نماز (اسلام)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شیعه
Hadith Ali.svg
عقاید
اصول توحید • نبوت • معاد یا قیامت
عدل • امامت
فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوم محمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابه سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامه بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
علما روحانیان شیعه
مکان‌های متبرک
مکه و مسجد الحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه  • شیراز و شاه چراغ • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین)  • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه  • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه • قتل عثمان • نبرد جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیان • زیدیه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع

نماز از عبادت‌های مسلمانان و از ارکان مهم دین اسلام است.[۱] واژهٔ نماز معادل فارسی کلمه عربی صلاة یا صلوة است. نماز در نزد اهل سنت یکی از ارکان خمسه (ستون‌های پنجگانهٔ دین) و در نزد شیعیان یکی از فروع دهگانهٔ دین است.

نمازهایی که بر هر مسلمان، در هر شبانه‌روز، واجب است عبارت‌اند از: نماز صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا. البته غیر از این نمازها، نمازهای واجب دیگری هم وجود دارند[۲].

عده‌ای از عارفان بر این باورند که تمام موجودات نیز متناسب با وضع خود در حال حمد و تسبیح خداوند هستند و به آیاتی از قرآن نظیر «و گیاه و درخت سجده می‌کنند» (به عربی: وَالنَّجْمُ وَالشجَرُ یَسجُدَانِ)[۳]، استناد می‌ورزند.

محتویات

واژه‌شناسی[ویرایش]

واژه «صلاة» در عربی، به معنی «درود و تحیت»، «دعا» و همچنین «انعطاف» است.[۴] با این حال واژهٔ «نماز» واژه‌ای فارسی است که در ایران، افغانستان، بنگلادش، هند، پاکستان برای واژهٔ «صلاة» عربی به‌کار برده می‌شود. این واژه همچنین در زبان بنگالی، آلبانیایی، بوسنیایی و مقدونیایی، برابر صلاة به کار می‌رود.

واژه نماز به معنای خم‌شدن و سرفرودآوری برای ستایش و احترام است[۵]. برخی منابع ریشهٔ این واژه را از واژه پهلوی «نماک» می‌دانند که آن هم از ریشه باستانی «نم» به معنای خم شدن و کرنش است.[۶][۷]. هرچند در برخی منابع ریشهٔ واژهٔ نماز از واژهٔ «ناماسته» در زبان سانسکریت آریاییان دانسته شده‌است[۸][نیازمند منبع]

واجبات و مستحبات نماز[ویرایش]

مسلمانان در حال نماز

واجبات نماز[ویرایش]

واجبات نماز یعنی کارهایی که باید در نماز انجام شود. واجبات نماز ۱۱ مورد هستند که این واجبات به دو نوع رکن و غیر رکن تقسیم می‌شوند. واجباتی که رکن هستند، کم یا زیاد کردن آنها چه به عمد و چه سهواً نماز را باطل می‌کند. واجبات رکن در نماز ۵ مورد بوده و شامل: نیّت، تکبیرة الإحرام، قیام (قیام در هنگام تکبیرة الاحرام و قیام متصل به رکوع)، رکوع و سجود می‌باشد. واجبات نماز از این قرارند:[۹]

