آیه خیرالبریه

آیه خیرالبریّه هفتمین آیه از سورهٔ بینه است که طبق تفسیرهای المیزان و مجمع البیان پیرامون جایگاه علی بن ابی‌طالب صحبت می کند.

متن و ترجمه

• ﴿إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ﴾(سورهٔ بینة-آیهٔ ۷)
• همانا کسانی که ايمان آوردند و کارهای شايسته انجام دادند، بهترين مخلوقاتند.
• (As for) those who believe and do good, surely they are the -best of men.

شان نزول

تفاسیر سنی

حسکانی

حاکم حسکانی که از عالمان سنی است، در کتاب شواهد التنزیل این گونه نقل می‌کند:

«

از ابی برزه: رسول خدا آیهٔ ﴿إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ﴾ را خواند و بعد گفت: یا علی، خیر البریه تو و شیعیان تو هستند.

»

«

از محمد باقر: رسول خدا آیهٔ خیر البریه را خواند و بعد از آن به علی گفت: خیر الربیه تو و شیعیان تو هستند

»

«

از جابر بن عبد الله انصاری: ما نزد رسول خدا کنار کعبه نشسته بودیم، چون امام علی وارد شد رسول خدا گفت: برادرم آمد و در ادامه گفت: قسم به خانهٔ خدا كه اين مرد قبل از همه شما به خدا ایمان آورده و بیشتر از همهٔ شما اطاعت خدا را کرده و به پیمان الهی بیشتر از همهٔ شما وفادارتر و بیش از همه شما قضاوت به حکم خدا کرده و در تقسیم بیت المال عادل‌تر بوده و در رفتار با ضعفا از شما بهتر و مقامش بالاتر است، در این هنگام بود که آیه خیر البریة نازل شد.

»

تفاسیر شیعی

طبرسی

ابی علی الفضل بن الحسن الطبرسی از علمای شیعه، در مجمع البیان ذیل آیه به نقل از ابوالقاسم علی بن الحسن معروف به ابن عسا کر دمشقی از جابر بن عبدالله انصاری نقل می‌کند:

«

ما نزد رسول الله بودیم که علی بن ابی طالب وارد شد در این هنگام پیامبر فرمودند: «قسم به کسی کـه جـان من در قبضهٔ قدرت اوست این مرد (اشاره به علی) و شیعهٔ او روز قیـامت رستـگارانند» آنگاه بود که آیه خیرالبریه نازل شد.

»

علامه طباطبایی

محمد حسین طباطبایی در تفسیر المیزان ذیل این آیه این گونه نقل می‌کند:

«

در عبارت يزيد بن شراحيل چنين آمده: من از علی شنيدم، گفت: رسول خدا از دنيا می‏‌رفت در حالی كه سر آن جناب را به سينه‏‌ام تكيه داده بودم، در آن حال فرمود: يا علی مگر نشنيدی كلام خدای عز و جل را كه می‌فرمايد: ﴿إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ﴾ اين خير البريه، تو و شيعيان تواند.

»

مکارم

ناصر مکارم شیرازی در تفسیر نمونه در بحث علی و شیعیان او، این گونه نقل می‌کند:

«

در روایات فراوانى که از طرق اهل سنت و منابع معروف آن‌ها، و همچنین در منابع معروف شیعه نقل شده، آیه خیر البریه على و پیروان او هستند.

»

منابع

• منابع سنی

ابی علی الفضل بن الحسن الطبرسی. مجمع البيان. 
حاکم ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله الحسکانی. شواهد التنزیل فی قواعد التفصیل. 

• منابع شیعی

محمد حسین طباطبایی. المیزان. 
ناصر مکارم شیرازی. تفسیر نمونه. 

برای مطالعهٔ بیشتر

ابوالمؤید موفق بن احمد خوارزمی. مناقب. 
محمد بن یوسف گنجی شافعی. کفایت الطالب. 
سبط ابن جوزی. تذکرة خواص الامة فی معرفة الائمة.