سینه‌زنی

سینه زنینوعی آیین عزاداری است و به کسی که سینه زنی می‌کند «سینه‌زن» گفته می‌شود. سینه زنی بیشتر در مراسم عزاداری حسین بن علی رایج است. سینه زنی معمولا به همراه نوحه‌خوانی انجام می‌شود و با آهنگ نوحه هماهنگ است.

سینه زنی و سیر تحولی آن

از مراسم سنتی عزاداری برای امام حسین و دیگر امامان شیعه، که همراه نوحه ‏خوانی و با آهنگی خاص بر سر و سینه می‏زنند، گاهی هم سینه خود را لخت کرده، بر آن‏ می‏زنند. اصل این سنت، بویژه در میان عربها رواج داشته‌است. بعدها به صورت موجود در آمده که با انتخاب نوحه‏ های سنگین، حرکات دست ‏بر سینه می‏خورد. به فردی هم که‏بر سینه خود زده، عزاداری می‏کند،«سینه زن‏»می‏گویند. اینگونه نوحه‏گری، ابتدا بصورت فردی بوده، اما با مرور زمان به شکل گروهی ودستجات سوگواری در آمده‌است.

«دسته گردانی و سینه زنی و نوحه خوانی که در زمان‏ صفویه رایج‏ شده و توسعه پیدا کرده بود، در عصر قاجاریه با توسعه و تجمل بیشتر درپایتخت رواج داشت... دسته گردانی در عصر قاجار، بویژه در زمان ناصر الدین شاه با آداب و تشریفات و تجمل بسیار برگزار می‏شد.
دسته‏‌های روز با نقاره و موزیک جدید و علم و بیرق و کتل، و دسته‏ های شب با طبقهای چراغ زنبوری و حجله و مشعل به راه‏ می‏افتاد و در فواصل دسته سینه‏‌زنها با آهنگ موزون سینه می‏زدند. نوحه‌خوانی و سینه‏زنی حتی در اندرونی شاهان قاجار، بین زنان اندرون نیز متداول بود...»

سینه‌زن

کسی که در عزا و مصیبت بر سینه خود می‌زند و نوحه گری می‌نماید. و در ایام عزاداری، خصوصاً مراسم عزاداری حسین بن علی در دسته مخصوص با دست بر سینه برهنه خود زند(به علامت سوگواری). سینه زن باید با دیگر سینه زنان و نیز با آهنگ نوحه هماهنگ باشد و تک زنی نکند.

تک زدن

در اصطلاح لوطیان در سینه زنی بی آهنگ زدن یکی ازمردم دسته. غلط به سینه زدن که خارج از آهنگ یکنواخت دیگر سینه زنان باشد. و به انجام دهنده آن «تک‌زن» می‌گویند.

آئین های محلی سینه زنی

• سینه‌زنی واحد: نوعی سینه‌زنی است که در استان‌های خوزستان و بوشهر رواج دارد. در این نوع سینه‌زنی، عزاداران در قالب حلقه‌های تو در تو استقرار می یابند و با دست چپ کمر نفر سمت چپ خود را می گیرند و با دست راست سینه‌زنی می‌کنند. به هنگام سینه‌زنی حلقه‌ها آرام آرام می چرخند. نوحه های مناسب این نوع سینه زنی از نوع نوحه بوشهری است که وزنی سنگین دارد. سینه زنی واحد پس از نواختن سنج و دمام و بوق کم کم شروع می شود. ابتدا فردی که «سرخوان» نام دارد شروع به خواندن نوحه می‌کند تا کم کم افراد تجمع کنند و حلقه‌ها شکل بگیرد. سپس نوحه‌خوان اصلی با اعلام کلمه «واحد» شروع سینه زنی را اعلام می کند.