دانشنامه ایرانیکا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دانشنامهٔ ایرانیکا
Encyclopædia Iranica
نویسنده ۱۲۰۰ مشارکت‌کننده
ویراستار سرویراستار: احسان یارشاطر
تیم ویراستار: احمد اشرف
نیکلاس سیمز ویلیامز
کریستوفر برونر
محسن آشتیانی
منوچهر کاشف
ناشر Bibliotheca Persica Press[۱]
تاریخ نشر ۱۹۸۵ تاکنون
شابک ۱۵۶۸۵۹۰۵۰۴
موضوع ایران‌شناسی و ایران بزرگ
سبک دانشنامه
زبان انگلیسی
کتاب‌شناسی ۱۲۰۰ مشارکت‌کننده

دانشنامهٔ ایرانیکا (به انگلیسی: Encyclopædia Iranica) بزرگ‌ترین و جامع‌ترین پروژه‌های ایران‌شناسی است.[۲] کار تدوین این دانشنامه در سال ۱۳۴۷ خورشیدی و به پیشنهاد احسان یارشاطر و با اختصاص ۲ میلیون دلار بودجه توسط امیرعباس هویدا نخست وزیر وقت ایران در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی آغاز گردید و معتبر نمی‌باشد :از آنجاییکه دانشنامه تدوین شده در آمریکا شامل مطالب تاریخی نیز میباشد بدلایل برخی تناقضاتِ پنهان و آشکار دور از حقیقت تاریخی، برای آگاهی بیشتر وهشداربرتمامی ایرانیان به این مهم پرداخته شد. تا قبل از فریب جهانی وتحریف تاریخ از هشیاری لازم در این زمینه تمامی هم میهنان برخوردار گردند.چنانچه از هرگونه نوشتاریا گفتاری خلاف حقیقت بر اساس کتب و مستندات تاریخی موحود گذشته مشاهده گردد آن نوشته بعنوان مرجع و منبع" معتبر و قابل استناد" تلقی نمی‌گردد. در گذر زندگی برای برخی از موارد و نکات اساسی میبایست گامهای رو به جلو را آهسته کرد، و حتی برخی مواقع ایستاد! و تامل بایسته را در موضوع بانجام رسانده سپس گام پیش رو را ادامه داد. همگان شاهد و واقف هستید که عدم تامل یا اندیشیدن مردم ،آبستن پشیمانی برای جامعه خواهد بود.خرد و اندیشه درست و بهرمندی از نیروی نهفته انسانی در دست هر شخصی است. در برخی رخدادها و موضوعات برای رسیدن به پاسخ یا نتیجه ی مطلوب، با وجود تفاوتها در ثبت هر رویداد تاریخی و دیگر موضوعات ، خرد تنها دادرس و رهگشای انسان میباشد.بهرمندی از خرد انسانی آدمی را از فریب ها، کج رویها،و یا هرگونه برداشت نادرست مصون مینماید. با مشاهده و باز گویی گفتار نویسندگان از کارگروه انجمن دانشنامه ایرانیکا بعلت تناقض با تاریخ حقیقی ایران و به عبارتی تحریف تاریخ ایران توسط نامبردگان زیر ، ما را به بررسی و تعمق و نگرش در اندیشه نویسندگان مذکور وا داشت که هشداری برای تمام هم میهنان ایرانیست.با تکرار مواکدا" یادآور میشود که: * هر گونه مطلب، موضوع،رویداد تاریخی و.... موارد ذکر شده در دانشنامه ی ایرانیکا در صورتی قابل استناد و معتبر خواهد بود که تمایز و تفاوتی با منابع و کتابهای مرجع معتبر جهانی نداشته باشد. با برخوردن به گفتار کاملاً مغایر با تاریخ حقیقی ایران از سوی نویسندگان انجمن ایرانیکا ، لازم دانسته تا با روشنگری این مهم توصیه بر هشیاری هم میهنان در استناد بر وقایع تاریخی ایران و تامل بایسته به مطالب ثبت شده در دانشنامه ی مذکور را نمود! هرگونه پنداشت ساده بر این مهم و عدم توجه به هشدار فرهنگی و تاریخی در پاسداری بایسته هر ایرانی از فرهنگ وتمدن ایران در آینده پشیمانی زیانبار هویتی و تمدنی بر ایران وایرانی خواهد داشت . لذا تذکر و آگاهی رسانی به هموطنان تکلیفی بر عهده ی تمام ایرانیان وطن دوست میباشد. کاری نکنیم که بذر ناسزا گفتنها از آیندگان و فرزندان ایران مشمول ما گردد. و در پاسداشت از فرهنگ و تمدن حقیقی تاریخ ایران باجدیت لازم کوشا باشیم. "دانشنامه ایرانیکا" در کشور آمریکا توسط دکتر احسان یار شاطر و گروه انتخابی در حال تدوین میباشد.( و تا کنون بیش از چهارده جلد چاپ و به بیرون ارائه گردیده است. و حتی بصورت رایگان، دانلود آن در اینترنت موجود میباشد.) از اعضای این گروه دکتر معزی(آموزگار شریعت) و دکتر دب باشی از استادان اسلام شناسی میباشند. این دو شخص از کار گروه دانشنامه ایرانیکاگفته اند که: " تازیان شمشیر نکشیده اند و با زور، اسلام را برگردن ایرانیان ننهاده اند و نسکخانه ای نیز ...آتش نکشیده اند. ایرانیان خود خواسته بدلخواه خویش به پیشواز اعراب رفته معنویت و اسلام را پذیرفته اند.... تازیان نه فشاری آوردند!