ابوطالب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

عمران بن عبدالمطلب مشهور به ابوطالب یا ابی‌طالب (۹۰ - ۳ پیش از هجرت)، رئیس قبیله بنی‌هاشم و پدر علی بود. او با عبدالله پدر محمد (پیامبر اسلام)، از یک مادر بودند. نامش عِمران بود و به خاطر پسر بزرگش طالب، این کنیه را گرفت. بعد از فوت عبدالمطلب، سرپرستی پیامبر اسلام را برعهده داشت.[۱]

زندگی[ویرایش]

به غیر از فرزند بزرگ او طالب، جعفر، عقیل و علی از دیگر فرزندان پسر ابوطالب هستند. از این میان، جعفر بن ابی طالب علیه السلام در موته به دست مخالفان اسلام [۲] و علی علیه السلام در سن ۶۳سالگی به دست خوارج در محراب مسجد شهید شد.

ابوطالب علیه السلام طرد محمّد صلی الله علیه وآله وسلم از طایفهٔ خود را نپذیرفت و هنگامی که مسلمانان تحت محاصرهٔ اقتصادی بودند، افراد طایفه بنی المطّلب و بنی هاشم را به شعب ابی طالب برد.

اسلام آوردن[ویرایش]

بسیاری روایات تاریخی اهل سنت بر این نکته تاکید دارد که ابوطالب با وجود پشتیبانی از محمد، هرگز به اسلام ایمان نیاورده‌است و برخی منابع اهل سنت بر ایمان و اسلام وی تاکید دارد اما شیعیان با اقامه دلایل متعدد و متیقن معتقدند که ابوطالب اسلام آورد.[۳][۴]

البته شیعیان با توجه به اعتقادی که دارند که همهٔ پدران ۱۴ معصوم یکتاپرست بوده‌اند[۵]، ابوطالب را بااحتمال حجت خدا پیش از پیغمبر اسلام و به‌یقین مسلمان می‌دانند. در حدیث‌های فراوان و با دلیل‌های فراوان شیعه او را مسلمانی والاتراز می‌داند. مثلاً این حدیث امام باقر:

از علی محمد باقر آورده‌اند که از وی در این باره پرسیدند که مردم می‌گفتند ابوطالب در ضحضاحی (؟) از آتش است پس پاسخ گفت که «اگر ایمان ابوطالب را در پلهٔ ترازو ایمان این مردم را در پلهٔ دیگر می‌گذاشتند، به درستی ایمانش می‌چربید.» سپس گفت: «آیا نمی‌دانستید که علی در زندگانی‌اش می‌فرمود که ازسوی عبدالله و پدرش ابوطالب به حج روند سپس در وصیتش به حج از سوی ایشان سفارش کرد؟»[۶]

وفات[ویرایش]

پس از مدتی ابوطالب در ۷ ام ماه رمضان سال ۱۰ ام بعثت (۳ قبل از هجرت)، وفات یافت.[۷] (در رابطه با وفات أبو طالب میان بزرگان اختلاف است. أهل سنت نظری دارند که بعضی‌ها معتقدند که ایشان در نیمه شوال از دنیا رفته است الإصابه فی تمییز الصحابه لإبن حجر العسقلانی، ج۷، ص۲۰۳ إبن اثیر هم می‌گوید ایشان در اول ذی القعده از دنیا رفته و بعضی می‌گویند در نیمه شوال از دنیا رفته است. در میان علماء شیعه هم مثل شیخ طوسی و دیگران اتفاق نظر دارند که ۲۶ رجب وفات أبو طالب صورت گرفته است. مصباح المتهجد للشیخ الطوسی، ص۸۱۲ ـ مصباح الکفعمی، ص۵۶۶ ـ بحار الأنوار للعلامه المجلسی، ج۱۹، ص۲۴) وفات ابوطالباو در این سال، در شرایطی که با دیگر مسلمانان در شعب ابوطالب در محاصرهٔ مشرکان مکه بودند درگذشت. بدنش را در مکه معظمه در مقبره حجون معروف به «قبرستان ابوطالب» دفن کردند. با مرگ او پیامبر اسلام و مسلمانان آن روز که کمتر از پنجاه نفر بودند، دچار حزن و اندوه بسیاری شدند، چرا که بهترین مدافع و فداکار در راه اسلام را از دست دادند.[۸][۹]

نقش ابوطالب در استقرار اسلام[ویرایش]

ابوطالب نقش سازنده‌ای در استقرار اسلام داشت.[۱۰] قصیدهٔ لامیهٔ او (که نزدیک به ۱۰۰ بیت ا ست) در حمایت از پیامبر اسلام بسیار مشهور است، و یکی از دلایل ایمان او به اسلام به شمار می‌رود. این قصیده در مدح پیامبر اسلام، نمونه‌ای از ایمان و وفاداری و نصرت کامل او از پیامبر اسلام است. این قصیده به نظر بزرگان ادب و بلاغت و سخن شناس شیعه و سنی، در اعلی مرتبه بلاغت و فصاحت بوده و از قصاید سبعه معلقه قوی‌تر و برتر است.[۱۱]

برخی از ابیات این قصیده به شرح زیر است:[۱۲][۱۳]

لیعلم خیار الناس ان محمداً نبی کموسی والمسیح بن مریم
اتانا بهدی مثل ما اتیابه فکل بامر الله یهدی و یعصم

اشخاص شریف و فهمیده بدانند که، محمد بسان موسی و مسیح پیامبر است. همان نور آسمانی را که آن دو نفر در اختیار داشتند، او نیز دارد. و تمام پیامبران به فرمان خداوند، مردم را راهنمائی و از گناه باز می‌دارند.

تمنیتم ان تقتلوه و انما امانیکم هذی کاحلام نائم
نبی اتاء الوحی من عند ربه و من قال لا یقرع بهاسن نادم

سران قریش! تصور کرده‌اید که می‌توانید بر او دست بیابید در صورتی که آرزوئی را که در سر می‌پرورانید؛ که کمتر از خوابهای آشفته نیست! او پیامبر است، وحی از ناحیه خدا بر او نازل می‌گردد و کسیکه بگوید؛ نه، انگشت پشیمانی بدندان خواهد گرفت.

والله لن یصلوا الیک بجمعهم حتی اوسد فی التراب دفینا
فاصدع بامرک ما علیک غضاضة وابشر بذاک و قرمنک عیونا
و دعوتنی و علمک انک ناصحی ولقد دعوت و کنت ثم امینا
و لقد علمت ان دین محمد ص من خیر ادیان البریة دینا

ای برادر زاده‌ام، هرگز قریش یتو دست نخواهند یافت و تا آن روزی که لحد را بستر کنم، و در میان خاک بخوابم؛ دست از یاری تو بر نخواهم داشت به آنچه مأموری آشکار کن، از هیچ چیز مترس، و بشارت ده، و چشمانی را روشن ساز، مرا به آئین خود خواندی و می‌دانم تو پند ده من هستی، و در دعوت خود امین و درستکاری، حقا که کیش «محمد» از بهترین آئینها است.

او تومنوا بکتاب منزل عجب علی نبی کموسی او کذی النون

یا اینکه ایمان به قران سرا پا عجب و شگفتی بیاورید که بر پیامبری مانند موسی و یونس نازل گردیده‌است.

آیت‌الله مکارم شیرازی معتقد است که بدون حمایت‌های او، ممکن بود درخت نوپای اسلام به ثمر ننشیند.[۱۴] در مقابل، او در نزد پیامبر اسلام نیز از احترام خاص، و جایگاه باارزشی برخوردار بود.[۲][۱۵] برای بزرگداشت شخصیت ابوطالب در اسلام، بنیاد سینمایی فارابی ایران در قالب طرح‌های فاخر فرهنگی و تاریخی، قصد دارد فیلم سینمایی زندگی «ابوطالب» عموی پیامبر اسلام و تاریخ صدر اسلام را بسازد.[۱۶]

سخنان دیگران درباره حضرت ابوطالب[ویرایش]

ابوطالب، سيّد بطحا، پير قريش و رئيس مكّه و قبله قبيله بود. ايشان جميع فضايل اخلاقي را دارا بودند. همه به او احترام مي‌گذاشتند و شخصيّت و مكارم اخلاقش را مي‌ستودند.

«عَلَيْهِ بَهَاءُ الْمُلُوكِ وَ وَقَارُ الْحُكَمَاءِ؛ در رخساره او ظرافت پادشاهان و وقار حكيمان ديده مي‌شد.»

از «اكتم بن صيفي» حكيم معروف عرب پرسيدند: «حكمت و رياست و حُكم و سيادت را از كه آموختي؟» گفت: «از حَليف علم و ادب، سيّد عجم و عرب، ابوطالب بن عبدالمطّلب.»

«اِبن ابي الحديد» مي گويد: «در امالي ابي جعفر محمّد بن حبيب خوانده‌ام كه: وقتي ابوطالب پيامبر صلّي الله عليه وآله وسلّم را مي‌ديد، احياناً مي‌گريست و مي‌گفت: زماني كه او را مي‌بينم به ياد برادرم عبدالله مي‌افتم كه برادر پدري و مادري من بود» و نيز «ابن ابي الحديد» نقل مي‌كند كه: ابوطالب بسياري اوقات از اينكه خوابگاه پيامبر صلّي الله عليه وآله وسلّم مشخّص باشد بيمناك بود و شبانگاه آن حضرت را از خوابگاهش بر مي‌داشت و پسر عزيز خود علي عليه السّلام را در بستر او مي‌خوابانيد (او را فدايي پيامبر صلّي الله عليه وآله وسلّم قرار مي‌داد).

شبي علي عليه السّلام گفت: «پدر! من كشته مي‌شوم».

