جابر بن عبدالله انصاری

جابر بن عبدالله انصاری (زاده ۱۶- درگذشته ۷۸ ) با نسب کامل جابِرِ بن عبدالله بن عَمرو بن حرام بن کعب بن غَنْم بن سلمة از صحابه محمد پیامبر اسلام، که حدود پانزده سال قبل از هجرت پیامبر در مدینه از قبیله خزرج به‌دنیا آمد.

تشرف به اسلام

عبدالله پدر جابر از بزرگان قبیله خزرج و از نخستین مسمانان مدینه بود و در بیعت عقبه شرکت نموده و از کسانی بوده که سوگند خوردند پس از مهاجرت پیامبر اسلام به مدینه جان و مال خود را فدای آن او کنند.

اولین موردیکه مورخان از جابر آورده‌اند، حضور او با پدرش در بیعت عقبه دوم در سال ۱۳ بعثت است. وی کم سال‌ترین ناظرِ بیعت اوسیان و خزرجیان با پیامبر اسلام بود و احتمالاً در آن هنگام ۱۶ سال داشته‌است.

پس از هجرت پیامبر اسلام

پس از هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه، جابر از کسانی بود که در بیشتر غزوه‌ها حضور داشت و فقط در غزوه بدر و احد غایب بود گرچه برخی گفته‌اند که او در غزوه بدر آب رسان بوده‌است.

در سال ۳ هجرت و پیش از غزوه ذات الرقاع، جابر با بیوه‌ای به نام سُهَیْمه، دختر مسعودبن اوس، ازدواج کرد تا بتواند پس از شهادت پدرش، از ۹ خواهر خود بهتر سرپرستی کند. در این هنگام جابر با مشکلات مالی دست به گریبان بود و دیونی از پدر خود برعهده داشت. چندی بعد در راه بازگشت از غزوه ذات الرقاع (سال چهارم هجرت) پیامبر اسلام جویای حال جابر شد و آبرومندانه مشکل مالی او را برطرف و برای وی استغفار کرد.

نسب

جابر بن عبدالله انصاری در روایات مختلف ۱۹ یا ۱۷ یا ۱۸ غزوه شرکت کرده‌است. از کنیه‌های او ابوعبدالرحمن و ابومحمد است.

سیره‌نویسان نسب جابر را چنین نوشتند: جابربن عبدالله بن عمروبن حزام بن کعب بن غنم بن کعب بن سلمته. عبدالله بن عمرو- پدرجابر از مردم مدینه واز طایفه خزرج بود. وی درمیان مردم مدینه از نخستین کسانی بودکه قبل ازهجرت پیامبر(ص)(از مکه به مدینه) قبول اسلام کرد و در محل عقبه اولا با پیامبر(ص) بیعت نمود. و جزء دوازده نفری است که از آنها به عنوان نقباء یادشده است(نماینده وسرپرست).

در مورد نسب مادر جابر چنین نوشته‌اند: نسیبته- دخترعقبة بن عدی بن سنان بن هابی یا(یابی)بن زیدبن حرام بن کعب و در حقیقت عبدالله با دختر عموی پدرش ازدواج کرده‌است.

در کربلا

ایشان یکی از صحابی‌های بزرگ پیامبر بودند اما نتوانستند در کربلا به دلیل نابینایی حاضر شوند و از امامشان دفاع کنند. نیز اولین بار در اسلام قبر امام حسین را در چهلم وی زیارت کرد و سلام پیامبر را به امام باقر فرستاد.

وفات

معروف است که جابرابن عبدالله انصاری آخرین نفر از اصحاب پیامبر(ص) بود که در سال‌های بین ۷۰ تا ۸۰ هجری از دنیا رفت و در این مورد حدیثی از امام جعفرصادق(ع) در اصول کافی {ج۱ص۴۶۹} نقل شده‌است. بسیاری از احادیث معتبر از جمله لوح فاطمه(س) و حدیث غدیر خم از جابر بن عبدالله روایت شده‌است که زندگی جابر و احادیث وی در کتابی به نام (زندگی پر افتخار جابربن عبدالله انصاری پاسدار حکومت صالحان نوشته محمد محمدی اشتهاردی )و کتب دیگر نوشته شده است.