کرمان

برای دیگر کاربردها، کرمان (ابهام‌زدایی) را ببینید.

کرمان
کرمان °۵۷٫۰۶شرقی °۳۰٫۲۹شمالی / ۵۷٫۰۶;۳۰٫۲۹ موزه بزرگ صنعتی کرمان
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	کرمان
شهرستان	کرمان
بخش	مرکزی
نام(های) قدیمی	کارمانیا، گواشیر، ژرمانیا،بوتیا، شش‌دروازه، کریمان
سال شهرشدن	هزاره چهارم قبل از میلاد
مردم
جمعیت	۵۱۵٬۱۱۴ نفر (سال ۸۵) ۸۰۰٫۰۰۰ نفر (سال۹۰)
زبان‌ گفتاری	فارسی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت	۱۳٫۱۰۰هکتار
ارتفاع از سطح دریا	۱۷۵۵متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	۱۵.۸درجه حداکثر مطلق:۳۹درجه حداقل مطلق:۱۴-درجه
میانگین بارش سالانه	۱۵۵میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه	۷۷روز
اطلاعات شهری
شهردار	مهندس ابوالقاسم سیف اللهی
ره‌آورد	کلمپه، زیره، قالی، پسته، گردو، پته، کماچ، قاووت، تزئینات مسی
پیش‌شماره تلفنی	۰۳۴۱
وبگاه	شهرداری کلانشهرکرمان
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهرتاریخی کرمان خوش آمدید

کرمان از کلانشهرهای ایران و مرکز استان کرمان درجنوب شرقی ایران است. این شهر دهمین شهر پرجمعیت ایران و هشتمین شهر بزرگ ایران به لحاظ مساحت است و جمعیت آن طبق سرشماری سال ۱۳۸۵آمار ایران برابر با ۵۱۵٫۱۱۴ نفر بوده‌است. به گفته شهرداری کرمان جمعیت فعلی کلانشهرکرمان قریب به۸۰۰٫۰۰۰ نفر است.به لحاظ اداری، سیاسی و فرهنگی و صنعتی بزرگترین و مهمترین شهر جنوب و جنوب شرق ایران است. کرمان به لحاظ تاریخی جزو ۵ شهر اول ایران است. به دلیل وسعت شهری زیاد و گستردگی شهر کرمان، این شهر جزو کلان شهرهای ایران طبقه بندی شده‌است. وسعت کلانشهرکرمان ۱۳٫۱۰۰هکتار است و وسعتی معادل کلانشهرشیراز دارد. جلسه نه کلانشهر ایران بارها در کرمان تشکیل شده‌است. جمعیت شهرکرمان در شب و روز متفاوت است. رشد جمعیتی کرمان بسیار بالاست و این امر خود گویای مهاجرت زیاد به این شهر است. کرمان مرکز منطقه جنوبشرق ایران(شامل استان‌های یزد، سیستان و بلوچستان، هرمزگان و خراسان جنوبی و کرمان) نیز هست. حاشیه نشینی مهمترین مشکل کلانشهرکرمان است. کرمان در حال تبدیل شدن به شهری الکترونیکی است و این شهر به عنوان پایلوت دولت الکترونیک انتخاب شده‌است و در برنامه‌های توسعه کشور باید به شهری الکترونیکی تبدیل شود.

وجه تسمیه

در مدارک تاریخی و جغرافیایی اسلامی، از منطقه کرمان، کارمانیا ، ژرمانیا، کرمانیا، کریمان، کارمانی، کرمانی و بوتیا ذکر شده‌است. برخی از جغرافیادانان، نام قدیم کرمان را گواشیر خوانده‌اند. گفته می‌شود؛ گواشیر همان (کوره‌اردشیر) یا شهر اردشیر بوده‌است که به تدریج به (گواشیر) تبدیل شده‌است. این شهر به واسطهٔ آن که در قدیم شش دروازه داشته به شهر شش دروازه نیز مشهور بوده‌است.

تاریخچه

پیش از اسلام

قلعه دختر و قلعه اردشیر از آثار دوران ساسانی در شرق شهر کنونی کرمان، که هنوز خرابه‌های آنها برجاست ، گواه بر این است که لااقل در زمان اردشیر بابکان در همین محل، شهری آباد یا قلعه‌ای مهم وجود داشته‌است. مؤلف جغرافیای کرمان معتقد است که حدود ۲۲۰ پس از میلاد، به هنگام فتح کرمان به دست اردشیر این محل گواشیر نام داشته و مرکز ولایت کرمان بوده‌است بنا به گفته هرودت کرمانیا از قبایل دوازده گانه ایران می‌باشد و ساتراپی چهاردهم (دارا) مشتمل بر ایالت کرمان بوده‌است. در روایات اساطیری آمده‌است که کیخسرو کرمان و مکران را به رستم بخشید همچنین نشانی‌هایی از فرمانروایی بهمن بر این خطه می‌دهند آنگاه روایت تاریخی این سرزمین آغاز می‌شود و اینکه در زمان هخامنشیان کوروش آن را تبعید گاه نبونید(پادشاه مغلوب شدهٔ بابِل) قرار داد سپس سخن از حکومت اشکانیان را شکست داد و فرزند خود را که او هم اردشیر نام داشت به حکومت کرمان گماشت. بنا بنوشته های مورخ کلدانی و کاهن معبد مردوک در سالهای 539 -538 –که کتب او از منابع مهم تاریخ زمان کورش است – کرمان از ولایات تابعه کوروش بوده و محلی مطمئن برای او بشمار می رفته است. در عصر داریوش کبیر نام کرمان جزء ولایات تابعه هخامنشی آمده است و در کتیبه بنای شوش کلمه ای مشاهده می شود که نام چوب درختی بوده است که برای استحکام بنای ساختمانها ( شاید همان کاخ ) به کار می رفته و محل تهیه این چوب کرمان ذکر شده است. در این مورد داریوش می گوید « چوب بیش مکن از گنداره(پیشاور) وکرمان حمل شود » در متن کتیبه ای که از شاپور اول ساسانی – در اطراف کعبه زرتشت در نقش رستم فارس – بدست آمده است، شاپور دربارهقلمرو خود چنین می نویسد: منم خداوندگار مزداپرست شاپور شاهنشاه ایرانیان وغیر ایرانیان . امارات و ولایات امپراتوری ایران اینها هستند : پارس، پارت ، خوزستان ،میشان ،آشور ،آذیان ،عربستان ، آذرآبادگان(آذربایجان)، ارمینیا ،(ارمنستان)، سسیگان ، کرمان وسیستان هرودت و استرابون مورخان یونانی که قبل از میلاد مسیح می زیسته اند در تشریح سفرذبازگشت اسکندر مقدونی پس از فتح هند نوشته اند « اسکندر مقدونی سرزمین کرمان را برای تصرف هندوستان پیموده ، هنگام مراجعت با لشکریان خود که حدود یکصد و بیست هزار نفر پیاده و پانزده هزار نفر سواره بودند به شهر کرمان وارد شد وفرمان داد که مدت یک هفته لشکریان وی در این شهر استراحت کنند و به جشن وسرور بپردازند و از این مطلب معلوم می شود که شهر کرمان در عصر تا چه حد وسیع آباد و پر نعمت بوده که توانسته این همه لشکر را به خود راه دهد و آذوقه آنها را فراهم سازد» (بر گرفته از کتاب از قلعه دختر تا دقیانوس تالیف محمد دانشور انتشارات مرکز کرمانشناسی) در کتب تاریخی از عهد قدیم ، چند جا به نام کرمانیان بصورت بخشی از ایران بر می خوریم هرودت گوید:پارسیها به شش طایفه شهری و ده نشین و چهار طایفه چادر نشین تقسیم شده اند شش طائفه اولی عبارتند از : مرفیان ، ماسپیان ، پانتالیان ،دروسیان ، گرمانیان در خصوص گرمانیان تصور میرود همان کرمانیان باشند.در کتیبه های هخامنشی ظاهراً مقصود از کلمه کارمانیا همان کرمان است. بروس مورخ کلدانی وکاهن مردوک در ذکر فتح بابل توسط کوروش و مسلط شدن کوروش بر نبونید پادشاه بابل می نویسد :« ... کوروش با او به رأفت رفتار کرده به کرمان تبعیدش کرد تا در آنجا سکنی گزیند ، نبونید در آنجا تا آخر عمر بزیست ودر همانجا در گذشت » ( برگرفته از حاشیه استاد باستانی پاریزی بر کتاب تاریخ کرمان بقلم احمد علی خان وزیری) مرحوم احمد علیخان وزیری ( مؤلف کتاب جغرافیای کرمان ) معتقد است که حدود 430 سال قبل از اسلام – به هنگام فتح کرمان بدست اردشیر – این محل گواشیر نام داشته که مرکز ولایت کرمان بوده است.بخشی از خانه های مسکونی مردم فقیر در پای دامنه های این دو تپه و قلعه شکل یافته بوده و بعداً با گسترش تریجی شهر کرمان در جهت غرب توسعه یافته وبا توجه به توسعه ورونق اقتصادی در دوره های بعد از اسلام این شهر بتدریج نضج گرفته ورفته رفته بزرگتر شده تاجایی که وسعت آن به حدود دویست هکتار رسیده هم رسیده ، با گذشت زمان وبه دلیل نا امنیمنطقه وحمله غارتگران ودزدان علاوه از حصارهای رفیعی که دور قلعه دختر وقلعه اردشیر کشیده شده بود گرداگرد شهر نیز حصاری بلند کشیده شد.

