نماز (اسلام)
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 مجموعه مقالههای |
|
|---|---|
| اصول | |
| اصول خاص تشیع | |
| فروع | |
| فروع خاص تشیع | |
| منابع اسلامی | |
| شخصیّتها | |
|
محمد |
|
| مذهبها | |
| مذاهب فقهی | |
| مذاهب کلامی | |
| علوم اسلامی | |
| تاریخ اسلام | |
|
امویان • عباسیان |
|
| جغرافیای اسلام | |
|
مکه • مدینه
|
|
نماز(عربی:صلاة یا صلوة ) از عبادتهای مسلمانان است. [۱] نماز در نزد اهل سنت، یکی از ارکان خمسه (ستون های پنجگانه دین) و در نزد شیعیان یکی از فروع دهگانه دین است. نمازهایی که بر هر مسلمان بالغ واجب است در هر شبانه روز بخواند عبارتست از: فجر، ظهر، عصر، مغرب و عشا.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] واژه شناسی
معنای لغوی «صلاه» در عربی، به معنی «فراخواندن» است.[نیازمند منبع] با این حال واژهٔ «نماز» واژهای پارسیست که در ایران، افغانستان، بنگلادش، هند، پاکستان و ترکیه برای واژهٔ «صلاه» عربی به کار برده میشود. این واژه همچنین در زبان بنگالی، آلبانیایی، بوسنیایی و مقدونیایی، برابر صلاة به کار میرود.
واژه نماز به معنای خم شدن و سرفرودآوری برای ستایش و احترام است.[۲] فرهنگ فارسی معین ریشهٔ این واژه را از پارسی پهلوی میداند[۳] هرچند در برخی منابع ریشهٔ واژهٔ نماز از واژهٔ «ناماسته» در زبان سانسکریت آریاییان دانسته شدهاست.[۴][مدرک بیشتر]
[ویرایش] آمادگی
بر اساس قرآن، جایی که در آن نماز خوانده میشود، باید پاک باشد.[۵] لباس نمازگزار نیز باید پاک و پوشاننده عورت باشد.[۶] نمازگزار پیش از نماز میبایست وضو[۷]، غسل[۸] یا تیمم[۹] کرده باشد. مستحب است نمازگزار، رو به قبله بایستد و اذان و اقامه بگوید و پس از آن وارد نماز شود.
[ویرایش] نمازها
[ویرایش] نمازهای واجب
نمازهای واجب شامل نمازهای پنجگانه روزانه میشود. مسلمانان سنی علاوه بر نمازهای یومیه، شرکت در نماز جمعه و نماز عید را نیز واجب میدانند؛ شیعیان این نمازها را در زمان غیبت کبری مستحب میدانند.
- نمازهای پنجگانه روزانه
بر مسلمانان واجب است که روزی پنج بار نماز بخوانند؛ کودکان، بیماران روانی و زنان در دوره عادت ماهانه از خواندن این نمازها معاف هستند. این نمازهای پنجگانه عبارتند از:
- نماز صبح (نماز فجر، نماز دوگانه):از سپیده دم تا طلوع آفتاب؛ این نماز دو رکعت است.
- نماز ظهر (نماز پیشین): هنگامی که خورشید در وسط آسمان قرار گیرد تا زمان عصر؛ این نماز چهار رکعت است.
- نماز عصر (نماز دیگر): بعد از زمان ظهر تا زمان غروب خورشید؛ این نماز چهار رکعت است.
- نماز مغرب (نماز شام): از زمان غروب خورشید تا زمان عشا؛ این نماز سه رکعت است.
- نماز عشاء (نماز خفتن): از زمانی که شفق سرخ رنگ آفتاب ناپدید شود تا نیمه شب؛ این نماز چهار رکعت است.
شیعیان معتقدند که بلافاصله پس از خواندن نماز ظهر میتوان نماز عصر و بلافاصله پس از نماز مغرب، میتوان نماز عشا را تا نیمه شب خواند.
عدهای از عارفان بر این باورند که تمام موجودات نیز متناسب با وضع خود در حال حمد و تسبیح خداوند هستند و به آیاتی نظیر «و گیاه و درخت سجده میکنند.»[۱] استناد میورزند.
مسلمانان اعتقاد دارند که چنانچه کسی نتواند نماز را در وقت آن بخواند، میتواند آن را پس از پایان وقت بخواند. چنین نمازی را نماز قضا میگویند.
- نماز جمعه
نماز جمعه، نمازیست که در ظهر روز آدینه در مساجد خوانده میشود. در نزد اهل سنت، شرکت در این نماز برای مردان واجب است؛ در حالی که زنان میتوانند در این نماز شرکت کنند یا به جای آن نماز ظهر را بخوانند. مراسم نماز جمعه با دو خطبه آغاز میشود؛ پس از آن دو رکعت به جای نماز ظهر خوانده میشود. در ایران، هر شهر تنها یک امام جمعه دارد و نماز جمعه در مسجد جامع یا مصلی اصلی همان شهر، برگزار میشود- امام جمعه شهرهای ایران، همیشه از سوی رهبر انتخاب میشود.
- نماز شب
نماز شب نمازیست مستحبی که بر حضرت رسول ص واجب بود. نکات بسیاری در تاثیر این نماز در دنیا و آخرت نمازگزار گفته شده است. نماز شب بسیار توصیه شده، کلا یازده رکعت و از این قرار است: چهار نماز دو رکعتی شبیه به نماز صبح (یعنی هر رکعتی حمد و یک سوره اما سوره مستحب است و میشود حذف شود). دو رکعت نماز موسوم به شفع که در رکعت اول آن بعد از حمد سوره ناس و در رکعت دوم سوره فلق خوانده میشود. در آخر یک رکعت موسوم به وتر که بعد از حمد هر دو سوره ناس و فلق خوانده میشود و در قنوت ذکر مقابل ده بار گفته میشود: "هذا مَقامُ العائذُ بِکَ مِنَ النار". در پایان دعا برای چهل مومن و درگذشتگان مستحب است اما اگر گفته نشود هم اشکالی نیست. در صورت حذف زائدات این نماز در زیر 10 دقیقه قابل اجراست.
