نهجالبلاغه
 |
|
| عقاید | |
|---|---|
| اصول | توحید • نبوت • معاد عدل • امامت |
| فروع | نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف • نهی از منکر • تولی • تبری |
| شخصیتها | |
| چهارده معصوم | محمد • فاطمه • علی • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد • هادی • عسکری • مهدی |
| صحابه | سلمان • مقداد • ابوذر • عمار • جعفر بن ابی طالب • بلال |
| مکانهای مقدس | |
| مکه • مدینه • نجف • کربلا • دمشق • کاظمین • سامرا • قم • مشهد • ری امامزاده ها |
|
| رویدادها | |
| رویداد مباهله • غدیر خم • فدک • رویداد خانه فاطمه • نبرد کربلا • مؤتمر علماء بغداد | |
| کتابها | |
| قرآن • نهجالبلاغه • صحیفه سجادیه • الاستبصار • الکافی • تهذیبالاحکام • منلایحضرهالفقیه | |
| شاخهها | |
| دوازدهامامی • اسماعیلیه • زیدیه | |
 |
مجموعهای از گفتاوردهای مربوط به نهجالبلاغه در ویکیگفتاورد موجود است. |
نهجالبلاغه، مجموعهای از خطبهها، نامهها و اندرزهای (حکمتها) علی ابن ابیطالب، امام اول شیعیان و خلیفه چهارم از خلفای راشدین در نگاه اهل سنت است.
گردآورندهٔ نهجالبلاغه، ابوالحسن محمد بن حسین موسوی معروف به سید رضی و شریف رضی است. نهجالبلاغه عنوانی است که سید رضی برای منتخبی از خطبهها و مواعظ، نامهها و عهدنامهها، و کلمات کوتاه و قصار علی بن ابیطالب برگزیدهاست. مطالب این کتاب از جمله شیواترین متون عربی محسوب میشود.
محتویات |
[ویرایش] ساختار
سخنان علی ابن ابیطالب در این کتاب بر در سه باب آمده است:
- باب اول: خطبهها و اوامر
- باب دوم: نامهها و رسائل و وصایا
- باب سوم: کلمات قصار، حکمت آمیز و مواعظ
[ویرایش] نهجالبلاغه و مشاهیر
بسیاری از ادیبان طراز اول عرب از جمله عبدالحمید كاتب (قرن دوم)، جاحظ (قرن سوم)، قدامة بن جعفر(قرن چهارم)، ابن ابی الحدید (قرن ششم) و خلیل بن احمد فراهیدی(قرن هشتم) فصاحت كلام علی را ستوده اند. از جمله جاحظ در كتاب خود البيان والتبيين -كه به شهادت ابن خلدون یكی از اركان چهارگانه ادب محسوب می شود[۱]- با نقل یكی از سخنان علی می گوید ((اگر فقط همین عبارت به دست ما رسیده بود کفایت میکرد و براى دلالت داشتن بر فصاحت و بلاغت در عالیترین مرتبه جاى میگرفت و با وجود آن براى پى بردن به ارزش بلاغى سخنان على به دیگر سخنانش نیاز نداشتیم.[۲]))
علی الجندی رئیس دانشکده علوم در دانشگاه قاهره در مقدمه کتاب " علی بن ابی طالب، شعره و حکمه " درباره نثر علی می گوید: «نوعی خاص از آهنگ موسیقی که بر اعماق احساسات پنجه می افکند در این سخنان هست، از نظر سجع، چنان منظوم است که می توان آنرا " شعر منثور " نامید. » شیخ محمد عبده از مفتیان پیشین مصر تصادفاً با نهجالبلاغه آشنا شده، شیفتهٔ آن میشود و به شرح این مجموعه و تبلیغ آن در میان جوانان مصری میپردازد. وی در مقدمه شرح خود میگوید:«در همهٔ مردم عرب زبان یک نفر نیست مگر آنکه معتقد است سخن علی علیهالسلام بعد از قرآن و کلام نبوی شریفترین و بلیغترین و پرمعنیترین و جامعترین سخنان است.» [۳] [۴]
[ویرایش] ترجمههای نهجالبلاغه
ترجمههای متعددی از این کتاب به فارسی در دسترس است که از آن میان میتوان به ترجمههای سید جعفر شهیدی، فیضالاسلام، جواد فاضل، محمد تقی جعفری، سید محمدمهدی جعفری، حسینعلی منتظری، حسین انصاریان و محمد دشتی از نهجالبلاغه اشاره کرد.
[ویرایش] مآخذ و مدارک نهجالبلاغه
علامه امینی در جلد چهارم کتاب الغدیر ۸۱ شرح نهجالبلاغه را معرفی کردهاست.[۵] معروفترین شروح نهجالبلاغه شرح ابن ابیالحدید معتزلی بغدادی، شرح ابن میثم بحرانی، شرح خوئی و از معاصران، ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه اثر شیخ محمدتقی جعفری و شرح نهجالبلاغه تالیف شیخ محمد تقی شوشتری، را میتوان نام برد.