  • نیت: به معنی قصد قلبی است و نیازی نیست به زبان آورده شود؛ بلکه به این معنی است که نمازگزار با هوشیاری و قصد نماز را می‌خواند. لازم به ذکر است که نیت در نماز بسیار مهم است و اگر مثلاً کسی نماز را برای غیر خدا بخواند مانند این است که اصلاً نماز نخوانده‌است.
  • تکبیرة الاحرام: یعنی گفتن الله اکبر در اول نماز؛ و در این هنگام معمولاً دست‌ها را تا مقابل گوشها بالا می‌برند.
  • قیام: به معنی ایستادن است؛ کسی که نمی‌تواند بایستد، می‌تواند نشسته و یا خوابیده نماز بخواند.
  • قرائت: در ابتدای رکعت، خواندن سوره فاتحه واجب است. در دو رکعت اول نمازهای ظهر، عصر، مغرب و عشا همچنین واجب است که سورهٔ دیگری پس از فاتحه خوانده شود. اهل سنت خواندن بخشی از یک سوره را هم کافی می‌دانند."
  • رکوع: به معنی خم شدن نمازگزار است، تا این که دستها به زانو برسند. مسلمانان معمولاً در هنگام رکوع اذکاری را می‌گویند مانند سبحان الله یا سبحان ربی العظیم وبحمده
  • سجده: در این زمان، نمازگزار پیشانی، کف دست‌ها و سر انگشتان پاها را بر زمین می‌گذارد؛ در زمان سجده نیز اذکاری چون سبحان الله یا سبحان ربی الأعلی وبحمده گفته می‌شود.
  • ذکرهای سجده و رکوع
  • تشهد: به معنی گواهی دادن بر یکتا بودن خدا و پیامبری محمد است. این کار در رکعت‌های زوج و در رکعت پایانی، بعد از سجده انجام می‌شود.
  • سلام: یعنی درود فرستادن بر پیامبر و خانواده‌اش و بر خود و بر سایر بندگان شایستهٔ خدا، در پایان نماز.
  • ترتیب: یعنی این که که کارهای نماز به ترتیب خودش انجام شود و مثلاً سلام نماز در ابتدای نماز گفته نشود.
  • موالات: یعنی پی‌درپی‌بودن اجزای نماز؛ بین کارهای نماز نباید خیلی فاصله شود (معمولاً حداکثر چند ثانیه).

مستحبات نماز[ویرایش]

  • بعد از رکوع، مستحب است نمازگزار بگوید: «الله اکبر» و «سمع الله لمن حمده»
  • بعد از سجده، مستحب است نمازگزار بگوید: «الله اکبر» و «استغفرالله ربی و اتوب الیه»
  • در هنگام برخاستن از زمین، مستحب است نمازگزار بگوید: «بحول الله و قوته اقوم و اقعد»[۱۰][۱۱]

شرایط نماز و نمازگزار[ویرایش]

  • نمازگزار پیش از نماز می‌بایست، بسته به شرایط و موقعیت، وضو[۱۲]، غسل یا تیمم[۱۳] کرده باشد. همچنین بهتر است قبل از نماز اذان و اقامه بگوید.
  • نمازگزار، باید در هنگام خواندن نماز رو به قبله، که همان کعبه است، بایستد.
  • بدن نمازگزار باید پاک باشد. لباس نمازگزار نیز باید پاک و پوشانندهٔ عورت باشد.[۱۴] همچنین لباس نمازگزار نباید غصبی، از اجزای مردار، از حیوان حرام گوشت و ابریشم خاص یا طلا بافت(در مردان) باشد.
  • بر اساس دستورهای اسلامی، محلی که نمازگزار در آن نماز می‌خواند، نباید غصبی باشد. همچنین مکان نمازگزار باید استقرار داشته باشد و امکان نمازگزاردن در آن جا وجود داشته باشد.[۱۵]

موارد فوق شرایط و استثناهای مخصوص به خود را دارند و همچنین در شرایط و موقعیت‌های خاص می‌توانند تغییر یابند که در مذهب تشیع این موارد توسط مراجع تقلید مشخص می‌شوند.

مبطلات نماز[ویرایش]

برخی از مواردی که نماز را باطل می‌کنند عبارتند از:[۱۶]

  • صحبت کردن
  • خوردن
  • آشامیدن
  • از قبله روی بر گرداندن
  • قهقه خندیدن
  • با صدا گریه کردن
  • آه و ناله کردن
  • به محل ناپاک سجده کردن
  • به اطراف نگاه کردن
  • بازی کردن
  • استفراغ کردن
  • ترک یکی از فرائض نماز
  • بیهوشی
  • جنون
  • سلام کردن به دیگران
  • جواب سلام دادن
  • کار زیاد یعنی کار هایی که با دو دست انجام بگیرد

نمازهای واجب[ویرایش]

نمازهای واجب در ذیل خواهد آمد. البته مسلمانان سنی علاوه بر اینها، شرکت در نماز جمعه و نماز عید را نیز واجب می‌دانند؛ شیعیان این نمازها را در زمان غیبت کبری، مستحب می‌دانند.

