نهج‌البلاغه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جستجو در ویکی‌نبشته متن مربوطه در ویکی‌نبشته: نهج‌البلاغه
جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به نهج‌البلاغه در ویکی‌گفتاورد موجود است.
شیعه
Hadith Ali.svg
عقاید
اصول توحید • نبوت • معاد یا قیامت
عدل • امامت
فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوم محمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابه سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامه بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
علما روحانیان شیعه
مکان‌های متبرک
مکه و مسجد الحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه  • شیراز و شاه چراغ • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین)  • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه  • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه • قتل عثمان • نبرد جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیان • زیدیه • غلاه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع

نهج‌البلاغه گزیده‌ای از خطبه‌ها، نامه‌ها و سخنان کوتاه علی ابن ابی‌طالب است که شخصی به نام سید رضی در قرن چهارم هجری قمری براساس ذوق ادبی شخصی خود فراهم آورده است.[۱]

ساختار[ویرایش]

سخنان علی ابن ابی‌طالب در این کتاب بر در سه باب آمده‌است:

  • باب اول: خطبه‌ها و اوامر
  • باب دوم: نامه‌ها و رسائل و وصایا
  • باب سوم: کلمات قصار، حکمت آمیز و مواعظ

نهج‌البلاغه و مشاهیر[ویرایش]

بسیاری از ادیبان طراز اول عرب از جمله عبدالحمید کاتب (قرن دوم)، جاحظ (قرن سوم)، قدامة بن جعفر(قرن چهارم)، ابن ابی الحدید (قرن ششم) و خلیل بن احمد فراهیدی(قرن هشتم) فصاحت کلام علی را ستوده‌اند. از جمله جاحظ در کتاب خود البیان والتبیین -که به شهادت ابن خلدون یکی از ارکان چهارگانه ادب محسوب می‌شود[۲]- با نقل یکی از سخنان علی می‌گوید ((اگر فقط همین عبارت به دست ما رسیده بود کفایت می‌کرد و برای دلالت داشتن بر فصاحت و بلاغت در عالی‌ترین مرتبه جای می‌گرفت و با وجود آن برای پی بردن به ارزش بلاغی سخنان علی به دیگر سخنانش نیاز نداشتیم.[۳]))

علی الجندی رئیس دانشکده علوم در دانشگاه قاهره در مقدمه کتاب " علی بن ابی طالب، شعره و حکمه " درباره نثر علی می‌گوید: «نوعی خاص از آهنگ موسیقی که بر اعماق احساسات پنجه می افکند در این سخنان هست، از نظر سجع، چنان منظوم است که می توان آنرا " شعر منثور " نامید.»جرج جرداق مسیحی در مورد نهج البلاغه چندیدن کتاب می نویسد و می گوید:"بعد از امام علی (ع)کسی را سزاوار نویسندگی ندیدم به همین دلیل جز ایشان در مورد کسی ننوشتم." شیخ محمد عبده از مفتیان پیشین مصر تصادفاً با نهج‌البلاغه آشنا شده، شیفتهٔ آن می‌شود و به شرح این مجموعه و تبلیغ آن در میان جوانان مصری می‌پردازد. وی در مقدمه شرح خود می‌گوید:«در همهٔ مردم عرب زبان یک نفر نیست مگر آنکه معتقد است سخن علی بعد از قرآن و کلام نبوی شریف‌ترین و بلیغ‌ترین و پرمعنی‌ترین و جامع‌ترین سخنان است.»[۴][۵]

دولت‌آبادی سومین رهبر بابیان (ازلیان) :نجاست من بر میرزا علی محمد باب شرف دارد. اگر دین و معارف آن همین است که این کتاب می‌گوید، پس او چه می‌گوید؟ این سخنان بلند نهج البلاغه کجا و لاطائلات باب کجا؟

حسین لنکرانی می‌گوید:در اوایل دوره رضاخان روزی بر میرزا یحیی دولت‌آبادی وارد شدم. کتاب شریف نهج البلاغه را در برابر خود گشوده بود و دو زانو روی آن خم شده و مطالعه می‌کرد. من که رسیدم سر برداشت و زمانی که به من نگریست دیدم چشمانش از گریه سرخ و اشکبار است. با حالت تاثری گفت[۶]:

نجاست من بر میرزا علی محمد باب شرف دارد. اگر دین و معارف آن همین است که این کتاب می‌گوید، پس او چه می‌گوید؟ این سخنان بلند نهج البلاغه کجا و لاطائلات باب کجا؟

وی رهبران بابی را جمع و آنان را به بازگشت به تشیع امر کرد. بدین ترتیب بابی گری در ایران پایان یافت.

