محمد باقر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۴°۲۸′۱.۰۷″ شمالی ۳۹°۳۶′۴۹.۴۲″ شرقی / ۲۴.۴۶۶۹۶۳۹° شمالی ۳۹.۶۱۳۷۲۷۸° شرقی / 24.4669639; 39.6137278

امام شیعه
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
امام محمدباقر
Baghi tomb.jpg
نقش پنجمین امام شیعیان
نام امام محمدباقر
کنیه ابوجعفر
لقب(ها)

باقرالعلوم
شاکر
صابر

هادی
زادگاه مدینه
مدفن قبرستان بقیع، مدینه
پدر علی بن الحسین
مادر فاطمه بنت حسن بن علی
همسر(ان) ام فروه، ام حکیم دختر اسید بن مغیره ثقفی
فرزند(ان) جعفر صادق، ابراهیم، علی، عبدالله، زینب، ام سلمه
طول عمر

۵۷سال
(سال ۵۷ تا۱۱۴ پس از هجرت)
پیش از امامت ۳۸ سال

دوران امامت ۱۹ سال
(سال ۹۵ تا ۱۱۴ پس از هجرت)
شیعه
Hadith Ali.svg
عقاید
اصول توحید • نبوت • معاد یا قیامت
عدل • امامت
فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوم محمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابه سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامه بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
علما روحانیان شیعه
مکان‌های متبرک
مکه و مسجد الحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه  • شیراز و شاه چراغ • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین)  • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه  • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه • قتل عثمان • نبرد جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیان • زیدیه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع

ابوجعفر، محمد بن علی الباقر، مشهور به محمد باقر امام پنجم شیعیان که آن‌ها از وی با عنوان امام محمد باقر یاد می‌کنند. کنیه‌اش ابوجعفر و باقرالعلوم زادهٔ سوم صفر یا نخست رجب سال ۵۷ هجری در مدینه. پدرش ابومحمد علی بن الحسین زین العابدین (امام چهارم شیعه) و مادرش فاطمه بنت حسن بن علی است.

فرزندان

برای محمد باقر هفت فرزند یاد کرده‌اند، پنج پسر و دو دختر:

  1. جعفر صادق. (امام ششم شیعیان)
  2. عبد الله بن محمد. او هم از ناحیه پدر و هم از ناحیه مادر با جعفر صادق متحد است. وی صاحب فضل و صلاح بوده که فردی از بنی امیه به او سم خورانید و او را کشت.[۱]
  3. ابراهیم بن محمد، از ام حکیم.
  4. عبید الله بن محمد، از ام حکیم.
  5. علی بن محمد، ام ولد.
  6. زینب بنت محمد، از ام ولد.[۲]
  7. ام سلمه، از ام ولد.

برخی، تنها شش فرزند برای محمد باقر نام برده‌اند و بر این باورند که وی فرزندی به نام عبید الله نداشته‌است.[۳]

گروهی دیگر گفته‌اند که دو دختر نداشته‌است، بلکه زینب و ام سلمه در حقیقت دو نام برای یک دختر است.[۴]

یاران و شاگردان

محمد باقر در میان شاگردانش

به دلیلی سستی حکومت امویان باقر و فرزندش صادق توانستند حوزه‌های بزرگ درسی ایجاد کنند. بخش بزرگی از احادیث شیعیان از این دو شخص است و مثل قال باقر و قال صادق که میان شیعیان رواج دارد نیز به این نکته اشاره دارد. بعضی از بزرگان اهل سنت و بعضی از مردم ایران نیز جزء شاگردان محمد باقر بوده‌اند که نام برخی به شرح زیر است:

  1. ابوعبداللّه جابربن یزید بن حارث جعفی
  2. محمد ابن مسلم ثقفی کوفی
  3. عبدالملک بن اَعیَن
  4. سلیمان بن خالد
  5. برید بن معاویه عجلی
  6. ابوخالد کابلی
  7. فُضَیل بن یَسار
  8. ابوالصّبّاح کِنانی
  9. حمّاد بن ابی سلیمان (ایرانی)
  10. داوود بن ابی هند سرخسی(ایرانی)
  11. محمّد بن اسحاق (ایرانی)
  12. میمون قدّاح مکّی
  13. معروف بن خرّبُوذ
  14. عبدالله بن عطاء مکّی

