او فرزند ابراهیم بن هاشم قمی، از علما و مشایخ بزرگ شیعهاست و زمان دو امام معصوم[۱] شیعه را درک کرده[۲] و تا سال ۳۰۷ قمری، زنده بود. او اولین کسی است که احادیث کوفیین را در قم رواج داد. این تلاش بی وقفه به حدی بودهاست که علی بن ابراهیم توفیق یافته تا تعداد ۷۱۴۰ روایت را نقل کند.[۳] او در اواسط عمر و یا به نقل بعضیها در اواخر عمر نابینا شد.[۴]
آثار او را بیشتر از ۱۵ جلد کتاب گفتهاند که از میان کتابهای پر ارزش او، تفسیرش (تفسیر علی بن ابراهیم قمی) بطور کامل بدست آمدهاست. دیگر آثار او را چنین نام بردهاند[۵]:
- التفسیر
- اخبارالقرآن و روایاته نوادر القرآن
- کتاب الناسخ و المنسوخ
- الشرایع
- قرب الاسناد[۶]
- حیض
- توحید و شرک
- المغازی
- المناقب
- اختیار القرآن
- التوحید و الشرک
- فضائل امیرالمؤمنین
- الانبیاء
- المشذر
- رسالهای در معنای هشام و یونس
- جواب مسائل محمد بن بلال.
اساتید و شاگردان [ویرایش]
بعضی تعداد ۴۸ استاد را برای وی شمردند که ما از معجم رجال خویی تعدادی از آن را بیان میکنیم: پدرش ابراهیم بن هاشم، احمد بن عبدالله، احمد بن اسحاق بن سعید، احمد بن محمد، احمد بن محمد بن خالد البرقی، اسحاق بن ابراهیم (اخیه)، اسماعیل بن محمد الملکی، ایوب بن نوح، حسن بن محمد، الحسن بن موسی الخشاب، الحسین بن الحسن، ریان بن الصلت، السری بن الربیع، محمد بن الخضاب، صالح بن السندی، صالح بن عبدالله، العباس بن معروف، عبدالله بن الصلت، عبدالله بن محمد بن عیسی، علی بن اسحاق، علی بن حسان، علی بن شیره، علی بن محمد القاسانی، محمد بن اسحاق الفضاف، محمد بن الحسین، محمد بن خالد الطیالسی، محمد بن سالم، محمد بن علی، محمد بن عیسی، المختار بن محمد بن المختار الهمدانی، موسی بن ابراهیم المحاربی، هارون بن سلم، یاسر الضرام، یعقوب بن یزید و....
برخی از شاگردان علی بن ابراهیم عبارتند از: محمد بن یعقوب، احمد بن زیاد بن جعفر همدانی، حسن بن حمزه علوی، علی بن بابویه قمی، محمد بن علی بن ماجیلویه، حمزه بن محمد علوی، محمد بن حسن بن ولید، محمد بن قولویه قمی و....
|
روحانیان شیعه |
|
|
سدههای اول تا چهارم قمری |
|
| سده اول |
|
|
| سده دوم |
|
|
| سده سوم |
ابراهیم بن هاشم قمی • احمد بن اسحاق • احمد بن ابی زاهر قمی • احمد بن محمد بن عیسی بن قمی • آدم بن اسحاق قمی • احمد بن حمزه اشعری قمی • اسماعیل بن سعد اشعری قمی • سعدبن سعد اشعری قمی • محمّد بن احمد بن یحیی اشعری قمی • محمّد بن ریّان اشعری قمی • موسی بن حسن بن عامر اشعری قمی • محمد بن حسن اشعری قمی • احمد بن محمد برقی • محمد بن ابوالقاسم برقی • محمد بن اُورَمه • حسین بن اِشکیب قمّی • حسین بن سعید اهوازی • عبدالله بن جعفر حمیری • زکریا بن آدم • عباس بن معروف • عبدالعزیز بن مهتدی قمی • عبدالله بن صلت قمی • محمد بن یحیی عطار قمی • علی بن ریّان بن صلت قمی • عیسی بن عبداللّه • محمد بن خالد برقی • محمد بن عبدالجبار قمی • یونس بن عبدالرحمن • عثمان بن سعید عَمری (از نواب اربعه) • محمد بن قولویه قمی
|
|
| سده چهارم |
|
|
سدههای پنجم تا هفتم قمری |
|
| سده پنجم |
|
|
| سده ششم |
|
|
| سده هفتم |
|
|
سدههای هشتم تا دهم قمری |
|
| سده هشتم |
|
|
| سده نهم |
|
|
| سده دهم |
|
|
سدههای یازدهم تا سیزدهم قمری |
|
| سده یازدهم |
|
|
| سده دوازدهم |
|
|
| سده سیزدهم |
|
|
سدههای چهاردهم قمری تا کنون |
|
| سده چهاردهم |
|
|
| سده پانزدهم |
|
|
| در قید حیات |
|
|
|
