عید قربان

تصویری از لحظه‌ی نزول فرشته بر ابراهیم و آوردن قوچی برای قربانی آن به جای فرزند خود بر دیوار کلیسای
St. Matthew's German Evangelical Lutheran

عید قُربان یا گوسپندکُشان (به عربی: عید الأضحی) روز دهم ماه قمری ذی الحجه، مصادف با عید قربان از گرامیترین عیدهای مسلمانان است که به یاد ابراهیم و فرزندش اسماعیل، توسط بسیاری از مسلمانان جشن گرفته می‌شود.

جشن

عید قربان که از جمله تعطیلات رسمی مسلمانان است، از یک تا چهار روز جشن گرفته می‌شود و در طی آن مردم با پوشیدن بهترین پوشاک خود، پس از انجام عبادات، به دید و بازدید و جشن و سرور می‌پردازند.

مراسم عید

برگزار کردن مراسم قربانی در این عید بر همه واجب نیست و تنها بر زائران کعبه در مراسم حج واجب است، اما بسیاری از مسلمانان در سراسر جهان در این روز، گوسفند، گاو یا شتری را قربانی کرده و گوشت آنرا بین همسایگان و مستمندان تقسیم می‌کنند.

حاجیان در این روز پس از به پایان رساندن مناسک حج، حیوانی را ذبح می‌کنند و پس از قربانی آنچه بر آنان در حال احرام، حرام شده‏ بود - مانند نگاه کردن در آینه، گرفتن ناخن و شانه زدن مو -، حلال می‌گردد و با توجه به اینکه حج، یکی از عبادتهای بسیار مهم در اسلام است، توانایی به انجام رساندن آن نیز برای هر مسلمانی بسیار شادی آور است، در نتیجه، روزی که پس از انجام وظایف‏ سنگین حج، به عنوان جایزه الهی و اتمام احرام پیش می‌آید را عید می‌دانند.

همچنین در روایت‌های مکرری نقل شده که در روز عید قربان، قربانی کنید تا گرسنگان و بیچارگان نیز به خوراک برسند.

ریشه عید قربان

عید قربان ریشه در دوران قبل از تاریخ بشر دارد. انسان‌های اولیه برای به دست اوردن ترحم خدایان دست به قربانی کردن حیوانات و انسان‌ها می‌زدند. این سنت در اسلام نیز پذیرفته شده‌است.

اسلام

در روایات مختلف دین اسلام آمده‌است که ابراهیم در سن بالا دارای فرزندی شد که او را اسماعیل نام نهاد و برایش بسیار عزیز و گرامی بود. اما مدتها بعد، هنگامی که اسماعیل به سنین نوجوانی رسیده بود، فرمان الهی چندین بار در خواب به ابراهیم نازل شد و بدون ذکر هیچ دلیلی به او دستور داده شد تا اسماعیل را قربانی کند.

او پس از کشمکشهای فراوان درونی، در نهایت با موافقت خالصانه فرزندش، به محل مورد نظر می‌روند و ابراهیم آماده سر بریدن فرزند محبوب خود می‌شود. اما به هنگام انجام قربانی اسماعیل خداوند که او را سربلند در امتحان می‌یابد، گوسفندی را برای انجام ذبح به نزد ابراهیم می‌فرستد.

این ایثار و عشق پیامبر به انجام فرمان خدا، فریضه‌ای برای حجاج می‌گردد تا در این روز قربانی کنند و از این طریق برای یتیمان و تهیدستان خوراکی فراهم سازند. دراین روز همچنین مستحب است که نماز عید قربان برپا گردد. نماز عید قربان باید در فاصله زمانی طلوع آفتاب روز عید تا ظهر خوانده شود و شامل دو رکعت است.

کرپن‌ها، همان روحانیان دین «مهر» بوده‌اند و به دلیل قربانی کردن «گاو» از سوی ایشان، واژهٔ «قربانی» نیز از همینان برگرفته شده

در ایران

در ایران نماز عید قربان در محوطه اطراف دانشگاه تهران اقامه می‌شود.

در افغانستان

عید قربان در سراسر افغانستان از اهمیت خاصی برخوردار است و دولت برای بزرگداشت این روز، همزمان با روز عرفه چهار روز را تعطیل عمومی‌اعلام و طی این مدت تمام اداره‌های دولتی تعطیل است.

در سراسر افغانستان اغلب افغان‌ها برای روز عید قربان لباس نو و گوسفند قربانی تهیه می‌کنند آنان در روز قربان بهترین و زیباترین لباس‌ها را بر تن کرده، منازل خود را تزیین و بهترین شیرینی و میوه فصل را تهیه و در انتظار مهمان هستند پس از نماز عید قربان کودکان و افراد کوچک خانواده به دیدار بزرگان و یا کسانی که قبل از عید عزیزان خود را از دست داده‌اند، بروند. بزرگ خانواده در این روز به تمامی کودکان عیدی می‌دهد و جوانانی که قبل از عید ازدواج کرده‌اند، برای همسر خود لباس و یا هدیه مناسب تهیه و در صورت توانمندی در منزل همسرش گوسفند قربانی می‌کنند. در روز عید قربان در مناطق شهری و روستایی افغانستان گذشته از دید و بازدیدهای معمول انواع بازی محلی مانند بزکشی، توپ بازی، باد بادک بازی و غیره معمول می‌باشد.