ابوطالب گفت:

«اِصْبِرَنَّ يأبُنَّي فَالصَّبْرُ اَحْجي كُلُّ حَي مَصيرُهُ لشُعُوبِ*قَدَرُ اللهِ وَالْبِلادُ شَديد لِفِداءِ الْحَبيبِ وَابْنَ الْحَبيبِ* لِفِداءِ الاَْغَرِّ ذي الْحَسَبِ الثّا قِب والباعِ وَالْكَريمِ النَّجيبِ*اِنْ تُصِبْكَ الْمَنُونُ فَالنَّبْلُ تُبْري فَمُصيبٌ مِنْها وَغَيْرُ مُصيبِ*كُلُّ حَي وَإنْ تَمْلي بِعُمْر آخِذٌ مِنْ مَذاقِها بِنصيبِ؛

شكيبا باش اي پسر كه شكيبايي بهتر است و بازگشت هر زنده اي به مرگ است. خداوند به شكيبايي آزمايش مي كند كه آزمايش، سخت است. براي فدا شدن در مسير دوست و فرزندِ دوست آن كه نجيب و از خانواده اي اصيل و متنفّذ و با سخاوت و بزرگوار و آقاست اگر مرگ، تو را ربود، پس به بزرگي رسيده اي و به بدي اصابت ننموده اي و سرانجام هر زنده اي، هر چند كه عمري را به شيريني گذرانده باشد، بهره اي از مرگ را مي چشد.»

علي عليه السّلام در پاسخ پدر گفت:

«أَتَأْمُرُني بِالصَّبْرِ في نَصْرِ اَحْمَد وَ وَاللهِ ما قُلْتُ الَّذي قُلْتُ جازِعاً* وَلكِنَّني اَحْبَبْتُ اَنْ تَري نُصْرَتي وَتَعْلَمَ اَنّي لَمْ اَزَلْ لَكَ طائعاً* سَأسْعي لِوَجْهِ اللهِ في نَصْرِ اَحْمَد نَبِيّ الْهُدي الْمَحْمُودُ طفْلاً وَيافعاً؛

آيا مرا به شكيبايي در ياوري پيامبر امر مي كني؟ به خدا قسم اگر من سخني گفتم، از بهر ترس و ناراحتي نگفتم؛ بلكه مي خواستم كه ياوري مرا ببيني و بداني كه من همواره مطيع تو هستم.

به زودي براي خدا در ياوري احمد تلاش مي كنم كه او پيامبر هدايت و ستايش شده اي از زمان كودكي و نوجواني است.»

علي عليه السّلام در اين اشعار، مراتب سعي و كوشش خود را در ياري رسوي خدا به پدرش اعلام داشت و يادآور شد: سخنانم از روي بي صبري و دريغ از بذل جان در راه پيامبر صلّي الله عليه وآله وسلّم نبود؛ بلكه مي‌خواستم تو از درجه نصرت من آگاه باشي و بداني تا پاي كشته شدن، براي حفظ جان پيامبر صلّي الله عليه وآله وسلّم آماده ام و همواره مطيع تو هستم.[۱۷]

کتابشناسی حضرت ابوطالب[ویرایش]

کثرت نوشتارهایی كه توسط علمای عامه در این موضوع نوشته شده (بیش از ۲۰ كتاب)، بیانگر آن است كه تهمتها و پیرایه‌هایی كه به ساحت مقدس آن حضرت در برخی از كتابهای اهل تسنن دیده می‌شود، ریشه در تعصبات پلید و جاهلانه اموی دارد، كه در راستای تبلیغات ضدعلوی خویش در دوران حكومت سیاه و ننگین خود، ایمان حضرت ابوطالب را انكار كردند و این مطلب، توسط محدثان و خطیبان مزدور، هر روز و شب تكرار شد تا آنكه به صورت باور عمومی جامعة اهل سنت در آمد و در كتابها مدون شد و اینك به صورت یكی از عقاید رسمی آنان درآمده است.

این تحقیق، نشان دهنده وجود بیش از ۱۶۰ كتاب مستقل در این موضوع است و این به جز نوشتارهای مفصّل ضمنی است كه در كتابهای تاریخ، سیره، كلام و حدیث آمده، كه اگر آنها هم جمع شود سر به ۵۰۰ مورد خواهد زد.

ابتدا كتابهای عربی (چاپی و خطی) و سپس كتابهای فارسی (چاپی و غیرچاپی) و كتاب‌های اردو فهرست شده است :

۱. برخی از محققان در این موضوع سه كتاب پدید آورده‌اند (مانند: آیت‌الله میرزا نجم‌الدّین جعفر عسكری تهرانی، آیت‌الله سید محمدصادق بحرالعلوم و استاد محمد محمدی اشتهاردی) و برخی هم دو كتاب (مانند: استاد علامه سید علی بن الحسین هاشمی، علامه شیخ جعفر نقدی، علامه علی حسنین شیفته و استاد باقر قریانی زرین)، كه این نشان از اهتمام ویژه محققان به این موضوع دارد.

۲. شمار كتابهای عربی، ۱۳۶ عنوان (۷۰ كتاب چاپی و ۶۴ كتاب خطی)، و پس از آن تعداد كتابهای اردو، ۳۴ عنوان است (۲۸ كتاب چاپی و ۶ كتاب خطی) كه بیانگر اهمیت این بحث در كشورهایی است كه عالمان شیعه با جهان اهل سنت در ارتباط هستند.

۳. از مجموع این كتابها، ۱۱۷ كتاب چاپی و ۷۸ كتاب مخطوط می‌باشد و بیشترین كتابها در قم و تهران (۲۲ كتاب) و سپس در نجف و بیروت (۲۰ كتاب) به چاپ رسیده است. و سهم هند و پاكستان هم در این راستا، ۸ كتاب است و در مصر هم ۷ كتاب به چاپ رسیده است.

الف) كتابهای چاپی عربی[ویرایش]

۱. ابوطالب: اوّل المؤمنین

سعید رشید زمیزم / چاپ بیروت، ۱۲۶ ص

۲. ابوطالب: ثالث من اسلم

سید نبیل الحسنی / كربلا، العتبة العباسیة المقدسة، ۱۴۲۹ق۲۰۶ / ص، وزیری

۳. ابوطالب حامی الرسالة

امینی، عبدالحسین / وزیری، ص ؟

۴. ابوطالب بطل الاسلام

حیدر محمّد سعید عرفی / چاپ اول: دمشق، ۱۴۱۰ق ۲۴۰/ ص، وزیری

۵. ابوطالب بن عبدالمطلب علیه السلام والد امیرالمؤمنین علیه السلام

حسین جواد الكدیمی / چاپ بغداد، مطبعة سعد، ۱۹۶۷م۴۸ /ص، رقعی

۶. ابوطالب حامی الاسلام

باقر شریف قرشی / چاپ قم، ۱۴۲۰ق۳۲ / ص، جیبی

۷. ابوطالب حامی الرسول صلی الله علیه وآله

علّامه شیخ عبدالحسین امینی صاحب الغدیر (۱۳۲۰ـ۱۳۹۰ق) / تحقیق: محمّدحسن شفیعی شاهرودی / قم، مؤسسه میراث النبوة، ۱۳۸۶ ش/۱۴۲۸ق۱۷۶ /ص، رقعی

۸. ابوطالب علیه السلام حامی الرسول وناصره = ایمان ابی طالب بروایة علماء السنّة

میرزا نجم‌الدین جعفر عسكری تهرانی (۱۳۱۳ـ۱۳۹۵ق) / چاپ اول: نجف، مطبعة الآداب، ۱۳۸۰ق ۲۲۰ /ص، وزیری

۹. ابوطالب: دراسة فی شعره

قصی الاسدی البصری / بیروت، مؤسسه البلاغ، ۱۴۲۲ق۱۰۰/ ص، وزیری

۱۰. ابوطالب سید المؤمنین

عبدالحلیم حاتم مرزه / نجف اشرف، مكتبة الفیض، ۱۴۲۵ق ۲۴۰/ ص، وزیری

۱۱. ابوطالب صلوات الله و سلامه علیه شیخ المؤمنین و شفیعهم

سبط الشیخ اردبیلی۱۰۰ /ص، وزیری

۱۲. ابوطالب الصحابی المفتری علیه

شهید عبدالزهرا عثمان محمّد (مشهور به عزالدّین سلیم رئیس شورای انتقالی حكومت عراق، كه در سال ۱۴۲۵ق به شهادت رسید) / بیروت، دارالهادی، ۱۴۲۵ق /۱۲۵ ص، وزیری

۱۳. ابوطالب عمّ الرسول صلی الله علیه وآله

محامی محمّدكامل حسن / بیروت، المكتب العالمی، ۱۹۸۷م (از سلسله «عظماء الاسلام» ـ ۹) /۱۲۵ ص، رقعی

۱۴. ابوطالب عمّ الرسول مؤمن بنی‌هاشم

سید حسن حسینی شیرازی / در مجله «علوم الحدیث» ش ۱۱ (محرم الحرام ۱۴۲۳ق)، ص ۸ـ۵۴ /۵۶ ص، وزیری

۱۵. ابوطالب عمّ النبی صلی الله علیه وآله = شیخ بنی‌هاشم

عبدالعزیز سید الاهل / بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۵۱م. /۱۰۶ ص، رقعی / رك: ابوطالب بطل الاسلام/۲۳۲، الذریعة ۱۴/۲۶۵، اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۲۶۴.