نمازهای یومیّه (روزانه)[ویرایش]

بر مسلمانان واجب است که روزی ۵ بار نماز بخوانند؛ کودکان، بیماران روانی و زنان در دوره عادت ماهانه از خواندن این نمازها معاف هستند. این نمازهای پنجگانه عبارت‌اند از:.[۱۷]

شیعیان معتقدند که بلافاصله پس از خواندن نماز ظهر می‌توان نماز عصر و بلافاصله پس از نماز مغرب، می‌توان نماز عشا را تا نیمه شب خواند.

مسلمانان اعتقاد دارند که چنانچه کسی نتواند نماز را در وقت آن بخواند، باید آن را پس از پایان وقت بخواند. چنین نمازی را نماز قضا می‌گویند.

نماز طواف واجب خانه خدا (در مسجدالحرام)[ویرایش]

پس از هفت دور چرخیدن به دور کعبه، یک نماز دورکعتی به نام نماز طواف خوانده می‌شود.

نماز میّت[ویرایش]

نماز میت، بر مرده گزارده می‌شود. این نماز نیاز به وضو و غسل و غیره ندارد و با کفش می‌توان آن را انجام داد. معمولاً در مسجدالحرام پس از هر نماز یومیّه از نمازگزاران دعوت می‌شود که برای مرده یا مردگانی نماز بخوانند.

نماز قضای پدر و مادر[ویرایش]

کسی که در زندگی خود برخی از نمازهایش را به جا نیاورده، باید پسر بزرگترش آن نمازها را قضا کند که جزئیات آن در کتاب‌های دینی نوشته شده‌است.

نماز نافله‌ای که به علت نذر یا عهد یا قسم واجب شده‌است[ویرایش]

نماز نافله به خودی خود واجب نیست و مستحب است ولی مثلاً اگر کسی نذر کند (تصمیم بگیرد) که اگر بیماریم معالجه شود، نماز نافله خواهم خواند و بیماریش معالجه شود، نماز نافله بر او واجب می‌شود که جزئیات این موضوع در کتابهای دینی ذکر شده‌است.

نمازهای متفاوت در حکم وجوب یا استحباب[ویرایش]

این نمازها در شرایطی واجب، و در شرایطی مستحب هستند، یا این که در برخی از مذهب‌ها واجب و در مذاهب دیگر مستحب هستند.

نماز آیات[ویرایش]

نوشتار اصلی: نماز نشانه‌ها

نماز آیات به واسطه چهارچیز بر مسلمان واجب می‌شود:

  1. کسوف (اگرچه به مقدار کمی باشد)
  2. خسوف (اگرچه به مقدار کمی باشد)
  3. زمین‌لرزه
  4. رعد و برق و بادهای سیاه و سرخ و مانند این‌ها در صورتی که بیشتر مردم بترسند.

این نماز در نزد شیعیان، واجب و در نزد اهل سنت مستحب است. البته این نماز هر موقعی که اتفاقی بیفتد که مجب نمایش هر چه تمام تر قدرت خداوند شود هم خوانده می‌شود.

نماز جمعه[ویرایش]

نوشتار اصلی: نماز جمعه

نماز جمعه، نمازی است که در ظهر روز آدینه در مساجد خوانده می‌شود. طبق نظر شیعیان این زمان در زمان حضور پیامبر و امام معصوم و نایب خاص او واجب عینی است، اما در زمان غیبت کبری واجب تخییری است یعنی میان نماز جمعه و نماز ظهر مخیر است. در نزد اهل سنت، شرکت در این نماز برای مردان واجب است؛ در حالی که زنان می‌توانند در این نماز شرکت کنند یا به جای آن نماز ظهر را بخوانند. مراسم نماز جمعه با دو خطبه آغاز می‌شود؛ پس از آن، دو رکعت به جای نماز ظهر خوانده می‌شود. در ایران، هر شهر تنها یک امام جمعه دارد و نماز جمعه در مسجد جامع یا مصلای اصلی همان شهر، برگزار می‌شود- امام جمعه‌ی شهرهای ایران، همیشه از سوی رهبر انتخاب می‌شود.