ترجمه‌های نهج‌البلاغه[ویرایش]

ترجمه‌های متعددی از این کتاب به فارسی در دسترس است که از آن میان می‌توان به ترجمه‌های سید جعفر شهیدی، علی نقی فیض‌الاسلام، جواد فاضل، محمد تقی جعفری، سید محمدمهدی جعفری، حسینعلی منتظری، حسین انصاریان و محمد دشتی از نهج‌البلاغه اشاره کرد. ن‍ه‍ج ال‍ب‍لاغ‍ه م‍ن‍ظوم (خ‍طب‍ه‌ه‍ا) به‌اهتمام علی توکلی گنابادی مهمترین اثر منظوم فارسی بر اساس نهج البلاغه است.

مآخذ و مدارک نهج‌البلاغه[ویرایش]

علامه امینی در جلد چهارم کتاب الغدیر ۸۱ شرح نهج‌البلاغه را معرفی کرده‌است.[۷] معروفترین شروح نهج‌البلاغه شرح ابن ابی‌الحدید معتزلی بغدادی، شرح ابن میثم بحرانی، شرح خوئی و از معاصران، ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه اثر شیخ محمدتقی جعفری و شرح نهج‌البلاغه تالیف شیخ محمد تقی شوشتری، را می‌توان نام برد.

نخستین گردآورنده کلمات قصار علی ابوعثمان عمرو بن بحر جاحظ صاحب (بیان و تبیین) درگذشتهً ۲۵۵ ه. ق می‌باشد. وی صد کلمه از کلمات قصار امیرالمؤمنین را انتخاب کرده و آن را (مطلوب کل طالب من کلام امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب) نامیده‌است.

تاریخ‌نگاران و حدیث‌دانان دیگری نیز به گردآوری سخنان و اندرزهای علی اقدام کرده‌اند، برای نمونه قاضی محمد بن سلامه معروف به قضاعی درگذشتهً ۴۰۵ هجری مجموعه‌ای از سخنان امیرالمؤمنین علی را به نام «دستور معالم الحکم و مأثور مکارم الشیم» گردآوری کرده‌است[۸]. ترجمه این کتاب به زبان فارسی نیز به نام «قانون» چاپ شده‌است[۹]. بسیاری از خطب و نامه‌های نهج‌البلاغه پیش از آن در کتاب «الغارات» تالیف ابواسحاق ثقفی کوفی، از دانشمندان قرن سوم (متوفی ۲۸۳ هجری قمری) آمده‌است[۱۰]. همچنین بخش بزرگی از خطبه‌های توحیدی نهج‌البلاغه در کتابهایی که یک قرن پیش از نهج‌البلاغه تالیف شده، نظیر کتاب «الکافی» شیخ کلینی و «کتاب التوحید» شیخ صدوق آمده‌است.

علی بن حسین مسعودی مورخ بزرگ که تقریباً صد سال پیش از سید رضی میزیسته‌است (اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم) در جلد دوم کتاب معروف خود «مروج الذهب» می‌نویسد: «آنچه مردم از خطابه‌های علی در مقامات و حوادث مختلف حفظ کرده‌اند، بالغ بر چهارصد و هشتاد و اندی می‌شود. علی آن خطابه‌ها را بالبداهه و بدون یادداشت و پیشنویس بیان و انشا می‌کرد و مردم هم الفاظ آن را می‌گرفتند و عملاً نیز از آن بهره مند می‌شدند.» گواهی دانشمند متتبعی مانند مسعودی می‌رساند که خطابه‌های علی فراوان بوده‌است که سید رضی از این میان در نهج‌البلاغه تنها ۲۳۹ خطبه را نقل کرده، که جنبه ادبی قویتری را به انتخاب و تشخیص او داشته‌است.

کتاب‌های تحقیقی بسیار کاملی در مورد اسناد و مدارک نهج‌البلاغه انتشار یافته که از جمله مهمترین آنها سه کتاب «روات و محدثین نهج‌البلاغه» تالیف محمد دشتی و همکاران، «استناد نهج‌البلاغه» تالیف امتیاز علی خان عرشی و ترجمه دکتر آیت‌الله زاده شیرازی و «مصادر نهج‌البلاغه» تألیف سید عبدالزهرأ حسینی است.

