تفسیر طبری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تفسیر طبری یا جامع البیان عن تاویل آی القرآن نوشتهٔ ابوجعفر محمد بن جریر بن یزید طبری، محدث، فقیه، مفسر و مورخ سده سوم قمری است. وی در اوایل سال ۲۲۵ هـ ق، در آمل که آن زمان از توابع تبرستان بود، به دنیا آمد[۱] و به سال ۳۱۰ قمری در بغداد درگذشت.

زندگی نامه نویسنده[ویرایش]

طبری در نوجوانی، علوم مختلفی را از علمای عراق و شام و مصر آموخت و بعد در بغداد ساکن شد و تا زمان وفاتش نیز آن جا بود. طبری درعلوم بسیاری تبحر پیدا کرد و حافظ و عارف به قرآن و معانی و احکام شد. اطلاعات او راجع به صحابه و تابعان و زمان‌های بعد از آن، زیاد و در مسائل راجع به ایام و اخبار مردم، آگاهی کامل داشت. از همین رو، کتابی بنام «تاریخ طبری» را نگاشت. سپس کتاب تفسیر قرآن «جامع البیان عن تاویل القرآن» رانگاشت که به تفسیر طبری شهرت پیدا کرد. طبری سنی مذهب بود ولی برخی او را شیعه می‌دانند(یکی از دلایل انتساب به هردو فرقه « میانه روی وانصاف » وی دربیان تاریخی موارداست). وی در سال ۳۱۰ هجری شمسی در سن ۸۶ سالگی در بغداد از دنیا رفت.[۲]

کتاب تفسیر طبری[ویرایش]

تفسیر طبری، یکی از قدیمی ترین و جامع ترین تفسیرهای عربی روایی قرآن در قرن سوم هجری در بین مسلمانان است. این تفسیر اگر چه عنوانش در خود کتاب ذکر نشده ولی طبری در کتاب دیگرش (تاریخ طبری) آن را «جامع البیان عن تاویل القرآن» نامیده‌است. البته این تفسیر صرفاً تفسیر روایی نیست، زیرا در آن به مباحث و مسائل کلامی توجه شده و نظرهای مولف در نقل احادیثی دال بر موضع کلامی اش، بیان شده‌است.[۲]

تفسیر طبری در بیان دیگران[ویرایش]

این تفسیر مورد توجه علمای بعد از طبری قرار گرفت. ابن ندیم، آن را کتابی خواند که بهتر از آن نوشته نشده‌است. ابوحامد احمد اسفراینی فقیه: اگر کسی برای دستیابی به این کتاب، تا چین سفر کند، کار چندان بزرگی نکرده‌است. ابن یتمیه حنبلی مذهب: تفسیر طبری را باید از صحیح ترین تفاسیر بدانیم. این تفسیر تاثیر زیادی بر مفسران بعد از خود نیز گذاشت و غالب مفسران در تفسیر آیات، به نظر او اشاره کرده‌اند، از جمله: علی بن احمد واحدی (متوفی ۴۶۸)، عالمان اندلسی، شیخ طوسی، محمدبن احمد قرطبی (متوفی ۶۷۱)، ابوبکر محمدبن عبدالله ابن عربی مالکی (متوفی ۵۴۳). هرچند که باید بگوییم که شیخ طوسی در مقدمه تفسیرش، به افراط طبری در تفصیل مطالب اشاره کرده و آن را نقص کار او می‌داند ولی مکرراً در تفسیر خود، از آراء طبری بهره برده‌است.[۳]

ترجمهٔ فارسی تفسیر طبری[ویرایش]

تفسیر محمّد بن جریر طبری از قرآن مجید در زمان سلطنت منصور بن نوح بن نصر بن احمد بن اسمعیل سامانی، در نیمه دوم قرن چهارم هجری، به وسیله علما و فقهای ما وراء النّهر از عربی به فارسی ترجمه شده‌است. در مورد نوع نگارش و ترجمهٔ آن به فارسی نیز باید خاطر نشان کرد شیوه نگارش آنان نیز پر معنا بوده، زیرا برخلاف آن چه اکنون در متن چاپی دیده می‌شود، ظاهراً مترجمان هیچ گاه ترجمه قرآن را جدا از متن قرآن نقل نمی‌کرده‌اند، بلکه زیر هر یک از واژگان قرآن، معادل آن را می‌نهاده‌اند. این شیوه، بی‌تردید رایجترین شیوه ترجمه طی هزار سال بوده‌است.[۴]

پانویس[ویرایش]

  1. [۱]
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ تفسیر طبری
  3. تفسیر طبری
  4. کتاب ترجمه تفسیر طبری جلد ۱ مقدمه صفحه ۵