و نه.... گروهی هم برای اینکه جزیه ندهند مسلمان گشتند. و از زبان کسی هم گفتند که« اگر اسلام در آسمان هم باشدایرانیان در پی آن به آسمان نیز میروند»".( در دسامبرسال2000(سوم و دهم دیماه 1379) در برنامه ی رادیو فارسی زبان RFA فرانسه به گفتاردکتر معزی که موجب شگفت زدگی اهل قلم و ایرانیان گشت.) آقای دباشی از دیگر کارگروه اسلام شناسی دانشنامه ایرانیکا پار فراتر گذاشته و در برنامه شنبه 8 بهمن 1379 برابر با 27 ژانویه 2001 با زیر پا نهادن تاریخ ایران واعراب در همین برنامه رادیویی،چنین اظهار نمودند: "«در مورد نقش زبان عربی در تکامل زبان پارسی، امکان نداشته که اعراب حتی یک برگ کاغذ را از بین برده باشند!تا چه رسد به کتاب!!این کار بسیار بیهوده ایست که بجای کلمات عربی واژه های پارسی گذاشت. آتش زدن کتابخانه اسکندریه هم حرف چرتی است، چنانچه 450 سال ساسانیان را با 450 سال بعد از آنان مقایسه کنیم خواهیم دید که در دوران بعد از آنان کتب بسیار نوشته شد»".* «پذیرفتن چنین سخنانی!!! بالاتر از نابجا،خرد ناپدیز است!» * از سال 2000 تا 2004مکاتبات ، پیگیریها و دلیلهای فراوان بر نقض گفتار دروغین بالا از مستندات موجود تاریخ به سرگروه دانشنامه آقای یارشاطر یاد آوری گردید و دلیل تحریف اینچنین تاریخ ایران توسط این دو اساتید !؟ از استاد احسان یار شاطر پرسش گردید. ولی در بازتاب این نامه ها متأسفانه آنچه که برای بیان گفتار راستین انتطار میرفت از آقای دکتر احسان یار شاطر نه تنها مشاهده نگردید بلکه آگاهان را به شک و تردید از ساختار و درون مایه ی تدوین کنندگان دانشنامه ایرانیکا واداشت. **بر باور ما این گفتارِ سرا پا نادرست ،دشنامی بزرگ بر تاریخ و فرهنگ ومنش مردم ایران کهن تا امروز بشمار میرود.هر ایرانی میبایست از آقای یار شاطر ( سرگروه دانشنامه ی ایرانیکا) بپرسد که :آیا گفتارهای نادرست و دشمنانه باتاریخ راستین ایران ؛ دستورکار فیلتر ینگ برای تحریف تاریخ ایران در تدوین دانشنامه ی مذکور بوده است؟ برخی نویسنگان و پزوهشگران ایرانی که پیگیر مطلب بسیار مهم یادشده بودند (و در نظر مشت را نمونه خروار برای تکمیل دانشنامه ی مذکور دانسته ) وپافشاریهای لازم در دفاع ار هویت ایران وتاریخ ایران را نمودند . پس از مرگ و از دست رفتن مدافعان این مهم دستهای نهانی پشتیبان کننده انجمن ایرانیکا، میدان را مناسب برای تبلیغ در افکار جهانی دیدند که بارز آن سال 2011 ازشبکه BBC فارسی بود!بوغ های تبلیغی همچون بی بی سی و......... در تجلیل ازاستاد احسان یار شاطر و گروه انتخابی انجمن ذانشنامه ایرانیکا را نیز مشاهده گر بودیم .پردازش کوتاه نکته و اشاره ای برای تعمق بیشتر هر ایرانی نسبت بر اندیشه گذاران دانشنامه ی ایرانیکاست. « مواکدا" میگوییم که منظور رد یا قبول اشخاص کار گروه یا دانشنامه ی فوق‌الذکر نمی‌باشد ». این نوشتار با توجه به آنچه که درگفتار کارگروه دانشنامه ایرانیکا مشاهده گشت به چهار منظور زیر نگاشته شد: 1- زنگی برای هشیاری بیشتر هر ایرانی در استناد به مراجع فوق‌الذکر است! 2-هشدار به هوشیاری بیشتر در سنجش درستی هر نوشتار و پژوهش امری بدیهیست. 3- اگر دستور کار فرمایشی برای گروه آقای احسان یار شاطر نسبت به تحریف های اینچنین نه صرفاً برای این موضوع بلکه برای موضوعات دیگر در پشت پرده بوده است ! توان و وظیفه ی ما در حد روشنگری و آگاهی از دانسته هابر عموم هم وطنان میباشد.و اگر نقد و پردازش ها گیریم که موثر واقع گردد، چند مهره سوخته از قبیل آقایان استادها مغزی و دب باشی رامعرفی خواهند نمود! و اشکال را بر گردن این و آن خواهند انداخت!از این سناریوها به کرات همگان دیده یا شنیده اند. 4-تنها ویژگی و بن مایه ی هر انسان برای یافتن آگاهی "خرد راستین" میباشد که بزرگترین و گران سنگ ترین نیروی آفرینش در درون هر انسان است. بهره گیری درست از" خرد انسانی" در دست شماست. [۳]، اما با رویداد انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، بودجه این دانشنامه توسط دولتمردان وقت نظام جمهوری اسلامی قطع و ادامه تدوین آن در ایالات متحده آمریکا دنبال گردید.[۴] این دانشنامه که درباره فرهنگ و تاریخ ایران‌زمین و به زبان انگلیسی می‌باشد، در بخش ایران‌شناسی دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک نوشته می‌شود.

