سید رضی

ابوالحسن محمد بن الحسین بن موسی، معروف به سید رضی و یا شریف رضی، از علمای قرن ۴ (قمری) شیعه و گردآورنده نهج‌البلاغه است. او نهج البلاغه را حدوداً چهارصد سال پس از زندگی علی بن ابی طالب گردآوری و تدوین کرده است.

زندگی

در سال ۳۵۹ در شهر بغداد به دنیا آمد. پدر و مادر سید رضی هر دو از سادات علوی و از نوادگان حسین بن علی بودند. نسب وی از جانب پدر با پنج واسطه به موسی کاظم، امام هفتم شیعیان، می‌رسد. از این رو گاهی شریف رضی را «رضوی» می‌خوانند. و از طرف مادر نسب وی با شش رابطه به علی بن حسین، امام چهارم شیعیان، می‌رسد.

شیخ مفید کتاب «کتاب النساء» را برای مادر سید رضی نوشته و در مقدمه کتاب از او به بانویی محترم و فاطمه یاد کرده‌است.

اساتید

• ابواسحاق، ابراهیم بن احمد طبری (متوفی ۳۹۳ (قمری))
• ابوعلی فارسی (متوفی ۳۷۷ (قمری))
• ابوسعید سیرافی (متوفی ۳۶۸ (قمری))
• عبدالرحیم بن نباته (متوفی ۳۷۴ (قمری))
• ابومحمد عبدالله بن محمد اسدی اکفانی (متوفی ۴۰۵ (قمری))
• ابوالفتح عثمان بن جنّی (متوفی ۳۹۲ (قمری))
• ابوالحسن علی بن عیسی (متوفی ۴۲۰ (قمری))
• ابوحفص عمر بن ابراهیم بن احمد الکنانی،
• ابوالقاسم عیسی بن علی بن عیسی بن داوود بن جرّاح (متوفی ۳۵۰ (قمری))
• ابوعبدالله مرزبانی (متوفی ۳۸۴ (قمری))
• ابوبکر محمد بن موسی خوارزمی (متوفی ۴۰۳ (قمری))
• ابومحمد هارون تلعکبری (متوفی ۳۸۵ (قمری))
• ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان مشهور به شیخ مفید (متوفی ۴۱۳ (قمری))،

شاگردان

• سید عبد الله جرجانی، مشهور به ابوزید کیابکی
• شیخ محمدحلوانی
• شیخ جعفر دوریستی(متوفی حدود ۴۷۳ ق.)
• احمد بن علی بن قدامه مشهور به این قدامه (متوفی ۴۸۶ ق.)
• ابوالحسن هاشمی
• مفید نیشابوری (م ۴۵۵ ق.)
• ابوبکر نیشابوری خزاعی (متوفی حدود ۴۸۰ق.)
• قاضی ابوبکری عکبری (متوفی ۴۷۲ ق.)
• مهیار دیلمی.

آثار

۱- تلخیص البیان عن مجازات القرآن
۲- حقایق التاویل فی متشابه التنزیل
۳- معانی القرآن
۴- خصایص الائمه
۵-الزیادات فی شعر ابی تمام
۶-تعلیق خلاف الفقهاء
۷-کتاب المجازات النبویه
۸-تعلیقه بر ایضاح ابی علی
۹-الجید الحجاج
برگزیده اشعار حسین حجاج شاعر شیعی مشهور قرن چهارم هجری؛ نام اصلی کتاب : الحسن من شعر الحسین؛ است. ۱۰-مختار شعر ابی اسحق الصابی
۱۱-کتاب «ما دار بینه و بین ابی اسحق من الرسائل»
۱۲-دیوان اشعار
۱۳- نهج البلاغة (خطبه‌ها و کلمات علی بن أبی طالب)

سید رضی از دیدگاه اهل سنت

سید رضی نه تنها در میان شیعیان بلکه اهل تسنن هم دارای شهرت علمی و اخلاقی خاصی بود.

عبدالملک ثعالبی، شاعر معاصر سید رضی در کتاب تحقیقی و ادبی خویش «یتیمة الدهر» در وصف سید می‌نویسد: «تازه وارد ده سالگی شده بود که به سرودن شعر پرداخت. او امروز سرآمد شعرای عصر ما و نجیب‌ترین سروران عراق و دارای شرافت نسب و افتخار حسب، و ادبی ظاهر و فضلی باهر و خود دارای همه خوبی هاست.»

خطیب بغدادی در کتابش موسوم به «تاریخ بغداد» می‌گوید: «... رضی کتابهایی در معانی قرآن نگاشته‌است که مانند آن کمتر یافته می‌شود.»

جمال الدین ابی المحاسن یوسف بن تغری بردی اتابکی در کتاب «النجوم الزاهره فی ملوک مصر و القاهره» می‌نویسد:

«سید رضی موسوی، عارف به لغت و احکام و فقه و نحو و شاعری فصیح بود. او و پدرش و برادرش پیشوای شیعیان بودند.»

درگذشت

سید رضی در سن ۴۷ سالگی و در سال ۴۰۶ (قمری) در شهر بغداد درگذشت و در کاظمین، در کنار قبر موسی کاظم و جواد (امامان شیعیان) دفن شد.