۱۶. ابوطالب عمّ النبی صلی الله علیه وآله و والد الوصی علیه السلام

محمدعلی فاضلی / بیروت، دارالمحجة البیضاء، ۱۴۲۹ق /۴۷۱ ص، وزیری

۱۷. ابوطالب عملاق الاسلام الخالد

شیخ محمّدعلی اسبر / بیروت، دارالاصالة، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۱م /۱۸۸ ص، رقعی

۱۸. ابوطالب كفیل الرسول

سعید عسیلی رشافی عاملی (۱۳۴۸ـ۱۴۱۴ق) / مقدمه: شیخ عبدالامیر قبلان و شیخ حسن طراد / بیروت، دارالزهراء، ۱۴۰۶ق /۲۲۲ ص، وزیری

۱۹. ابوطالب كفیل الرسول

مؤلف نامعلوم / بیروت، الدار الاسلامیة، ۱۴۱۱ق/۱۹۹۱م. /۲۳ ص، وزیری (مصوّرـ ویژه نوجوانان)

۲۰. ابوطالب مأوی الرسول والرسالة

حسن الحاج / این كتاب، در مجله «میقات الحج»، ش ۱۸ (رجب ۱۴۲۳ق) از ص ۱۲۲ تا ص ۱۶۴ به چاپ رسیده است. / ۴۲ص، وزیری ۲۱. ابوطالب مؤمن باستحقاق

علی الحداد / بیروت، دارالمحجة البیضاء، ۱۴۲۹ق /۹۵ ص، رقعی

۲۲. ابوطالب مؤمن قریش

محمّد الریح حمد النیل / چاپ خارطوم (سودان)، جمعیت خیریه ثقلین

۲۳. ابوطالب مؤمن قریش

شیخ عبدالله ختیزی (متولد: ۱۳۵۰ق) / تقریظ: استاد بولس سلامه، دانشمند مسیحی لبنانی و صاحب ملحمة الغدیر / چاپ دوم: بیروت، مؤسسة الثقافیة، ۱۳۸۴ق /۴۳۵ ص، وزیری

نویسنده، در این كتاب تنها با تكیه بر مدارك دانشمندان اهل سنت ایمان ابوطالب را ثابت كرده است. هنگامی كه این كتاب منتشر شد، مقامات قضایی كشور عربستان از او خواستند كه سخن خود را پس بگیرد و زمانی كه وی به این كار تن در نداد، به اعدامش محكوم ساختند. ولی پس از اقدامات فراوان مراجع تقلید شیعه و دانشمندان اسلام در مجازاتش تخفیف قائل شده و به حبس ابد محكومش ساختند. سرانجام، اقدامات شدید بزرگان شیعه ـ از جمله آیت‌الله العظمی حكیمـ سبب شد تا با زدن هشتاد تازیانه بر او، آزادش نمایند. / رك: نقباء البشر، ج ۴، ص ۱۳۹۳. / این كتاب به فارسی و اردو ترجمه شده است.

۲۴. ابوطالب المسلم

احمد مغنیة (۱۳۲۸ـ۱۴۰۳ق) / بیروت، دارالكتاب اللبنانی، ۱۹۸۲م. /۵۹ ص، وزیری (از: موسوعة التاریخ الاسلامی ـ ۶)

۲۵. ابوطالب مع الرسول

شیخ احمد مغنیة (م ۱۴۰۳ق) / بیروت، دارالكتاب اللبنانی

۲۶. ابوطالب ناصر الاسلام

داود سلمان كعبی / نجف، دارالحوراء، ۱۴۳۰ق /۱۰۸ ص، رقعی

۲۷. ابوطالب ناصر الرسول صلی الله علیه وآله

كمال السید (عباس الموسوی البغدادی) / قم، انتشارات انصاریان، ۱۴۱۷ق/۱۳۷۵ش. /۳۲ ص، وزیری (مصوّرـ ویژه نوجوانان) / به فارسی و اردو و فرانسه ترجمه شده است.

۲۸. ابوطالب و بنوه

]آیت‌الله[ سید محمّدعلی آل سید علیخان حسینی نجفی (۱۳۲۳ـ۱۳۹۱ق) / نجف، مطبعة الآداب، ۱۹۶۹م. / ۴۲۲ ص، وزیری

۲۹. ابوطالب و قصیدته اللامیة

محمدمهدی صباحی كاشانی / قم، مؤسسه ابوطالب، ۱۴۳۲ق /۱۱۸ ص، وزیری

۳۰. ارشاد الهارب من صحة ایمان الاقارب = ایمان آباء الرسول صلی الله علیه وآله و عمّه ابی‌طالب

سید هاشم بن یحیی بن احمد الحسنی الشامی الصنعانی / تحقیق: عباس حمید كریم الزیدی قم، دارالغدیر، ۱۴۲۴ق /۲۲۰ ص، وزیری این كتاب در ۶ باب (اهل الفترة، نسب الرسول صلی الله علیه وآله ، نشانه‌ها و كرامات در هنگام حمل و ولادت پیامبر، ادله ایمان ابوطالب، بیعت عثمان و موقف صحابه در قبال آن و ولایت علی بن ابی‌طالب) به سامان رسیده است.

۳۱. اسلام ابی‌طالب

سید مهدی مكی، كناز الاشقر وبشیر الخیاط / این كتاب به چاپ رسیده است. / رك: ابوطالب بطل الاسلام/۲۳۲.

۳۲. اسلام ابی‌طالب

وجیه بیضون /۸ ص، وزیری / این رساله، همراه با نوشتار فرزندش ـلبیب بیضونـ در بیروت به چاپ رسیده است.

۳۳. اسلام ابی‌طالب

لجنة ردّ الشبهات / نجف، مؤسسة الغری، ۱۴۲۶ق /۱۶ ص، جیبی

۳۴. اسلام ابی‌طالب من خلال الآیات والاحادیث والاشعار والوقایع التاریخیة

لبیب بیضون (متولد: ۱۳۵۹ق) / چاپ بیروت. /۴۰ ص، وزیری

۳۵. اسمی المطالب فی ایمان ابی‌طالب علیه السلام

شیخ كاظم حلفی مخزومی (۱۳۵۶ـ۱۳۹۶) / چاپ نجف / رك: المنتخب من اعلام الفكر والادب/۳۷۰

۳۶. اسنی المطالب فی شرح خطبة ابی‌طالب

عبدالكریم حبیب / در مجله «الثقافة الاسلامیة»، ش ۴۵، ص ۲۱۷ـ۲۳۲ (۱۶ ص) به چاپ رسیده است.

۳۷. اسنی المطالب فی نجاة ابی‌طالب

سید احمد بن زینی دحلان مكّی شافعی (۱۳۲۳ـ۱۳۰۴ق) / این كتاب، فشرده‌ای از كتاب سید محمّد بن رسول برزنجی كردی (۱۰۴۰ـ۱۱۰۳ق) است، كه همراه با اضافاتی بدین عنوان تنظیم شده و در سال ۱۳۰۵ق، در مصر (چاپ «داركنز السعادة»، قاهره، ۶۳ ص، وزیری) به چاپ رسیده است (و هم در تهران به سال ۱۳۸۲ق با تحقیق سید علی هاشمی خطیب در ۶۴ صفحه به چاپ رسیده است) / رك: الذریعة ۲/۵۱۱، ایضاح المكنون ۱/۸۲، هدیة العارفین ۱/۱۹۱، الاعلام زركلی ۱/۱۲۹. / این كتاب به فارسی و اردو ترجمه شده است. ( اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۴۵ـ۴۶) / نیز به وسیله استاد صالح الوردانی تحقیق شده و به چاپ رسیده است.

]بیروت[، دارالهدف للاعلام والنشر، بی‌تا. / ۱۱۴ ص، وزیری

۳۸. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

شیخ مفید: ابوعبدالله محمّد بن محمّد بن نعمان حارثی عكبری بغدادی (۳۳۸ـ۴۱۳ق) / تحقیق: واحد تحقیقات اسلامی بنیاد بعثت / چاپ قم، مؤسسة بعثت، ۱۴۱۳ق/۱۳۷۱ش /۵۰ ص، وزیری

این كتاب، پیشتر با تحقیق شیخ محمّدحسن آل یاسین به چاپ رسیده بود. چاپ نجف، ۱۳۷۶ق/۱۹۵۶م

۳۹. ایمان ابی‌طالب

آیت‌الله میرزا جواد تبریزی (۱۳۴۷ـ۱۴۲۷ق) / قم، مكتبة الصدیقة الشهیدة، ۱۴۲۹ق

۴۰. ایمان ابی‌طالب علیه السلام من مصادر علماء السنّة

عبدالحلیم مرزه / نجف، ۱۴۲۳ق /۲۵ ص، رقعی

۴۱. ایمان ابی‌طالب وموقف الشیخ المفید منه

محمّدابراهیم خلیفه شوشتری / قم، كنگره جهانی هزاره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق/۱۳۷۲ش /۲۰ ص، وزیری

۴۲. ایمان ابی‌طالب: الحجة علی الذاهب الی كفر ابی‌طالب = حجة الذاهب الی ایمان ابی‌طالب

سید شمس‌الدین ابوعلی فخار بن معد بن فخار موسوی حایری (م ۶۳۰ق) شاگرد ابن ادریس و استاد محقق حلّی تقریظ: عزالدین عبدالحمید بن ابی‌الحدید بن هبة الله مدائنی بغدادی معتزلی (م ۶۵۶ق)

مقدمه: سید محمّد صادق بحرالعلوم طباطبایی نجفی (۱۳۱۵ـ۱۳۹۹ق) و استاد عبدالفتاح عبدالمقصود / چاپ دوم: بیروت، دارالزهراء، ۱۴۰۸ق / ۴۴۸ ص، وزیری

این كتاب، بهترین كتابی است كه در اثبات ایمان ابوطالب علیه السلام نگاشته شده است.