- نماز عید
نماز عید، نمازیست که به هنگام عید فطر و عید قربان خوانده میشود.
- نماز میت
- نماز آیات
نماز آیات به واسطه چهارچیز بر مسلمان واجب میشود:
1- کسوف (اگرچه به مقدار کمی باشد)
2- خسوف (اگرچه به مقدار کمی باشد)
3- زلزله
4- رعد و برق و بادهای سیاه و سرخ و مانند اینها در صورتی که بیشتر مردم بترسند.
این نماز در نزد شیعیان، واجب و در نزد اهل سنت مستحب است.
- نماز طواف
[ویرایش] نماز مستحبی
[ویرایش] نماز نافله
[ویرایش] نماز تحیت مسجد
[ویرایش] نماز استخاره
[ویرایش] نماز استسقاء
[ویرایش] نماز جماعت
[ویرایش] شرح و ویژگیها
این عبادت در شبانهروز در پنج نوبت رو به قبلهٔ مسلمانان - کعبه در مکه - بصورت فردی یا گروهی (نماز جماعت) برگزار میشود.[نیازمند منبع] نماز مسافر شکستهاست یعنی مسافر باید نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی بخواند.[نیازمند منبع]
[ویرایش] ظاهر نماز
همان طریقهٔ خواندن نماز و رعایت وقت در بجا آوردن آنها که در رساله یا رساله عملی، کاملاً توضیح داده شدهاست که مقدماتی دارد و ترتیبی و دیگر چیزهایی
[ویرایش] مقدمات
مسلمان بودن و داشتن طهارت و توانایی خواندن آیات و گفتن اذکار که برای خواندن نماز مستحبی فقط مسلمان بودن کافی است.
[ویرایش] شروط نماز صحیح
رعایت کردن این بخشها در نماز واجب، شرط صحیح بودن آن است ۱-تکبیرة الاحرام، ۲-قرائت، ۳-رکوع، ۴-سجده، ۵-تشهد و ۶-سلام و ۷-ترتیب ۸-موالات (یعنی نماز به هم نخورد). اذان و اقامه و بعضی چیزهای دیگر برای آماده شدن و مقدمات نماز برای کسب حالات قلبی و روحی و ذهنی مفید مربوط به نمازاست. به اعتقاد مسلمانان، رعایت کردن آداب و دانستن اسرار برای نمازگزار در طولانی مدت سیر و مسیری است که او را به جایی میرساند که در کشف خداشناسی بسیار موثر است.
[ویرایش] چگونگی خواندن نماز
- نیت: به معنی قصد قلبی است و نیازی نیست به زبان آورده شود؛ بلکه به این معنی است که نمازگزار با هوشیاری و قصد نماز را می خواند.
- قیام: به معنی ایستادن است؛ کسی که نمیتواند بایستد، میتواند نشسته و یا خوابیده نماز بخواند.
- تکبیرة الاحرام: یعنی گفتن الله اکبر در اول نماز؛ و صحیح آن است که دست ها را تا مقابل گوشها بالا ببرد.
- قرائت: در ابتدای رکعت، خواندن سوره فاتحه واجب است. در دو رکعت اول نمازهای ظهر، عصر، مغرب و عشا همچنین واجب است که سوره دیگری پس از فاتحه خوانده شود.
- رکوع: به معنی خم شدن نمازگزار تا زانوست. مسلمانان معمولاً در هنگام رکوع اذکاری را میگویند مانند سبحان الله یا سبحان ربی العظیم
- اعتدال : در هنگام برخاستن از رکوع، مستحب است نمازگزار اذکاری را بگوید مانند: سمع الله لمن حمده و یا در نماز جماعت ربنا ولک الحمد
- سجده: در این زمان، نمازگزار پیشانی و کف پاها و دستها را بر زمین می گذارد؛ در زمان سجده نیز اذکاری چون سبحان الله یا سبحان ربی الأعلی گفته میشود.
- نشستن بین دو سجده
- تشهد: به معنی گواهی دادن بر یکتا بودن خدا و پیامبری محمد است.
- سلام: یعنی درود فرستادن بر پیامبر و خانواده اش در پایان نماز.
- ترتیب.
- موالات یعنی پی در پی بودن اجزاء نماز
[ویرایش] مبطلات نماز
چیزهایی که نماز را باطل میکند عبارتند از:
- سخن گفتن با دیگران
- خندیدن و گریه کردن
- خوردن و نوشیدن
- کشف عورت به عمد
- انحراف از جهت قبله
- شکسته شدن وضو
[ویرایش] جستارهای وابسته
- نماز
- نماز جماعت
- نماز عید
- نماز بهائی
- نماز (یهودیت)
- نماز (مسیحیت)
- امام جمعه
- فهرست امام جمعههای کنونی ایران
[ویرایش] پیوند به بیرون
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- دستغیب، عبدالحسین.: (۱۲۹۲-۱۳۶۰) صلاة الخاشعین. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۱. شابک: ۳-۲۲۶-۴۷۰-۹۶۴ چاپ دوازدهم ۱۳۸۵ - کتابخانه ملی ایران ۱۵۳۴۷-۸۱م
- موسوی خمینی، سید روح الله، سر الصلاة. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۱. شابک:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
