سمرقند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سمرقند
Samarqand
Самарканд
—  شهر  —
Samarkand
نمایی از ریگستان

نشان رسمی
سمرقند در ازبکستان واقع شده‌است
سمرقند
موقعیت در نقشه ازبکستان
مختصات: ۳۹°۳۹′۱۵″ شمالی ۶۶°۵۷′۳۵″ شرقی / ۳۹.۶۵۴۱۷° شمالی ۶۶.۹۵۹۷۲° شرقی / 39.65417; 66.95972مختصات: ۳۹°۳۹′۱۵″ شمالی ۶۶°۵۷′۳۵″ شرقی / ۳۹.۶۵۴۱۷° شمالی ۶۶.۹۵۹۷۲° شرقی / 39.65417; 66.95972
کشور Flag of Uzbekistan.svg ازبکستان
استان سمرقند
تاسیس ۷۴۲ (پیش از میلاد)
فرمانداری
 • حکیم Mirzaev Zoir Toirovich
مساحت
 • جمعاً ۱۰۸ km۲ (۴۲ sq mi)
ارتفاع ۷۰۲ m (۲٬۳۰۳ ft)
جمعیت (۲۰۱۱)
 • کل ۳۸۸٬۶۰۰
منطقه زمانی UTC (یوتی‌سی ۵+)
کد پستی ۱۰۰ ۱۴۰
پیش‌شماره تلفن ۶۶ (۹۹۸)
کد پلاک ۳۰A (۰۳۰-۰۳۹) AA
وب‌گاه samcity.uz

سمرقند با جمعیتی بالغ بر ۵۹۶٫۳۰۰ نفر (برآورد تخمینی سال ۲۰۰۸)، دومین شهر بزرگ ازبکستان، و مرکز استان سمرقند است. این شهر در ارتفاع ۷۰۲ متری از سطح دریا واقع است. بیشتر ساکنان این شهر فارسی‌زبان هستند و به فارسی تاجیکی صحبت می‌کنند. این شهر یکی از مراکز تاریخی مردم تاجیک در آسیای میانه‌است.[۱]

در سال ۲۰۰۱، یونسکو این شهر باستانی را در فهرست میراث فرهنگی جهان قرار داد.

تاریخ[ویرایش]

نوشتار اصلی: تاریخ سمرقند
سمرقند
Storks samarkand.jpg
اطلاعات اثر
کشور پرچم ازبکستانازبکستان
نوع فرهنگی
معیار ثبت i, ii, iv
شمارهٔ ثبت ۶۰۳
منطقه آسیا و اقیانوس آرام
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۰۱ (نشست ۲۵ ام) (طی نشست نامشخص)
منطقهٔ بر پایهٔ دسته‌بندی یونسکو

«سمرقند، که یونانیان آن را (ماراکندا) می‌نامیده‌اند، یکی از کهن ترین شهرهای جهان شمرده می‌شود و توسط ایرانیان در آواخر سده چهارده پیش از میلاد در دشت حاصلخیز زرفشان به عنوان شهر منطقه کشاورزی پی نهاده شده و زمانی دراز در دوران هخامنشیان مهم ترین شهر منطقه بوده‌است.»[۲]

سمرقند با قرار داشتن در مرکز جاده ابریشم، پیونددهندهٔ چین به اروپا در قدیم، دارای اهمیتی چشمگیر بوده‌است.

تاریخچه[ویرایش]

این جا، به عنوان پایتخت ازبک‌ها در سال ۱۹۲۵ برگزیده شد. پیش از این که به عنوان ترکستان روسیه در سال ۱۹۳۰ جایگزین شود.