خطبه ها[ویرایش]

  • خطبه ۱: خطبه در ابتداى آفرينش آسمان و زمين و آدم
  • خطبه ۲: خطبه پس از بازگشت از صفّين
  • خطبه ۳: خطبه معروف به شِقشِقيّه
  • خطبه ۴: خطبه بعد از كشته شدن طلحه و زبير
  • خطبه ۵: خطبه بعد از وفات پيامبر(صلى الله عليه وآله) در خطاب به عباس و ابوسفيان
  • خطبه ۶: خطبه هنگامى كه از او خواستند طلحه و زبير را دنبال نكند
  • خطبه ۷: خطبه مريدان شيطان را مذمت مىنمايد
  • خطبه ۸: خطبه براى برگرداندن زبير به بيعت
  • خطبه ۹: خطبه در وصف خود و دشمنانش در جمل
  • خطبه ۱۰: خطبه در تحريك شيطان نسبت به اهل جمل و عواقب وخيم آن
  • خطبه ۱۱: خطبه وقتىكه در نبرد جمل پرچم را بهدست فرزندش محمّد حنفيه داد
  • خطبه ۱۲: خطبه وقتى كه در نبرد جمل پيروز شد
  • خطبه ۱۳: خطبه در نكوهش بصره و اهل آن پس از نبرد جمل
  • خطبه ۱۴: خطبه در همين موضوع (بصره و مردم آن)
  • خطبه ۱۵: خطبه در رابطه با برگرداندن املاك بيتالمال
  • خطبه ۱۶: خطبه هنگامىكه در مدينه با او بيعت شد
  • خطبه ۱۷: خطبه درباره كسىكه در ميان مردم عهدهدار منصب قضاوت شود
  • خطبه ۱۸: خطبه در نكوهش اختلاف علما در فتاوى
  • خطبه ۱۹: خطبه به اشعث بن قيس
  • خطبه ۲۰: خطبه در بيدارى از غفلت و توجه به حضرت حق
  • خطبه ۲۱: خطبه در توجه به قيامت
  • خطبه ۲۲: خطبه هنگامىكه خبر بيعتشكنان جمل به حضرتش رسيد
  • خطبه ۲۳: خطبه در دلدارى به تهيدستان و تأديب ثروتمندان
  • خطبه ۲۴: خطبه در جنگ با مخالفان
  • خطبه ۲۵: خطبه وقتى به او خبر رسيد كه ارتش معاويه به شهرها دستاندازى كردهاند
  • خطبه ۲۶: خطبه در وصف حال مردم جاهلى و دوران سكوت خود
  • خطبه ۲۷: خطبه در نكوهش اصحاب از نرفتن به جهاد
  • خطبه ۲۸: خطبه در بىوفايى دنيا و توجه به آخرت
  • خطبه ۲۹: خطبه پس از برنامه حكمين و تاخت و تاز ضحّاك بن قيس
  • خطبه ۳۰: خطبه درباره قتل عثمان
  • خطبه ۳۱: خطبه قبل از جنگ جمل
  • خطبه ۳۲: خطبه در نكوهش زمان خود
  • خطبه ۳۳: خطبه به هنگام خروجش براى جنگ با اهل بصره
  • خطبه ۳۴: خطبه در تحريك مردم براى جنگ با شاميان
  • خطبه ۳۵: خطبه بعد از جريان حكميت
  • خطبه ۳۶: خطبه در ترساندن اهل نهروان
  • خطبه ۳۷: خطبه در ذكر فضائل خود
  • خطبه ۳۸: خطبه در تعريف شبهه
  • خطبه ۳۹: خطبه در نكوهش ياران، و دعوت به جهاد
  • خطبه ۴۰: خطبه زمانى كه شنيد خوارج نهروان مىگويند: لا حُكْمُ اِلاّ لِلّه
  • خطبه ۴۱: خطبه در تحذير از مكر و حيله
  • خطبه ۴۲: خطبه در نكوهش آرزوى دراز و پيروزى از هواى نفس
  • خطبه ۴۳: خطبه پس از آنكه جرير بن عبداللّه بَجَلى را براى بيعت گرفتن از معاويه فرستاد
  • خطبه ۴۴: خطبه وقتى كه مصلقه بن هُبَيره شيبانى به سوى معاويه فرار كرد
  • خطبه ۴۵: خطبه در روز فطر در نكوهش دنيا
  • خطبه ۴۶: خطبه وقتى كه براى حركت به شام تصميم گرفت
  • خطبه ۴۷: خطبه درباره كوفه
  • خطبه ۴۸: خطبه زمان رفتن به سوى شام
  • خطبه ۴۹: خطبه در توحيد الهى
  • خطبه ۵۰: خطبه در بيان فتنه
  • خطبه ۵۱: خطبه زمانى كه ارتش معاويه در جنگ صفين آب را بر ياران آنحضرت بست
  • خطبه ۵۲: خطبه در بىوفايى دنيا
  • خطبه ۵۳: خطبه در مسأله بيعت
  • خطبه ۵۴: خطبه وقتىكه به نظر يارانش در اجازه براى آغاز جنگ صفّين تأخير نمود
  • خطبه ۵۵: خطبه در مقايسه ياران پيامبر با ياران خود
  • خطبه ۵۶: خطبه در وصف معاويه
  • خطبه ۵۷: خطبه در خطاب به خوارج نهروان
  • خطبه ۵۸: خطبه زمانى كه عزم بر جنگ خوارج داشت
  • خطبه ۵۹: خطبه وقتى كه خوارج به قتل رسيدند
  • خطبه ۶۰: خطبه درباره خوارج
  • خطبه ۶۱: خطبه زمانى كه او را از ترور ترساندند