نماز عیدین[ویرایش]

نوشتار اصلی: نماز عید

نماز عیدین، شامل نماز عید فطر و نماز عید قربان است که به هنگام عید فطر و عید قربان خوانده می‌شوند.

از نظر شیعیان این نماز در زمان حضور امام واجب و در زمان غیبت مستحب است و می‌توان آن را به جماعت یا فرادی خواند. طبق نظر اهل سنت این نمازها واجب است.[۱۸][۱۹]

نماز جماعت[ویرایش]

نوشتار اصلی: نماز جماعت

به طور کلی نمازهای واجب بهتر است به جماعت خوانده شوند یعنی به صورت گروهی. بنابراین نماز جماعت، نماز دیگری به غیر از نمازهای واجب نیست. در نماز جماعت یک نفر پرهیزگار در جلو دیگران می‌ایستد که به او امام جماعت گویند.

طبق نظر شیعیان شرکت در نماز جماعت مستحب موکد است. از نظر برخی از مذاهب اهل سنت شرکت در نماز جماعت واجب است که برخی آن را واجب عینی و برخی واجب کفایی می‌دانند.

نمازهای مستحب[ویرایش]

نمازهای مستحبی نمازهایی هستند که مسلمانان برای کسب ثواب بیشتر و نزدیک تر شدن به خداوند و دوری از شیطان بجا می‌آورند. برخی از این نمازها مخصوص شیعیان است. نمازهای مستحبی به صورت دورکعت، دورکعت خوانده می‌شوند.

نمازهای نافله[ویرایش]

نمازهای نافله از نمازهای مستحبی هستند که به آن‌ها نوافل هم گفته می‌شود. از مهمترین نمازهای مستحبی، نافله‌های شبانه‌روزی هستند که به آن‌ها نوافل یومیه می‌گویند، نافله صبح (دو رکعت)، نافله ظهر (هشت رکعت)، نافله عصر (هشت رکعت)، نافله مغرب (چهار رکعت)، نافله عشاء (دو رکعت) و نافله شب (یازده رکعت). از آنجایی که دو رکعت نافله عشاء، یک رکعت محسوب می‌شود در مجموع نافله‌های شبانه روزی ۳۴ رکعت می‌شوند. در روزهای جمعه چهار رکعت به نافله‌های ظهر و عصر اضافه می‌شود و در جمع ۳۸ رکعت می‌شود. نافله‌های شبانه روزی به صورت نمازهای دورکعتی خوانده می‌شوند.

از میان نافله‌های شبانه روزی، نافله شب یا نماز شب نزد مسلمانان از اهمیت بیشتری برخوردار است و در روایت‌ها بر انجام آن تاکید شده‌است. از یازده رکعت نافله شب، ۸ رکعت به نیت نافله شب، ۲ رکعت آن به نیت نافله شفع و ۱ رکعت به نیت نافله وتر بجا آورده می‌شود.

نماز غفیله[ویرایش]

نماز غفیله از دیگر نمازهای مستحبی است که بین نماز مغرب و عشاء خوانده می‌شود. فرصت خواندن این نماز، از نماز مغرب تا زمانی است که سرخی مغرب از بین برود. این نماز دو رکعتی می‌باشد و دستور مخصوص خود را دارد.[۲۰][۲۱]

نماز تحیت مسجد[ویرایش]

تَحیّت به معنای سلام است و نماز تحیت مسجد نمازی دورکعتی است که هنگام ورود به مسجد و به قصد تحیت و احترام مسجد خوانده می‌شود. اگر یک نماز دورکعتی واجب (مثلاً نماز صبح) را هم بخواند کافی است، یعنی در این صورت این نماز هم نماز صبح و هم نماز تحیت مسجد محسوب می‌شود.