۴۳. بغیة الطالب فی حال ابی‌طالب

سید محمّد بن حیدر بن نورالدین موسوی عاملی (م ۱۱۳۹ق) / تحقیق: سید محمّدمهدی موسوی خرسان / قم، المكتبة الحیدریة، ۱۳۸۶ ش/۱۴۲۹ق / ۱۳۴ ص، وزیری / و با تحقیق: محمّدجواد نورالدین فخرالدین / چاپ نجف، ۲۰۰۲م / ۹۰ ص، وزیری

۴۴. حیاة ابی‌طالب

شیخ محمّدعلی طبسی / چاپ نجف

۴۵. الدرة الغراء فی شعر شیخ البطحاء

مقدمه و جمع و تحقیق و شرح: باقر قربانی زرین / تقریظ: سید جعفر مرتضی عاملی

تهران، انتشارات وزارت ارشاد، ۱۴۱۶ق / ۲۰۵ ص، رقعی (زندگانی ابوطالب (۵۸ ص)، شعر ابوطالب (۱۰۴ ص) و فهارس (۴۰ ص)

۴۶. الرسول والرسالة فی شعر ابی‌طالب: نظرة فی مواقف ابی‌طالب وشعره

معوض عوض ابراهیم / كویت، وكالة المطبوعات، ۱۹۸۲م /۷۹ ص، وزیری

۴۷. دیوان ابی‌طالب

جمع و تعلیق: عبدالحق العانی / لندن، دار كوفان، ۱۹۹۱م /۲۲۴ ص، وزیری

۴۸. دیوان ابی‌طالب

جمع و شرح: محمد تونجی سوری / بیروت، دارالكتاب العربی، ۱۹۹۶م /۱۰۴ ص، وزیری

۴۹. دیوان ابیطالب

ابی‌هفان مهزمی بصری (م ۲۵۷ق) و علی بن حمزه تمیمی بصری (م ۳۷۵ق) / تحقیق: شیخ محمّدحسن آل‌یاسین (؟؟ـ۱۴۲۷ق) / بیروت، دارالهلال، ۱۴۲۱ق /۳۸۰ ص، وزیری

۵۰. زهرة الادبا فی شرح لامیة شیخ البطحاء

علامه شیخ جعفر نقدی (۱۳۰۳ـ۱۳۷۰ق) / نجف، مكتبة الحیدریة، ۱۳۵۶ق/۵۰ ص، وزیری

۵۱. الروض النزریه فی الاحادیث التی رواها ابوطالب عن ابن اخیه صلی الله علیه وآله

شمس‌الدین ابن طولون محمّد بن علی صالحی دمشقی حنفی (۸۸۰ـ۹۵۳ق) / قم، مجمع الثقافة الاسلامیة، ۱۳۷۲ش /۶ ص، وزیری ۵۲. السهم الصائب لكبد من آذی ابی‌طالب سید ابوالهدی محمّد بن حسن وادی صیادی رفاعی شافعی (۱۲۶۶ـ۱۳۲۸ق) / رك: مناهل الضرب/۴۵۰. به نوشته اعلام زركلی ۶/۹۴، این كتاب به چاپ رسیده است، ولی آن را نیافتم.

۵۳. سید البطحاء

شیخ محمود بغدادی / تقریظ: آیت‌الله سید شهاب‌الدین نجفی مرعشی (۱۳۱۵ـ۱۴۱۱ق) / قم، دارالغدیر، ۱۳۶۶ش/۱۴۵ ص، رقعی ۵۴. سید البطحاء ابوطالب علیه السلام

عبدالرحیم الموسوی / مراجعة: شیخ هادی یوسفی غروی و صائب عبدالحمید / قم، مجمع جهانی اهلبیت، ۱۴۳۲ق/۱۱۸ ص، رقعی ۵۵. شعر ابی‌طالب بن عبدالمطلب و اخباره

ابوهفان عبدی عبدالله بن احمد بن حرب بن مهزم بن خالد / تحقیق: سید محمّدصادق بحرالعلوم (۱۳۱۵ـ۱۳۹۹ق) / تهران، مكتبة نینوی الحدیثة، ۱۴۰۰ق /۴۰ ص، وزیری (در این كتاب، بیش از پانصد بیت از اشعار حضرت ابی‌طالب ـ كه دلالت بر اسلام وی میكندـ به روایت عفیف بن اسعد از عثمان بن جنّی نحوی ذكر شده است). / نیز، با تحقیق علامه شیخ محمّدباقر محمودی، به وسیله مجمع الثقافة الاسلامیة (قم) به چاپ رسیده است.

۵۶. شیخ الابطح: ابوطالب علیه السلام

سید محمّدعلی شرف‌الدین موسوی عاملی ـ فرزند علامه سید عبدالحسین شرف‌الدین.

چاپ نجف، ۱۳۴۹ق / علامه امینی می‌نویسد: در آن از مطلبی فروگذار نكرده و مطالب را به خوبی و شایستگی گردآورده است. / (الغدیر، ج ۷، ص ۴۰۲ پانوشت)

علامه سید محمّدصادق بحرالعلوم مینویسد: در موضوع خودش فرد و یگانه است. از دیدگاه تاریخی، فلسفی و علمی به خوبی بحث نموده، و با ترتیب و تنظیم خوب مطالب در قالبی بدیع، با اسلوبی شیوا و كلمات زیبا و جذاب به شایستگی از عهده برآمده و یكی از بهترین كتابهایی است كه در این موضوع نگاشته شده است.

رك: مقدمه حجة الذاهب/۵۲ـ۵۳ (پانوشت)

۵۷. صحوة الطالب فی ردّ الشبهات عن ابی‌طالب

عماد عبد الكریم سرور (شافعی المذهب، رفاعی المشرب) / چاپ ۱۴۲۶ق /۴۶۴ ص، وزیری

۵۸. طلبة الطالب فی شرح لامیة ابی‌طالب

شرح: علی فهمی ـ مصری شافعی استاد عربی در دارالفنون تهرانـ / تهران، مطبعه روشن، ۱۳۲۷ق / ۷۸ ص، وزیری / اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۲۹۹

۵۹. ظلامة ابی‌طالب علیه السلام

علّامه سید جعفر مرتضی حسینی عاملی / بیروت، المركز الاسلامی للدراسات، ۱۴۲۴ق /۱۷۵ ص، وزیری

۶۰. عقیدة ابی‌طالب

سید طالب حسین رفاعی (متولد: ۱۳۵۰ق) / بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۹ق/۱۹۸۹م. /۸۰ ص، رقعی

۶۱. غایة الطالب فی شرح دیوان ابی‌طالب

شیخ محمّد خلیل خطیب مصری / طنطا (مصر)، مطبعة الشعراوی، ۱۳۷۱ق/ ۱۹۵۰م / رك: مجله تراثنا، ش ۱۷، ص ۱۳۰ (اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۳۲۹).

۶۲. القصیدة الغراء فی ایمان ابی‌طالب شیخ البطحاء

سید احمد خیری پاشا حسینی حنفی (۱۳۲۴ـ۱۳۷۸ق) / به اهتمام: علی بن الحسین هاشمی خطیب (۱۳۲۶ـ۱۳۹۶ق) / تهران، چاپخانه حیدری، ۱۳۸۴ق /۱۲۰ ص، وزیری (همراه با ۱۲ صفحه تصویر خط ناظم)

۶۳. كبیر الصحابة ابوطالب علیه السلام

عبدالرسول غفاری / نجف اشرف،العتبة العلویة المقدسة،۱۴۳۳ق

شامل مباحثی چون: خاندان ابوطالب، توجه ابوطالب به رسول خدا، ایمان ابوطالب از خلال آیات قرآن، شفاعت رسول خدا برای ابوطالب، دلایل ایمان و اشعار ابوطالب، شهادت صحابه و علمای فرق اسلامی به ایمان ابوطالب

۶۴. محمّد فی بیت عمّه ابی‌طالب

محمّد عطیه ابراشی / قاهره، مكتبة مصر، ۱۹۸۰م /۱۶ ص، رقعی

۶۵. منیة الراغب فی ایمان ابی‌طالب

شیخ محمّدرضا طبسی نجفی (۱۳۲۴ـ۱۴۰۵ق) / تقریظ: آیت‌الله مرعشی نجفی ۱۳۱۵ـ۱۴۱۱ق) و سید محمّدصادق بحرالعلوم (م ۱۳۹۹ق) و شیخ جعفر نقدی (م ۱۳۷۰ق) / چاپ دوم: قم، چاپخانه مهر، ۱۳۹۵ق /۱۵۵ ص، رقعی / نیز با تحقیق فرزندش شیخ نجم‌الدین طبسی در قم، به چاپ مجدد رسیده است.

۶۶. منیة الطالب فی حیاة ابی‌طالب

شهید سید حسن قبانچی نجفی (۱۳۳۰ـ۱۴۱۰ق) / تحقیق: مؤسسة احیاء التراث الشیعی

قم، انتشارات دلیل ما، ۱۴۲۸ق /۱۴۲ ص، وزیری

۶۷. معجم ما الّف عن ابی‌طالب علیه السلام

عبدالله صالح المنتفكی / (در مجله تراثنا، ش ۶۳ـ۶۴، ص ۱۶۳ـ۲۳۳) ۷۰ ص، وزیری /(در آن، ۱۱۰ كتاب را ـ با حذف مكرراتـ معرفی كرده است).

۶۸. منیة الطالب فی مستدرك دیوان سید الاباطح ابی‌طالب علیه السلام

محمّدباقر محمودی / قم، مجمع احیاء الثقافة الاسلامیة، ۱۴۱۳ق/۱۳۷۲ش /۵۲ ص، وزیری

۶۹. مواهب الواهب فی فضائل ابی‌طالب

علامه شیخ جعفر نقدی (۱۳۰۳ـ۱۳۷۰ق) / تقریظ منظوم: شیخ كاظم سودانی (۱۳۰۲ـ۱۳۸۱ق)

نجف، چاپ سنگی، ۱۳۴۱ق /۱۶۰ ص، وزیری

در این كتاب، زندگانی حضرت ابوطالب از ولادت تا وفات به خوبی نوشته شده است.

علامه امینی درباره آن می‌نویسد: در آن فواید، نوادر و مطالب ناب، فراوان به چشم می‌خورد (الغدیر، ج ۷، / ص ۴۰۳).

۷۰. نبُوّة ابی‌طالب عبد مناف علیه السلام

مزمل حسین الغدیری میثمی / چاپ قم، ۱۴۲۰ق /۱۶۰ ص، رقعی / مؤلف در این كتاب در صدد اثبات نبوت و پیامبری حضرت ابوطالب است.

