محسن فیض کاشانی

برای دیگر کاربردها، کاشانی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ملا محمد محسن فیض کاشانی (تولد: ۱۰۰۷ هجری قمری - درگذشت: ۱۰۹۰)، حکیم فیلسوف، محدث و عارف دوره صفوی و از دانشمندان شیعه است. نام او محمدمحسن بن مرتضی مشهور به ملا محسن و تخلصش فیض بوده‌است.

ملا محمد محسن شاگرد ملاصدرای شیرازی و داماد بزرگ او بوده‌است. در فقه و اصول و فلسفه و کلام و حدیث و تفسیر و شعر و ادب توانا و در تمامی این‌ها و رشته‌های دیگر آثاری از خود به یادگار گذارده‌است.

زندگی

فیض کاشانی در شهر کاشان زاده شد. خاندان او عموماً از علماء و دانشمندان خوشنام کاشان بودند، بویژه جدش شاه محمود، پدرش شاه مرتضی و برادرانش مولی محمد معروف به نورالدین و مولی عبدالغفور و فرزندان آنها محمد هادی بن نورالدین و محمد مومن عبدالغفور و فرزند خود فیض مولی محمد ملقب به علم الهدی همگی دارای مقام عالی دینی بودند که تالیفات و تصنیفات نفیسی داشته‌اند.

وفات فیض به سال ۱۰۹۰ هجری قمری اتفاق افتاده و مدفن او در کاشان در مقبرهٔ بنام کرامت یا کرامات واقع است.

شاگردان فیض

فیض در طول زندگی خود شاگردان متعددی داشته که گروهی از آنان، خود از علما و دانشمندان بزرگ محسوب می‌شوند و از آن دست می‌توان مولی ابوالحسن شریف فتونی عاملی اصفهانی مولف تفسیر مرات الانوار و علامه مجلسی صاحب بحارالانوار و سید نعمت الله جزایری مولف انوارالنعمانیه را نامبرد که از او اجازهٔ روایت داشته‌اند.

آثار فیض

سراج السالکین، منتخب مثنوی معنوی تعداد اشعار فیض به سیزده هزار بیت بالغ می‌شود.

غزلی از فیض کاشانی

بیا تا مونس هم، یار هم، غمخوار هم باشیم		انیس جان غم‌فرسودهٔ بیمار هم باشیم
شب آید، شمع هم گردیم و بهر یکدگر سوزیم		شود چون روز، دست و پای هم، در کار هم باشیم
یکی گردیم، در گفتار و در کردار و در رفتار		زبان و دست و پا یک کرده، خدمتگار هم باشیم
نمی‌بینم به‌جز تو همدمی، ای «فیض»، در عالم		بیا، دمساز هم، گنجینهٔ اسرار هم باشیم

آثاردیگرش: وافی، صافی، شافی، محجه، نخبه، ندبه، مکاتيب، مفاتيح، تفاسير، 10ـ سفينة البحار، منهاج النجاة، ابواب الجنان، علم اليقين، عين اليقين، حق اليقين، جلاء العيون، جلاء القلوب، قرة الاصول، شراب طهور، اصول عقايد، اصول اصليه، بشارة الشيعه، معتصم الشيعه، توحيد، تنوير، تشريح، شرائط الايمان، 33ـ خلاصة الاذکار، اخوان الصفا، شوق مهدی، دهر آشوب، دفع بليات، رفع آفات، معيار ساعات، موارد مختلف، لب حسنات، وسيله ابتهال، 44ـ منتخب فتوحات، منتخب غزليات، منتخب اوراد، ترجمه طهارة، ترجمه صلاة، ترجمه زکوة، ترجمه حج...، شهاب ثاقب، 52 ـ فهرست علوم، معارف اصول، تعيين حقوق، حقايق و اسرار دين، ثنای معصومين، حقيقت علم و علما، شرح صحيفه سجاديه، رساله ثبوت ولايت، اختلاف مذاهب، تعيين حق، 62ـ غزليات، مسميات، مثنويات، جبر و تفويض، جبر و اختيار، عوامل ملا محسن، اجوبه مسائل، لئآلی،70ـ حواشی و...

منابع

• نوشته‌ای از سمیع رفیع، برگرفته از وب‌گاه آریائی (برداشت آزاد با ذکر منبع)
• سایت اطلاع رسانی صادقین
• جعفری، علامه محمدتقی. وحدت عالی انسانی، گردآوری و تنظیم: محمدرضا جوادی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی (در تکاپوی معرفت 6)، ۱۳۷۸. ISBN 964-430-686-4

پیوند به بیرون

• دیوان اشعار فیض کاشانی
• ملا محسن فیض کاشانی، گوهرهای دریای شیعه، سایت تبیان همدان