نماز عید غدیر[ویرایش]

نماز عید غدیر یکی دیگر از نمازهای مستحبی است که در روز عید غدیر خوانده می‌شود. این نماز دو رکعتی است و بهتر است نزدیک ظهر خوانده شود. [۲۲]

نماز جعفر طیار[ویرایش]

نماز جعفر طیار نیز از نمازهای مستحبی است که می‌توان آن را از نافله‌ها ی شب یا روز حساب کرد. بافضیلت ترین زمان برای خواندن این نماز روز جمعه هنگام برآمدن آفتاب ذکر شده‌است. این نماز چهار رکعتی است و دو سلام دارد.[۲۳][۲۴]

نماز زیارت معصومین[ویرایش]

نماز زیارت معصومین، به نمازهای مستحبی گفته می‌شود که به نیت زیارت معصومین خوانده می‌شود و هر کدام آداب خاص خود را دارد. [۲۵]

نماز چهارده معصوم[ویرایش]

نماز چهارده معصوم از نمازهای مستحبی شیعیان است که هر کدام آداب خاص خود را دارد و برخی دو رکعتی و برخی چهار رکعتی و برخی شش رکعتی هستند. [۲۶]

نماز امام زمان[ویرایش]

نماز امام زمان از نمازهای مستحبی شیعیان است. این نماز دو رکعتی است و آداب خاص خود را دارد.[۲۷]

نماز هدیه به معصومین[ویرایش]

نماز هدیه از نمازهای مستحبی شیعیان است که آن را بجا آورده و ثواب آن را به معصومین هدیه می‌کنند. [۲۸]

نماز استغاثه[ویرایش]

نماز استغاثه از نمازهای مستحبی است که دو رکعتی است و بهتر است قبل از خواب خوانده شود. [۲۹]

نماز آمرزش گناهان[ویرایش]

نماز آمرزش گناهان از دیگر نمازهای مستحبی است که به نیت بخشیده شدن گناهان خوانده می‌شود. این نماز دو رکعتی است. [۳۰]

نماز شکر[ویرایش]

نماز شکر از نمازهای مستحبی است که در هنگام حاصل شدن نعمت یا دفع بلا خوانده می‌شود. [۳۱]

نماز وحشت[ویرایش]

نماز وحشت یا نماز شب اول قبر، از نمازهای مستحبی است که دو رکعت دارد و در شب اول قبر برای میت خوانده می‌شود. [۳۲]

نماز اموات[ویرایش]

نماز اموات از دیگر نمازهای مستحبی است که برای درگذشتگان خوانده می‌شود. این نماز دو رکعتی می‌باشد. [۳۳]

نماز ایام هفته[ویرایش]

نماز ایام هفته از دیگر نمازهای مستحبی است که بر طبق روایات و بر اساس دستور گفته شده در طول ایام هفته خوانده می‌شود. در واقع هر روز هفته دو نماز مخصوص به خود دارد که یک نماز برای شب ان روز و یک نماز برای همان روز می‌باشدو بدین شرح است:

دو رکعت در هر رکعت بعد از حمد ایه الکرسی وسوره قدر و نصر یک بار و سوره توحید سه بارخوانده شود ( 'شب شنبه') چهار رکعت در هر رکعت بعد از حمد سوره کافرون سه بار خوانده شود بعد از نماز هم یک بار آیه الکرسی را بخواند (روز شنبه)

شش رکعت در هر رکعت سوره حمد یک بار و سوره توحید هفت بار خوانده شود (شب یکشنبه) دو رکعت در رکعت اول بعد از حمد سوره کوثر سه بار و در رکعت دوم بعد از حمد سوره توحید سه بار خوانده شود (روز یکشنبه)

دو رکعت در هر رکعت بعد از حمد ایه الکرسی و سوره توحید و معوذتین یک بار خوانده شوند (شب دوشنبه) چهار رکعت بعد از حمد در رکعت اول ایه الکرسی در رکعت دوم سوره توحیدو در رکعت سوم سوره فلق ودر رکعت چهارم سوره ناس خوانده شوند (روز دوشنبه)

