علی بن حسین (امام چهارم شیعه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

زین العابدین امامان شیعه
نقش	چهارمین امام شیعیان
نام	زین العابدین
کنیه	ابالحسن
تولّد	۵ شعبان سال ۳۸ پس از هجرت
زادگاه	مدینه و به روایتی کوفه
مدفن	قبرستان بقیع، مدینه
طول عمر	پیش از امامت ۲۳ سال (سال ۳۸ تا ۶۱ پس از هجرت) دوران امامت ۳۴ سال (سال ۶۱ تا ۹۵ پس از هجرت)
القاب	زین العابدین السجاد ابن الخیرتین المین
همسر	فاطمه بنت حسن بن علی
پدر	حسین بن علی
مادر	شهربانو
فرزندان	محمد باقر، زید بن علی
علی · حسن · حسین سجاد · محمد باقر · جعفر صادق موسی کاظم · رضا · جواد هادی · حسن عسکری · مهدی

علی بن حسین ملقب به سجاد چهارمین امام شیعیان است. او در ۱۵ جمادی الاول سال ۳۶ هجری^[۱] (صحیح ترین قول) و یا سال ۳۸ هجری ^[۲][۳][۴] متولد شد. مادرش به اعتقاد بسیاری از شیعیان شهربانو دختر یزدگرد سوم ساسانی (پادشاه ایران) بود.^[۵][۶][۷] ولی در روایت‌های کهن‌تر مادر وی کنیزی از اهالی سند دانسته شده‌است. نام این کنیز را غزاله یا سُلافه آورده‌اند. ^[۸]

فهرست مندرجات ۱ کنیه و القاب ۲ قبل از امامت ۳ خلفای معاصر ۴ عصر امامت ۴.۱ دوره اسارت ۴.۲ دوره قیام‌ها و شورش ها ۴.۳ دوره ثبات و سازندگی ۴.۴ تبیین فرهنگ و اندیشه اصیل اسلامی ۴.۵ تبیین و تثبیت مسئله امامت ۴.۶ تربیت نیروهای صالح و آگاه به تشیع (نیرو سازی) ۴.۷ احیای فقه شیعه ۵ فرزندان ۶ اصحاب ۷ شهادت ۸ پانویس ۹ منابع ۱۰ جستارهای وابسته ۱۱ پیوند به بیرون

[ویرایش] کنیه و القاب

کنیهٔ ایشان «ابومحمّد»^[۹] و «ابوالحسن ثانی»^[۱۰] است. القابشان نیز «زین العابدین»، «سجّاد»، «سید العابدین»، «زکی»، «امین» و «ذو الثّفنات» می‌باشد.^[۱۱][۱۲]

[ویرایش] قبل از امامت

او دو سال در دوران امامت علی، ۱۰ سال در دوران امامت امام حسن و یازده سال در دوران امامت پدرش امام حسین زیست. ^[۱۳]

[ویرایش] خلفای معاصر

1. یزید پسر معاویه (۶۱- ۶۴ ق)
2. عبدالله پسر زبیر (۶۱ - ۷۳)
3. معاویه پسر یزید (چند ماه از سال ۶۴)
4. مروان پسر حکم (نه ماه از سال ۶۵)
5. عبد الملک پسر مروان (۶۵- ۸۶)
6. ولید پسر عبدالملک (۸۶- ۹۶) ^[۱۴]

[ویرایش] عصر امامت

در ۵۷ سال زندگی خویش، ۳۴ سال امامت مسلمانان را بر عهده داشت^[۱۵].^[۱۶]

[ویرایش] دوره اسارت

امام سجاد در واقعه کربلا حضور داشت و پس از کشته شدن پدرش در رأس بازماندگان، ابلاغ پیام قیام و کشته شدن امام حسین را بر عهده داشت و به افشای چهره حکومت اموی و بیدار ساختن افکار عمومی پرداخت.

