عایشه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری, جستجو
عایشه دخت ابی بکر
زادروز ۶۱۴ میلادی
مکه
درگذشت ۵۸ هجری قمری/۶۷۸ میلادی[۱]
مدینه
محل زندگی مکه و مدینه
ملیت عربستانی
نژاد عرب
لقب ام عبدالله[۱]، ام الموءمنین[۲][۱]
دین اسلام
همسر جبیر پسر مطعم و محمد پسر عبدالله
والدین ابوبکر، ام رومان

عائشه بنت ابی بکر بن ابی قحافه بن عامر بن عمرو بن کعب بن سعد بن تیم بن مرة بن کعب بن لؤی ملقب به ام المؤمنین و أم عبدالله (زاده سال ۹ پیش از هجرت، مکه - درگذشته ۵۸ هجری) دخت ابوبکر، اولین خلیفه از خلفای راشدین و سومین همسر محمد پسر عبدالله، پیامبر اسلام . مادرش ام‌ رومان از قبیله کنانه بود. محمد به عایشه کنیه‌ ام عبدالله، به خاطر نام خواهر زاده اش عبدالله پسر زبیر[پانویس ۱] داده بود.[۱] موقعیت او به عنوان همسر اصلی محمد تا حدی به موقعیت پدرش در جامعه وابسته بود[۱]

محتویات

[ویرایش] در زمان محمد

[ویرایش] ازدواج عایشه

داستان ازدواج او با محمد بر می گردد به پیش قدم شدن خویله دخت حکیم همسر عثمان پسر مظعون برای ازدواج محمد . احتمالا خویله دخت حکیم در مسائل داخلی (خانوادگی) محمد، به او کمک می کرده است . مدتی بعد از مرگ خدیجه دخت خویلد، به محمد پیش نهاد داد تا با عایشه دختر یا سوده دخت زمعه، بیوه حدوداً ۳۰ ساله ای که شوهرش به حبشه مهاجرت کرد و در همانجا از دنیا رفت ازدواج کند. محمد از او خواست از هر دو خواستگاری کند.[نیازمند منبع] تمام ازدواج های محمد انگیزه سیاسی داشتند و در این مورد به نظر می رسد هدف محکم کردن گره محمد با پدرش ابوبکر بوده است . کسی که یکی از مهم ترین حامیانش بوده است .[۲]

[ویرایش] سن عایشه هنگام ازدواج

در حالی که شیعیان تاکید جوان بودن عایشه در هنگام ازدواج دارند،[۳][۴] منابع اهل سنت تاکید بر انجام نامزدی محمد با عایشه، هنگامی که وی در ۶ یا ۷ سالگی بوده، و انجام ازدواج و رفتن به خانه محمد در ۹ سالگی دارند.[۵][۶] این درحالی‌ست که این قضیه با دیگر موارد تاریخ اسلام ناسازگاری‌های زیادی دارد. در بررسی منابع معتبر، عایشه هنگام ازدواج زنی جوان در حدود ۲۰ سالگی بوده‌ست[۷]. بعنوان مثال در کتب اسلامی از جمله در صحیح بخاری آمده که در هنگام نزول سوره قمر، عایشه در حدی بالغ بوده که آن را حفظ کند. از آنجا که نزول این سوره در مکه، و پنج سال پیش از نامزدی و نه سال قبل از ازدواج وی رخ داده، سن عایشه هنگاه ازدواج بطور حتم بیشتر از ۹ سال بوده‌است.[۸] همچنین عایشه پیش از نامزدی با محمد، نامزد پسر مشرکی به نام جبیر پسر مطعم بوده‌ است.[۹][۱۰][۱۱] راه دیگر بررسی سن هنگام ازدواج، مقایسه سن عایشه با خواهرش اسماء است. اسماء ۱۰ سال از عایشه بزرگتر بوده و در سال اول هجری ۲۷ سال داشته، و در سال ۷۳ هجری در سن ۱۰۰ سالگی از دنیا رفته. طبق این تحلیل، سن عایشه هنگام هجرت ۱۷ تا ۱۸ بوده و از آنجا که ازدواج در سال دوم هجرت صورت‌پذیرفته، سن کامل وی در موقع ازدواج ۱۹ تا ۲۰ بدست می‌آید.[۱۲][۱۳] به عقیده دنیس اسپلبرگ، استاد و پژوهشگر تاریخ اسلام در دانشگاه تگزاس، کم‌سن جلوه‌دادن عایشه هنگام ازدواج در منابع، برای تاکید بر باکره بودن وی صورت گرفته‌است. زیرا این باکره بودن دارای اهمیت زیادی برای حکومت خلفای عباسی بوده تا بوسیله آن مقام عایشه را بالابرده و تائیدی برای نقطه‌نظرشان در قضیه جانشینی محمد باشد.[۱۴]