  • خطبه ۶۲: خطبه در نكوهش دنيا
  • خطبه ۶۳: خطبه در تشويق به عمل صالح
  • خطبه ۶۴: خطبه در توحيد الهى
  • خطبه ۶۵: خطبه در آداب جنگ
  • خطبه ۶۶: خطبه در حق انصار
  • خطبه ۶۷: خطبه وقتى كه امارت مصر را به محمد بن ابوبكر واگذاشت
  • خطبه ۶۸: خطبه در سرزنش اصحاب سست پيمان خود
  • خطبه ۶۹: خطبه سحرگاه روزى كه ضربت به فرق مباركش رسيد
  • خطبه ۷۰: خطبه در سرزنش اهل عراق
  • خطبه ۷۱: خطبه در آن درود فرستادن به پيامبر(صلى الله عليه وآله) را تعليم مىدهد
  • خطبه ۷۲: خطبه در بصره درباره مروان بن حَكَم
  • خطبه ۷۳: خطبه زمانى كه شوراى خلافت قصد بيعت با عثمان كرد
  • خطبه ۷۴: خطبه زمانى كه شنيد بنىاميّه او را متهم به قتل عثمان مىكنند
  • خطبه ۷۵: خطبه در تشويق به عمل صالح
  • خطبه ۷۶: خطبه هنگامىكه سعيد بن عاص حق او را بازداشت
  • خطبه ۷۷: خطبه از دعاهاى آنحضرت
  • خطبه ۷۸: خطبه وقتى كه قصد حركت به سوى خوارج نمود
  • خطبه ۷۹: خطبه پس از پايان جنگ جمل در مذمّت زنان
  • خطبه ۸۰: خطبه درباره زهد
  • خطبه ۸۱: خطبه در وصف دنيا
  • خطبه ۸۲: خطبه موسوم به «غرّاء» كه از خطبههاى اعجابانگيز اوست
  • خطبه ۸۳: خطبه درباره عمروعاص
  • خطبه ۸۴: خطبه در صفات خداوند
  • خطبه ۸۵: خطبه در توحيد الهى و سفارش به تقوا و مشورت
  • خطبه ۸۶: خطبه در وصف پرهيزكاران و فاسقان و مقام خاندان نبوت
  • خطبه ۸۷: خطبه در بيان هلاكت مردم
  • خطبه ۸۸: خطبه در حال مردم پيش از بعثت و پس از آن
  • خطبه ۸۹: خطبه در توحيد الهى و پند و اندرز
  • خطبه ۹۰: خطبه معروف به خطبه اشباح
  • خطبه ۹۱: خطبه به هنگامى كه مردم پس از كشته شدن عثمان خواستند با او بيعت كنند
  • خطبه ۹۲: خطبه در بيان فضل و علم خود، و خبر از فتنه بنىاميه
  • خطبه ۹۳: خطبه در فضل رسول اكرم(صلى الله عليه وآله) و پند و اندرز
  • خطبه ۹۴: خطبه در حال مردم هنگام بعثت پيامبر(صلى الله عليه وآله)
  • خطبه ۹۵: خطبه درباره پيامبر(صلى الله عليه وآله)
  • خطبه ۹۶: خطبه در مقايسه ياران خود با ياران رسول خدا(صلى الله عليه وآله)
  • خطبه ۹۷: خطبه در ستم بنىاميّه
  • خطبه ۹۸: خطبه در گريز از دنيا
  • خطبه ۹۹: خطبه درباره پيامبر و خاندان او
  • خطبه ۱۰۰: خطبه مشتمل بر خبر از حوادث ناگوار
  • خطبه ۱۰۱: خطبه در زمينه سختىها
  • خطبه ۱۰۲: خطبه در تشويق به زهد
  • خطبه ۱۰۳: خطبه درباره پيامبر و فضيلت خويش
  • خطبه ۱۰۴: خطبه در وصف پيامبر(صلى الله عليه وآله) و تهديد بنىاميّه و پند به مردم
  • خطبه ۱۰۵: خطبه در زمينه برترى اسلام، و توصيف پيامبر اكرم، آنگاه توبيخ اصحاب
  • خطبه ۱۰۶: خطبه در يكى از ايّام صفّين
  • خطبه ۱۰۷: خطبه در پيشگويى از حوادث آينده
  • خطبه ۱۰۸: خطبه درباره قدرت خداوند و حوادث مرگ و قيامت
  • خطبه ۱۰۹: خطبه چيزى كه متوسلان به خداوند پاك و بزرگ به آن توسل جستند
  • خطبه ۱۱۰: خطبه در نكوهش دنيا
  • خطبه ۱۱۱: خطبه درباره ملكالموت و قبض روح مردم
  • خطبه ۱۱۲: خطبه در نكوهش دنيا
  • خطبه ۱۱۳: خطبه در پند و اندرز مردم
  • خطبه ۱۱۴: خطبه در طلب باران
  • خطبه ۱۱۵: خطبه در اندرز به ياران
  • خطبه ۱۱۶: خطبه در نكوهش كسانى كه به مال و جان بُخل مىورزند
  • خطبه ۱۱۷: خطبه درباره ياران شايسته خود
  • خطبه ۱۱۸: خطبه زمانىكه مردم را جمع نمود و آنان را به جهاد ترغيب فرمود
  • خطبه ۱۱۹: خطبه در فضيلت خود و موعظه ياران
  • خطبه ۱۲۰: خطبه بعد از ليلة الهرير
  • خطبه ۱۲۱: خطبه در خطاب به خوارج
  • خطبه ۱۲۲: خطبه هنگام نبرد صفين به يارانش فرمود
  • خطبه ۱۲۳: خطبه در فرار ياران
  • خطبه ۱۲۴: خطبه در ترغيب يارانش به جهاد
