امامت
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 مجموعه مقالههای |
|
|---|---|
| اصول | |
| اصول خاص تشیع | |
|
امامت • عدل |
|
| فروع | |
| فروع خاص تشیع | |
| منابع اسلامی | |
| شخصیتها | |
|
محمد |
|
| مذهبها | |
| مذاهب فقهی | |
| مذاهب کلامی | |
| علوم اسلامی | |
| تاریخ اسلام | |
|
امویان • عباسیان |
|
| جغرافیای اسلام | |
|
مکه • مدینه
|
|
امامت یکی از اصول باور شیعیان است، که به جهت اهمیت آن شیعیان دوازده امامی خود را امامیّه میخوانند.
اصول دین شیعه : توحید، نبوت، معاد، عدل و امامت
شیعیان با استناد به حدیث نبوی :«من مات و لم یعرف امام زمانه، مات میتة جاهلیّة» (هر کس بمیرد در حالی که امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلیت مردهاست) شناخت امام را شرط قبول اسلام نزد پروردگار میدانند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] امامان
برخی شیعیان با استناد به حدیث جابر و برخی احادیث دیگر معتقدند ائمه ۱۲ فرد کاملاً مشخص هستند، که از جانب خدا و از زمان پیامبر با اسم معرفی شدهاند. این افراد عبارتاند از
- ۱- علی بن ابیطالب ملقب به امیر المومنین ، مرتضی و حیدر کرار
- ۲- حسن بن علی ملقب به مجتبی
- ۳- حسین بن علی ملقب به سید الشهداء
- ۴- علی بن حسین (سجاد) ملقب به زین العابدین
- ۵- محمد بن علی (باقر)
- ۶- جعفر بن محمد (صادق)
- ۷- موسی بن جعفر (کاظم)
- ۸- علی بن موسی (رضا)
- ۹- محمد بن علی (جواد) ملقب به جواد
- ۱۰- علی بن محمد (هادی) ملقب به هادی
- ۱۱- حسن بن علی (عسکری)
- ۱۲- حجت بن حسن (مهدی) ملقب به قائم، به اعتقاد شیعیان او زنده و حاضر است، ولی در دوران غیبت ظاهر نیست.
شیعه دارای شاخههای دیگری نیز میباشد مانند اسماعیلیه و زیدیه و فاطمیه که امامان آنها با شیعیان اثنی عشری تفاوتهایی دارد.
[ویرایش] ویژگیها
- ۱- عصمت: امامان به همراه پیامبر و فاطمه زهرا ۱۴ نفر هستند، که طبق برداشت ویژهای از آیه تطهیر(آیه ۳۳ سوره احزاب) هیچ گناه شرعی اعم از کبیره و صغیره را مرتکب نمیشوند. چرا که پیشوا و الگو در صورتی گفتار و رفتارش حجیّت دارد و لازم به تبعیت است، که یقین به صحت آن وجود داشته باشد. البته در مورد خطا و اشتباه اختلاف نظرهایی وجود دارد.
- ۲- عدالت: امامان هیچ حقی را از خود، دیگران و خدا -چنانکه در دین این حقوق تعریف شده و مطابق عقل محض باشد- پایمال نمیکنند.
- ۳- علم: امامان کاملاً به دین آگاهند و جواب تمام سؤالات دینی را میدانند. لذا در دوره بعد از پیامبر تفسیر دین بر عهده آنهاست. در خصوص نحوه تحصیل علم و حدود آن اختلافاتی وجود دارد.
- ۴- حجت: امامان حجت خدا در هر عصری هستند. بدین معنا که حیات دینی تماما و کاملاً در وجود آنها محقق شدهاست. لذا رفتار و کردار آنها بر سایرین حجت محسوب میشود. به عبارت دیگر مردم با مشاهده رفتار و گفتار آنها به آنچه در اسلام پسندیده و توصیه شدهاست، آگاه میشوند.
- ۵- ولایت: این مفهوم با مفهوم ولی و قطب نزد برخی گروههای متصوفه و تا حدودی امام اسماعیلیه مشترک است و تنها اختلاف در مورد شخص ولی است. این مفهوم هیچ گونه ارتباط ظاهری و باطنی با ولایت فقیه ندارد. همچنین بسیاری از اهل سنت ظاهری به علت همین مفهوم بسیاری اتهامات را به شیعیان نسبت میدهند. با توجه به باطنی بودن معنای آن توضیحی دشوار دارد.[۱]
از دید شیعیان پیامبر تمام ویژگیها و وظایف امام را داراست و علاوه بر آن وظیفه تشریع و تبلیغ دین و ویژگی ارتباط با خدا از طریق وحی را نیز داراست. همچنین فاطمه دختر پیامبر تمام ویژگیهای فوق را داراست و فقط مسئولیتهای زیر را ندارد.