[ویرایش] لقب ام‌المؤمنین

پس از نزول آیه حجاب، طلحه پسرعموی عایشه که مدتها در آرزوی ازدواج با عایشه بود، از محدودیت‌های جدید ایجادشده در رابطه‌اش با عایشه بواسطه حجاب اعتراض کرد و سوگند خورد که در صورت مرگ محمد، با عایشه ازدواج خواهدکرد. در پی این رخداد، آیه ۶ سوره احزاب نازل‌شد و طبق آن زنان پیامبر ملقب به ام‌‌المؤمنین شدند تا از ازدواج آنها پس از پیامبر جلوگیری بعمل‌آید.[۱۵][۱۶]

[ویرایش] وضعیت عایشه در زمان همسری‌اش با محمد

بعد از افزایش قدرت محمد، زن های او زندگی آسوده تری یافتند و در اجتماع جایگاه بالاتری پیدا کردند . عنوان مادر ایمان آورندگان (ام امؤمنین) را دریافت کردند(سوره احزاب، آیه ۶) ولی از ازدواج مجدد منع شدند (سوره احزاب، آیه ۵۳) . بنابر همین (آیه) عایشه در سن 27 یا 28 سالگی بصورت بیوه بی فرزند رها شد[۱]

[ویرایش] دوران پس از مرگ محمد

[ویرایش] دوران خلافت دو خلیفه اول

پس از مرگ محمد در سال ۶۳۲ میلادی،[۲] عایشه از مدافعان خلافت ابوبکر و عمر بود. در حالی که ابوبکر فدک را از فاطمه گرفت، از سهم‌الارث محمد زمین‌هایی را به دخترش عایشه بخشید.[۱۷] همچنین در اوایل خلافت ابوبکر، عایشه در حدود ۵۰۰ حدیت نوشته‌شده از محمد را جمع‌آوری، و برای سوزاندن به پدرش تحویل داد.[۱۸][۱۹] عمربن خطاب نیز در حالی که به مستمری ۱۰۰۰۰ درهم برای زنان محمد از سهم‌الارث وی تعیین کرده‌بود، عایشه را مستثنی و مستمری ۱۲۰۰۰ درهم برای وی در نظر گرفت.[۲۰]

[ویرایش] دوران خلافت عثمان

عایشه در قضیه شورای شش نفره برای تعیین جانشینی عمر، تمایل به انتخاب عثمان بجای علی داشت، اما این تمایل خیلی زود تغییر کرد. عثمان در روزهای اول خلافتش، با یادآوری توصیه عایشه به پدرش برای امتناع از دادن سهم‌الارث به فاطمه، از دادن مستمری سهم‌الارث زنان محمد به او سرباز زد و این ماجرا آغاز ناخشنودی عایشه از عثمان بود.[۲۱] عایشه مردم را به کشتن عثمان ترغیب می‌کرد و درباره وی می‌گفت:[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵]

« این نعثل (پیر خرفت) را بکشید، که او کافر شده  »

زمانی که مخالفان عثمان زیاد شدند، عایشه هم در رهبری بخشی از آن ایفای نقش کرد.[۲][۱] او با نوشتن نامه به قبایل مختلف، آنان را ترغیب به کشتن عثمان می‌کرد. در زمان محاصره عثمان، از او خواسته‌شد که در مدینه بماند، اما با بی‌توجهی به این قضیه راهی مکه شد. هنگاهی که عایشه خبر کشته‌شدن عثمان را شنید، در حالی که هنوز از انتخاب علی به خلافت توسط مردم بی‌خبر بود، در باره عثمان چنین گفت:[۲۶]

« عثمان عاقبت شومی را برای خاندانش (بنی‌امیه) بجا خواهدگذاشت  »

اما هنگامی که از خلیفه‌شدن علی آگاهی یافت، دیدگاهش را برگرداند و خواستار انتقام‌گیری از قاتلان عثمان شد.[۲۷]