  • خطبه ۱۲۵: خطبه در رابطه با خوارج وقتى كه حكميت را انكار كردند
  • خطبه ۱۲۶: خطبه وقتى به او گفتند كه چرا در تقسيم بيتالمال ميان همه مساوات مىكند
  • خطبه ۱۲۷: خطبه باز هم به خوارج
  • خطبه ۱۲۸: خطبه از پيشامدها و فتنههاى بصره خبر مىدهد
  • خطبه ۱۲۹: خطبه درباره پيمانهها و ترازوها
  • خطبه ۱۳۰: خطبه به ابوذر(رحمه الله) هنگامىكه او را به ربذه تبعيد كردند
  • خطبه ۱۳۱: خطبه در فلسفه قبول حكومت و توصيف امام حق
  • خطبه ۱۳۲: خطبه در پند و اندرز و انديشيدن از مرگ
  • خطبه ۱۳۳: خطبه در عظمت خداوند، قرآن، پيامبر و در رابطه با دنيا
  • خطبه ۱۳۴: خطبه به عمر بن خطاب وقتى براى رفتن به جنگ با روميان با حضرت مشورت كرد
  • خطبه ۱۳۵: خطبه وقتى بين آنحضرت و عثمان مشاجرهاى درگرفت
  • خطبه ۱۳۶: خطبه درباره بيعت خود
  • خطبه ۱۳۷: خطبه درباره طلحه و زبير
  • خطبه ۱۳۸: در آن به فتنهها (و حكومت امام عصر(عليه السلام)) اشاره مىفرمايد
  • خطبه ۱۳۹: خطبه به هنگام شورا
  • خطبه ۱۴۰: خطبه در نهى از غيبت مردم
  • خطبه ۱۴۱: خطبه درباره نهى از غيبت
  • خطبه ۱۴۲: خطبه درباره نيكى به نااهل
  • خطبه ۱۴۳: خطبه در طلب ياران
  • خطبه ۱۴۴: خطبه در بعثت پيامبر و فضل اهلبيت
  • خطبه ۱۴۵: خطبه در فناى دنيا و نكوهش بدعت
  • خطبه ۱۴۶: خطبه بهعمربنخطاب وقتىكه براى رفتن به جنگ ايرانيان با حضرت مشورت كرد
  • خطبه ۱۴۷: خطبه در فلسفه بعثت، حوادث آينده و پند و اندرز
  • خطبه ۱۴۸: خطبه درباره اهل بصره
  • خطبه ۱۴۹: خطبه پيش از درگذشت از دنيا
  • خطبه ۱۵۰: خطبه در آن اشاره به فتنهها دارد
  • خطبه ۱۵۱: خطبه در تحذير از فتنهها
  • خطبه ۱۵۲: خطبه در صفات خداوند و پيشوايان دين
  • خطبه ۱۵۳: خطبه در فضائل اهل بيت
  • خطبه ۱۵۴: خطبه در آن شگفتيهاى آفرينش شبپره را بيان مىكند
  • خطبه ۱۵۵: خطبه خطاب به اهل بصره در خبر از پيشامدهاى سخت
  • خطبه ۱۵۶: خطبه در تشويق به پرهيزكارى
  • خطبه ۱۵۷: خطبه درباره پيامبر و قرآن، و دولت بنىاميّه
  • خطبه ۱۵۸: خطبه درباره خوشرفتارى خود با مردم
  • خطبه ۱۵۹: خطبه در توحيد الهى و شرح حال برخى از پيامبران
  • خطبه ۱۶۰: خطبه در وصف پيامبر و خاندان آن حضرت
  • خطبه ۱۶۱: خطبه در پاسخ يكى از يارانش كه پرسيد...
  • خطبه ۱۶۲: خطبه در توحيد الهى
  • خطبه ۱۶۳: خطبه به هنگامىكه نزد آنحضرت آمدند و از اعمال ناپسند عثمان شكايت كردند
  • خطبه ۱۶۴: خطبه در شگفتىهاى آفرينش طاووس
  • خطبه ۱۶۵: خطبه در امر به الفت، و وصف بنىاميّه و ياران خويش
  • خطبه ۱۶۶: خطبه در ابتداى حكومتش
  • خطبه ۱۶۷: خطبه پس از بيعت با حضرت
  • خطبه ۱۶۸: خطبه به هنگام رفتن اصحاب جمل به شهر بصره
  • خطبه ۱۶۹: خطبه چون به بصره نزديك شد
  • خطبه ۱۷۰: خطبه به وقت تصميم رويارويى با لشگر معاويه در صفّين
  • خطبه ۱۷۱: خطبه در دفاع از حق خويش، و نكوهش اهل جمل
  • خطبه ۱۷۲: خطبه در اينكه چه كسى شايسته خلافت است، و سفارش به تقوا و گريز از دنيا
  • خطبه ۱۷۳: خطبه درباره طلحه بن عبيداللّه
  • خطبه ۱۷۴: خطبه در پند و اندرز، و بيان نزديكى خود به پيامبر(صلى الله عليه وآله)
  • خطبه ۱۷۵: خطبه در پند و اندرز و فضل قرآن و نهى از بدعت
  • خطبه ۱۷۶: خطبه در باره حكمين
  • خطبه ۱۷۷: خطبه در توحيد و تقواى الهى
  • خطبه ۱۷۸: خطبه در پاسخ ذِغلِب يَمانى در رؤيت خداوند
  • خطبه ۱۷۹: خطبه در نكوهش اصحابش
  • خطبه ۱۸۰: خطبه در حق كسانى كه قصد داشتند به خوارج ملحق شوند
  • خطبه ۱۸۱: خطبه در توحيد الهى و يادى از ياران شهيد خود در صفّين
  • خطبه ۱۸۲: خطبه در بيان قدرت خداوند و فضل قرآن و سفارش به تقوا