سراسرنمای ارگ تاریخی راین،دومین بنای خشتی بزرگ جهان

استاد دکتر باستانی پاریزی مورخ شهیر معاصر در کتاب وادی هفتواد به نقل از تاریخ ایران در زمان ساسانیان و همچنین در حاشیه کتاب تاریخ کرمان تالیف احمد علی خان وزیری آورده است «گشتاسب پسر لهراسب در سال 5772 از هبوط آدم به طالع میزان آن را بنا نهاد ودر آن بنای آبادانی نهاد وآتشکده ساخت و بعد از آن اسکندر رومی بر ایران مستولی شد و ممالک ایران را به ملوک طوایف بخش کرد ، کرمان در تصرف اشکانیان بود در اواخر عهد ملوک طوایف در این خطه دلگشا ، هفتواد نامی کرمانی ، امیر بود قلعه ای در بالای کوهی بساخت . اردشیر بابکان که سر سلسله وپادشاه اول ساسانیان بود ملوک طوایف را در ایران برانداخت و به کرمان آمد . ملک هفتواد بستد به طالع میزان بنای این شهر عظیم گذاشت که اکنون آثار حصار و خندق آن خارج شهر باقی است و آنراموسوم به گواشیر نمود. ابن اثیر در جلد اول الکامل به نقل از طبری می گوید :« چون اردشیر به کرمان رفت در آنجا حاکمی بود که بلاش نام داشت وجنگ شدیدی در گرفت واردشیر در آن جنگ شخصاً شرکت داشت و بلاش را اسیر کرد و شهررا گرفت و فرزند خود را که نیز اردشیزر نمام داشت در آنجا گذاشت و..... و قلعه ای که بنام اردشیر معروف است شاید در زمان همین اردشیر بابکان وپسرش اردشیر که حاکم کرمان بود ساخته شده باشد وپیش از آن از قلعه دختر قلعه کهنه از شهر دفاع و حفاظت می کرده اند . بنای شهر کرمان تا قرن چهارم ه ق در جنوب شرقی قلعه اردشیر وقلعه دختر و در پار این دو قلعه شکل میگیرد واز قرن چهارم ه ق به بعد رشد شهر به سمت غرب بوده است و از قرن نهم به بعد رشد شهر و محلات آن از غربی ترین نقاط شهر شهر قدیم به سمت شمال وسپس به جانب جنوب شرق بوده است . در بخش سازمانی کرمان ، و قبل از خراب کردن حصار ، 32 محله و جود داشته است که در حال حاضر اکثراً به صورت قدیمی خود وبعضاً به صورت مخروبه وبعضاً مخروبه و گاهی با انجام تغییرات جزیی باقی مانده است

پس از اسلام

در دوره اسلامی و مقارن با۲۱ تا ۲۴ هجری قمری و سالهای بعد از آن، کرمان همواره مورد هجوم اعراب قرار گرفت. در زمان حکومت خلفای عباسی کرمان به شورشهای مکرر دست زد ولی هیچ یک به سامان نرسید تا سرانجام در سال ۲۵۳ هجری قمری به تصرف یعقوب لیث، موسس سلسه صفاریان درآمد. پس از آن این سرزمین در زیر سلطه حکومت‌های قدرتمند زمان مانند سامانیان، دیلمیان، آل بویه و سلاجقه قرار گرفت.

مسجد جامع تاریخی کرمان

در عصر غزنویان فرمانروایان خونریز و هوسران آرامش را از مردم گرفتند تنها در عهد سلجوقیان، حکومت ملک قاورد و فرزندانش بودکه در کرمان روی رفاه و آسایش دید و آثاری چون مسجد ملک پدید آمد پس از حکومت ۱۵۰ ساله سلاجقه باز بلای غز بر کرمان نازل شد با حمله مغول براق حاجب از سرداران قراختائیان کرمان را به تصرف در آورد از اعقاب وی ترکان خاتون بر کرمان فرمانروایی یافت که در آبادانی شهر کوشید و دخترش پادشاه خاتون نیز حاکمی فاضل و حامی دانشمندان بود. این سلسله از ۶۱۹ تا ۷۰۳ هجری قمری در کرمان سلطنت کردند. در زمان حکومت قراختائیان بود که مارکو پولو سیاح معروف ونیزی از کرمان دیدن کرد. در سال ۷۱۴ هجری‌قمری امیر مبارز الدین مؤسس سلسله آل مظفر، کرمان را تصرف کرد. تیموریان از سال ۷۹۶ تا ۸۳۴ برکرمان فایق آمدند سپس تنی چند از طایفه قراقویونلو در کرمان به قدرت رسیدند.

دروازه مسجد که آقامحمدخان قاجار از طریق آن وارد کرمان شد.

سلاطین صفوی از ۹۱۵ هجری کرمان را به متصرفات خود افزودند در ۱۰۰۵ هجری، گنجعلیخان از سوی صفویه به حکومت کرمان رسید که بر اثر تدبیر و تداوم حکومت او، شهر چندی روی آسایش و آرامش دید و زمانه برای ترقی و آبادانی مناسب شد.در روزگار افول قدرت صفویان، افاغنه، کرمان را به جزای شهامت و مقاومت در برابر آنان به خاک و خون کشیدند و نادرشاه افشار هم هنگامی به کرمان رسید که بر اثر کشتن رضاقلی میرزا (پسرش) به جنون آدمکشی مبتلا شده بود او دستور گردن زدن مردم بی‌گناه را صادر کرد و یکی از بزرگترین قتل عامهای معروف تاریخ کرمان را به راه انداخت. نادرشاه افشار و عمال او هنگام تسخیر آن در سال ۱۱۶۰ ه. ضمن غارت و چپاول اموال مردم بسیاری مردان آن را سربریده و از کله آنان مناره‌هایی ساختند. محله پامنار که هنوز هم به همین نام خوانده می‌شود یادگار آن فاجعه و تجدید کننده خاطرات تلخ آن جنایت تاسف انگیز می‌باشد. کرمان به دلیل حمایت از آخرین بازمانده زندیه (لطفعلی خان زند) گرفتار خشم آقامحمدخان قاجار قاجار شود که به روایت تاریخ، هفت من (به روایتی بیست هزار جفت و به روایتی دیگر هفتاد هزار جفت چشم) از مردم بی پناه در آورد! اگر چه جانشینان او تلاش کردند تابا اعزام حاکمانی مدیر و مدبر همچون محمداسماعیل خان نوری «وکیل الملک» و «ابراهیم خان ظهیرالدوله» به باز سازی شهر کرمان، و تحبیب قلوب بپردازند، و با برپایی آثاری چون مجموعه ابراهیم خان، گذشته‌ها را به نسیان و فراموشی بسپارند، معذالک اینکه اقداماتی از این قبیل در تحقق آن نظر موثر بوده یا نه، سوالی است که پاسخش به تاریخ سپرده می‌شود.

قلمروآل مظفر-درسال۷۴۱کرمان به تصرف آل مظفر درآمد وتا مدتی پایتخت شد

سراسرنمای نقشه ایران در 1814میلادی.ایالت کرمان شهرهای زیادی را در قلمرو خود داشته است

ایالت بزرگ کرمان

ایالت کرمان قدیم تا کناره تنگه هرمز و دریای عمان بوده و قسمت عظیمی از استان هرمزگان را هم دربر می‌گرفته است. ابن حوقل حدود آنرا در مشرق مکران، در مغرب فارس، در شمال بیابان خراسان و ناحیه سیستان و در جنوب دریای فارس می داند. و از شهرهای آن هرمز، جیرفت، بم، سیرجان، فهرج و ... نام می برد. مقدسی این ایالت را شامل پنج خوره و ناحیت: بردسیر، نرماشیر، سیرجان، بم و جیرفت می داند.

رشد مساحت شهر در طول تاریخ

در سال 1293 هجری قمری دور شهر کرمان تقریباً یک فرسخ (6 کیلومتر) به شکل قثا ( خیار چمبر) وطولش از دروازه خراسانی (دروازه گبری) تا دروازه رق آباد(ریگ آباد) وعرضش از دروازه وکیل تا دروازه ارگ واین شهر با برج و بارو و خندقهایی به عرض تقریبی ده متر و عمق چهار متر ، محصور بوده است.

شهر کرمان مشتمل بر شش دروازه بوده است به این شرح ] خلاف حرکت عقربه های ساعت [ 1- دروازه مسجد یا دروازه وکیل در محل فعلی میدان شهداء(مشتاق) 2- دروازه ناصری واقع در شرق محله شهر 3-دروازه گبری یا خراسانی 4- دروازه سلطانی یا دولت 5- دروازه ارگ یا دروازه باغ 6- دروازه رق آباد

وسعت شهر کرمان که تا اواخر قاجاریه ودر داخل حصار حدود دویست هکتار بود با تخریب حصار ها که از دهه اول قرن حاضر با تخریب دروازها شروع شد وتا دهه 40 13 ادامه یافت در سال 1969 میلادی مصدف با 1345 ه ش بر اساس نقشه ای که روگراستون ترسیم نموده است به 400 هکتار رسیده است یعنی در نیمه قرن 14 ه ش وسعت شهر کرمان دو برابر شده است. بر اساس آمار منتشر شده شهرداری کرمان محدوده خدماتی شهر در سال 1357 به 3072 هکتار ودر سال 65 به 5088 هکتار ودر سال 1371به 7652 هکتار در سال 1375 11000 هکتار ودر سال 1378 به حدود 15000 هکتار رسیده است.و اکنون در زمره کلانشهرهای ایران جای گرفته است.

پایتخت بودن در دوره‌های مختلف تاریخی

شهر کرمان به دلیل اهمیتی که در ایران داشته در برهه‌هایی از زمان به عنوان پایتخت ایران مطرح بوده‌است. در برخی دوره‌ها چند پایتخت در زمان‌های مختلف و در دوران حکام و پادشاهان مختلف وجود داشته‌است. دوره‌هایی که کرمان در کنار برخی شهرهای دیگر پایتخت بوده‌است:

• قراختائیان :(حدود ۷۰ سال، تنها کرمان پایتخت بوده‌است).
• آل بویه :به همراه چندشهردیگر و در دوره‌های مختلف.
• آل مظفر :کرمان به همراه چندشهر دیگر.
• زندیه : پس از سقوط شیراز توسط آقامحمدخان قاجار، لطفعلی خان زند به کرمان رفت و این شهر را تا حدود دوسال پایتخت قرار داد.