دو رکعت در رکعت اول بعد از حمد سوره قدر یک بار و دررکعت دوم بعد از حمد سوره توحید هفت بار خوانده شود (شب سه شنبه) دو رکعت در هر رکعت بعد از حمد سوره تین و سوره توحید و معوذتین یک بار خوانده شوند(روز سه شنبه)

دو رکعت در هر رکعت بعد از حمد ایه الکرسی و سوره قدر و نصر هر کدام یکبار و توحید ۳ بارخوانده شود (شب چهارشنبه) دو رکعت در هر رکعت بعد از حمد سوره زلزال یک بار و سوره توحید سه بار خوانده شود(روز چهارشنبه)

شش رکعت در هر رکعت بعد از حمد ایه الکرسی و کافرون یک بار و توحید سه بارخوانده شود بعد از نماز هم سه بار آیه الکرسی خوانده شود (شب پنج شنبه) دو رکعت در هر رکعت بعد از حمد سوره نصر و کوثر هر یک پنج بار خوانده شوند(روز پنج شنبه)

دو رکعت در هر رکعت بعد از سوره حمد سوره توحید هفتاد بارخوانده شود و بعد از اتمام نماز هفتاد بار استغفار کند (شب جمعه) هشت در رکعت بعد ازسوره حمد هرسوره‌ای که بخواهد می‌تواند بخواند بعد از اتمام نماز هفتاد بار استغفار کند (روز جمعه)[۳۴][۳۵]

نمازهای ماهانه[ویرایش]

از دیگر نمازهای مستحبی است که بعضی از آن‌ها در تمام ماه‌ها مشترک هستند و برخی برای هر ماه و همچنین روزهای مشخص آن ماه آداب خاص خود را دارند.[۳۶]

سایر نمازها[ویرایش]

نماز قضا[ویرایش]

اگر نماز واجب در وقت خود خوانده نشود، باید بعداً خوانده شود که به چنین نمازی قضا گویند.

نماز استسقا یا نماز باران[ویرایش]

نماز استسقا یا نماز طلب باران، در هنگام خشکسالی خوانده می‌شود. در برخی منابع اولین نماز باران را نمازی ذکر کرده‌اند که پیامبر در سال پنجم هجری و در نتیجه خشکسالی به جا آورد.[۳۷] نماز استسقا مانند نماز عیدین دو رکعت دارد و بهتر است به جماعت خوانده شود. رکعت اول این نماز پنج قنوت و رکعت دوم آن چهار قنوت دارد. [۳۸]

نماز رفع فقر و تنگدستی[ویرایش]

نمازی دو رکعتی است که در هنگام فقر و عسرت خوانده می‌شود.[۳۹]

نماز رفع گرفتاری[ویرایش]

نمازی است دو رکعتی که خواندن آن در زمان مشکلات و گرفتاری‌ها توصیه شده‌است.[۴۰]

نماز استخاره[ویرایش]

استخاره در لغت یعنی طلب خیر یا خوبی‌خواستن، و در حقیقت دعا برای خیر از خداست. نماز استخاره، نمازی است که برای گرفتن تصمیم در مورد انجام دادن یا انجام ندادن فعلی و یا اتخاذ تصمیم مناسب خوانده می‌شود. این نماز باید پس از به نتیجه نرسیدن تعقل و مشورت‌ها به جا آورده شود. این نماز دو رکعتی بوده و پس از انجام آن باید ذکرهای مخصوص این نماز گفته شود. برای انجام استخاره بعد از نماز نیز آداب مخصوص دارد. [۴۱]

چگونگی اقامه نماز[ویرایش]