[ویرایش] دوره قیام‌ها و شورش ها

در این دوره، امام در مقابل قیام‌هایی که جنبه خوانخواهی از کشتگان کربلا داشت و مخالفت بر ضد حکومت بود (مانند : قیام مختار، شورش مدینه یا فاجعه حرّه) مواضع مناسبی اتخاذ می‌کرد.

[ویرایش] دوره ثبات و سازندگی

مهم ترین برنامه‌های امام در این دوره بر محورهای زیر استوار بود:

• نشر مبانی اعتقادی و فرهنگی شیعه
• تربیت نیروهای صالح و کارآمد برای تشیع
• افشای چهره امویان
• مبارزه با افکار و اندیشه‌های منحرف
• زنده نگه داشتن یاد و خاطره عاشورا و رساندن پیام آن به مسلمانان^[۱۷]

[ویرایش] تبیین فرهنگ و اندیشه اصیل اسلامی

با کشته شدن امام حسین سرگردانی در جامعه شیعه راه یافت و حتی بعضی امامت امام زین العابدین را نپذیرفته و عمویش محمد حنفیه را امام دانستند. و به اعتقاد امویان با واقعه کربلا خاندان امیرالمؤمنین و شیعیان را نابود شده پنداشتند. در چنین شرایطی امام به سازماندهی دوباره شیعیان پرداخت.

• شیوه‌های تبلیغی امام: مهم ترین عمل امام تبیین اندیشه اصیل و از بین بردن خرافات و انحرافات بود. ایشان در روش را در پیش گرفتند:

1. ارشاد در بیانات: نمونه‌ای از تعایم تربیتی امام «رساله حقوق» است که در آن به وظایف انسان بر خدا و خود و خلق خدا می‌پردازند. ^[۱۸]
2. تبیین عارف در غالب دعا:او غالب معارف و رهنمودهای خویش را در غالب دعا بیان می‌کرد که به «صحیفه سجادیه» معروف است. «صحیفه سجادیه» بعد از قرآن و نهج البلاغه غنی ترین گنجینه معارف به شمار می‌رود؛ به طوری که دانشمندان آن را «همتای قرآن»، «انجیل اهل بیت» و «زبور آل محمد» نامیده‌اند.^[۱۹][۲۰] نمونه دیگر دعایی است که به یکی از نزدیکترین یاران خود «ابوحمزه ثمالی» آموخت و در سحرهای ماه رمضان خوانده می‌شود.^[۲۱]

[ویرایش] تبیین و تثبیت مسئله امامت

در نظر شیعه، امامت یکی از اصلی ترین اصول دین است که بعد از وفات رسول خدا متروک مانده و شناساندن این مقام و صاحبان اصلی آن از فعالیت‌های اصلی ائمه بوده‌است. امام این مهم را در غالب‌های مختلف تفسیر قرآن، بیان احادیث، مسائل فقهی و شرعی، ارائه کرامت و... این هم را به انجام می‌رسانید.

[ویرایش] تربیت نیروهای صالح و آگاه به تشیع (نیرو سازی)

امام به جذب نیروهای متعهد و آموزش آنان با تاکید بر رازداری پرداخت و بسیاری از موانع موجود در راه مبارزه را کاست.^[۲۲] شیخ مفید می‌نویسد:«فقهای هل تسنن به قدری علوم از او نقل کرده ند که به شمارش نمی‌گنجد...»^{[۲۳] [۲۴]}او تکید بسیاری بر زدودن دین ز ملاک‌های جهلی و نحرافی داشت.برای نمونه در حالی که در حکومت اموی برتری دادن عرب بر غیر عرب بود(حتی عجم را پست تر از حیوان می‌شمردند^[۲۵]!) امام نهایت دقت را در رفتار با ایشان داشت و با بردگان با نهایت ظرافت برخورد می‌کرد.