صنایع و معادن

صنایع مس شهیدباهنر

شرکت صنایع مس شهید باهنر در ۱۲ کیلومتری شهر کرمان است، که محصولات متنوعی از قبیل انواع ورق، تسمه و فویل، لوله و مقاطع تولید می‌کند. ظرفیت تولید سالانه محصولات نهایی این شرکت بالغ بر ۵۵ هزار تن می‌باشد.

صنایع ذغالسنگ

شرکت صنایع ذغال سنگ کرمان، طی ۱۰ماه سال ۱۳۸۵ تولید زغال‌سنگ خام در این شرکت به یک‌میلیون و ۱۵۰هزار تن رسیده‌است.

صنایع لاستیک بارز

عملیات احداث شرکت صنایع لاستیک کرمان (گروه صنعتی بارز) در سال ۱۳۶۳ به عنوان نخستین شرکت صنایع لاستیک سازی ایران، در کرمان آغاز شد.

صنایع سیمان کرمان

گروه صنایع سیمان کرمان که مرکز اصلی آن کرمان – کیلومتر ۱۷ جاده تهران می‌باشد در تاریخ ۱۲ مرداد ماه سال ۱۳۴۶ ابتدا بصورت سهامی و بنام شرکت سیمان کرمان تحت شماره ۱۷۰ در اداره ثبت شرکتهای کرمان به ثبت رسید..

صنایع خودروسازی

• شرکت خودروسازان راین در سال ۱۳۸۲ تاسیس گردید.
• خودروسازی بم
• مدیران خودرو

وضعیت طبیعی

جغرافیای طبیعی

بیشتر نقاط شهر کرمان با کوه احاطه شده‌است. متوسط ارتفاع شهر کرمان از سطح دریا ۱۷۵۵ متر است. شهرکرمان نیز خود در کنار کوه صاحب الزمان قرار گرفته‌است. کرمان شب‌های زمستانی بسیار سردی دارد. کوه‌های جوپار و پلوار و جفتان در جنوب و جنوب شرق کرمان در تمام طول سال برف دارند. شهر کرمان در عرض جغرافیایی ۳۰٫۲۹ و طول جغرافیایی ۵۷٫۰۶ قرار گرفته‌است.

آب و هوا

کرمان
نمودار آب و هوا (راهنما)
ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د     ۲۸   ۸ ۱     ۲۸   ۱۲ ۳     ۳۳   ۱۷ ۸     ۲۰   ۲۲ ۱۳     ۸   ۲۸ ۱۸     ۰   ۳۳ ۲۳     ۰   ۳۳ ۲۴     ۰   ۳۲ ۲۱     ۰   ۲۹ ۱۸     ۰   ۲۴ ۱۳     ۵   ۱۷ ۶     ۱۸   ۱۲ ۳ میانگین بالاترین و پایین ترین دما به مقیاس سانتیگراد بارندگی به مقیاس میلی‌متر
مقیاس فارنهایت و اینچ ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د     ۱٫۱   ۴۶ ۳۴     ۱٫۱   ۵۴ ۳۷     ۱٫۳   ۶۳ ۴۶     ۰٫۸   ۷۲ ۵۵     ۰٫۳   ۸۲ ۶۴     ۰   ۹۱ ۷۳     ۰   ۹۱ ۷۵     ۰   ۹۰ ۷۰     ۰   ۸۴ ۶۴     ۰   ۷۵ ۵۵     ۰٫۲   ۶۳ ۴۳     ۰٫۷   ۵۴ ۳۷ میانگین بالاترین و پایین ترین دما به مقیاس فارنهایت بارندگی به مقیاس اینچ

تابستان‌های کرمان نسبتا خنک و زمستان‌های کرمان بسیار سرد است. متوسط مقدار باران در طول سال در کرمان معادل ۱۵۵ میلی متر است. بطور کلی آب و هوای این شهر به دلیل ارتفاع زیاد از سطح دریا به نسبت خنک و معتدل است. کرمان سومین مرکز استان مرتفع ایران بعد از شهرکرد و همدان است و همین امر باعث شده‌است که در مقایسه با شهرهایی مثل یزد، زاهدان، بیرجند، قم، اصفهان، تهران و شیراز از هوایی به نسبت خنک تر در تابستانها برخوردار باشد.

نمای شمال شرقی و حاشیه شهرکرمان(بافت قدیم شهر)،درکنار کوه 4501 متری هزار

دین

دین اکثر مردم شهر کرمان اسلام و مذهب مردم شیعه‌است. اقلیتی از یهودیان و زرتشتیان نیز در کرمان زندگی می‌کنند. اقلیت‌های دینی مراسم‌ها و جشن‌های آیینی خود را آزادانه برگزار می‌کنند.

فرهنگ

کرمان ریشه در تاریخ ایران دارد. فرهنگ مردمان کرمان زمین از اصالت خاصی برخوردار است. این اصالت را در لهجه، شعرها، موسیقی محلی، صنایع دستی و مفاخری که از کرمان به دنیای فرهنگ معرفی شده‌اند می‌توان یافت.

شعر و ادب و حکمت

• شاعران برجسته‌ای از کرمان به جهان معرفی شده‌است که در راس آن‌ها می‌توان به خواجوی کرمانی شاعر قرن هشتم هجری اشاره کرد.
• «عماد فقیه» دیگر شاعر کرمانی قرن هشتم هجری است.
• «شاه شجاع» عارف قرن سوم هجری قمری است و کتاب معروف وی "مرآت الحکماً است.
• «حامدالحسینی»
• احمد رضا احمدی
• شاه نعمت الله ولی: آرامگاه او در ماهان در نزدیکی کرمان قرار دارد
• فواد کرمانی
• دکتر ناظرزاده کرمانی
• هوشنگ مرادی کرمانی
• صنعتی زاده
• بهزاد

کتابخانه‌ها

شهر کرمان دارای ۹ کتابخانه می‌باشد به نام‌های: کتابخانه ملی کرمان(مرکزِی)، شهید مفتح، شهید بهشتی، شهیدمطهری، کتابخانه مسجد جامع کرمان، کتابخانه مروه، کتابخانه تخصصی علوم قرآنی، کتابخانه تخصصی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، کتابخانه یزدانی فرد.

دیدنی‌ها

کرمان به دلیل موقعیت خاص تاریخی و فرهنگی خود مناطق دیدنی بسیاری دارد که در حوزه‌های تاریخی و طبیعی دسته بندی می‌شوند. کرمان جزو۵شهر تاریخی ایران محسوب می‌شود وبخش زیادی از گردشگران خارجی را به سوی خود روانه می‌سازد.

باغ‌های تاریخی

کرمان را حقیقتا می‌توان شهر باغ‌ها و زیبایی‌ها نامید. این شهر با داشتن آب و هوایی بسیار خوب باغ‌های زیبایی را نیز در خود جای داده‌است از جمله:

سراسرنمای باغ شاهزاده

• باغ شاهزاده : باغ شاهزاده مهمترین باغ تاریخی کرمان است که ثبت جهانی نیز شده‌است.باغ شازده متعلق به زمان عبدالحمید میرزا فرمانفرما حاکم عصر قاجار کرمان است.(۱۲۹۷هجری قمری)این باغ در دامنه کوه بلند و زیبای تیگران قرار دارد و مساحتی قریب به ۵/۵ هکتار دارد. کوشک یا همان عمارت‌های آن بسیار زیباست و به صورت دو آشکوبه ساخته شده‌است. طول باغ شاهزاده کرمان ۴۰۷متر و عرض آن ۱۲۲ متر است.
• باغ ملی: این باغ در زمان مصطفی خان کاظمی و در زمان استانداری وی در۷۰ سال پیش ساخته شده‌است.
• باغ بیرم آباد : این باغ که در شرق شهر کرمان و در جوار بنای تاریخی تخت درگاه قلی بیگ قرار دارد، توسط بیرام بیگ افشار است که در زمان شاه اسماعیل صفوی و از سوی محمدخان استاجلو در سال۹۱۶ هجری قمری به کرمان آمد. قدمت این باغ بیش از ۴قرن است.
• باغ نشاط:این باغ در انتهای خیابان فردوسی کرمان قرار دارد، از باغ‌های قدیمی است که حوادث تاریخی مهمی از جمله محاصره سردار نصرت حاکم کرمان در بیش از یک قرن پیش در آن اتفاق افتاده‌است.تاریخ احداث این باغ به دوران قاجاریه باز می‌گردد.
• باغ هرندی : این باغ زیبااکنون به عنوان موزه ساز کرمان فعالیت می‌کند.
• باغ فتح آباد: این باغ در ۲۵کیلومتری شهر کرمان قرار دارد و در سال ۱۲۵۵ هجری خورشیدی توسط فضلعلی خان بیگلربیگی از حاکمان کرمان در زمان قاجاریه ساخته شده‌است و ۱۳۵سال قدمت دارد.
• باغ سرآسیاب: این باغ متعلق به دوره سلجوقیان است.باغ سرآسیاب در جنوب شرقی شهرکرمان واقع شده‌است.
• باغ مشیز: باغ مشیز متعلق به دوره قراختائیان است که کرمان پایتخت بوده‌است و واقعه «رقص ترکانی» در این باغ اتفاق افتاده‌است. (تاریخ کرمان۱۵۶)
• باغ گلشن: باغ گلشن کرمان توسط ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان در دوران قاجار ساخته شده‌است و ادامه ارگ کرمان است.
• باغ آقا:این باغ در انتهای خیابان شهدا قرار گرفته‌است که مدتی به عنوان کنسولگری انگلیس در کرمان بوده‌است.
• باغ دیلمقانی: این باغ در انتهای خیابان شهدا واقع شده‌است و اکنون به عنوان پرورشگاه مورد استفاده قرار گرفته‌است.