حامیان مالی این دانشنامه دانشگاه کلمبیا و بنیاد ملی علوم انسانی آمریکا هستند. این دو بنیاد پس از ده سال تامین این پروژه، ادامه کمک مالی را منوط به کمک مالی از داخل ایران کردند.[۵]

جلد اول این مجموعه در سال ۱۳۶۱ (۱۹۸۲ میلادی) به چاپ رسید و تا امروز ۱۵ جلد از آن منتشر شده‌است.[۶] قرار است حجم این دانشنامه به ۴۵ جلد برسد.[۷] احسان یارشاطر سر ویراستار ایرانیکا است و هیأت ویراستاران (شامل افرادی چون احمد اشرف و نیکولاس سیمز ویلیامز) و بیش از ۴۰ ویراستار (همانند ویلیام چیتیک) و ۱۶۵۰ پژوهنده، در تکمیل این دانشنامه بزرگ مشارکت دارند.[۸]

شایان ذکر است حدوداً بیست سال پس از آغاز انتشار ایرانیکا پنج مقاله (انقلاب مشروطه، پوشاک در ایران‌زمین، ادبیات داستانی در ایران، خوشنویسی و تاریخ روابط ایران و آلمان) از سری مقالات این دانشنامه توسط انتشارات امیرکبیر ترجمه و چاپ شده‌است و در دسترس علاقه‌مندان فارسی زبان قرار گرفته‌است.[۹] دانشنامهٔ ایرانیکا با هدف بیش‌ترین دسترسی برای خوانندگان در سطح جهانی به زبان انگلیسی منتشر می‌شود. قرار است پس از اتمام و تکمیل، همهٔ نوشتارها به زبان فارسی ترجمه شوند.[۱۰]

جلدهای دانشنامه[ویرایش]

تا به حال ۱۶ جلد از این دانشنامه منتشر شده‌است [۱۱][۱۲][۱۳]:

حرف شابک سال انتشار ایتالیک شماره جلد
ĀB – ANĀHID ۱۹۸۵ I ۱
ANĀMAKA – ĀṮĀR AL-WOZARĀʾ ۱۹۸۷ II ۲
ĀTAŠ – BEYHAQI ۱۹۸۹ III ۳
BĀYJU – CARPETS ۱۹۹۰ IV ۴
CARPETS – COFFEE ۱۹۹۲ V ۵
COFFEEHOUSE – DĀRĀ ۱۹۹۳ VI ۶
DĀRĀ(B) – EBN AL-AṮIR ۱۹۹۶ VII ۷
EBN ʿAYYĀŠ – EʿTEŻĀD-AL-SALṬANA ۱۹۹۸ VIII ۸
ETHÉ – FISH ۱۹۹۹ IX ۹
FISHERIES – GINDAROS ۲۰۰۱ X ۱۰
GIŌNI – HAREM I ۲۰۰۳ XI ۱۱
HAREM I – ILLUMINATIONISM ۲۰۰۴ XII ۱۲
ILLUMINATIONISM – ISFAHAN ۲۰۰۶ XIII ۱۳
ISFAHAN IX – JOBBĀʾI ۲۰۰۸ XIV ۱۴
KAŠḠARI, SAʿD-AL-DIN ۲۰۱۱ XV ۱۵
KASHAN – KAŠŠI, ABU ʿAMR MOḤAMMAD ۲۰۱۲ XVI ۱۶

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]