۷۱. نیل المطالب فی مظلومیة ابی‌طالب

علی عفراوی طرفی / بیروت، دارالمحجة البیضاء، ۱۴۲۶ق /۲۴۰ ص، وزیری

œ

ب) كتاب‌های خطی عربی[ویرایش]

۱. ابوطالب

احمد المظفر (متولد: ۱۳۴۵ق) / رك: معجم رجال الفكر فی النجف، ج ۳، ص ۱۲۱۹.

۲. ابوطالب اوّل المؤمنین

سعید رشید شمّری / ۱۲۶ ص (در بیروت به چاپ خواهد رسید)

۳. ابوطالب داعیة الاسلام الاول

سید محمّد صافی موسوی (متولد: ۱۳۴۲ق) /۱۲۰ ص / رك: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۰۳.

۴. ابوطالب كافل النبی و ناصره

سید احمد خیری پاشا حسینی حنفی (۱۳۲۴ـ۱۳۸۷ق) / رك: الاعلام، ج ۱، ص ۱۲۲ـ۱۲۳ و اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۱۶.

۵. ابوطالب المحامی الاول عن الدعوة الاسلامیة

ابراهیم محمود جنیدی / رك: مجله الموسم، ش ۲۴، ص ۵۴۰

۶. اتحاف الطالب بنجاة ابی‌طالب

ابوعبدالله محمّد بن عبدالسلام جنّون (م ۱۳۲۸ق) / این كتاب تلخیص اسنی المطالب احمد زینی دحلان است و نسخه خطی آن در رباط موجود است.

الرباط: الفهرس الثالث/۲۹۹۸ (به نقل از: معجم ما الف عن رسول الله صلی الله علیه وآله / ص ۵۶) / رك: اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۱۹

۷. اثبات اسلام ابی‌طالب

محمدمعین بن محمّد امین بن طالب‌الله هندی سندی حنفی(م ۱۱۶۱ق) / رك: مجله تراثنا، ش ۱، ص ۱۴ ( اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۱۹)

۸. اثباة اسلام ابی‌طالب

عبدالرحمن بن احمد بن حسین خزاعی نیشابوری (م ۴۴۵ق) / رك: لسان المیزان، ج ۳، ص ۴۰۴ـ۴۰۵.

۹. اخبار ابی‌طالب وعبدالمطلب = كتاب فی عبدالمطلب و عبدالله و ابی‌طالب^

شیخ صدوق ابوجعفر محمّد بن علی بن حسین بن بابویه قمی (ح ۳۰۶ـ۳۸۱ق) / رك: الذریعة ۱/۳۱۷ به نقل از رجال نجاشی ۲/۳۱۳ ۱۰. اخبار ابی‌طالب و ولده

ابوالحسن مدائنی علی بن محمد بن عبدالله بغدادی (۱۳۵ـ۲۱۵ق) / رك: ترجمه فهرست ندیم/۱۶۹، معجم الادباء ۱۴/۱۳۱، اهل‌البیت فی المكتبة العربیة: ۲۵

۱۱. اسلام ابی‌طالب

شیخ عبدالحسین نعمت عاملی / رك: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۱۷۲

۱۲. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

احمد بن القاسم (م ۴۱۱ق) / نجاشی می‌نویسد: او از اصحاب ما امامیه بود و كتابش را به خط استادم حسین بن عبیدالله غضائری مشاهده كردم. / رك: رجال نجاشی ۱/۲۴۲، الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۲

۱۳. ایمان ابی‌طالب

شیخ محمّدحسین كاشف الغطاء (۱۲۹۴ـ۱۳۷۳ق) / مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۱۸۵

۱۴. ایمان ابی‌طالب

احمد بن داود بن علی قمی

۱۵. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

ابوالحسین احمد بن محمّد بن احمد بن طرخان كندی جرجرائی (م ۴۵۰ق) / نجاشی می‌نویسد: وی ثقه و صحیح السماع و دوست ما بود و توسط شخصی به نام ابن ابی‌العباس به جرم علوی بودن كشته شد. رحمه الله. / رك: رجال نجاشی ۲/۲۲۷ـ۲۲۸، الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۲

۱۶. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

ابوعلی كوفی احمد بن محمّد بن عمار (م ۳۴۶ق) / نجاشی می‌نویسد: او ثقه بزرگواری بود و از پیشوایان علم رجال به شمار می‌آمد. / رك: رجال نجاشی ۱/۲۴۲، الذریعة، ج ۱، ص ۳۱۱ و ج ۲، ص ۵۱۲

۱۷. ایمان ابی‌طالب

امیر سید حسین مجتهد موسوی كركی قزوینی (م ۱۰۰۱ق) / رك: الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۲

۱۸. ایمان ابی‌طالب

شیخ ابی‌الحسن شمس‌الدین سلیمان ماحوزی بحرانی (۱۰۷۵ـ۱۱۲۱ق) / رك: مقدمه الاربعون حدیثا، ص ۱۲

۱۹. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

سیدابوالفضائل جمال‌الدین احمد بن موسی بن طاوس حسنی حلّی (م ۶۷۳ق) / رك: بناء المقالة العلویة/۱۸۱، الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۲

۲۰. ایمان ابی‌طالب

سهل بن الیسع بن عبدالله اشعری قمی / رك: تحفة العالم فی شرح خطبة المعالم: ۱۹۹

۲۱. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

ابومحمد دیباجی سهل بن احمد بن عبدالله بن احمد بن سهل (۲۸۶ـ۳۸۰ق) / نجاشی درباره‌اش می‌نویسد: اشكالی در او نیست. و علامه مامقانی هم طعن و قدح برخی از عامه را نسبت بدو، دلیل جلالت قدرش می‌داند. / رك: رجال نجاشی ۱/۴۱۹، تنقیح المقال ۲/۷۳ـ۷۴

۲۲. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

سید ظفر حسن بن دلشاد علی آمروهی نقوی هندی (۱۳۰۷ـ۱۳۸۰ق) / رك: نقباء البشر ۳/۹۷۸

۲۳. ایمان ابی‌طالب علیه السلام = دیوان ابی‌طالب و ذكر اسلامه

ابونعیم علی بن حمزة تمیمی بصری (م ۳۷۵ق) / ابن‌حجر عسقلانی در كتاب الاصابة فی تمییز الصحابة، برخی از مطالب این كتاب را در ترجمه ابوطالب ذكر نموده است. / الاصابة، ج ۷، ص ۱۱۳ـ۱۱۶ / مؤلف، در این كتاب تمام اشعار ابوطالب را ـ كه دال بر اسلام وی استـ از تلعكبری هارون بن موسی (م ۳۸۵ق) و محمّد بن حسن بن درید (م ۳۲۱ق) روایت میكند.

نسخه خطی آن در كتابخانه سید عیسی عطار در بغداد و مرحوم میرزا محمّد عسكری تهرانی در سامراء موجود است. / رك: الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۳ و ج ۹ جزء اول، ص ۴۲ـ۴۳

۲۴. ایمان ابی‌طالب

قاضی نعمان بن محمّد مصری (م ۳۶۳ق) صاحب دعائم الاسلام / رك: معجم ما الّف عن رسول‌الله صلی الله علیه وآله ، ص ۵۶ ۲۵. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

میرزا محسن قره داغی تبریزی (۱۲۶۷ـ۱۳۵۲ق) صاحب تبیین المحجة الی تعیین الحجة

وی در این كتاب آثار و احوال حضرت را به تفصیل بیان نموده و نسخه خطی آن در تبریز نزد نوادگانش موجود است. / رك: الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۳ و علماء معاصرین/۱۶۱

۲۶. ایمان ابی‌طالب علیه السلام

از نویسنده‌ای ناشناس. / نسخه خطی آن به ش ۲/۱۰۰۳ در كتابخانه مركزی دانشگاه تهران موجود است. / رك: فهرست كتابخانه دانشگاه تهران، ج ۱۸، ص ۱۳۵

۲۷. بغیة الطالب فی الاسلام ابی‌طالب

]علامه بزرگ[ سید میرمحمد عباس بن سید علی‌اكبر موسوی شوشتری لكهنوی (۱۲۲۴ـ۱۳۰۶ق) / رك: تكمله نجوم السماء، ج ۲، ص ۷۳ و الذریعة، ج ۳، ص ۱۳۴

۲۸. بغیة الطالب لایمان ابی‌طالب وحسن خاتمته

جلال الدین ابوالفضل عبدالرحمن بن ابی‌بكر بن محمد سیوطی شافعی (م ۹۱۱ق) / نسخه خطی آن در كتابخانه قوله (مصر) ضمن مجموعه ش ۱۶ به خط سید محمود موجود است.

رك: الذریعة، ج ۲، ص ۵۱۱، اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۶۹

۲۹. بغیة الطالب لایمان ابی‌طالب

محمّد بن عبدالرسول برزنجی شافعی شهرزوری مدنی (۱۰۴۰ـ۱۱۰۳ق) / رك: معجم المؤلفین، ج ۹، ص ۳۰۸، الاعلام، ج ۶، ص ۲۰۳، اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۶۸

۳۰. بلوغ المأرب فی نجاة آبائه علیه السلام وعمّه ابی‌طالب

شیخ سلیمان ازهری لاذقی / نسخه خطی آن در كتابخانه تیموریه (دارالكتب قاهره)، قسم حدیث، ش ۳۳۳ موجود است. / رك: معجم ما الّف عن رسول‌الله صلی الله علیه وآله ، ج ۱، ص ۵۱ و اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۷۱

۳۱. البیان عن خیرة الرحمن

شیخ ابوالحسن علی بن بلال بن ابی معاویه مهلّبی ازدی / این كتاب درباره ایمان ابوطالب و پدران پیامبر نوشته شده است و نجاشی، آن را از طریق شیخ مفید از مؤلفش روایت میكند.