  • خطبه ۱۸۳: خطبه به برج بن مُسهِر طائى كه از خوارج بود
  • خطبه ۱۸۴: خطبه به همّام دربارة پرهيزكاران
  • خطبه ۱۸۵: خطبه درباره منافقين
  • خطبه ۱۸۶: خطبه در ستايش خدا و پيامبر و پند و اندرز
  • خطبه ۱۸۷: خطبه درباره بعثت پيامبر و گريز از دنيا
  • خطبه ۱۸۸: خطبه درباره اختصاص خود به پيامبر(صلى الله عليه وآله)
  • خطبه ۱۸۹: خطبه در سفارش به تقوا و وصف اسلام و پيامبر(صلى الله عليه وآله)
  • خطبه ۱۹۰: خطبه در وصيّت به يارانش
  • خطبه ۱۹۱: خطبه درباره معاويه
  • خطبه ۱۹۲: خطبه در پايدارى در راه حق
  • خطبه ۱۹۳: خطبه هنگام دفن سرور زنان جهان حضرت فاطمه(عليها السلام)
  • خطبه ۱۹۴: خطبه در گريز از دنيا
  • خطبه ۱۹۵: خطبه ياران خود را در بسيارى از اوقات به آن پند مىداد
  • خطبه ۱۹۶: خطبه بعد از بيعت طلحه و زبير به آنها فرمود
  • خطبه ۱۹۷: خطبه شنيد عدهاىاز يارانش بهوقت نبرد صفّين بهاهلشام دشناممىدهند
  • خطبه ۱۹۸: خطبه در نبرد صفّين دربارهفرزند خود حسن(عليه السلام)
  • خطبه ۱۹۹: خطبه زمانىكه يارانش درباره حكميت با او دچار اختلاف شدند
  • خطبه ۲۰۰: خطبه زمانى كه در بصره به عيادت علاء بن زياد حارثى رفت
  • خطبه ۲۰۱: خطبه وقتى از او درباره احاديث دروغ و اخبار ضد و نقيض پرسيدند
  • خطبه ۲۰۲: خطبه در قدرت خداوند و خلقت زمين
  • خطبه ۲۰۳: خطبه در تحريك ياران خود به جهاد با شاميان
  • خطبه ۲۰۴: خطبه در تمجيد خداوند
  • خطبه ۲۰۵: خطبه در وصف پيامبر و عالمان، و اندرز مردم
  • خطبه ۲۰۶: خطبه از دعاهاى آنحضرت
  • خطبه ۲۰۷: خطبه در صفّين بيان فرمود
  • خطبه ۲۰۸: خطبه در شكايت از قريش
  • خطبه ۲۰۹: خطبه در جمل وقتى از كنار كشته طلحه و عبدالرّحمن بن عتّاب عبور كرد
  • خطبه ۲۱۰: خطبه در وصف سالكان
  • خطبه ۲۱۱: خطبه در ترغيب يارانش به جهاد
  • خطبه ۲۱۲: خطبه بعد از تلاوت آيه «الهيكم التكاثر حتى زرتم المقابر»
  • خطبه ۲۱۳: خطبه به وقت تلاوت آيه «رجال لاتلهيهم تجارة و لا بيع عن ذكر الله»
  • خطبه ۲۱۴: خطبه به هنگام تلاوت آيه «يا ايها الانسان ما غرّك بربك الكريم»
  • خطبه ۲۱۵: خطبه در بيزارى از ظلم
  • خطبه ۲۱۶: خطبه در طلب فراوانى روزى
  • خطبه ۲۱۷: خطبه در گريز از دنيا
  • خطبه ۲۱۸: خطبه در وصف عاشقان خدا
  • خطبه ۲۱۹: خطبه درباره يكى از حاكمان
  • خطبه ۲۲۰: خطبه در توصيف بيعت مردم با آن جناب بر خلافت
  • خطبه ۲۲۱: خطبه درباره تقوا و كوشش در عمل
  • خطبه ۲۲۲: خطبه در ذىقار به وقت حركت به بصره
  • خطبه ۲۲۳: خطبه به عبدالله بن زمعه كه از شيعيان بود
  • خطبه ۲۲۴: خطبه در فضل اهلبيت و نكوهش زمانه خود
  • خطبه ۲۲۵: خطبه در بيان علت اختلاف ظاهر و باطن مردم
  • خطبه ۲۲۶: خطبه به وقت غسل و تجهيز رسول خدا(صلى الله عليه وآله)
  • خطبه ۲۲۷: خطبه در حمد و ستايش پيامبر و عجايب آفرينش
  • خطبه ۲۲۸: خطبه در توحيد حق
  • خطبه ۲۲۹: خطبه در بيان پيشامدهاى ناگوار
  • خطبه ۲۳۰: خطبه در سفارش به تقوا و ياد مرگ
  • خطبه ۲۳۱: خطبه درباره ايمان و هجرت
  • خطبه ۲۳۲: خطبه در ستايش الهى و سفارش به تقوا
  • خطبه ۲۳۳: خطبه باز هم در ستايش الهى و سفارش به تقوا
  • خطبه ۲۳۴: خطبه به نام قاصعه در مذمّت ابليس ملعون
  • خطبه ۲۳۵: خطبه به عبداللّه بن عباس در زمانى كه عثمان در محاصره بود
  • خطبه ۲۳۶: خطبه در بيان وضع خود پس از هجرت پيامبر(صلى الله عليه وآله) و ملحق شدن به آن حضرت
  • خطبه ۲۳۷: خطبه در تشويق به عمل
  • خطبه ۲۳۸: خطبه درباره حكمين و سرزنش اهل شام
  • خطبه ۲۳۹: خطبه در رابطه با فضائل آل محمّد(عليهم السلام)
  • خطبه ۲۴۰: در رابطه با فضائل آل محمد(ع)