تصویری از یکی از باغ های تاریخی کرمان مربوط به گذشته

• باغ نظر:باغ نظر بیش از۲۵۰ سال قدمت دارد. اکنون این باغ به عنوان ستاد مرکزی آموزشی ۰۵ کرمان استفاده می‌شود.
• باغ لل:باغ للـه اکنون تنها نامی از خود به یادگار دارد و متعلق به خواجه اتابک برقوش در دوره سلجوقیان است.

قلعه‌ها و ارگ‌ها

• قلعه دختر و قلعه اردشیر از یادگارهای هنر معماری پیش از اسلامی است که قدیمی‌ترین آثار تاریخی در کرمان به شمار می‌روند و بقایای آن اعجاب بینندگان را بر می‌انگیزد. ساختمان‌های این قلعه روی هم به دو قسمت مجزا تقسیم می‌شوند. قسمتی که بر فراز قلعه نسبتاً مرتفع جنوب شرقی قرار دارد و سابقاً قلعه کوه نامیده می‌شد و کاملاً به علت وضعیت طبیعی از قلعه دیگر مجزاست. قسمت دوم بر تپه کوتاه تری قرار دارد و به قلعه دختر یا آتشکده آناهیتا موسوم است. قلعه اردشیر در بالای تپه مرتفعی واقع شده که تا سطح جلگه قریب پانصد پا ارتفاع دارد. دیوارهای قلعه از خشت‌های بسیار ضخیم ساخته شده‌است.

سراسرنمای قلعه دختر

تخت درگاه قلی بیگ

تخت درگاه قلی بیگ ، مقبره یکی از نوادگان بهرام بیگ به نام درگاه قلی بیگ است. درگاه قلی بیگ از امرای اواخر دوره صفویه و رییس ایل افشار در کرمان بوده‌است. عمارتی است که در جنوب شرقی شهر کرمان و در زاویه جنوبی کوه قلعه دختر قرار دارد. این مکان مقبره یکی از نوادگان بیرام بیگ به نام درگاه قلی بیگ است. درگاه قلی بیگ از امرای اواخر دوره صفویه و رئیس ایل افشار در کرمان بوده‌است. وی، تنها فرد معروف افشار بود که طی ۱۵۰ سال بعد از گنجعلیخان نامش بر سر زبانها بوده‌است.دکتر باستانی پاریزی در این مورد می‌نویسد، درگاه قلی بیگ در کرمان موقعیت مناسبی به دست آورد و قسمتی از سرآسیاب فرسنگی را جزو املاک خود ساخت و در جوار باغ بیرم آباد در دل کوه ساختمان زیبایی به وجود آورد و در پایین کوه نیز دریاچه‌ای ایجاد نمود و آب سرآسیاب فرسنگی را با مجرایی که در دل سنگ کنده بود پایین دریاچه رساند. آثار دریاچه هنوز در کنار تخت باقی است. ژنرال سرپرسی سایکس، در سفر نامه خود درباره تخت درگاه قلی بیگ چنین می‌نویسد، در زاویه جنوبی این رشته کوه قلعه دختر دهنه‌ای است که سکویی در مدخل آن از سنگ و وسط آن قبر رضا قلی بیگ گماشته ابراهیم خان ظهیرالدوله را بنا کرده‌اند و در قسمت تحتانی آن علایم و آثار حوض بزرگی مساهده می‌شود که سابق به این وسیله رودخانه بهرام کرد که این ایام باغین را مشروب می‌کند پر می‌شده و در قسمت فوقانی آن دیده بانی بر پاست که ماموران به وسیله آن اهالی شهر را از هجوم و یورش افاغنه و بلوچ‌ها اطلاع می‌داده‌اند. تخت درگاه قلی بیگ به وسیله همسر محمد اسماعیل خان وکیل الملک موسوم به کربلایی تعمیر شده‌است. امروزه جاده‌ای از کنار تخت به طرف مسجد صاحب الزمان و پارک جنگلی پردیسان قائم کشیده شده‌است.

تخت درگاه قلی بیگ، کرمان

محراب و سقف مسجد ملک، کرمان

مساجد و اماکن مقدس تاریخی

• مسجد ملک که در قرن پنجم و در زمان تورانشاه سلجوقی ساخته شده‌است.

گنبد جبلیه، کرمان

• مسجد جامع کرمان یا مسجد جامع مظفری که از بناهای قرن هشتم هجری است.
• مشتاقیه، آرامگاه مشتاق علیشاه :گنبد مشتاقیه که به سه گنبد نیز شهرت دارد، از آثار دوران قاجار در شهر کرمان است که در گذشته در جوار قبرستان کهنه و خارج از حصار شهر قرار داشته است. این محوطه ابتدا مزار میرزاحسین‌خان جد اعلای سادات معروف به میرحسینی کرمانی بوده است. مشتاق در سال ‪ ۱۲۰۶‬هجری قمری به جرم آن‌ که قرآن را با نوای سه‌تار مى‌خواند، سنگسار شد و جسد او را در کنار مقبره میرزا حسین خان دفن کردند که اینک این مزار معروف به مشتاقیه است. سه گنبد در سال ۱۲۶۰ قمری بر روی قبور مشتاق علیشاه، شیخ اسماعیل و کوثرعلیشاه بنا گردید. آثار تزئینی مجموعه مشتاقیه که در قرن اخیر ساخته شده است شامل کاشی‌کاری، نقاشی، گچبری، کاربندی و مقرنس می‌باشد.

بقعه شاه نعمت الله ولی

جوپار

• مسجد پامنار که از بناهای قرن هشتم و از آثار حکومت آل مظفر است.قدمت آن به زمان سلسله آل مظفر برمی گردد.این مسجد در نزدیکی مسجد تاریخی جامع کرمان قرار دارد.این مسجد در محله پامنار کرمان واقع است. پروفسور "پوپ" به نقل از "اریک شرودر" می نویسد:بنای دیگری از آل مظفر درکرمان هست و آن هم مسجد پامنار است که در سال 793 هجری قمری سلطان عمادالدین احمد برادی شاه شجاع ساخته است.

• گنبد سبز یا قبه سبز که از بناهای قرن هفتم هجری است. این اثر از بنای مدرسه و آرامگاه قراختاییان کرمان تشکیل شده‌است.
• یخدان مؤیدی که برای ذخیره یخ به کار می‌رفته‌است و در تقاطع خیابان ابوحامد و خورشید واقع است.

یخدان مویدی، کرمان

• مزار شاه نعمت الله ولی از عرفای بنام که در شهر ماهان قرار دارد.
• گنبد جبلیه :قدمت این بنای بزرگ که موزه سنگ کرمان نیز هست به دوران سلجوقیان بر می گردد.یكی از آثار تاریخی و دیدنی كرمان گنبد جبلیه است كه در دامنه كوههای مسجد صاحب‌الزمان این شهر قرار دارد. هرچند گفته می‌شود در ساخت این گنبد هشت ضلعی سنگی از شیر شتر به عنوان مصالح استفاده شده اما تاریخ ساخت بنا معلوم نیست و در نوشته‌های تاریخی نیز به هدف از ساخت آن اشاره‌ای نشده است. از شواهد و قراین برمی‌آید كه این بنا در دوره‌های قبل از اسلام بنیان گذاری و در دوره سلجوقی تكمیل شده باشد. گنبد جبلیه را "گنبد گبری" هم نامیده‌اند كه بر این مبنا می‌توان قدمت بنا را به قبل از اسلام نسبت داد.

آنچه از ظاهر این بنا مشخص است سقف گنبد را از آجر ساخته‌اند و داخل گنبد ظاهرا دارای تزیینات گچبری بوده كه قسمت بالای آن ریخته و قسمت پایین بنا اگر تزییناتی هم داشته از بین رفته است. مصالح بكار رفته در دیوارها سنگ لاشه با ملات گچ از بیرون و آهك از داخل است. گنبد جبلیه در سال ‪ ۱۳۱۶‬هجری شمسی به ثبت آثار ملی رسید و در سال ‪۱۳۸۳‬ پس از مرمت به گنجینه جبلیه(كتیبه‌های تاریخی) تبدیل شد.از كتیبه‌های موجود در این بنا می‌توان به كتیبه مسجد آبدر اشكان رابر بافت اشاره كرد. این كتیبه یكی از قدیمی‌ترین كتیبه‌های موجود در این مکان باستانی است كه مربوط به بنای یادبود یك مسجد در ارتفاعات شمال شهر رابر آبادی آبدر اشكان (اشكون) واقع در شهرستان بافت است. این كتیبه بر روی قطعه سنگی طبیعی و به خط كوفی اجرا شده و مضمون آن به این شرح است: امر ببنا هذالمسجد یحیی بن عبدالله بن یوسف فی سنته خمسه عشرین و اربع مائه غفرالله له. كوچكترین سنگ قبر كشف شده در استان كرمان نیز در گنبدجبلیه نگهداری می‌شود. این سنگ در سال ‪ ۱۳۷۷‬توسط احمد ایلاقی كشاورز دهستان قائم‌آباد كشف و تحویل سازمان میراث فرهنگی استان كرمان شد. حاشیه كتیبه كه شروع آن از قسمت پایین گوشه سمت راست است شامل آیه ‪ ۱۸‬و بخشی از آیه ‪ ۱۹‬سوره مباركه آل عمران است. در پایان كتیبه در قسمت سمت چپ نام متوفی و سال وفات در یك كادر محرابی شكل قرار گرفته است بدین مضمون: هذا قبر العبد الضعیف المحتاج الی رحمت الله ابی جعفر احمد بن حمزه بن علی غفارالله ان توفی فی جمادی الاخر سنه الحدی و اربعین و خمسه مابه. چنانكه از كتیبه سنگ بر می‌آید تاریخ وفات متوفی سال ‪ ۵۴۱‬هجری قمری است. در میان سنگ قبرهای موجود در گنجینه این بنا سنگ قبر میرزا آقاخان، پسر میرزا احمد علی خان وزیری نویسنده تاریخ كرمان نیز به چشم می‌خورد.

