غرر الحکم و درر الکلم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کتاب غُرَرُالحِکَم و دُرَرُالکِلَم
اطلاعات کلی
مؤلف: عبدالواحد تميمى آمدى
موضوع: گفتاورد و حدیث
شیعه
Hadith Ali.svg
عقاید
اصول توحید • نبوت • معاد یا قیامت
عدل • امامت
فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوم محمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابه سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامه بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
علما روحانیان شیعه
مکان‌های متبرک
مکه و مسجد الحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه  • شیراز و شاه چراغ • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین)  • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه  • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه • قتل عثمان • نبرد جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیان • زیدیه • غلاه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع

غُرَرُالحِکَم و دُرَرُالکِلَم کتابی است شامل گفتاوردهای علی بن ابی طالب که به شیوه الفبایی چیدمان شده و تعدادشان ۱۰۷۶۰ می باشد. عبدالواحد تمیمی آمدی گرداورنده آن است که کتاب را در ۹۱ بخش (باب) فهرست بندی کرده است. آمدی غررالحکم و دررالکلم را به کمک کتابهای نهج البلاغه، صد کلمه جاحط، تحف العقول ابن شعبه حرانی و دستور معالم الحکم قاضی قضاعی، به رشته تحریر در آورده است. [۱][۲][۳]

نگارنده[ویرایش]

Ghurar al-Hikam wa Durar al-Kalim.jpg

آمدی در قرن پنجم و ششم هجری قمری می زیسته است.[۴] [۵] به استثناء دانسته هایی که میرزا عبدالله افندی تشریح کرده است اطلاعات زیادی از زندگی نگارنده کتاب، عبدالواحد تمیمی آمدی در دست نمی‌باشد. در این شرح حال افندی از آمدی به عنوان "فاضل عامل محدث امامی شیعه" نقل می کند.[۶] پاره ای دیگر از دانشمندان علوم دینی، آمدی را از عالمان امامیه برشمرده اند.[۷][۸]

علامه مجلسی از دانشمندان مذهب شیعه در آغاز کتاب بحار، آمدی را از حکیمان امامیه محسوب می کند.[۹] ابن شهر آشوب و حاج میرزا حسین نوری نیز در آثار خود از آمدی تجلیل نموده اند[۱۰] آمدی نزد احمد غزالی شاگردی کرده و استاد ابن شهرآشوب بوده است.الاحکام من قصة سید الانام و جواهرالکلام فی الحکم از آثار دیگر آمدی می باشند.[۱۱] سرشناسی آمدی به سبب نگارش کتاب غررالحکم و دررالکلم می باشد. نگارنده، در ابتدای کتاب، هدف خویش را از تالیف آن، چنین بیان می‌دارد:

آنچه مرا بر تالیف اين احاديث واداشت، به درستی چيزى بود كه ابوعثمان جاحظ را خوشحال ساخته بود و آن چيز، صد واژه از واژگانی بود كه دربردارنده انواع سودها و بخشاينده لذت ها به گوش‌ها بود، و آن كلمات را جاحظ از كلمات اميرالمؤمنين علی بن ابی طالب گرد آورده بود. من همينكه آن را از جاحظ ديدم، خنديدم و پيش خود گفتم، عجبا! پناه بر خدا از اين مرد! با اينكه او دانشمند زمان و يگانه در ميان عالمان است، با آن سابقه دانش و اوج بلندش در علم چه شده است كه از ماه تمام روشن، چشم پوشيده و از بسيار به كم ساخته است؟ پس از آن بر آن شدم از سخنان آن حضرت گرد آورم و برخى از حكمت‌ها و اندكى از بسيار از سخنان آن حضرت را كه سخنوران جهان و حكيمان دوران از آوردن مانندش نااميدند، گرد آوردم.

به گفته آمدی، خود علی بن ابی طالب در مورد دانش خویش نقل کرده اند:

بدانيد ميان دو پهلوى من دانش بی شماری انباشته شده است، چه میشد اگر بردارنده و نگهدارنده پيدا مىكردم و كمى دوش دل را از اين بار گران الهى سبك مىكردم.