فعالیت‌ها و اقدامات

تفسیر باقر

رساله‌ای در تفسیر قرآن منسوب به محمد باقر به جای مانده‌است. به گفته برخی منابع این رساله حاصل استنساخ یکی از شاگردان وی می‌باشد.[۵]

ابن شهرآشوب می‌نویسد: «ابوالجارود دارای اصل و تفسیری از ابی جعفر علیه السلام است.».[۶] شیخ طوسی نیز مانند این سخن را آورده است.[۷]

آقا بزرگ تهرانی هم از تفسیر ابی الجارود نام می‌برد و درمورد آن می‌نویسد: «… ابوالجارود، اسمش زیاد بن منذر… واز اصحاب امامان سه‌گانه: [سجاد، باقر و صادق] است و تفسیر وی تنها از امام باقر علیه السلام است که در ایام استقامت [سلامت اعتقادی] خود ازآن حضرت روایت کرده است.»[۸]

المناسک

در حدیثی از جعفر صادق چنین آمده که آداب حج در فقه شیعه برای اولین بار توسط محمد باقر تدوین شده‌است.[۹]

محمد باقر و ضرب سکه در قلمرو اسلامی

سکه‌های رومی تا زمان خلافت عبدالملک مروان در قلمرو مسلمانان رایج بود. به دنبال سردی رابطه بین امپراطور روم و خلیفه مسلمانان، خلیفه به پیشنهاد محمد باقر تصمیم به ضرب سکه گرفت. وی در زمینه برخی خصوصیات سکه‌ها، رهنمودهایی داد تا تقلب و دخل و تصرف در آنها به آسانی میسرنباشد و به عبدالملک گفت: «از مردم بخواه تا از این پس با این سکه‌ها معاملات خود را انجام دهند و مبادلات اقتصادی را با سکه‌های رومی ممنوع و دارای مجازات اعلام کن.» در ظرف چند ماه سکه‌های اسلامی در روابط اقتصادی به کار گرفته شد.[۱۰]

مرگ

ضریح چهار امام شیعه پیش از تخریب به وسیله حکومت سعودی، به ترتیب از راست به چپ حسن مجتبی، علی بن حسین، محمد باقر و جعفر صادق

به گفته برخی منابع محمد باقر در ۷ ذی الحجه سال ۱۱۴ پس از هجرت در سن ۵۷ به دستور هشام بن عبدالملک در مدینه مسموم شد و درگذشت.[۱۱]

آرامگاه

آرامگاه محمد باقر در شهر مدینه در قبرستان بقیع کنار سه امام دیگر شیعیان مدفون است آرامگاه او برخلاف بیشتر امامان شیعه هم اکنون گنبد و ضریح ندارد.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. الفصول المهمة.۲۲۱
  2. ارشاد مفید ۲/۱۷۲، تاج الموالید ۱۱۸، # مناقب ۴/۲۱۰، تذکرة الائمة.۲۱۶
  3. طبقات ابن سعد ۵/۲۳۶، تذکرة الخواص.۳۰۶
  4. اعلام الوری ۲۶۵، کشف الغمة ۲/۳۲۲، الفصول المهمة ۲۲۱، بحار ۴۶/.۳۶۵
  5. Tradition and Survival, Hossein Modarressi, Vol. I, p. 37
  6. معالم العلماء، ابن شهرآشوب، ص45
  7. فهرست، شیخ طوسی، ص305
  8. الذریعه، آقا بزرگ تهرانی، ج4، ص251
  9. Tradition and Survival, Hossein Modarressi, Vol. I, p. 38
  10. زندگی سیاسی امام باقر (ع)، ص ۱۵۱,احمد ترابی
  11. مآثر الانافة فی معالم الخلافة ۱/۱۵۲، مصباح کفعمی.۵۲۲

منابع

پیوند به بیرون

جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به محمد باقر در ویکی‌گفتاورد موجود است.