• بازار کرمان

• آتشکده زرتشتیان

کرمان یکی از شهرهایی است که هنوز جشن سده (از جشن‌های ملی ایران) هر ساله ۱۰ بهمن ماه در آن برگزار می‌شود.

• میدان تاریخی گنجعلیخان

میدان تاریخی گنجعلیخان

ایوان گنجعلیخان،قبل از بازسازی

مجموعه‌های تاریخی

• مجموعه گنجعلیخان، این مجموعه که از میدان گنجعلیخان، مدرسه گنجعلیخان، حمام گنجعلیخان، ضرابخانه و آب انبار تشکیل می‌شود در زمان حکمرانی گنجعلیخان بر کرمان و در دوران حکومت صفوی ساخته شده‌است.

بازار تاریخی کرمان

بازار تاریخی کرمان

• مجموعه ابراهیم خان، ابراهیم خان ظهیر الدوله حاکم کرمان (دوره قاجاریه) با ساخت بازار، حمام، آب انبار، مدرسه و خانه مدرس، بانی این مجموعه بوده‌است.
• مجموعه وکیل که به دستور یکی از فرماندهان دیگر در زمان قاجاریه ساخته شده‌است و شامل بازار وکیل، حمام وکیل و کاروانسرای وکیل است.

حمام‌های تاریخی

• حمام گنجعلیخان: یکی از بناهای مجموعه گنجعلیخان است و در ضلع جنوبی بازار تاریخی کرمان واقع شده‌است. معماری و ظرافت کاری‌های خاصی در بنای این مجموعه وجود دارد. به استناد کتیبهٔ سردر آن، این حمام بیش از۴ قرن پیش و دردوره صفویه ساخته شده‌است. معمار آن سلطان محمد معمار بوده‌است که آن را متناسب با شرایط فرهنگی شهرکرمان ساخته‌است. گچ بری‌ها، مقرنس کاری‌ها و نقاشی‌های درون این حمام مثال زدنی است وآمیزه‌ای از خلاقیت هاست. جالب اینجاست که درساخت این حمام زیبا تزئینات سنگی به کارگرفته شده و نیزآب این حمام هم از طریق قناتی بوده که در میدان وجود داشته و به لحاظ بهداشتی جوانب آن در نظر گرفته شده‌است.

حمام گنجعلیخان کرمان۴۶متر طول و ۳۰متر عرض دارد و شامل سردر، دالان، ورودی، رختکن، هشتی، خزینه، حوض، قسمت خصوصی و تون می‌باشد. ایوان‌ها وایوانچه‌های این حمام قرینه هستند ونوری از بالا و به صورتی زیبا بر وسط حوض آن می‌تابد. کاشی‌های این حمام از نقوش اشلیمی برخوردارند. حمام گنجعلیخان امروزه مورد بازدید گردشگران بیشمار داخلی و خارجی است. موزه مردم شناسی کرمان نیز در این مکان قرار دارد.

• حمام وکیل: ددر میانه بازار وکیل کرمان قرار گرفته‌است. این حمام تاریخی اکنون به عنوان چایخانه سنتی مورد استفاده قرار گرفته‌است. این حمام که متعلق به دوران قاجاریه‌است، توسط وکیل الملک(اسماعیل خان نوری) حاکم عصر قاجار کرمان ساخته شده‌است و به سبک حمام گنجعلیخان می‌باشد. حجاری حوضچه‌های دو طرف این حمام بسیار زیباست. ستون‌های سنگی زیبایی در این بنا وجود دارد و حوض بزرگی هم در قسمت خزینه و گرمخانه آن وجود دارد.
• حمام شاهزاده:این حمام واقع در باغ شازده و از قدمتی زیاد برخوردار است که مربوط به شاهزاده ی باغ شازده است.
• حمام ابراهیم خان: یادگار دوران ابراهیم خان ظهیرالدوله یکی از حکمان کرمان در دوران قاجار است وقریب به ۲۰۵سال قدمت دارد. این حمام زیبا که از گچبری‌ها و مقرنس کاری‌های زیبایی برخوردار است، همچنان نیز مورد استفاده مردم است.
• حمام میرزا اسماعیل وزیر:در ضلع جنوبی میدان بزرگ ارگ کرمان قرار دارد. کاشی کاری‌های این حمام دیدنی است.

از جمله حمام‌های تاریخی کرمان که نیمه مخروبه رها شده‌اند و در انتظار بازسازی به سر می‌برند، می‌توان به حمام ته باغ لل، حمام سردار، حمام شیخ الاسلام اشاره کرد.

جاذبه‌های طبیعی

کوه بلند خبر(3851متر) و پارک ملی خبر در شهرستان بافت(فصل بهار)

• کوهپایه مجموعه چندین روستا در شمال شرق شهر کرمان که در کوهستان‌های شمال شهر واقعند و به خصوص در فصول گرما پذیرای بسیاری از شهروندان کرمانی برای تفریح و گذران اوقات فراغت می‌باشند.

آبشارکوهپایه از دیدنی‌های این منطقه‌است.

• سه کُنج منطقه ییلاقی بسیار زیبا و خوش آب و هوا در شرق شهر ماهان واقع است.
• سیرچ روستایی بسیار زیبا و دیدنی درجنوب شرق شهر کرمان که محل تولد نویسنده زبر دستِ ایرانی مرادی کرمانی است. این روستا منطقه‌ای برف گیر است که در فصل سرما میزبان ورزش‌های برفی است. اگر جاده این منطقه برفی را به مدت ۱۵ دقیقه ادامه دهیم به شهداد منطقه‌ای بیابانی و بسیار گرم با کلوت‌های معروفش می‌رسیم. سیرچ دارای چندین چشمه آب گرم است.
• جوپار منطقه‌ای خوش آب و هوا در جنوب شهر کرمان و در بخش ماهان واقع است که کوه‌های مرتفع آن مشهور می‌باشد.
• کوه هزار کوه‌های زیبای جوپار بیشتر موقع سال میزبان تیم‌های کوهنوردی است. کوه هزار چهارمین کوه بلند ایران باارتفاع۴۵۱۵متر است. و مانند دیواری بلند، کرمان را از کویر جدا می‌سازد
• دره تیگران دره‌ای خوش آب و هواو سرد در دامنه کوه جوپار و بالا تر از باغ شاهزاده که درکناراین منطقه ییلاق‍‍ی مقبره بی بی گرامی قرار دارد.
• بُندر والی آباد مجموعه چندین روستای خوش آب و هوا است که در شرق و جنوب شرقی کرمان واقع شده‌اند. از مهمترین این روستاها می‌توان به دِه بالا و گینکان و دهیاری و ده یاسایی و دِه محمدشاه و... اشاره کرد.
• روستای داوران روستای داوران در ۳۵ کیلومتری شرق رفسنجان و بین راه رفسنجان زرند می‌باشد. روستای داوران به دلیل سرسبزی واقع شدن در ارتفاع. داشتن باغات میوه از نقاط بسیار دیدنی در این شهرستان است. اماکن زیارتی بی بی گوهر در ابتدای داوران و شفاخانه حضرت علی علیه السلام در بالای ده می‌باشد.
• بافت: بافت یکی از مناطق خوش آب و هوایی است که در 155 کیلومتری شهرکرمان قرار دارد و 2280 متر ارتفاع از سطح دریا دارد.این شهر کوهستانی درختان گردو وچشمه سارهای فراوانی دارداز مهمترین مناطق زیبای آن آبشار بنگان،پارک ملی خبر و منطقه گوشک و دامنه کوه لاله زار را می توان نام برد.
• کوهبنان: کوهبنان در مسیر کرمان به یزد، بعد از زرند کرمان به شهرستان کوهبنان می‌رسیم. قدمت تاریخی کوهبنان انهم در زمانی که همسایگان ان موجودیتی نداشته‌اند انرا متمایز و مشخص نموده‌است. در تابستان آب و هوایی دلنشین دارد و همین عامل به علاوه مهمان نوازی کوهبنانی‌ها باعث جذب هزاران گردشگر از سراسر استان واستان‌های مجاور به این شهرستان به خصوص در فصل تابستان شده‌است

کماج سهن

• راین شهری زیبا با جاذبه‌های طبیعی و گردشگری فراوان از جمله ارگ تاریخی که احتمالا هم عصر ارگ بم بوده و هم اکنون استوار و مقاوم است و همچنین آبشار راین که یکی از بهترین جاذبه‌های طبیعی استان کرمان بشمار می‌رود و نیز وجود سه امامزاده که قرنها در این شهر مورد توجه مردم است نشانگر تدین و سابقه فرهنگی طولانی این شهر است.
• گوغر: گوغر. منطقه‌ای ییلاقی در شهرستان بافت با درختان گردو کهن سال و طبیعت زیبا

کلمپهٔ گردویی کرمان

سوغات کرمان

کلمپه، قاووت، فالوده کرمانی، قالی کرمانی، پته، ادویه جات، گردو، زیره، حنا، پسته، ظروف مسی، چنگمال، کماچ سهن

فرش کرمان

غذاهای محلی

کرمان همانند ساير شهرهای ايران ،از انواع غذاهای سنتی و خوش طعم برخوردار است كه برخی از آن‌ها در مناسبت‌های ويژه و تعداد بسياری نيز به شكل عادی در طی سال تهيه می‌شود .حلیم بادمجان معروف ترین و مهم ترین غذای استان کرمان است .انواع آش چون : آش آماج ، آش شلغم ، آش شولی ، آش جو (به طريقه كرمانی) ، آش مخلوط ، آش كدو ، توكی ، گندم شيری ، كاكل كنف شادانه ، قاتق تخمه ، قاتق ، زير جوش ، كشک گردو ، كشک يونجه ، سردوش ، اشكنه ، كشک كدو ، ماست ، كشک سيب ، گورماست ، آب بنه يا سيراب بنه ، كله جوش ، بزقورمه ، كشک و بادمجان ، حليم بادمجان ، نان پز ، كاچی ، كماچ سهن ، قاتق شير ، نان چرب و شيرين و چنگ مال از جمله غذاهای محلی کرمان است.