[ویرایش] دوران خلافت علی

او آشکارا مخالفت خود را با کشتن عثمان اعلام کرد ولی مدینه را به سمت مکه برای حج ترک کرد . انگیزه های زیادی به این کوچ در این موقعیت بحرانی نسبت داده اند شاید مهم ترین آن این باشد که بتواند دسته ای از همفکران سیاسی اش را در مکه سازماندهی کند.عثمان در ذی الحجه ۳۵ ه.ق/۶۵۶ م ترور شد. حدود ۴ ماه بعد عایشه مکه را به سمت بصره با هزار مرد قریشی ترک کرد تا انتقام قتل عثمان را بگیرد.مدتی کوتاهی قبل تر هم طلحه و زبیر به او پیوسته بودند و این ۳ نفر رهبری جنبش مخالفان علی را تشکیل دادند. آنها توانستند کنترل بصره را با بسیاری از مسلمانان بصره به دست بگیرند . آنها به حومه شهر پیشروی کردند تا با علی - که در همان زمان مدینه را به سمت کوفه ترک کرده بود و به سمت آنها پیشروی می کرد - مواجه شوند. نبرد در جمادی الثانی ۳۵ ه.ق/۶۵۶ م در گرفت [۱]... عایشه در جنگ شکست خورد و توسط مخالفینش دستگیر شد[۲] ولی با احترام با او رفتار شد ولی طلحه و زبیر جانشان را از دست دادند[۱] عایشه اجازه یافت آرام و بی صدا در مدینه زندگی کند[۲]

بعد از این شکست، عایشه در سکوت در مدینه به مدت ۲۰ سال زندگی کرد او دیگر فعالیت سیاسی نداشت ولی با علی از در آشتی در آمد و با معاویه هم مخالفتی نکرد . موافقت یا مخالفتش - به هر حال - به نظر می رسد دلیلی داشته است. او در رمضان ۵۸ ه.ق / جولای ۶۷۸ م در گذشت[۲]

[ویرایش] دوران معاویه

[ویرایش] ممانعت از دفن حسن در کنار محمد و تیرباران جسد وی

حسن وصیت کرده بود که پس از مرگش در مسجدالنبی و در کنار پدربزرگش محمد دفن شود. هنگام تشییع جنازه بسوی حرم نبوی، عایشه که با خاندان علی دشمنی داشت،[۲۸] سوار بر قاطری راه را بر تشییع‌کنندگان بست و با فریاد اعلان‌کرد که اجازه نخواهد داد نوه خدیجه در کنار پیامبر به‌خاک سپرده‌شود و این ممانعت عایشه باعث دخالت مامورین بنی‌امیه شد و جسد را تیرباران کردند.[۲۹][۳۰] در نتیجه این کشمکش جسد حسن برای دفن به بقیع منتقل شد.

[ویرایش] مرگ

پس از اعلان وراثتی‌شدن خلافت و انتخاب یزید توسط معاویه، عایشه با مخالفت به وی برخاست. معاویه که از نفوذ عایشه بین مردم نگران بود، نقشه قتل وی را کشید. او با حفر و پوشاندن چاله‌ای برسر راه عایشه به عمرش پایان داد.[۳۱][۳۲][۳۳] قبر او در بقیع است.

[ویرایش] دیدگاهها درباره عایشه

[ویرایش] دیدگاه مسلمانان

سنی ها او را به عنوان همسر مورد احترام محمد قبول دارند.[۳۴]

[ویرایش] فعالیت های جانبی

او با سقف ۱۲۱۰ حدیث نقل شده و صاحب بودن نسخه اولیه قرآن اعتبار یافته است[۲][۱].ولی به طور خالص ۳۰۰ تا از این احادیث توسط بخاری و مسلم ضبط شده است. گفته می شود که تعدادی از نوشته ها (آیات فعلی قرآن) مربوط به نسخه قرآنی او می باشد.[۱] عایشه برای دانش شاعری و توانایی بیان کردن آن و همچنین فصاحت و سخنوری اش در تاریخ عرب و سایر موضوع ها متبحر بود.[۱]

[ویرایش] پی‌نوشت‌ها

  1. عبدالله پسر اسماء دختر دیگر ابوبکر از همسری دیگر، خواهر ناتنی عایشه‌است. پدرش زبیر بن عوام، خواهر زاده خدیجه، همان کسی است که در جنگ جمل رو در روی علی ایستاد (رجوع کنید به خنجی، امیرحسین، ص ۱۹)