[۱۲]

روش گردآوری کتاب[ویرایش]

آمدی، روش گردآوری و تدوین خود را بر اساس ترتیب حروف بیست و نه گانه قرار داده است و بسیاری از بخش های کتابش را بر مبنای واژه آغازین گفتاورد بنیاد کرده است. [۱۲]مثلاً:

  • فصل ششم: واژه الا
  • فصل هفتم: واژه أين
  • فصل چهل و شش: واژه طوبى
  • فصل هشت و یک: واژه نعم
  • فصل هشتاد و هفت: واژه ينبغى

کهن ترین نوشتار[ویرایش]

کهن ترین نوشتار غررالحکم و دررالکلم، نسخه شماره ۱۱۶۸ كتابخانه آستان قدس رضوى است، كه به سال ۵۱۷ هجری قمری استنساخ گرديده است.[۱۳]

نوشتار های خطی غررالحکم و دررالکلم[ویرایش]

غررالحکم و دررالکلم کتابی است که دانشمندان اسلامی در طی قرون گذشته، نوشتار هایی از آن برداشته‌اند که فعلاً در کتابخانه‌های بزرگ از جمله ایران موجود هستند، که به برخی از آنها عبارتند از:

  • نوشتاری بسیار گرانقدر با جلد و سرفصل های طلاکاری شده در کتابخانه علی بن موسی الرضا موجود است که در بین هر یک از گفتاوردها، یک ستاره طلا قرار گرفته است و در سال ۹۶۱ هجری قمری در شهر مکه به دست خطاط آن بهاءالدین حسین، به پایان رسیده است و شماره ثبتی آن ۱۸۶ می‌باشد.
  • نوشتار بدخط دیگری در همان کتابخانه است، طی شماره ۱۱۶۸ که تاریخ نگارشش ۵۱۷ هجری قمری و به زمان خود نگارنده بسیار نزدیک است.
  • نوشتار دیگری در کتابخانه مدرسه سپهسالار است، که به تاریخ ماه رمضان ۹۹۵ هجری قمری و شماره آن ۲۸۴۲ می‌باشد.
  • نوشتار با ارزش دیگری با خط نسخ با جلد طلاکاری شده ولی بدون تاریخ طی شماره ۳۰۹۲ در کتابخانه مجلس شورای ملی موجود است.

این کتاب همچنبن توسط میرزا محسن عماد العلما به نظم درآمده است.

بیشتر بخوانید[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. فهرست الفبايى نسخ خطى كتابخانه آستان قدس؛ بخش مقدمه غررالحکم و دررالکلم، ترجمه انصارى
  2. رياض العلماء، جلد سوم، ص ۲۸۱ و ۲۸۲ مقدمه غررالحکم و دررالکلم، ترجمه انصارى.
  3. «غرر الحكم و درر الكلم». www.imamalinet.net نوشته:ناصرالدين انصارى قمى. بازبینی‌شده در ۸ نوامبر ۲۰۱۰. 
  4. مقدمه غررالحكم، ترجمه انصارى- ریحانه الادب، جلد اول، صفحه ۲۸
  5. مقدمه غررالحکم به شرح آقا جمال خوانسارى، محدث ارموى، جلد اول، ص "عط"
  6. رياض العلماء، جلد سوم، ص ۲۸۱ و ۲۸۲ مقدمه غررالحکم و دررالکلم، ترجمه انصارى.
  7. مناقب آل ابىطالب، جلد اول، صفحه ۳۴
  8. معالم العلماء، صفحه ۸۱
  9. بحارالانوار، جلد اول، صفحه ۱۶ و ۳۴
  10. خاتمه مستدرك، جلد سوم، صفحه۹۲-۹۶ . مقدمه غرر الحكم، صفحه رـز، ترجمه انصارى.
  11. الذريعة، جلد پنجم، صفحه ۲۷۸
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ترجمه غررالحكم، صفحه ۳و۴از انصارى
  13. فهرست الفبايى نسخه هاى خطى كتابخانه آستان قدس، مقدمه غررالحكم، صفحه "ش" ترجمه انصارى.

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • دانلود کتاب برای تلفن همراه:

http://www.rasekhoon.net/Software/Show-661-1442.aspx

http://www.hamketab.ir/ebook-197.html