صنایع دستی

فرش کرمان

فرش کرمان که از قدمت بالایی برخوردار است، چند دوره تاریخی را پشت سرگذاشته است. 1-دوره نخست یا عصر ترمه: این دوره همزمان با زوال شالبافی در کرمان است. در این زمان بازرگانان تبریز برای حفظ قالیبافی در نقاطی مانند هریس، تبریز، مشهد، اراک و کاشان کارگاههای قالیبافی دایر کردند و در برخی نقاط به قالیبافان محلی سفارشهایی دادندو در نقاطی مانند کرمان به خرید قالی پرداختند که این کار موجب گسترش قالیبافی در کرمان شد. طراحان قالی در کرمان در این موج تازه گسترش قالیبافی، طرحهایی براساس نقشه شالهای کرمان یعنی نگاره های بته جقه و کاربردهای گوناگون آن تهیه می کردند. کاربرد نام عصر ترمه به خاطرالهام گرفتن از همین شالهای ترمه می باشد. 2-عصر بازگشت: این دوره در واقع دوره بازگشت به نقوش سنتی می باشد. با پایان یافتن جنگ جهانی اول و تغییر سلیقه بازار در آمریکا، تغییر اساسی در طرحهای کرمان بوجود آمد و نقش و نگاره های صفوی مورد تقلید هنرمندان کرمان قرار گرفت. نقشه های اسلیمی و گلهای شاه عباسی و نقشهای قاب قرآنی و ترنج و لچکهای انبوه رایج شد. در اواخر این دوره باز هم بعلت بحران اقتصادی در آمریکا و توقف خرید ها و سفارشات، شاهد تمایل طراحان به نقوش قبلی هستیم. 3-عصر گوبلن: وجه تسمیه این دوره بخاطر تأثیر گرفتن نقوش قالیها از طرحهای فرانسوی بنام گوبلن می باشد، در واقع می توان گفت طرحهای قالی در این دوره اصالت خود را از دست می دهند. نقشهای اوبوسن و ساونری که همگی گوبلن خوانده می شوند، یکسر از فرانسه می رسید و بر دست نقاشان کرمانی باسمه برداری می شد و به کارگاه می رفت شاید بتوان گفت که در همین دوره است که موتیفی به نام گل فرنگ وارد قالی های ایران می شود. بطور کلی آنچه موجب شهرت طرحها و نقوش کرمان شده است، استفاده از موتیفهای بسیار ریز که بصورت گسترده در زمینه قالی پخش شده اند و یک طرح پرکار را بوجود آورده اند. نکته قابل ذکر دیگر این است که طراحان کرمانی از نقوش گل و برگ و درخت استفاده کرده و می کنند.شركت سهامي فرش كرمان نيز با بيش از 60 سال سابقه از قديمي‌ترين توليدكنندگان فرش‌هاي اصيل كرمان است. از جمله طرح‌هاي معروفي كه در كارگاه‌هاي قاليبافي كرمان بافته مي‌شود به طرح‌هايي چون سبزي‌كار، طرح‌هاي تصويري و افشان مي‌توان اشاره كرد كه بهترين طرح‌هاي سبزي‌كار اغلب در حوزه قاليبافي راور بافته مي‌شود و مهم‌ترين آنها عبارتند از: طرح حافظ، ليلي و مجنون، خيام و منظره.طرح‌هاي افشان به ويژه افشان شاه‌عباسي كه شايد برترين آن‌ها در دوره معاصر، حاصل دست تواناي طراحان خاندان شاهرخي بوده است و نيز نقوش قاب قرآني، انواع درختي، گلداني تلفيقي از ديگر طرح‌هاي معروف كرمان است و انواع گل فرنگ طرح‌هاي گوبلني در اوايل سده سيزدهم هجري شمسي بخش مهمي از طرح‌هاي منطقه كرمان را به خود اختصاص داد كه برگرفته از هنرهاي تزئيني غيرايراني بود و طرح‌هاي شكارگاه، بازوبندي، خشتي و لوزي خاتم از ديگر طرح‌هاي اين منطقه هستند. در مورد طرحهای رایج امروزی در کرمان نویسندگان کتابهای مقدمه ای بر شناخت قالی ایران و فرشنامه ایران معتقدند که این طرحها عبارتند از: طرحهای خوشه انگوری، سبزیکار چمنی، گلدانی و درختی، ستونی 33 پل، برگ چغندری، قاب قرآنی، بته جقه ای، لچک ترنج کف ساده و همچنین نقشه های گل فرنگ و گوبلن و یا نقشه های شکارگاه و افشان، بازوبندی، خشتی. به‌طور كلي قالي‌هاي كرمان را مي‌توان به دو گروه شهري‌باف و عشايري‌باف تقسيم كرد كه شهر كرمان مهم‌ترين مركز عرضه قالي‌هاي شهري‌باف و سيرجان مهم‌ترين مركز عرضه فرش‌هاي عشايري هستند.

موزه‌ها

موزه‌های شهرکرمان عبارتند از:

• موزه مردم شناسی: در حمام بزرگ گنجعلیخان واقع است.
• موزه سکه: در محل ضرابخانه سکه گنجعلیخان قرار دارد.
• باغ موزه بزرگ دفاع مقدس
• باغ موزه هرندی (موزه ساز کرمان)
• موزه بزرگ هنرهای معاصر صنعتی: دومین موزه هنرهای معاصر بزرگ ایران

استاد صنعتی،آثار این هنرمند کرمانی در موزه هنرهای معاصر کرمان نگهداری می شود

• موزه سنگ: قدیمی ترین پرچم سنگی جهان در این موزه نگهداری می‌شود.
• موزه مطبوعات: در محلی به نام سید علویه واقع است.
• موزه شهیدباهنر: در محل منزل شهید دکتر محمد جواد باهنر واقع است.
• موزه شاه نعمت الله ولی: در محل بقعه شاه نعمت الله ولی واقع شده‌است.
• موزه روحانیت
• موزه زرتشتیان:تنها موزه­ مردم­‌ شناسي زرتشتيان جهان در آتشکده­ شهر کرمان جاي دارد.

فکر بنيانگذاري موزه­ مردم­‌شناسي زرتشتيان کرمان از سال 1362 همراه با بنيانگذاري کتابخانه انجمن زرتشتيان کرمان جان گرفت. ساختمان موزه در دهه­ي 1370 به کوشش بهدينان فرزانه، هرمزديار اشيدري و مهيندخت سياوشيان پي‌ ريزي و در سال 1380 پايان يافت. از كهن‌ترين اشياء اين موزه يک جلد کتاب دست­نويس گات‌ها با پيشينه‌ي بيشتر از دويست سال و يک آتشدان دستي با تاريخ حک شده 1207 است. از بخش‌هاي مهم اين موزه بخش فرتور و اسناد است که فرتورهاي انجمن ناصري زرتشتيان کرمان و رفسنجان و فرتورهاي سرشناساني چون ارباب کيخسرو شاهرخ، ميرزا برزو آميغي، کشور خانم و پوراندخت در بين آنها ارزش بسياري دارد. بخشي از اين موزه به انواع آتشدان، روغن سوز، پيه­سوز و چراغ لاله را اختصاص داده شده است. لباس‌هاي زنانه‌اي با ديرينگي 50 تا 150 سال و پيشينه­اي که در اسناد هخامنشي تا ساساني ديده مي­شود، گوياي پوشش زنان زرتشتي است. مخنا، لچک، چارقد، کت، پيراهن و شلوار گلدوزي شده از انواع آن بوده و زيبايي ويژه‌اي دارند.

• موزه پزشکی

موزه هنرهای معاصر صنعتی

پارک ها و فضای سبز

سرانه فضاي سبز براي هر شهروند كرماني هفت مترمربع است.شهر كرمان 600 هكتار فضاي سبز دارد كه پارک بزرگ جنگلی پردیسان قائم 230 هكتار آن را تشكيل مي‌دهد.

نقاط تفریحی شهر

برخی از نقاط تفریحی شهرکرمان عبارتند از:

• پردیسان قائم: یکی از بزرگترین پارک‌های جنگلی مصنوعی ایران

سراسرنمای پردیسان جنگلی قائم،تصویرسال1385

• پیست اسکی سیرچ: از مناطق تفریحی مورد استفاده مردم کرمان است.
• پارک بزرگ شهید مطهری
• شهربازی بزرگ کرمان
• پارک نشاط
• پیست بین المللی کارتینگ
• مسیرتفریحی هفت باغ علوی(کرمان تا ماهان)

فرودگاه تفریحی کرمان

فرودگاه تفریحی کرمان دومین فرودگاه تفریحی کشور است. باند هواپیمای فوق سبک، آشیانه‌های تعمیرات و نگهداری، پارک هوانوردی، پارک هوا فضا، پارک شهدای خلبان، مجموعه تفریحی شامل رستوران و سایت ورزش‌های هوایی به عنوان بخش‌های مختلف فرودگاه تفریحی کرمان از قسمت‌های اصلی این فرودگاه هستند. فاز سوم این مجموعه نیز که شامل ورزش‌های هوایی است به زودی احداث می‌شود. فاز نخست فرودگاه تفریحی کرمان تا پایان سال ۹۰ به بهره‌برداری می‌رسد.