[ویرایش] احیای فقه شیعه

اگر چه در زمان امامت امام سجاد مردم بیشتر پیرو ارزشهای خلافت بودند و شرایط مناسبی برای امام فراهم نبود؛ با این حال امام با تکیه بر احادیث نبوی سیره فقه شیعه را پی ریزی کرد و شرایط را برای بیان جزئیات برای امام باقر و امام صادق فراهم آورد.^[۲۶]

[ویرایش] فرزندان

شیخ مفید اولاد علی بن الحسین را پانزده نفر دانسته:

1. محمد باقر که مادرش امّ عبدالله دختر حسن مجتبی بوده.
2. عبداالله
3. حسن
4. حسین
5. زید
6. عمر
7. حسین اصغر
8. عبد الرحمن
9. سلیمان
10. علی (کوچک‌ترین فرزند)
11. خدیجه
12. محمد اصغر
13. فاطمه
14. علیه
15. امّ کلثوم^[۲۷]

[ویرایش] اصحاب

مشهور ترین اصحاب و راویان ایشان عبارت‌اند از:

• ثابت بن دینار معروف به ابوحمزه ثمالی
• ابوخالد کابلی
• یحیی بن ام طویل
• سعید بن جبیر
• سعید بن مسیب
• عمرو بن عبدالله سبیعی^[۲۸]

[ویرایش] شهادت

در ۱۲^[۲۹] یا ۱۸^[۳۰] یا ۲۵^[۳۱] محرم سال ۹۵ هجری واقع شده‌است. از روایات معتبر فراوان معلوم می‌شود که او با زهر ولید بن عبد الملک کشته شد. ^[۳۲] او در مدینه و در خانه خود وفات یافت و در قبرستان بقیع کنار قبر امام حسن مجتبی مدفون است. ^[۳۳]

یکی از مذاهب دین اسلام شیعه

اصول دین

فروع دین

چهارده معصوم

حوادث

صحابه

کتب مرجع

دیدگاه

مکان‌های مقدس

توحید معاد عدل نبوت امامت

نماز روزه خمس زکات حج جهاد امر به معروف نهی از منکر تولی تبری

محمد فاطمه علی حسن حسین سجاد باقر صادق کاظم رضا جواد هادی عسکری مهدی

غدیر خم عاشورا کربلا فدک واقعه خانه فاطمه

سلمان مقداد ابوذر عمار بلال

قرآن نهج‌البلاغه صحیفه سجادیه الاستبصار الکافی تهذیب الاحکام من لایحضره الفقیه کتب شیعه

علمای شیعه مهدویت غیبت صغری غیبت کبری ظهور رجعت

مکه · مدینه نجف · کربلا کاظمین · مشهد سامرا · دمشق قم · ری امامزاده‌ها ن . ب . و

[ویرایش] پانویس

[ویرایش] منابع

• جلاء العیون (تاریخ چهارده معصوم علیهم لسلام)، علامه مجلسی، تحقیق سید علی امامیان، انتشارت سرور، ۱۳۸۳، شابک: ۳- ۳- ۹۱۴۶۷- ۹۶۴
• منتهی الآمال، شیخ عباس قمی
• سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی، مؤسسه امام صادق، ۱۳۸۱، شابک : ۸- ۱۰۶- ۳۵۷- ۹۶۴
• تاریخ اسلام، جمعی از نویسندگان - زیر نظر دکتر صادق آیینه وند، دفتر نشر معارف، ۱۳۸۲، شابک : ۹- ۳۳- ۷۰۳۰- ۹۶۴
• فرهنگ شیعه، نویسندگان: محمد خطیبی و دیگران، انتشارات زمزم هدایت، ۱۳۸۵، شابک: ۷- ۷۳- ۸۷۶۹- ۹۶۴

[ویرایش] جستارهای وابسته

• اهل بیت
• امامت
• شیعه
• صحیفه سجادیه

[ویرایش] پیوند به بیرون

• امام سجاد