سمرقند
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد.
| سمرقند | |
|---|---|
|
|
| اطلاعات | |
| کشور : | ازبکستان  |
| استان : | سمرقند |
| جمعیت : | - |
| ارتفاع از سطح دریا : | ۷۰۲ متر |
| پیششماره تلفنی : | |
| وبگاه : | |
سمرقند با جمعیتی بالغ بر ۴۱۲٫۳۰۰ نفر (برآورد تخمینی سال ۲۰۰۵)، دومین شهر بزرگ ازبکستان، و مرکز استان سمرقند است. این شهر در ارتفاع ۷۰۲ متری از سطح دریا واقع است. بیشتر ساکنان این شهر فارسیزبان هستند و به فارسی تاجیکی صحبت میکنند.
در سال ۲۰۰۱، یونسکو این شهر باستانی را در فهرست میراث فرهنگی جهان قرار داد.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] پیشینهٔ نام
نام سمرقند عربیشدهٔ واژهٔ پهلوی «سمركند» است و معنى تركيبى آن سنگدژ میباشد. ريشهٔ جزء اول «سمر» از پارسی باستانی «اسمرا» بمعنی سنگ یا صخره و جزء دوم «كند» از پارسی باستانی «کنتا»، سغدی «كنت» بمعنی دژ یا شهر است. وازهٔ یونانی آن «مركنده» میباشد.
[ویرایش] تاریخچه
سمرقند با قرارداشتن در مرکز جاده ابریشم، پیونددهندهٔ چین به اروپا در قدیم، دارای اهمیتی چشمگیر بوده است.
در روزگار هخامنشیان جزیی از سرزمین سغد باستان بود. در سال ۳۳۰ ق.م. در تصرف اسکندر مقدونی درآمد. بعد جزء دولت يونانی غربی گرديد. در سدهٔ ششم م. ترکها آن را متصرف شدند و در سدهٔ هفتم چینیها. در سال ۷۰۵ م. اعراب آن را تصرف كردند و تا سدهٔ نهم در تصرف خلفای اموی و عباسی بود.
سمرقند از بزرگترين شهرهاى ماوراءالنهر و یکی از کانونهای دانش و ادب ایران پس از اسلام است و یکی از کانونهای هنر و معماری منطقه بودهاست. در ۱۰۰۰ م. در تصرف سامانیان درآمد. در ۱۰۲۷ سلجوقیان آن را تصرف نمودند. در دوران خوارزمشاهیان پایتخت بود. در ۱۲۱۹ توسط چنگیز فتح و ویران شد و در ۱۳۸۳ در تصرف تیمور لنگ درآمد و سمرقند پایتختش بود. بعد در ۱۵۰۵ در تصرف ازبکان (شیبانیان) و بالاخره در ۱۶۰۰ م. در تصرف استراخان و جانشینان او كه نيز از نژاد ازبكاند درآمد و باز بتصرف ايران درآمد و در دوران قاجار روسها بتصرف آن دست زدند. پس از آن اگرچه در تصرف خانات بخارا بود ولی در حقيقت جزیی از خاک روسیه محسوب مىگرديد.
در سالهای ۱۹۲۴ میلادی سمرقند و بخارا با سیاستهای شوروی پیشین از تاجیکستان جدا گشته و به ازبکستان پیوست. دولت ازبکستان با سیاست فارسیستیزی خود همچنان محدودیتهای آموزشی و رسانهای سختی بر ضد زبان فارسی پیاده کردهاست.
[ویرایش] منابع
- ناظم الاطباء
- قاموس الاعلام ترکی
[ویرایش] جُستارهای وابسته
|
|
|---|---|
| پایتخت | تاشکند |
| استانها |
اندیجان • بخارا • تاشکند • جیزک • خوارزم • سرخاندریا • سمرقند • سیردریا • فرغانه • قشقهدریا • نمنگان • نوایی |
| جمهوری خودمختار | |
| برونبومها | |
| شهرها |
آقبایتال • آقرباط • الگائینگ • اندیجان • اورگنج • ایاقاگیتما • بخارا • بزابای • بیگآباد • پسکم • تاشکند • تامدی • ترمذ • جانگلدی • جیزک • چیرچیق • چیمبای • خوقند • خیوه • ده نو • سمرقند • سیردریا • شهر سبز • شیرآباد • فرغانه • قراگول • قرهقاپالکیا • کته قورغان • کونگراد • گذر • ماشیکودوک • میناق • مینچوکور • نخشب • نمنگان • نوایی • نورآتا • نوکوس • یاسلیک • یانگیر • ینگییول |
| نقاط دیدنی |
آرامگاه اسماعیل بخاری • آرامگاه چهاربکر • آرامگاه شاه زنده • بازار سمرقند • خیوه • رصدخانه الغبیگ • ریگستان • سنگنگارههای قوشچنار • شهر کهن هزاراسپ • کاروانسرای رباط ملک • مسجد بیبیخانم • موزه سمرقند |
|
|
|
|---|---|
|
پیش از اسلام
|
|
| ایلام | شوش · |
| ماد | هگمتانه (همدان) · |
| هخامنشیان | شوش · پاسارگاد · شیراز · |
| اشکانیان | دامغان · اشکآباد · تیسفون · |
| ساسانیان | تیسفون · بیشابور · کازرون |
|
پس از اسلام
|
|
| طاهریان | بخارا · نیشابور · مرو · |
| صفاریان | زرنج · |
| سامانیان | بخارا · |
| علویان | آمل · |
| زیاریان | اصفهان · |
| بوییان | همدان · ری · شیراز · |
| غزنویان | غزنین · |
| سلجوقیان | نیشابور · اصفهان · |
| خوارزمشاهیان | سمرقند · گرگانج · |
| ایلخانیان | مراغه · تبریز · |
| تیموریان | سمرقند · هرات |