خیابان‌ها و معابر مهم شهر

از خیابان‌های مشهور کرمان می‌توان از شریعتی، ۲۴ آذر، باقدرت، بلوار جمهوری اسلامی، میدان آزادی، هزارویک شب، شفا، الغدیر، شهاب، استقلال، منتظری (جهاد)، احمدی (مطهری)، خورشید، ۱۷ شهریور، میرزاآقاخان، مولوی، حافظ، سعدی، امام خمینی، سرباز، زریسف، شاه (شاه نعمت‌الله ولی)، بزرگراه یادگار امام(ره)، بلوار ۲۲بهمن، ابوذر، رسالت، مشتاق، بزرگراه امام خمینی، بزرگراه امام علی، بزرگراه امام رضا پل روگذرغدیر، پل روگذر با قدرت، پل روگذر۹دی، پل روگذر فجر، پل روگذر۲۴مهر، میدان خواجو و بلوار ۲۴مهر وسرآسیاب و خیابان شهید باهنر، خیابان مهدیه و خیابان سده یاد کرد.

حمل و نقل

کلانشهرکرمان به عنوان مرکز سیاسی، فرهنگی و صنعتی منطقه جنوبشرق قرار دارد واین امر حمل و نقل را برای این شهر از اهمیت بالایی برخوردار ساخته‌است.

شهری

کلانشهر کرمان دارای خطوط اتوبوسرانی و تاکسیرانی فعال و پرتردد است. خطوط مترو و و BRT کرمان نیز در آینده به بهره برداری خواهد رسید.

بین شهری

• فرودگاه بین المللی کرمان یکی از استاندارد ترین فرودگاه‌های کشور می‌باشد.

شرکت هواپیمایی ماهان ایر

شرکت بین المللی هوایی ماهان ایر متعلق به کرمان است و از کرمان به دنیا معرفی شده‌است. پروازهای کرمان به اقصی نقاط ایران و جهان در حال انجام است.این شرکت در سال 1992 در کرمان تاسیس شد و اکنون در لیست شرکت های بزرگ هواپیمایی جهان قرار دارد.

بوئینگ ۴۰۰-۷۴۷ ماهان ایر

پایانه مسافربری

• پایانه مسافربری جدید کرمان که در سال۱۳۹۰ به بهره برداری رسیده‌است به شکل بسیار زیبا و مدرنی ساخته شده‌است.

راه آهن

• راه آهن: کرمان به دلیل موقعیت خاص خود از راه آهن و قطار برخوردار است و تعداد زیادی از مسافران با قطار جابجا می‌شوند.

قطار شهری کرمان(مترو)

متروی کرمان که به تصویب هیئت دولت رسیده‌است قرار است بخش‌های وسیعی از کلانشهر۱۳٫۱۰۰هکتاری کرمان را پوشش دهد. عملیات اجرایی این طرح به زودی آغاز خواهد شد. خط یک متروی کرمان از فرودگاه بین المللی کرمان تا پردیسان جنگلی قائم خواهد بود. خط دوم متروی کرمان نیز از پل روگذر فجر تا پل روگذر ولایت خواهد بود.

مسیرهای اصلی دسترسی به شهرکرمان

• ورودی از سمت سیرجان، شیراز و بندرعباس
• ورودی از سمت رفسنجان، تهران، یزد واصفهان
• ورودی از سمت بم و جیرفت
• ورودی از سمت زرند و راور و یزد
• ورودی از سمت جوپار، بافت و بندرعباس

کرمان آینده

کلانشهر کرمان یکی از شهرهای در حال توسعه و با رشد سریع در ایران است و در سالهای اخیر عملا به عنوان مرکزیت جنوب شرق ایران شناخته شده و سالانه شاهد مهاجرت‌های زیاد به خود می‌باشد به طوری که طی سالهای ۸۵ تا ۹۰ حدود ۱۰۰ هزار نفر به کرمان مهاجرت کردند و جمعیت آن نیز در سال ۱۴۰۰ به بیش از یک میلیون و دویست هزار نفرخواهد رسید. در کلانشهر کرمان هم اکنون اجرای بزرگراههای شهری با سرعت بالا در حال اجراست و طرح متروی این کلانشهر نیز توسط دولت ایران به تصویب رسیده و توسط دو شرکت مالزیایی و کره‌ای ساخته خواهد شد.

بیمارستان هاو مراکز درمانی مهم

بیمارستان افضلی پور

مرکز آموزشي درماني افضلي پوردر سال 1381 افتتاح و يکي از بزرگترين بيمارستانهاي ايران است . اين بيمارستان در 2 فاز و ظرفيت 540 تخت برنامه ريزي شده که در حال حاضر فاز اول با 462 تخت مصوب مشغول ارائه خدمات درماني مي باشد . خصوصيات و ويژگي هاي اين مرکز درماني بر اساس آخرين اطلاعات استاندارد بين المللي زمان طراحي تدوين گشته است. اين پروژه در زميني به مساحت 23 هکتار ، به مساحت کلي 62000 متر مربع ، با هزينه اي بالغ بر 9 ميليارد تومان و هزينه ارزي 2 ميليون دلار احداث گرديده است . از مزيتهاي اين بيمارستان برخورداري از فن آوري روز و تجهيزات و تسهيلات نوين پزشکي براي ارائه خدمات به همشهريان و دانشجويان و نزديکي آن به پرديزه دانشگاه علوم پزشکي کرمان مي باشد اين مرکز شامل اورژانس ها( اطفال، بزرگسال، زنان) بخش هاي ويژه (ICUاطفال، ICUبزرگسال،NICU،CCU(A,B)) بخش هاي تخصصي(اطفال، جراحي عمومي، زنان، ليبر و مامايي، پوست، عفوني، دياليز) بخش هاي فوق تخصصي (RCU,غدد بزرگسالان، غدد اطفال، عفوني اطفال، جراحي اطفال، پوست اطفال، جراحي توراکس، پيوند کبد، پيوند کليه، پيوند مغز استخوان، آنکولوژي اطفال، ريه، گوارش،IVF) و اتاق عمل شامل 7 تخت فعال جهت انجام اعمال جراحي عمومي، اطفال، توراکس، زنان و زايمان، پيوند کليه، پيوند کبد، PCNL، دندانپزشکي اطفال همچنين درمانگاه هاي فعال شامل غدد (فوق تخصصي)، پوست (تخصصي)، پوست کودکان (فوق تخصصي)، داخلي(تخصصي)، گوارش (فوق تخصصي)، هپاتيت (فوق تخصصي)، پيوند کبد (فوق تخصصي)، پيوند کليه (فوق تخصصي)، جراحي (تخصصي)، جراحي توراکس (فوق تخصصي)، هموفيلي (فوق تخصصي) مي باشد.

• بیمارستان تاریخی نوریه

سردر بیمارستان نوریه

سردر بیمارستان نوریه

بیمارستان نوریه ، در سال ۱۲۹۶ شمسی و در انتهای خیابان زریسف کرمان بنا شده‌است، نخستین بیمارستان بومی و محلی این شهر محسوب می‌شود و با شماره ۳۶۳۶ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته‌است. بانی و واقف این بنا نورالله خان ملقب به ظهیر الممالک نوه ابراهیم خان ظهیرالدوله که مدتی از سال ۱۲۱۸ تا ۱۲۴۰ حاکم کرمان و منشأ خدمات و آبادانی زیادی بوده‌است.

• بیمارستان آیت الله کاشانی

این بیمارستان در شهرستان کرمان واقع شده و بیمارستانی تامین اجماعی – درمانی است که در سال 1340 باظرفیت 300 تخت ثابت, تأسیس, و در حال حاضر 250 تخت دایر دارد.تخصصهای موجود در این بیمارستان عبارتند از: داخلی ٬ جراحی ٬ زنان وزایمان ٬ کودکان ٬ اورژانس ٬ گوش و حلق و بینی ٬ چشم پزشکی ٬ عفونی ٬ نرولوژی ٬ ارولوژی ٬ ارتوپدی ٬ ICU ٬ CCU

• بیمارستان دکتر باهنر

این بیمارستان،بیمارستان اصلی شهرکرمان است. این بیمارستان بیمارستانی دانشگاهی – آموزشی است که در سال 1332 باظرفیت 500 تخت ثابت, تأسیس, و در حال حاضر 300 تخت دایر دارد.

• بیمارستان ارجمند

این بیمارستان در شهر کرمان واقع شده و بیمارستانی خصوصی – درمانی است که در سال 1348 باظرفیت 50 تخت ثابت, تأسیس, و در حال حاضر 50 تخت دایر دارد.تخصصهای موجود در این بیمارستان عبارتند از: داخلی ٬ جراحی ٬ زنان وزایمان ٬ کودکان ٬ اورژانس ٬ ارولوژ ی٬ ارتوپدی

• بیمارستان راضیه فیروز

این بیمارستان، بیمارستانی خصوصی – درمانی است که در سال 1352 باظرفیت 50 تخت ثابت, تأسیس, و در حال حاضر 75 تخت دایر دارد.تخصصهای موجود در این بیمارستان عبارتند از: داخلی ٬ جراحی٬ زنان و زایمان ٬ کودکان ٬ اورژانس ٬ گوش و حلق و بینی ٬ چشم پزشکی ٬ ارولوژی٬ جراحی ترمیمی٬ ارتوپدی ٬ Post CCU ٬ CCU ٬ ICU

• بیمارستان سوانح سوختگی

این بیمارستان در شهرستان کرمان واقع شده و بیمارستانی دانشگاهی – آموزشی است که در سال 1337باظرفیت 75 تخت ثابت, تأسیس, و در حال حاضر 55 تخت دایر دارد.تخصصهای موجود در این بیمارستان عبارتند از: سوختگی .

• بیمارستان شفا

این بیمارستان در شهرستان کرمان واقع شده و بیمارستانی دانشگاهی – آموزشی است که در سال 1342باظرفیت 400 تخت ثابت, تأسیس, و در حال حاضر 220 تخت دایر دارد.

