حدیث

حدیث، در اصطلاح مسلمانان به سخنان پیامبران گفته می‌شود. شیعیان به سخنان اهل بیت نیز حدیث می‌گویند.

اهمیت حدیث در میان مسلمانان از آن روست که از منابع اصلی استنباط احکام در فقه و عقاید در علم کلام محسوب می شود. همچنین احادیث از منابع اولیه پژوهش های تاریخی می باشد.

در طول سده های بعد از زندگانی پیامبر و اهل بیت احادیث توسط شیعه و سنی در مجموعه هایی گردآوری و مدون شده است. در میان مجموعه کتاب های حدیث، صحاح سته درنزد اهل سنت و اصول اربعه نزد شیعه از اهمیت بسزایی برخوردار است.

علم حدیث

علم حدیث در اسلام، علمی است که توسط آن اقوال و افعال و احوال یا تقریر پیامبر اسلام و امامان شناخته می‌شود و چون احادیث رسیده ازایشان، شامل گفته‌های آنان هم می‌شود شامل گفته و نیز نام وسائطی است که کلام مزبور را از وی روایت کرده‌اند. می‌توان گفت که علم حدیث علم به قوانینی است که به وسیلهٔ آن احوال سند و متن حدیث شناخته می‌شود. تقسیمات علم حدیث روایت الحدیث روایت الحدیث (اصول الحدیث) علمی است که از کیفیت اتصال احادیث‌به پیامبر اسلام(صلی الله علیه و اله) و امام (علیه السلام)، از جهت احوال روات (که آیا ضابط و عادلند؟) و از لحاظ کیفیت‏ سند (که آیا متصل است‌ یا منقطع؟) و غیر اینها گفتگو می‌کند و خود شامل دو بخش است:

• علم رجال
• مصطلح الحدیث.
• چه آنکه اگر از احوال یک یک رجال سند از لحاظ عدالت آنان و وثوق و اعتماد به روایت و نقل آنها بحث‌ شود، «علم رجال‏» نامیده می‌شود.
• اگر از کیفیت نقل حدیث‏ توسط راویان از لحاظ اتصال و انقطاع زنجیره حدیث و یا داشتن سند و یا ارسال و مانند آن سخن رود، به «مصطلح الحدیث‏» و گاهی به «درایه‏» تعبیر نمایند. ولی نام اول با این عمل متناسب‌تر است، چه آنکه درایه به معنی علم و فهم معانی است و شناسائی اصطلاحات متناسب با نام (مصطلح الحدیث) است.

درایت الحدیث درایة الحدیث (در مقابل روایة الحدیث) علمی است که از مفاد الفاظ متن حدیث چون شرح لغات حدیث و بیان حال حدیث از لحاظ اطلاق و تقیید و عموم و خصوص و داشتن معارض و مانند اینها بحث می‌کند که مناسب است نام این قسمت را فقه الحدیث گذارند. بخش اول را اصول الحدیث نیز می‌نامند. (درایة الحدیث، کاظم مدیر شانه چی، قم، ۱۳۸۴، دفتر انتشارات اسلامی)

جستارهای وابسته

• علم رجال
• علم حدیث
• حدیث قدسی
• حدیث متواتر

پیوند به بیرون

حدیث‌شناسی
حدیث متواتر	متفق علیه	مشهور	عزیز	غریب	حدیث حسن
حدیث متصل	↑حدیث صحیح↑				حدیث منکر
حدیث مسند	← از نظر سند	علم الحدیث		از نظر متن→	حدیث متروک
خبر آحاد	↓حدیث ضعیف↓				حدیث مدرج
حدیث منقطع	حدیث مضطرب	حدیث مدلس	حدیث موقوف	حدیث منقطع	حدیث موضوع