رك: رجال نجاشی، ج ۲، ص ۹۶ و الذریعة، ج ۳، ص ۱۷۱

۳۲. حاشیه بر «حجة الذاهب الی ایمان ابی‌طالب»

شیخ شیر محمّد همدانی (۱۳۰۲ـ۱۳۸۱ق) / رك: نقباء البشر، ج ۲، ص ۸۵۰

۳۳. حیاة ابی‌طالب

سید عبدالحسین آل طعمه موسوی حایری (۱۲۹۹ـ۱۳۸۰ق) / رك: المنتخب من اعلام الفكر و الادب/۲۱۶

۳۴. حیاة ابی‌طالب

شیخ محمّدعلی طبسی نجفی (۱۳۵۹ـ۱۳۸۳ق) / رك: معجم رجال الفكر فی النجف، ج ۲، ص ۸۲۹

۳۵. دراسة عن ابی‌طالب

شیخ عبدالواحد مظفر (۱۳۱۰ـ۱۳۹۵ق) / رك: مجله تراثنا ـ ش ۶۴، ص ۲۰۷

۳۶. دیوان ابی‌طالب و شرح لامیه او

علامه شیخ حیدرقلی سردار كابلی كرمانشاهی (۱۲۹۳ـ۱۳۷۱ق) / رك: ریحانة الادب، ج ۳، ص ۳۴۰

۳۷. دیوان ابی‌طالب

جمع و تحقیق: یونس سنجاری سوری /۴۰۰ ص / رك: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۶

۳۸. دیوان ابی‌طالب

ابراهیم بعلبكی (متولد: ۱۳۵۰ق) / در پیشگفتار آن، از ایمان ابوطالب، شرح لامیه وی و ثنای ابوطالب سخن رفته است و ۲۵۰ صفحه می‌باشد. / رك: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۶

۳۹. دیوان ابی‌طالب

جمع و شرح: محمّدهادی امینی نجفی (۱۳۵۵ـ۱۴۲۱ق) / در آن، بیش از ۱۰۰۰ بیت گردآورده است. / رك: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۷

۴۰. دیوان ابی‌طالب

جمع و شرح: شیخ علی زوّاد (متولد: ۱۳۷۷ق) / در آن، علاوه بر اشعار ابوطالب از شخصیت وی و اثرش در نشر اسلام سخن رفته و كمتر از ۲۰۰ صفحه می‌باشد. / رك: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۹

۴۱. رتبة ابی‌طالب و قریش و مراتب ولده فی بنی‌هاشم

ابوالحسین (ابوالحسن) النسابة / تاریخ تألیف: ۳۱۰ق

سید بن طاوس (۵۸۹ـ۶۶۴) در باب ۱۹۳ كتاب الیقین باختصاص مولانا علی بامرة المؤمنین مطالبی از آن را نقل میكند. / رك: الیقین/۱۸۶

۴۲. رسالة فی اسلام ابی‌طالب علیه السلام

سید امین‌الدین میرزا ابوالقاسم محمّد موسوی زنجانی (۱۲۲۴ـ۱۲۹۲ق) / رك: الفهرست لمشاهیر علماء زنجان/۱۰۲

۴۳. رسالة فی صحة ایمان ابی‌طالب

از مؤلفی ناشناخته / نسخه خطی آن در كتابخانه محدث ارموی (تهران) بوده است. / رك: الایضاح (ابن شاذان)/۶۷

۴۴. الرغائب فی ایمان ابی‌طالب

سید مهدی بن سید علی غریفی بحرانی نجفی / رك: الذریعة، ج ۱۱، ص ۲۴۱

۴۵. سلوة الشیعة فی تحقیق ایمان ابی‌طالب

شیخ ابوالمحاسن مسعود بن علی صوانی بیهقی (م ۵۴۴ق) / رك: تحفة العالم فی شرح خطبة المعالم: ۱۹۹

۴۶. شرح حدیث اسلام ابی‌طالب به حساب جمل

ملاعلی بن میرزا خلیل مازندرانی / نسخه خطی آن ضمن مجموعه ش ۱۳۶ كتابخانه حسینیه شوشتریهای نجف موجود است. / رك: نشریه نسخه‌های خطی (دفتر یازدهم): ۸۳۵

۴۷. الشهاب الثاقب لرجم مكفّر ابی‌طالب

علامه میرزا نجم‌الدین جعفر بن علامه میرزا محمد عسكری تهرانی (۱۳۱۳ـ۱۳۹۵ق) / رك: الغدیر، ج ۷، ص ۴۰۳

۴۸. صفات ابی‌طالب عبد مناف علیه السلام

مزمّل حسین غدیری میثمی / در این كتاب، ۱۶۰ صفت برای حضرت ابوطالب ذكر شده است. مؤلف، كتاب دیگری بنام نبوة ابی‌طالب هم نگاشته كه به چاپ رسیده است. / رك: نبوة ابی‌طالب: ۱۶۰

۴۹. غایة المطالب فی بحث ایمان ابی‌طالب

سید علی كبیر حسنی هندی (۱۲۱۲ـ۱۲۸۵ق) / رك: نزهة الخواطر، ج ۷، ص ۳۴۲ و اهل‌البیت فی المكتبة العربیة: ۳۲۹

۵۰. فصاحة ابی‌طالب علیه السلام

ابومحمّد اطروش شریف حسن بن علی بن حسن بن عمر بن علی بن الحسین بن علی بن ابی‌طالب علیه السلام (شهادت: ۳۰۱ق) / رك: رجال نجاشی، ج ۱، ص ۱۷۰ـ۱۷۱

۵۱. فضل ابی‌طالب و عبدالمطلب و ابی‌النبی

شیخ‌الطائفه ابوالقاسم سعد بن عبدالله بن ابی‌خلف اشعری قمی (م ۲۹۹ یا ۳۰۱ق) رك: رجال نجاشی، ج ۱، ص ۴۰۳

۵۲. فیض الواهب فی نجاة ابی‌طالب

شیخ احمد فیضی بن حاج علی عارف جورومی خالدی رومی حنفی (۱۲۵۳ـ۱۳۲۷ق)

رك: هدیة العارفین، ج ۱، ص ۱۹۵ و اهل البیت فی المكتبة العربیة: ۳۷۷

۵۳. القول الواجب فی ایمان ابی‌طالب

شیخ محمّدعلی بن میرزا جعفر علی فصیح هندی مكی / پایان تألیف: جمادی‌الاولی ۱۲۹۹ق

نسخه خطی آن در كتابخانه سید حسن صدر در كاظمین بوده است. / رك: الذریعة، ج ۱۷، ص ۲۱۵ـ۲۱۶

۵۴. كافل الیتیم: ابوطالب

میرزا نجم‌الدین جعفر عسكری تهرانی (۱۳۱۳ـ۱۳۹۵ق) / نویسنده در این كتاب به اثبات ایمان ابوطالب با استفاده از كتابهای اهل سنت پرداخته است. / رك: الذریعة، ج ۱۷، ص ۲۴۴

۵۵. ما قیل فی ابی‌طالب علیه السلام من الشعر

سید علی بن الحسین هاشمی خطیب (۱۳۲۶ـ۱۳۹۶ق) / رك: ابوطالب بطل الاسلام: ۲۳۲، الذریعة، ج ۱۹، ص ۲۳، المنتخب من اعلام الفكر و الادب: ۳۲۳

۵۶. منی الطالب فی ایمان ابی‌طالب

شیخ مفید نیشابوری ابوسعید محمّد بن احمد بن حسین خزاعی ـ جدّ امّی ابوالفتوح رازیـ

رك: فهرست منتجب الدین: ۱۰۲ و امل الآمل، ج ۲، ص ۲۴۰ و الذریعة، / ج ۲۳، ص ۲۱۲

۵۷. مواهب الواهب فی ایمان ابی‌طالب

شیخ علی روحانی نجفی (۱۳۵۱ـ۱۴۱۵ق) / رك: مجله آینه پژوهش، ش ۳۰، ص ۱۷۶ و اختران فضیلت، ج ۱، ص ۴۰۹

۵۸. الموسوعة الاسلامیة فی ابی‌طالب

عبدالله بن صالح المنتفكی / رك: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۰

۵۹. نجاة ابی‌طالب

شیخ كاظم آل نوح نجفی الكعبی الكاظمی (۱۳۰۲ـ۱۳۷۹ق) / رك: طرق حدیث الائمة من قریش: ۹۳

۶۰. نسب ابی‌طالب

هشام بن محمّد بن سائب بن بشر كلبی (م ۲۰۶ق) / رك: ترجمه فهرست ندیم: ۱۶۲

۶۱. نصّ ابی‌طالب علی النبی صلی الله علیه وآله

از نویسنده‌ای اسماعیلی مذهب / رك: الذریعة، ج ۲۱، ص ۲۵۷، س ۱۲ به نقل از فهرست ایوانف: ۳۹۶ از ملحق فهرست مجدوع: ۳۴۴

۶۲. نصرة ابی‌طالب للاسلام

شیخ نجاح غرّاوی نجفی / رك: مجله تراثنا، ش ۶۴، ص ۲۱۰

۶۳. واقع ابی‌طالب المؤمن

سید عبدالكریم آل سید علی‌خان حسینی مدنی (۱۳۱۷ـ۱۴۱۱ق) / رك: المنتخب من اعلام الفكر و الادب: ۲۶۷ و ابوطالب و بنوه: ۴۱۴

۶۴. الیاقوتة الحمراء فی ایمان سید البطحاء

سید طالب آل خرسان نجفی (۱۳۶۸ـ۱۴۲۰) / مقدمه ایمان ابی‌طالب (شیخ مفید): ۱۳ œ

ج) كتاب‌های چاپی فارسی[ویرایش]

۱. ابوطالب

باقر قربانی زرین / تحقیق و بررسی: علی‌اكبر تلافی داریانی / تهران، شركت نشر و تبلیغ نیك معارف، ۱۳۷۱ش / ۵۶ ص، رقعی ۲. ابوطالب آموزگار پاسداری

محمّد محمّدی اشتهاردی (۱۳۶۳ـ۱۴۲۷ق) / قم، انتشارات هادی، ۱۳۹۹ق / ۱۴۴ ص، جیبی

۳. ابوطالب: اسوه مقاومت و ایمان

اسدالله رضایی / قم، انتشارات زائر، ۱۳۸۹ش /۱۹۰ ص، رقعی

۴. ابوطالب تجلّی ایمان

سید مجید پورطباطبایی / چاپ سوم: قم، انتشارات شهریار، ۱۳۷۷ش /۱۸۵ ص، رقعی

۵. ابوطالب حامی پیامبر

علّامه شیخ عبدالحسین امینی (۱۳۲۰ـ۱۳۹۰ق) / ترجمه و تلخیص: محمّدحسن شفیعی شاهرودی / قم، مؤسسه میراث النبوة، ۱۳۸۶ش /۱۷۶ ص، رقعی

۶. ابوطالب چهره درخشان قریش

۷. ابوطالب مؤمن قریش

عبدالله علی خنیزی / مترجم: سید حسین محفوظی

قم، نشر حبیب، ۱۳۸۸ش /۴۶۱ ص، وزیری

۸. ابوطالب مؤمن قریش

سید احمد زینی دحلان مكی شافعی (م ۱۳۰۴ق) / ترجمه: محمّد مقیمی / مقدمه: سید ابراهیم میلانی (۱۳۲۴ـ۱۳۹۹ق) / تهران، انتشارات سعدی، ۱۳۵۱ش /۷۶ ص، رقعی / (این كتاب، ترجمه اسنی المطالب فی ایمان ابی‌طالب است).