1-نیت 2-تکبیر الاحرام :مرد ها دست هایشان را تا نرمه گوش بالا می آورند و زنان دست ها را تا شانه بالا می آورند و می گویند الله اکبر 3-تکتف :مرد ها کف دست راست را بر پشت دست چپ قرار دهند و انگشت کوچک و شست دست راست را بر مچ دست چپ حلقه کنند و زیر ناف قرار دهند و زنان دست راست را بر دست چپ قرار دهند و روی سینه ی خود بگذارند 4- ثنا: سپس اینگونه ثنا می خوانند"سبحانک اللهم و بحمدک و تبارک اسمک و تعالی جدک و لا اله غیرک5- گفتن اعوذ بالله من الشیطان الرجیم 6- گفتن بسم الله الرحمن الرحیم 7- قرائت سوره حمد 8- گفتن آمین 9- قرائت سوره ای دیگر مانند توحید بدون گفتن بسم الله 10- رکوع سپس نیم تنه ی بالا را خم می کنیم و کف دو دست را بر زانو ها قرار می دهیم و سه بار می گوییم "سبحان ربی العظیم و بحمده" 11-بلند شدن از رکوع : سپس با گفتن "سمع الله لمن حمده" از رکوع بر می خیزیم و در حالتی که کاملا صاف استاده ایم می گوییم "ربنا لک الحمد" 12-سجده : ابتدا زانوان خود را بر زمین می گذاریم و سپس انگشتان دو دست را به هم می چسبانیم و طوری آن هارا بر زمین می گذاریم که بتوان صورت را بین آن ها قرار داد سپس پیشانی و بینی را بر زمین قرار می دهیم و سه بار می گوییم "سبحان ربی الاعلی و بحمده" سپس از سجده برخاسته و اندکی می نشینیم سپس دو باره به سجده می رویم و سه بار می گوییم "سبحان ربی الاعلی و بحمده" سپس برخاسته و قیام می کنیم و رکعت اول به پایان می رسد رکعت دوم : رکعت دوم را بدون خواندن ثنا و گفتن اعوذ بالله من الشیطان الرجیم آغاز می کنیم و بقیه اعمال را مانند رکعت اول انجام می دهیم 13-تشهد : پس از سجده دوم در رکعت دوم می نشینیم و تشهد می خوانیم.اگر نمازی که می خوانیم از دو رکعت بیش تر باشد باید بگوییم "التحیات لله و الصلوات والطیبات. السلام علیک ایهاالنبی و الرحمه الله و البرکاته السلام علینا و علی عباد الله الصالحین اشهد ان لا اله الا الله و اشهد ان محمد رسول الله" در رکعت آخر هر نماز باید پس گفتن تشهد صلوات و دعا را نیز بخوانیم14-صلوات "اللهم صلی علی محمد و علی آل محمد کما صلیت علی ابراهیم و علی آل ابراهیم انک حمید مجید اللهم بارک علی محمد و علی آل محمد کما بارکت علی ابراهیم و علی آل ابراهیم انک حمید مجید 15-دعا"اللهم اغفر لی و لوالدی و لآستاذی و لجمیع مومنین و المومنات و المسلمین و المسلمات الاحیا منهم و الاموات ربنا اتنا فی الدنیا حسنه و فی الآخره الحسنه و قنا عذاب النار و احشرنا مع الابرار برحمتک یا ارحم الراحمین" 16-در پایان نماز روی خود را به سمت راست می کنیم و می گوییم "السلام علیکم والرحمه الله" سپس به سمت چپ می کنیم و می گوییم "السلام علیکم و الرحمه الله" و نماز پایان می یابد رکعت سوم و چهارم در رکعت چهارم و سوم نماز های فرض فقط سوره ی حمد را می خوانیم اما در نماز های واجب و سنت لازم است که سوره ای دیگر خوانده می شود. نماز وتر پس از پایان قرائت حمد و سوره در رکعت دوم نماز فرض آقایان باید دست ها را تا نرمه گوش و خانم ها تا شانه بالا بیاورند و بگویند الله اکبر و سپس دو باره به ترتیبی که گفته شد تکتف کنند و این قنوت را بخوانند "اللهم انا نستعینک و نستغفرک و نومن بک و نتوکل علیک و نثنی علیک الخیر نشکرک و لا نکفرک و نخلع و نترک من یفجرک. اللهم ایاک نعبد و لک نصلی و نسجد و الیک نسعی و نحفد و نرجو رحمتک و نخشی عذابک ان عذابک بالکفار ملحق" سپس به رکوع می رویم و دیگر اعمال را مانند نماز های دیگر انجام می دهیم.