• بیمارستان کرمان درمان

این بیمارستان در شهر کرمان واقع شده و بیمارستانی دانشگاهی – آموزشی است که در سال 1358 باظرفیت 250 تخت ثابت, تأسیس, و در حال حاضر 250 تخت دایر دارد.تخصصهای موجود در این بیمارستان عبارتند از: داخلی ،جراحی ،کودکان ، نوزادان،پوست ،جراحی کودکان، داخلی گوارش ٬ ICU ٬ CCU

• بیمارستان مهرابی

این بیمارستان، بیمارستانی دانشگاهی – آموزشی است که در سال 1349 باظرفیت 75 تخت ثابت, تأسیس, و در حال حاضر 61 تخت دایر دارد.تخصصهای موجود در این بیمارستان عبارتند از: چشم پزشکی

• بیمارستان شهید بهشتی

این بیمارستان در سال 1360 مرکز روانپزشکی شهید بهشتی کرمان با هدف درمان بیماران روانی استان با یک بخش مردان شروع بکار نمود و پس از مدت کمی بخش زنان و الکتروشوک مغزی نیز در این مرکز راه اندازی گردید تا سال 74 با میانگین معادل 208 تخت به کار خود ادامه داد هم اکنون این بیمارستان با 226 تخت فعال 15 تخت الکتروشوک مغزی و 10 روانپزشک 2 پزشک عمومی و 6 بخش بستری با ضریب اشغال تخت 80%به بیماران روانی استان کرمان و استانهای همجوار (جنوبشرق) خدمات درمانی ارائه می دهد.

• کلینیک فوق تخصصی بعثت

خدمات: کلینیکی :

در این مرکز 78 پزشک متخصص و فوق تخصص در رشته های قلب و عروق،جراحی قلب،اطفال،ریه،گوارش،عفونی،آنکولوژی وخون، آلرژی، مغز و اعصاب،غدد، نفرولوژی، ارتوپدی، زنان،داخلی،پوست،اعصاب و روان،جراحی مغزواعصاب،اعصاب و روان کودکان،چشم،کلیه و فشارخون،رادیوتراپی،کلیه و مجاری ادراری،گوش-حلق-بینی و روماتولوژی به صورت تمام وقت و پاره وقت مشغول به خدمت هستند.

پاراکلینیکی: این مرکز دارای یک واحد آزمایشگاه-پاتولوژی است که کلیه آزمایش ها مورد نیاز بیماران در آن قابل انجام می باشد.همچنین بخش پرتونگاری این مرکز دارای دو دستگاه رادیولوژی و یک دستگاه سونوگرافی و یک دستگاه MRI است. سایر بخشهای پاراکلینیکی که در حال خدمت رسانی می باشند شامل: تست ورزش-اکو-تست ریه-شیمی درمانی-نوار مغز،نوار عصب-کلینیک ترک سیکار - نوار قلب-بینایی سنجی-لیزر(پوست)-داروخانه

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی

دانشگاه علوم پزشکی کرمان

دانشگاه شهیدباهنر کرمان

• دانشگاه علوم پزشکی کرمان -دانشگاه علوم پزشکی تیپ یک ایران

شامل دانشکده های :

• پزشکی
• دندانپزشکی
• داروسازی
• پیراپزشکی
• طب سنتی
• بهداشت
• پرستاری و مامایی
• مدیریت و اطلاع رسانی

• دانشگاه شهید باهنر کرمان - از دانشگاه های مادر ایران و قطب ریاضیات و اپتیک و لیزر ایران

• دانشگاه صنعتی تحصیلات تکمیلی کرمان
• دانشگاه پیام نور کرمان
• دانشگاه آزاد اسلامی کرمان
• مرکز بین المللی تکنولوژی و علوم پیشرفته کرمان

موقعيت خاص استان كرمان از نظر منابع انساني متخصص، توان معدني و كشاورزي، جاذبه هاي سياحتي اقتصادي متكي بر توليد را براي اين منطقه به ارمغان آورده است. وجود دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي، صنايع مادر خصوصا در زمينه صنعت و معدن و مراكز بزرگ كشاورزي و حضور نيروهاي متخصص بسترساز مجموعه اي به نام مركز بين المللي علوم و تكنولوژي پيشرفته و علوم محيطي شده است. اين مركز در انتهاي جاده هفت باغ علوي در محدوده اي به وسعت 2000 هكتار و در فاصله 27 كيلو متري شهر كرمان و در جوار شهر تاريخي ماهان واقع گرديده است. سنگ بناي اين مجموعه در پي تفاهم نامه بين وزير وقت وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و پروفسور عبدالسلام فيزيكدان فقيد پاكستاني (رئيس وقت فرهنگستان علوم جهان سوم ( گذاشته شده است. بر اساس ماده واحده مصوب سال 1375 مجلس شوراي اسلامي اين مجموعه تاسيس گرديد و اساسنامه آن در سال 1377 به تصويب هئيت محترم وزيران رسيد.

ورزش

تیمها و باشگاههای ورزشی

در حال حاضر مهمترین باشگاه ورزشی کرمان باشگاه مس کرمان است. این باشگاه در رشته‌های مختلف ورزشی تیم‌های زیادی را در لیگ‌های برتر و سایر لیگ‌ها سازماندهی و حمایت می‌کند.

• هم اکنون دو تیم فوتبال مس کرمان و مس سرچشمه نمایندگان استان کرمان در لیگ برتر فوتبال ایران هستند. تیم فوتبال مس کرمان از تیم‌های ثروتمند و پرطرفدار لیگ برتر ایران است. این تیم سابقه حضور در جمع ۱۶تیم برتر لیگ قهرمانان آسیا را دارد. مس کرمان همچنین یکبار عنوان سومی لیگ برتر فوتبال ایران را کسب کرده‌است. بازی‌های این تیم در استادیوم شهیدباهنر کرمان در حال برگزاری است و کانون هواداران این باشگاه پرطرفدار نیز فعال است. سرمربی فعلی این تیم میروسلاوبلاژویچ است.

تیم مس سرچشمه نیز که در اصل متعلق به شهر رفسنجان است، تازه به لیگ برتر وارد شده‌است. این تیم فعلا دیدارهای خود را در استادیوم شهیدباهنر کرمان برگزار می‌کند احتمالا در آینده‌ای نزدیک بازی‌های خانگی مس سرچشمه در استادیوم رفسنجان یا شهر سرچشمه برگزار می‌شود.

• تیم‌های هندبال مس کرمان

و شهرداری کرمان تیم‌های لیگ برتری شهرکرمان در رشته هندبال می‌باشند. تیم‌های هندبال مس کرمان و شهرداری کرمان سابقه حضور در رقابت‌های هندبال باشگاه‌های آسیا را دارند.

• تیم هیئت والیبال کرمان در لیگ برتر والیبال ایران حضور دارد واز تیم‌های خوب لیگ برتر والیبال ایران محسوب می‌شود.
• تیم دوچرخه سواری مس کرمان در لیگ برتر حضور دارد.
• تیم شطرنج مس کرمان در لیگ برتر حضور دارد.
• تیم تکواندو مس کرمان که در لیگ برتر باشگاه های کشور حضور دارد.

باشگاه کوهنوردی جوپار(joupar)

گروه كوهنوردي جوپار اولين گروه مدون است كه پس از هيات كوهنوردي در استان كرمان شكل گرفت و توانست قسمتي از رسالت كوهنوردي جنوب شرق ايران را بر دوش گيرد. اين گروه در خرداد ماه 1366 تاسيس و در آغاز با پنج عضو فعاليت خود را آغاز كرد. اعضاي هيات موسس گروه مجيد شيخ بهايي، حبيب الله عبدالهي، رسول زندي و مهدي جديدالاسلامي بودند.

رسانه ها

رادیو و تلویزیون

شبکه استانی سیمای مرکز کرمان 20 ساعت در شبانه روز برنامه دارد.رادیو کرمان نیز از رسانه های مهم کرمان است.

مطبوعات

استقامت (هفته نامه)، بیداری (هفته نامه- قدیمی ترین نشریه در حال انتشار ایران)، آوای ماهان (هفته نامه)، امید کرمان (هفته نامه)، بام کویر، توتیا، پایان هفته(هفته نامه)، بانگ جرس (هفته نامه)، حدیث کرمان(روز نامه)، ثارالله(هفته نامه)، رودبار زمین(هفته نامه)، ذوالفقار(هفته نامه)، آوای بافت، صبح کرمان، طلوع بافت، عصر باور(هفته نامه)، عصر ظهور(هفته نامه)، کرمان امروز (روز نامه)، فردای سبز(هفته نامه)، فردوس کویر (هفته نامه)، فراز کویر(هفته نامه)، کرمانشهر (هفته نامه)، کوثر کویر (هفته نامه)، نسل آفتاب (هفته نامه)، ندای بم، کرمان ورزشی، مهر کرمان(هفته نامه) نسیم بهار، نگین کرمان.

خبرگزاری ها وسایت های خبری

خبرگزاری مهر،مرکز منطقه شرق کشور

خبرگزاری مهر مرکز شرق کشور در کرمان واقع شده است.مرکز شرق کشور شامل استان های:خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، یزد، سیستان و بلوچستان و کرمان است.خبرگزاری مهر کرمان رتبه سوم کشور و رتبه نخست منطقه شرق کشور را در سال 1390 کسب کرد.

• سایت خبری کرنا (متعلق به شهرداری کلانشهرکرمان)

• سایت خبری کرمان فردا

• بوتیا نیوز

• سایت خبری هلیل

• سایت خبری ماهان نیوز

• سایت خبری بارز نیوز

• پایگاه اطلاع رسانی کرمان ما

• سایت خبری و تحلیلی گفتارنو

• پایگاه اطلاع رسانی کرمان کهن

• پایگاه اینترنتی کرمانی ها

جستارهای وابسته

• عبدالمهدی مغفوری
• فهرست نقاط دیدنی استان کرمان
• استان کرمان
• بازار کرمان

منابع

1. سایت خبری بوتیا نیوز

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با کرمان موجود است.

• وب‌سایت شهرداری کلانشهرکرمان
• شرکت گاز استان کرمان
• سازمان بهسازی و نوسازی شهر کرمان