۹. ابوطالب مظلوم تاریخ

علامه شیخ عبدالحسین امینی نجفی تبریزی (۱۳۲۰ـ۱۳۹۰ق) / ترجمه: انتشارات بدر تهران، ۱۳۵۹ش /۱۹۶ ص، وزیری / (این كتاب، ترجمه بخشهایی از جلد هفتم و هشتم الغدیر است).

۱۰. پدر ایمان: سیمای حضرت ابوطالب

جعفر فاضل / مشهد مقدس، انتشارات یوسف فاطمه، ۱۳۸۷ش /۶۲ ص، رقعی (فارسیـ انگلیسی)

۱۱. پرتوی از سیمای تابناك ابوطالب علیه السلام

خیرالله مردانی / قم، انتشارات راه قرآن، ۱۳۸۴ش / ۱۷۶ ص، رقعی

۱۲. ابوطالب یگانه مدافع اسلام

شیخ محمّدرضا طبسی نجفی (۱۳۲۴ـ۱۴۰۵ق) / ترجمه: محمّد محمّدی اشتهاردی (۱۳۶۳ـ۱۴۲۷ق) / تهران، انتشارات قائم، ۱۳۵۴ش / ۲۵۹ ص، وزیری / (این كتاب، ترجمه منیة الراغب فی ایمان ابی‌طالب است).

۱۳. پناه چلچله‌ها: دمی با ابوطالب یار پیامبر

كمال السید (عباس الموسوی) / ترجمه: سیدابوالقاسم حسینی ژرفا / قم، انتشارات پارسایان، ۱۳۷۶ش / ۵۴ ص، پالتویی (مصورـ ویژه نوجوانان)

۱۴. زندگی پرافتخار حضرت ابوطالب

محمّد محمدی اشتهاردی (۱۳۶۳ـ۱۴۲۷ق) / تهران، نشر مطهر، ۱۳۷۶ش / ۱۰۰ ص، جیبی

۱۵. سخنی درباره حضرت ابوطالب

سید محمّدحسین سجاد / اصفهان، الامام المنتظر# / ۳۲ ص، جیبی

۱۶. ساقی زائران خدا و نگاهبان رسول خدا

سید احمد روضاتی (۱۳۴۷ـ۱۴۲۲ق) / مقاله‌ای است بزرگ و پربار، كه در تاریخ ۲۵ و ۲۶ اسفندماه ۱۳۷۰ش، در روزنامه اطلاعات به چاپ رسیده است.

۱۷. كاروانی در سایه ابر

غلامرضا كاردان / چاپ دوم: قم، مؤسسه در راه حق، ۱۳۷۱ش / ۲۳ ص، جیبی (این كتاب، داستان سفر ابوطالب و پیامبر به شام است).

۱۸. مقصد الطالب فی احوال اجداد النبی و عمّه ابی‌طالب

شمس العلماء گركانی میرزا حسین بن علیرضا ربانی (۱۲۶۳ـ۱۳۴۵ق) / بمبئی، مطبعه پرساپریس، ۱۳۱۱ق / ۸۸ ص، رقعی

۱۹. منیة الطالب در اسلام ابی‌طالب

سید حسین طباطبایی واعظ یزدی (م بعد ۱۳۱۸ق)

چاپ تهران، ۱۳۰۴ق، ۱۰۳ ص / رك: الذریعة، ج ۲۳، ص ۲۰۴ œ

د) كتاب‌های غیرچاپی فارسی[ویرایش]

۱. ابوطالب اولین مدافع اسلام

سید عباس اهری

۲. ابوطالب و فرزندش (در اثبات ایمان ابی‌طالب از طرق اهل‌سنت)

حاج شیخ محمّدتقی صدرای اراكی (۱۳۲۶ـ۱۴۰۴ق) / رك: گنجینه دانشمندان، ج ۸، ص ۲۰۱

۳. ایمان ابوطالب (یا ۲۶ رجب)

شیخ محمّدحسن مولوی قندهاری (۱۳۱۹ـ۱۴۱۹ق) / رك: اختران فضیلت، ج ۱، ص ۸۴۸

۴. ایمان ابوطالب

از مؤلفی ناشناس (تاریخ تألیف: ۱۱۵۰ق) / نسخه آن ضمن مجموعه، ش ۱۰/۲۲۵ كتابخانه ملّی موجود است. / رك: فهرست كتابخانه ملی (كتب فارسی)، ج ۱، ص ۲۲۳

۵. الجواب الصائب عن شبهة ایمان ابی‌طالب

شیخ عباس حایری تهرانی (م ۱۳۶۱ق) / رك: الذریعة، ج ۵، ص ۱۷۰

۶. پانزده مقاله در احوال و ایمان ابوطالب؛ گردآوری: ناصرالدین انصاری قمی

این كتاب، آماده چاپ است. عناوین آن عبارتند از:

۱. ابوطالب. نوشته: عباس زریاب خویی (در كتاب: بزم‌آورد ص ۱۶۳ـ۱۶۹)

۲. ابوطالب. نوشته: عبدالكریم گلشنی (در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۵، ص ۶۱۸ـ۶۲۰)

۳. ابوطالب. نوشته: ؟؟ (در: دائرةالمعارف تشیع، ج ۱، ص ۴۱۴)

۴. احوال ابوطالب. نوشته: شیخ باقر كجوری تهرانی (در الخصائص الفاطمیه، ص ۲۱۱ـ۲۱۵)

۵. ایمان ابوطالب. نوشته: سیدرضا حسینی‌نسب (در كتاب: طریق وحدت اسلامی، ص ۱۶۱ـ۱۸۱)

۶. ایمان ابوطالب. نوشته: فضل‌الله كمپانی (در كتاب: رحمت عالمیان، ص ۱۰۰ـ۱۱۰)

۷. ایمان ابوطالب. نوشته: داوود الهامی (در كتاب: ترجمه طرائف (سید بن طاوس) ص ۴۴۸ـ۴۶۱)

۸. ابوطالب مؤمن قریش. نوشته: محمدعلی انصاری قمی (در كتاب محمد صلی الله علیه وآله پیغمبر شناخته‌شده، ج ۱، ص ۱۳۹ـ۱۸۰)

۹. اثبات ایمان ابوطالب. نوشته: عبدالرحیم نجات (در كتاب: عول و تعصیب، ص ۲۵۵ـ۲۷۶)

۱۰. اسلام ابوطالب. هاشم معروف حسنی. ترجمه: حمید ترقی‌جاه (در كتاب: ترجمه سیرة المصطفی، ج ۱، ص ۲۳۷ـ۲۵۹)

۱۱. دلائل ایمان ابوطالب. محمد عبایی خراسانی (در كتاب: گنجینه‌های ویران، ص ۱۴۶ـ۱۵۵)

۱۲. ساقی زائران خدا. سیداحمد روضاتی (در روزنامه اطلاعات)

۱۳. شرح زندگی ابوطالب. محمدعلی مدرس خیابانی تبریزی (در كتاب: ریحانة الادب، ج ۵، ص ۱۰۹ـ۱۱۰)

۱۴. مرگ ابوطالب. جعفر سبحانی (در كتاب: فروغ ابدیت، ج ۱، ص ۳۵۹ـ۳۷۷)

۱۵. وفات ابوطالب. محمدتقی خان سپهر (در كتاب: ناسخ التواریخ (زندگی حضرت عیسی)، ج ۳، ص ۵۰۸ـ۵۱۳) œ

هـ) كتاب‌های چاپی اردو[ویرایش]

۱. ابوطالب

سید محمّد علی شرف‌الدین موسوی عاملی (م ۱۳۷۲ق) / ترجمه: سید ظفر مهدی گهر بن سید وارث حسین جائسی (م ۱۳۶۶ق) مدیر مجله سهیل یمن / چاپ لكهنو، ۱۳۵۰ق / ۱۰۲ ص، وزیری / این كتاب، ترجمه شیخ الابطح است. / رك: الذریعة، ج ۱، ص ۷۹

۲. ابوطالب، پیغمبر اسلام كی حامی

علّامه شیخ عبدالحسین امینی صاحب الغدیر (۱۳۲۰ـ۱۳۹۰ق) / ترجمه: سید اختر رضوی

قم، مؤسسه میراث النبوة، ۱۳۸۶ش / ۱۷۶ ص، رقعی

۳. ابوطالب

سید مرتضی حسین صدرالافاضل لكهنوی لاهوری (۱۳۴۳ـ۱۴۰۷ق) / چاپ لاهور پاكستان

۴. ابوطالب مؤمن قریش

عبدالله علی خنیزی / ترجمه: سید ذی شأن حیدر جوادی (۱۳۵۷ـ۱۴۲۱ق) / لاهور، مكتبه تعمیر ادب، ۱۹۶۶م / ۴۳۶ ص