[ویرایش] مسئولیتها
- ۱- مرجعیت دینی: در دیدگاه شیعیان بعد از تکمیل تشریع دین توسط پیامبر، تفسیر آن و پاسخ به مسائل جدید پیش آمده نیازمند ویژگیهای خاصی است، که شامل علم کامل به دین و عصمت از گناه میشود. با توجه مجموعه صفات فوق تنها ائمه این ویژگی را دارند. آنها از جانب خدا مکلف هستند آموزههای دین را برای مردم تبیین کنند و مردم باید سؤالات خود را نزد آنها ببرند(سوره نساء، آیه ۸۳). این مرجعیت با مرجعیت مصطلح نزد شیعیان در حال حاضر در ظاهر شبیه و در باطن متفاوت است. اهل سنت اصلاً به چنین جایگاهی در دین اعتقاد ندارند و بر اشخاصی جائزالخطا بر اساس درک خود در امور دین فتوا میدهند.
- ۲- رهبری اجتماع(ولایت امر): این مفهوم بین شیعه و سنی مشترک است. بدین معنا که هر دو ضرورت وجود چنین جایگاهی در جامعه مسلمانان اتفاق نظر دارند. اهل سنت آن را اصطلاحا «خلیفه» میخوانند. آنها برای شخص خلیفه صفت و ویژگی خاصی قائل نیستند و راه انتخاب او را «شورا»، «اهل حل و عقد»، «وصایت» و برخی «غلبه»می دانند. در طول تاریخ بسیاری خلفا با شمشیر این مقام را تصاحب کردهاند. بسیاری از خلفا را کشته و بسیاری را عزل کردهاند. اما نزد شیعه ولی باید عالم، عادل، معصوم و حجت باشد، تا بر طبق دین حکم کند و بر هیچ کس ظلمی روا نکند و مردم مکلف به اطاعت از او هستند.(سوره نساء آیه ۵۹) این مفهوم با ولایت فقیه تشابه ظاهری و تفاوت باطنی دارد. شیعیان معتقدند که شخص ولی امر توسط خدا برگزیده شده و توسط نبی و یا امام قبلی به مردم معرفی میشود. خلافت حق اوست و سایرین که این مسند را گرفتهاند، غاصب هستند. استناد آنها به آیه «انما ولیکم الله و رسوله و الذین ءامنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزکوة» است.(جز این نیست که سرپرست شما خداست و پیامبرش و کسانی که ایمان آورده و در حال نماز زکات میدهند.)(سوره مائده آیه ۵۵) شیعیان مصداق این آیه را علی میدانند، که در حال رکوع نماز به فقیری انگشتری خود را بخشید. ضمن آنکه این آیه سیاست اقتصادی- اجتماعی ولایت شیعی را نیز مشخص میسازد و بین اصلاح امور مسلمین و دستگیری آنان با عبادت خدا جمع میکند.
|
|
|
|---|---|
| فروع دین |
|
|
نماز • روزه • خمس • زکات |
|
|
محمد • فاطمه زهرا • علی |
|
|
غدیر خم • عاشورا • کربلا |
|
|
سلمان فارسی |
|
|
قرآن • نهجالبلاغه |
|
|
مکه • مدینه |
|
| شاخهها |
|
|
دوازدهامامی • اسماعیلی • زیدی |
|
- ۳- ولایت باطنی: این مسئولیت به مفهوم باطنی ولایت مرتبط میشود و اموری نظیر شفاعت را شامل میشود.
[ویرایش] کتابشناسی
- امامشناسی، تالیف علامهآیةالله حاجسیّدمحمّدحسین حسینیطهرانی مجموعهای است از بحثهای تفسیری، فلسفی، روائی، تاریخی، اجتماعی دربارهٔ امامت و ولایت بطور کلّی.
- حاکمیت سیاسی معصومان
- عصمت، جعفر سبحانی
- سیری در سیره ائمه اطهار، مرتضی مطهری
- اعتقاد ما، ناصر مکارم شیرازی
- المراجعات (مناظره علمی)
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- حسن زاده آملی، حسن؛ انسان کامل از دیدگاه نهج البلاغه
- مطهری، مرتضی؛ امامت و رهبری؛ انتشارات صدرا
- کربن، هانری؛ تاریخ فلسفه اسلامی؛ ترجمه: جواد طباطبایی؛ تهران: کویر، انجمن ایرانشناسی فرانسه
- ↑ تاریخ فلسفه اسلامی، هانری کربن، بخش نخست، فصل دوم
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
