توشی‌هیکو ایزوتسو

توشی هیکو ایزوتسو (به ژاپنی: 井筒俊彦)‏ (۱۹۹۳- ۱۹۱۴)، زبان‌شناس، قرآن‌پژوه، اسلام‌شناس و فیلسوف ژاپنی بود.

زندگی

در ۴ مه سال ۱۹۱۴ در توکیو به دنیا آمد. در سال ۱۹۶۰ دکتری خود را در رشته ادبیات دریافت کرد. وی پس از تکمیل تحصیلات آکادمیک در ژاپن، مدتی در دانشگاه کیو (Keio University) در توکیو به تدریس مشغول شد و در این زمان، زبان عربی را فراگرفت. وی همچنین مدرس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران بوده‌است.

فعالیت علمی

ایزوتسو در ۲۶ سالگی کتابی به زبان ژاپنی با نام «تاریخ اندیشه عربی» و پس از آن کتابی دیگر درباره فلسفه و عرفان، با تاکید بر فلسفه نوافلاطونی و عرفان یونانی در ۳۴ سالگی تالیف کرد و نیز کتابی در همین دوران درباره پیامبر اسلام به زبان ژاپنی نوشت. ایزوتسو نخستین کتاب خود را به زبان انگلیسی تحت عنوان «زبان وسرش» در همین ایام منتشر کرد.

علاقه فراوان ایزوتسو به قرآن باعث شد که او برای اولین بار قرآن را به زبان ژاپنی ترجمه کند. این اثر در سه مجلد و طی سال‌های ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۸ تکمیل شد. ایزوتسو در سال ۱۹۶۱ به دعوت ویلفرد کنتول اسمیت، رئیس مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل، به کانادا رفت و به تدریس متون مهم اسلامی همچون نجات ابن سینا در فلسفه و الاقتصاد فی الاعتقاد غزالی در کلام و فصوص الحکم ابن عربی در عرفان پرداخت.

او در سال‌های ۱۹۶۶ - ۱۹۶۷ در ژاپن اثری بین الادیانی تالیف کرد، تحت عنوان «یک مطالعه مقارنه‌ای درخصوص مفاهیم فلسفی در تصوف و تائوئیسم» با زیرعنوان «ابن عربی و لائوتزو- چوانگ تزو»، که توسط مؤسسه مطالعات فرهنگی و زبان‌شناسی دانشگاه کیو و تحت سرپرستی نوبوئیرو ماتسوموتو به چاپ رساند.

ایزوتسو از شهرتی بین‌المللی برخوردار بود و شاید در میان اسلام شناسان معاصر یگانه فردی بود که از مذاهب مسیحی، یهودی، هندویی، بودایی و مکتب‌های گوناگون فلسفی معاصر اطلاع و در مقایسه و تطبیق استادی و تبحر داشت. از این رو بسیاری از مجامع علمی بین‌المللی او را به عضویت پذیرفته بودند، از جمله:

• مؤسسه بین‌المللی فلسفه، پاریس، فرانسه
• مجمع بین‌المللی مطالعات فلسفی، لون، بلژیک
• مجمع کانادایی مطالعات تاریخ و فلسفه علوم، مونترال، کانادا
• فرهنگستان زبان عرب، قاهره، مصر.

آثار

او بیش از ۱۲۰ اثر علمی-پژوهشی اعم از تالیف، ترجمه و مقاله از خود به جای گذاشت. ازجمله:

• فرهنگ اسلامی
• آگاهی و ماهیات
• تلاوت قرآن

او همچنین مقالات «ابن عربی» و «اشراقیه» را در «دایرةالمعارف دین» به سرپرستی میرچا الیاده تالیف کرد.

مرگ

او در ۷ ژانویه ۱۹۹۳ در شهر کاماکورای ژاپن درگذشت.

جستارهای وابسته

• میرزا مهدی آشتیانی

پیوند به بیرون

• یادها و یادگارها از اسلام‌شناس ژاپنی پروفسور ایزوتسو وبگاه حوزه
• آخرین دیدار با پروفسور ایزوتسو مجله نشر دانش
• ایزوتسو و معنی شناسی در آیات قرآن پژوهش‌های قرآنی