۵. ابوطالب، مظلوم تاریخ

علامه شیخ عبدالحسین امینی / كراچی، جامعه تعلیمات اسلامی، ۲۰۱۰م / ۲۶۸ ص، رقعی

۶. ابوطالب ناصر رسول صلی الله علیه وآله

كمال السید / ترجمه: نثار احمد زینپوری / قم، انتشارات انصاریان، ۱۳۷۶ش / ۳۲ ص، (مصورـ ویژه نوجوانان)

۷. ابوطالب و اسلام

غلامحسین انصاری / ملتان، انجمن ناصر الغراء، ۱۹۶۷م

۸. ایمان حضرت ابوطالب

محمّدعلی پتیالوی / چاپ گوجرانواله / تالیفات شیعه در شبه قاره هند، ش ۱۷۵۴

۹. بوستان آل عمران

شیخ محمّد حافظ نجفی / جلد اول آن در اثبات ایمان ابوطالب و جلد دوم آن درباره امامان^ و جلد سوم آن درباره نبوت است ۱۰. تحفة العارفین

ترجمه اسنی المطالب زینی دحلان (م ۱۳۰۴ق) / مترجم: سید امداد حسن بن سید علی (۱۲۸۸ق) / بمبئی، گلستان كشمیر، ۱۲۸۸ق، ۱۳۷ ص

۱۱. ترجمه «اسنی المطالب»

سید احمد زینی دحلان شافعی مكی (۱۲۳۲ـ۱۳۰۴ق) / ترجمه: حاج مقبول احمد دهلوی (۱۳۷۸ـ۱۳۴۰ق) / دهلی: مطبعه یوسفی، ۱۳۱۳ق / ۱۷۶ ص، وزیری / رك: الذریعة، ج ۴، ص ۷۸

۱۲. ترجمه «اسنی المطالب فی نجاة ابی‌طالب»

سید احمد زینی دحلان شافعی مكّی (۱۲۳۲ـ۱۳۰۴ق) / مترجم: صائم چشتی / لاهور، چشتی كتبخانه، ۲۰۰۷م

۱۳. حضرت ابوطالب

سید زین‌العابدین / چاپ كراچی

۱۴. حیات ابوطالب = مسئله كفر و ایمان ابوطالب

خالد انصاری هندی / بهوپال، مطبعه علوی پریس، ۱۳۵۲ق / ۷۲ ص، رقعی / مؤلف، از نویسندگان اهل سنت است و ایمان حضرت را به خوبی اثبات می‌نماید. / رك: اهل‌البیت فی المكتبة العربیة: ۱۳۹

۱۵. حیات ابوطالب

سید اسد علی / لكهنو، امامیه مشن، ۱۳۷۴ق / الله‌آباد، سلیمی پریس، ۱۳۷۴ق

۱۶. سباسی پهلی مداح رسول (اولین مداح رسول)

شیخ علی حسنین شیفته / كراچی، مطبع سعیدی، ۷۹ ص / رك: تذكرة علمای امامیه پاكستان، ص ۱۸۰

۱۷. سردار قریش

سید محمّدصادق لكهنوی / لكهنو، مدرسة الواعظین / ۱۰۰ ص

۱۸. سید الحنفاء حضرت ابوطالب

ناصرحسین فیض‌آبادی / چاپ لاهور

۱۹. عیون المطالب فی اثبات ایمان ابی‌طالب

علّامه صائم چشتی / لاهور، چشتی كتبخانه، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۲م / ۲ ج: ۶۰۸+۵۱۰ ص، رقعی

۲۰. فتح الغالب فی رد شرح المطالب و اثبات ایمان حضرت ابوطالب

ذاكر حسین حكیم كهمیات / چاپ هند / رك: قاموس الكتب، ج ۱، ص ۸۴۵

۲۱. فیضان ابوطالب

سید بدرالحسن فیض‌آبادی / بنارس، الجواد بكدپو، ۱۹۷۲م / ۳۱۰ ص / شرح زندگی و اشعار ابوطالب است.

۲۲. كفیل رسالت

سید حسین عارف نقوی / سرگودها، تحریك تحفیظ تعلیمات آل‌حمّد / ردّ پیغام صلح غلام بنی‌مسلم است و در آن فضایل و تاریخ ابوطالب ذكر شده است.

۲۳. كلام ابی‌طالب

شیخ علی حسنین شیفته (م ۱۹۲۶م) / چاپ پاكستان / جمع‌آوری اشعار ابوطالب و ترجمه آنها به اردو است. / رك: تذكره علمای امامیه پاكستان/۱۸۰

۲۴. محبوب الرغائب (ترجمه اسنی المطالب فی ایمان ابوطالب)

سید احمد زینی دحلان مكی شافعی (م ۱۳۰۴ق) / ترجمه: محمّد نجم‌الدین علی صاحب مدراسی / حیدرآباد دكن، مطبعه محبوب شاهی، ۱۳۱۳ق / ۲۳۵ ص، وزیری

۲۵. مطلوب الطالب در ایمان ابی‌طالب

كاظم حسین اثیر جاروی پاكستانی (متولد ۱۳۶۰ق) / چاپ پاكستان / تذكره علمای امامیه / پاكستان: ۲۳۳

۲۶. مقام ابوطالب

دكتر عزیز علی / لاهور، مكتبه یاد خدا، ۱۹۷۶م.

۲۷. نگهبان رسالت عابده نرجس / لاهور، افتخار بكدپو، ۱۹۹۵م / ۶۴ ص

۲۸. ابوطالب كیست؟ (بنگالی)

علی عكاس / چاپ ۱۹۹۲م œ

و) كتاب‌های غیرچاپی اردو[ویرایش]

۱. ایمان ابوطالب

شیخ تاج‌الدین حیدری / رك: تذكره علمای امامیه پاكستان/۵۶

۲. العرفان فی دلائل ایمان حضرت عمران

سید خورشید حسین شیرازی (۱۹۱۵ـ۱۹۸۲م) / رك: تذكره علمای امامیه پاكستان/۹۳

۳. فیضان ابوطالب سید مجتبی حسن كامونپوری (۱۹۱۳ـ۱۹۷۴م) / این كتاب، در بر گیرنده اشعار ابوطالب و ترجمه آنها به اردو است.

۴. معارج العرفان فی عصمت ابی‌طالب عمران من آیات القرآن

شیخ محمّد لطیف انصاری (۱۳۰۵ـ۱۳۹۹ق) / رك: تذكره علمای امامیه پاكستان/۳۳۱

۵. شهاب ثاقب در شرح دیوان ابوطالب

سید سبط الحسن رضوی هنسوی (۱۳۳۳ـ۱۳۹۸ق) / رك: مطلع انوار/۲۷۹

۶. نشان ابوطالب

ذاكر غلام قنبر ۱۰۴ ص / مجموعه اشعار آن حضرت است.

۷. ابوطالب مؤمن قریش (انگلیسی)

عبدالله علی خنیزی / ترجمه: عبدالله شاهین / چاپ دوم: قم، انصاریان، ۱۳۸۶ش / ۳۲۸ ص، وزیری

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. سرپرستی ابوطالب، تاریخ اسلام، سایت حوزه علمیه قم
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ فضائل و مقامات ابوطالب، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی
  3. ایمان ابوطالب
  4. راسخون
  5. قد نقل الناس كافة عن رسول الله ص أنه قال نقلنا من الأصلاب الطاهرة إلى الأرحام الزكية. مردم بسی از پیامبر اسلام آورده‌اند که گفت: «ما از پشت‌های پاک به زهدان‌های پاک رفتیم.» شرح نهج‌البلاغهٔ ابن‌ابی‌الحدید، ج 14، ص 67
  6. قد روي عن علي بن محمد الباقر ع أنه سئل عما يقوله الناس إن أبا طالب في ضحضاح من نار فقال لو وضع إيمان أبي طالب في كفة ميزان و إيمان هذا الخلق في الكفة الأخرى لرجح إيمانه ثم قال أ لم تعلموا أن أمير المؤمنين عليا ع كان يأمر أن يحج عن عبد الله و أبيه أبي طالب في حياته ثم أوصى في وصيته بالحج عنهم شرح نهج‌البلاغهٔ ابن‌ابی‌الحدید، ج 14، ص 68
  7. درگذشت ابوطالب حامی بزرگ پیامبر
  8. وفات خدیجه و ابوطالب دو حامی بزرگ پیامبر، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی
  9. وفات «ابوطالب» عموی پیامبر اسلام
  10. پیام آیت‌الله صافی گلپایگانی به مناسبت سالروز درگذشت ابوطالب، خبرگزاری رسا
  11. ابوطالب نقش سازنده‌ای در استقرار دین اسلام داشت، آیت‌الله صافی گلپایگانی، خبرگزاری مهر
  12. الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص)، سید جعفر مرتضی عاملی، جلد ۲، فصل ۵، ابوطالب (ع) مؤمن قریش
  13. کتاب فروغ ابدیت جلد ۱، فصل ۲۱، قسمت ۳، آیت‌الله جعفر سبحانی، سایت لیلة القدر
  14. تجلیل از مقام شامخ حضرت ابوطالب علیه‌السلام ضرورتی فراموش شده، آیت‌الله مکارم شیرازی و آیت‌الله صافی گلپایگانی، سایت حوزه نیوز
  15. شخصیت حضرت ابوطالب از سرمایه‌های بنام جهان اسلام است، دکتر محسن الویری، سایت آینده روشن
  16. فیلم تاریخ صدر اسلام با محور زندگی حضرت «ابوطالب» ساخته می‌شود، ایرنا
  17. http://saafi.net/fa/node/7364
  • دانشامه رشد
  • ابوطالب، عبدالکریم گلشنی، دایرة ا لمعارف بزرگ اسلامی
  • علامه امینی، ابوطالب مظلوم تاریخ، تهران، نشر بدر، بهار ۱۳۵۹