زیاد بن ابیه

زیاد بن ابیه (حدود ۱ ه. ق/۶۲۳ م در طائف - ۵۳ یا ۵۴ ه. ق/ ۶۷۳ در بصره) فرمانده جنگی و حکمران عرب بود.

مادر زیاد سمیه کنیز ایرانی یا هندی حارث بن کلده پزشک مشهور بود و با مردان متعددی ارتباط داشت از این رو پدر وی نامشخص بود و وی زیاد بن ابیه (زیاد پسر پدرش) خوانده می‌شد، همچنین به زیاد بن امه (زیاد پسر مادرش)، زیاد بن سمیه و زیاد بن عاص نیز شهرت داشت. البته برخی هم برده‌ای رومی را پدرش می‌دانستند. در زمان عمر، ابوسفیان او را پسر خود دانست اما علی پسر ابی طالب او را برای این سخنش نکوهش کرد.

در سال ۶۵۹ میلادی، خلیفه علی پسر ابی طالب او را به مأموریت جنگی در اصطخر ایران فرستاد. علی پسر ابی طالب، او را به حکمرانی بصره برگزید. پس از کشته شدن علی، معاویه با حسن پسر علی عهدنامه صلح بست. پس از تحکیم پایه‌های خلافت معاویه، مغیره پسر شعبه، زیاد را به دمشق دعوت کرد. معاویه زیاد را به دربار دمشق جلب کرد، او را برادر خود خواند و اعلام کرد که سمیه، مادر زیاد در جاهلیت با ابوسفیان همبستر شده‌است و زیاد پسر ابوسفیان است. و در سال ۴۴ ه. ق حکومت کوفه و بصره را به زیاد سپرد. در سال ۶۷۱ میلادی، زیاد موفق به فتح مرو گردید. زیاد در سال ۶۷۳ مرد و عبیدالله پسر زیاد به جانشینی او برگزیده شد.

منابع

• امام حسین و ایران، کورت فریشلر، ذبیح الله منصوری، تهران:امیرکبیر، ۱۳۷۱

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به زیاد بن ابیه در ویکی‌گفتاورد موجود است.