نخستین گردآورنده کلمات قصار علی ابوعثمان عمرو بن بحر جاحظ صاحب (بیان و تبیین) درگذشتهً ۲۵۵ ه.ق میباشد. وی صد کلمه از کلمات قصار امیرالمؤمنین را انتخاب کرده و آن را (مطلوب کل طالب من کلام امیرالمومنین علی بن ابی طالب) نامیدهاست.
تاریخنگاران و حدیثدانان دیگری نیز به گردآوری سخنان و اندرزهای علی اقدام کردهاند، برای نمونه قاضی محمد بن سلامه معروف به قضاعی درگذشتهً ۴۰۵ هجری مجموعهای از سخنان امیرالمومنین علی را به نام «دستور معالم الحکم و مأثور مکارم الشیم» گردآوری کرده است[۶]. ترجمه این کتاب به زبان فارسی نیز به نام «قانون» چاپ شده است[۷]. بسیاری از خطب و نامههای نهجالبلاغه پیش از آن در کتاب «الغارات» تالیف ابواسحاق ثقفی کوفی، از دانشمندان قرن سوم (متوفی ۲۸۳ هجری قمری) آمده است[۸]. همچنین بخش بزرگی از خطبههای توحیدی نهجالبلاغه در کتابهایی که یک قرن پیش از نهجالبلاغه تالیف شده، نظیر کتاب «الکافی» شیخ کلینی و «کتاب التوحید» شیخ صدوق آمدهاست.
علی بن حسین مسعودی مورخ بزرگ که تقریبا صد سال پیش از سید رضی میزیستهاست (اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم) در جلد دوم کتاب معروف خود «مروج الذهب» مینویسد: «آنچه مردم از خطابههای علی در مقامات و حوادث مختلف حفظ کردهاند، بالغ بر چهارصد و هشتاد و اندی میشود. علی آن خطابهها را بالبداهه و بدون یادداشت و پیشنویس بیان و انشا میکرد و مردم هم الفاظ آن را میگرفتند و عملاً نیز از آن بهره مند میشدند.» گواهی دانشمند متتبعی مانند مسعودی میرساند که خطابههای علی فراوان بودهاست که سید رضی از این میان در نهجالبلاغه تنها ۲۳۹ خطبه را نقل کرده، که جنبه ادبی قویتری را به انتخاب و تشخیص او داشتهاست.
کتابهای تحقیقی بسیار کاملی در مورد اسناد و مدارک نهجالبلاغه انتشار یافته که از جمله مهمترین آنها سه کتاب «روات و محدثین نهجالبلاغه» تالیف محمد دشتی و همکاران، «استناد نهجالبلاغه» تالیف امتیاز علی خان عرشی و ترجمه دکتر آیتالله زاده شیرازی و «مصادر نهجالبلاغه» تألیف سید عبدالزهرأ حسینی است.
[ویرایش] جستارهای وابسته
- غررالحکم و دررالکلم
- عمر بن خطاب در نهجالبلاغه
- عثمان در نهجالبلاغه
- خطبه شقشقیه
- علوم طبیعی در نهج البلاغه
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- مطهری، مرتضی، سیری در نهجالبلاغه، انتشارات صدرا، ۱۳۸۰
- حسن زاده آملی، حسن، انسان کامل از دیدگاه نهجالبلاغه، نشر قیام قم، ۱۳۸۱
- شهیدی، سید جعفر، علی در نهجالبلاغه، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۰
- دشتی، محمد، روات و محدثین نهجالبلاغه، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمومنین، ۱۳۷۸
- استناد نهجالبلاغه، تالیف امتیاز علی خان عرشی، ترجمه: آیتالله زاده شیرازی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۲
- امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، موسسه دایره المعارف فقه اسلامی، ۱۳۸۴
- الغارات، ابواسحاق ابراهیم بن محمد ثقفی کوفی اصفهانی، با مقدمه و حواشی و تعلیقات میرجلالدین حسینی اُرموی (محدّث)، سلسله انتشارات انجمن آثار ملّی
- الغارات، ابواسحاق ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال (ابن هلال ثقفی)، ترجمه: عبدالمحمد آیتی، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۱
- قانون، ابوعبدالله محمد بن مسلم قضاعی معروف به قاضی قضاعی، ترجمه: فیروز حریرچی، انتشارات امیر کبیر، ۱۳۶۲
[ویرایش] پیوند به بیرون
- متن کامل نهجالبلاغه همراه با ۲ شرح و ۴ ترجمه
- متن کامل نهجالبلاغه همراه با ۳ ترجمه
- کتابشناسی نهجالبلاغه، مرکز مطالعات و پژوهشهای فرهنگی حوزه علمیه قم
- اسناد و مدارک نهجالبلاغه، امتیاز علیخان عرشی، ترجمه سید مرتضی آیتاللهزاده شیرازی
- درس هائی از نهج البلاغه (شش جلد ترجمه وتفسیر ) آیتالله حسینعلی منتظری
- سایت آیت الله مجتهد شبستری، ترجمه عبدالمحمد آيتي، خطبه ها، نامه ها، حکمت ها
- نهج ابلاغه، ترجمه انصاریان
- نهج البلاغه ره پویان
- سایت غدیر، ترجمه عبدالمحمد آيتي، خطبه ها، نامه ها، حکمت ها
 |
این یک نوشتار خُرد پیرامون اسلام است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