[ویرایش] پانویس

  1. ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ «`A'ISHA BINT ABI BAKR»,Encyclopedia of Islam
  2. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام BRAISHA وارد نشده‌است.
  3. وبگاه غدیر
  4. موسسه تحقیقاتی ولی‌عصر
  5. Watt, "Aisha", Encyclopedia of Islam Online
  6. Karen Armstrong, Muhammad: A Biography of the Prophet, Harper San Francisco, 1992, p. 157.
  7. Christine Huda Dodge(2009), The Everything Understanding Islam Book: A Complete Guide to Muslim Beliefs, p.21۰
  8. David Liepert (2010), Muslim, Christian, and Jew: Finding a Path to Peace Our Faiths Can Share, p262
  9. Book of contention and strife concerning the relations between the Banū Umayya and the Banū Hāshim, Aḥmad ibn ʻAlī Maqrīzī, University of Manchester, 1980, p.12۹
  10. Payambar, the messenger, Volume 3, Zahra Trust, 198۲, p.49 and 9۲
  11. D. Nicholas Ranson (2006), The wives of the Prophet, p.5۷
  12. Islamic Center of Southern California (1999), The Minaret, p.22-23
  13. David Liepert (2010), Muslim, Christian, and Jew: Finding a Path to Peace Our Faiths Can Share, p262
  14. D. A. Spellberg, Politics, Gender, and the Islamic Past: the Legacy of A'isha bint Abi Bakr, Columbia University Press, 199۴, p. 4۰
  15. Oliver Leaman, The Qur'an: an encyclopedia, p.23
  16. Ria Kloppenborg, Female stereotypes in religious traditions, p.93
  17. Wilferd Madelung,The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate, p.1۸
  18. Mufti M. Mukarram Ahmed, Encyclopaedia of Islam, p.152
  19. Shahid Ashraf, Encyclopaedia of Holy Prophet and Companions, p.192
  20. Asma Afsaruddin (2002),Excellence and precedence, p.4۸
  21. Wilferd Madelung, The Succession to Muhammad, p.18
  22. Laurence Galian,The sun at midnight, p.181
  23. Adrian Brockett, The community divided, p.52
  24. Muḥammad ibn ʻAlī Ibn al-Ṭiqṭaqā, systems of government and the Moslem dynasties, p.82
  25. Joseph Shafi, Unmasking Muhamad's Life, p.135
  26. Wilferd Madelung, The Succession to Muhammad, p.103
  27. Wilferd Madelung, The Succession to Muhammad, p.103
  28. Irving, p.27
  29. Sigismund Wilhelm Koelle, Mohammed and Mohammedanism critically considered, p.520
  30. Islamic culture by Islamic Culture Board, Vol. 8, p.233
  31. Simon Ockley, History of the Saracens Comprising the Lives of Mohammed and His Successors By page 375
  32. Sva by George Sir George Christopher Molesworth Birdwood & Frank Herbert Brown, P. L. Warner, 1915, page 156
  33. Encounter with Islam by Shri Bhagawan, Vedavyasa Itihas Samshodhana Mandira (BHISHMA), 1990
  34. "`A'ISHA",Encyclopædia of Islam and the Muslim World

[ویرایش] منابع

  • طبری، محمد بن جریر (۱۳۷۵)، تاریخ الرسل و الملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، انتشارات اساطیر
  • عایشه بعد از پیامبر ترجمه: "ذبیح الله منصور" نوشته "کورت فریشلر" اصل کتاب آلمانی به نام: "عایشه همسر محبوب محمد"
  • خنجی, امیرحسین. امهات الرسول. 
  • Reinhart, Kevin (2006). "`A'ISHA". Britannica ENCYCLOPEDIA OF WORLD RELIGIONS. pp. 27. ISBN 978-1-59339-491-2. 
  • Shaikh, Sa`diyya (2004). "`A'ISHA". Encyclopedia of Islam and the Muslim world. gale. pp. 32-33. ISBN 0-02-865603-2. 

  • Prof. Fazl Ahmad (1993), Aisha the Truthful, SH.Mohammad Ashraf Publishers, Booksellers & Exporters, Printed at Ashref Printing Press

  • Washington Irving (1897), Mahomet and his Successors & Spanish Legends, Volume III, New York & London G.P, Putnam's Sons
جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به عایشه در ویکی‌گفتاورد موجود است.

[ویرایش] پیوند به بیرون

ابزارهای شخصی

گویش‌ها
فضاهای نام
عملکردها
گشتن
چاپ/برون‌بری
جعبه‌ابزار
زبان‌های دیگر