ریشه‌شناسی نام[ویرایش]

نوشتار اصلی: ریشه‌شناسی نام شهرهای ازبکستان


نام سمرقند عربی‌شدهٔ واژهٔ پهلوی «سمرکند» است و معنی ترکیبی آن سنگ‌دژ می‌باشد. ریشهٔ جزء اول «سمر» از پارسی باستانی «اسمرا» بمعنی سنگ یا صخره و جزء دوم «کند» از پارسی باستانی «کنتا»، سغدی «کنت» بمعنی دژ یا شهر است. واژهٔ یونانی آن «مَرَکنده» (Maracanda) می‌باشد.[۴]

جایگاه سمرقند در فرهنگ فارسی‌زبانان[ویرایش]

سامانیان که می‌خواستند امپراتوری ساسانی را زنده کنند در اندیشه تبدیل بخارا به تیسفونی دیگر بودند. از این رو بود که به پیشگامی اسماعیل سامانی کوشیدند تا بخارا را پایگاه زبان، هنر، فرهنگ و تمدن ایرانی سازند. در همین دوران بود که سمرقند نیز رفته رفته به جایگاه باارزشی در هنر و ادبیات ایران زمین دِگَرِش یافت. به گونه ای که حافظ شیرازی در شیراز آن را چنین گرامی می دارد:

حافظ:

اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را / به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را

تاجیکان سمرقند[ویرایش]

بنا بر برخی آمارها بیش از ۷۰ درصد باشندگان این شهر را تشکیل می‌دهند. [۵] دوهفته نامه آواز سمرقند نشریه فارسی زبانی است که در سمرقند چاپ می‌شود.

همچنین ببینید:

جغرافیا[ویرایش]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

آب و هوا[ویرایش]

آب و هوای سمرقند نیمه خشک با تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد و نسبتاً مرطوب است. درجه حرارت هوا در گرمترین موقع سال (در ماه‌های مرداد و شهریور-اسد و سنبله) تا ۴۰ درجه سانتیگراد می‌رسد و بارش باران بصورت پراکنده از ماه اردیبهشت(ثور) تا دی ماه(جدی) است.[۶]

وضعیت آب‌وهوای سمرقند
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
میانگین بالاترین‌ها ‎°C (°F)‎ ۶٫۱ ۷٫۹ ۱۳٫۵ ۲۰٫۸ ۲۶٫۴ ۳۲٫۰ ۳۳٫۸ ۳۲٫۲ ۲۷٫۹ ۲۱٫۰ ۱۴٫۹ ۹٫۲ ۲۰٫۵
میانگین روزانه ‎°C (°F)‎ ۰٫۶ ۲٫۲ ۷٫۸ ۱۴٫۵ ۱۹٫۵ ۲۴٫۵ ۲۶٫۲ ۲۴٫۲ ۱۹٫۳ ۱۲٫۷ ۷٫۵ ۳٫۳ ۱۳٫۵
میانگین پایین‌ترین‌ها ‎°C (°F)‎ -۳٫۳ −۱٫۴ ۳٫۲ ۸٫۹ ۱۲٫۷ ۱۶٫۴ ۱۷٫۸ ۱۵٫۹ ۱۱٫۲ ۶٫۰ ۲٫۰ −۰٫۹ ۷٫۴
بارش mm (اینچ) ۴۴ ۳۹ ۷۱ ۶۳ ۳۳ ۴ ۴ ۰ ۴ ۲۴ ۲۸ ۴۱ ۳۵۵
[نیازمند منبع]

ارتباط‌های بین‌المللی[ویرایش]

کنسولگری‌ها[ویرایش]

شهرهای خواهرخوانده و هم پیوند[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد سمرقند اطلاعات بیشتری پیدا کنید.


Search Wiktionary در میان واژه‌ها از ویکی‌واژه
Search Wikiquote در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
Search Wikisource در میان متون از ویکی‌نبشته
Search Commons در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار
  1. D.I. Kertzer/D. Arel, Census and identity, p. ۱۸۷, Cambridge University Press, ۲۰۰۱
  2. (ویکی‌پدیا آلمانی)
  3. britanica.samarkand
  4. Room, Adrian (2006). Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for ۶٬۶۰۰ Countries, Cities, Territories, Natural Features and Historic Sites (2nd edition ed.). London: McFarland. pp. 330. ISBN 0786422483. "Samarkand. City, southeastern Uzbekistan. The city derives its name from that of the former Greek city here of Marakanda, captured by Alexander the Great in 329 B.C.. Its own name derives from the Old Persian asmara, "stone", "rock", and Sogdian kand, "fort", "town"." 
  5. تاجیکان ازبکستان
  6. Samarkand.info. "Weather in Samarkand". Samarkand, Uzbekistan. Retrieved 2009-06-11.