نامه‌ها[ویرایش]

  • نامه ۱, نامه‌ای از آن علی به مردم کوفه هنگام حرکتش از مدینه به بصره.
  • نامه ۲, نامه‌ای از آن علی پس از فتح بصره به مردم کوفه نوشته‌است.
  • نامه ۳, نامه‌ای از آن علی به قاضی اش شریح بن الحارث
  • نامه ۴, نامه‌ای از آن علی به یکی از فرماندهان سپاهش
  • نامه ۵, نامه‌ای از آن علی به اشعث بن قیس، عامل خود در آذربایجان نوشته‌است.
  • نامه ۶, نامه‌ای از آن علی به معاویه
  • نامه ۷: نامه‌ای دیگر از علی به معاویه
  • نامه ۸: نامه‌ای از علی به جریر بن عبد الله البجلی هنگامی که او را نزد معاویه فرستاده بود
  • نامه ۹: از نامه علی به معاویه
  • نامه ۱۰: از نامه علی به معاویه
  • نامه ۱۱: سفارشی از علی هنگامی که سپاهی بر سر دشمن می‌فرستاد
  • نامه ۱۲: سفارشی از علی به معقل بن قیس الریاحی فرمود، آنگاه که او را به سه هزار سپاهی بر مقدمه به شام می‌فرستاد
  • نامه ۱۳: از نامه علی به دو تن از امیران لشکرش
  • نامه ۱۴: سفارشی از علی به سپاهش پیش از دیدار با دشمن در صفین
  • نامه ۱۵: هنگامی که علی به عزم جنگ، با دشمن روبرو می‌شد چنین می‌فرمود
  • نامه ۱۶: هنگام جنگ به یاران خود می‌فرمود
  • نامه ۱۷: از نامه علی در پاسخ نامه معاویه
  • نامه ۱۸: از نامه علی به ابن عباس، عامل او در بصره
  • نامه ۱۹: نامه‌ای از علی به یکی از عاملانش
  • نامه ۲۰: از نامه علی این نامه را به زیاد بن ابیه
  • ...
  • نامه ۷۹:

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. [۱]اسلام پدیا - معرفی نهج البلاغه
  2. مقدمه ابن خلدون
  3. جاحظ در کتاب البیان والتبیین ج۱ ص ۴۷
  4. مرتضی مطهری، سیری در نهج البلاغه قابل دسترسی در اینجا
  5. مرتضی مطهری، حکمتها و اندرزها قابل دسترسی در اینجا
  6. «اظهارات و خاطرات آیت‌الله حاج شیخ حسین لنکرانی درباره بابیگری و بهاییگری». مجله مطالعات تاریخی، تابستان 1386 - شماره 17. 
  7. الغدیر
  8. استناد نهج‌البلاغه
  9. قانون
  10. الغارات

منابع[ویرایش]

  • مطهری، مرتضی، سیری در نهج‌البلاغه، انتشارات صدرا، ۱۳۸۰
  • حسن زاده آملی، حسن، انسان کامل از دیدگاه نهج‌البلاغه، نشر قیام قم، ۱۳۸۱
  • شهیدی، سید جعفر، علی در نهج‌البلاغه، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۰
  • دشتی، محمد، روات و محدثین نهج‌البلاغه، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمؤمنین، ۱۳۷۸
  • استناد نهج‌البلاغه، تالیف امتیاز علی خان عرشی، ترجمه: آیت‌الله زاده شیرازی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۲
  • امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، موسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، ۱۳۸۴
  • الغارات، ابواسحاق ابراهیم بن محمد ثقفی کوفی اصفهانی، با مقدمه و حواشی و تعلیقات میرجلالدین حسینی اُرموی (محدّث)، سلسله انتشارات انجمن آثار ملّی
  • الغارات، ابواسحاق ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال (ابن هلال ثقفی)، ترجمه: عبدالمحمد آیتی، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۱
  • قانون، ابوعبدالله محمد بن مسلم قضاعی معروف به قاضی قضاعی، ترجمه: فیروز حریرچی، انتشارات امیر کبیر، ۱۳۶۲

پیوند به بیرون[ویرایش]