اسلامی. یادنامهٔ طبری، به مناسبت بزرگداشت یک هزار و یک صدمین سالگرد درگذشت شیخ المورخین ابوجعفر محمد بن جریر طبری. سازمان انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۶۹
- تدین، مهدی. نقش تاریخ در تفسیر طبری. یادنامهٔ طبری، به مناسبت بزرگداشت یک هزار و یک صدمین سالگرد درگذشت شیخ المورخین ابوجعفر محمد بن جریر طبری. سازمان انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۰
- جریر طبری پدر تاریخ جهان
پیوند به بیرون [ویرایش]
- ابوجعفر محمد بن جریر بن کثیر بن غالب طبری آملی در جزیره دانش
- محمد بن جریر طبری فیلسوف تاریخ نگار شهیر ایرانی
- ابوجعفر محمد بن جریر طبری
- جریر طبری پدر تاریخ جهان
|
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