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. فرهنگ فارسی معین؛ نماز؛
  2. ناصر مکارم شیرازی. رساله توضیح المسائل. قم.۱۳۸۴
  3. قرآن کریم، سوره الرحمن. آیه ۶
  4. «اهمیت صلوات بر پیامبر». وبگاه لبیک. 
  5. فرهنگ واژهٔ دهخدا
  6. «ریشه واژه نماز». راسخون. 
  7. فرهنگ واژهٔ معین
  8. Ashraf F. Nizami, noted this in his book Namaz, the Yoga of Islam (Bombay: D.B. Taraporevala, 1977).
  9. ناصر مکارم شیرازی. رساله توضیح المسائل. قم.۱۳۸۴
  10. «حج در اندیشه اسلامی». تبیان. 
  11. «ذکر در حال حرکت». پرسمان. 
  12. قرآن ۵:۶
  13. قرآن ۴:۴۳
  14. صحیح بخاری ۳۴:۱۲:۸
  15. ناصر مکارم شیرازی. رساله توضیح المسائل. قم.۱۳۸۴
  16. ناصر مکارم شیرازی. رساله توضیح المسائل. قم.۱۳۸۴
  17. ناصر مکارم شیرازی. رساله توضیح المسائل. قم.۱۳۸۴
  18. «نماز عیدین». مصلی اهل سنت گنبد کاووس. 
  19. ناصر مکارم شیرازی. رساله توضیح المسائل. قم.۱۳۸۴
  20. ناصر مکارم شیرازی. رساله توضیح المسائل. قم.۱۳۸۴
  21. «نماز غفیله». اندیشه قم. 
  22. «نماز عید غدیر». اندیشه قم. 
  23. «روش خواندن نماز جعفر طیار». وبگاه جواب. 
  24. «نماز جعفر طیار». اندیشه قم. 
  25. «نماز زیارت معصومین (ع)». اندیشه قم. 
  26. «نماز چهارده معصوم». اندیشه قم. 
  27. «نماز امام زمان (ع)». اندیشه قم. 
  28. «نماز هدیه به معصومین (ع)». اندیشه قم. 
  29. «نماز استغاثه». اندیشه قم. 
  30. «نماز آمرزش گناهان». اندیشه قم. 
  31. «نماز شکر». اندیشه قم. 
  32. «نماز اموات و نماز وحشت». اندیشه قم. 
  33. «نماز اموات و نماز وحشت». اندیشه قم. 
  34. ضیاء الصالحین - جوهرچی
  35. «نماز ایام هفته». اندیشه قم. 
  36. «نماز مشترک هر ماه». اندیشه قم. 
  37. «نماز استسقا و طلب باران». پایگاه رسول نور. 
  38. «علت و کیفیت برگزاری نماز باران یا استسقا». وبگاه غریبانه. 
  39. «نماز فقر و تنگدستی». اندیشه قم. 
  40. «نماز رفع گرفتاری». اندیشه قم. 
  41. «نماز استخاره و روش صحیح ان». پایگاه حوزه. 
  • دستغیب، عبدالحسین. : (۱۲۹۲-۱۳۶۰) صلاة الخاشعین. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۱. شابک: ۳-۲۲۶-۴۷۰-۹۶۴ چاپ دوازدهم ۱۳۸۵ - کتابخانه ملی ایران ۱۵۳۴۷-۸۱م
  • موسوی خمینی، سید روح الله، سر الصلاة. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۱. شابک:
  • توضیح‌المسائل اینترنتی یکی از مراجع شیعه
جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به نماز (اسلام) در ویکی‌گفتاورد موجود است.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ نماز (اسلام) موجود است.