کاشان
مختصات: ۳۳°۵۹′ شمالی ۵۱°۳۵′ شرقی / ۳۳.۹۸° شمالی ۵۱.۵۸° شرقی
 |
این مقاله نیازمند گسترش است. لطفاً اگر تخصص و توانایی گسترش این مقاله را دارید، آن را بهبود بخشید. |
| کاشان کاشون |
|
|---|---|
 |
|
| کشور |  ایران |
| استان | اصفهان |
| شهرستان | کاشان |
| بخش | مرکزی |
| نام(های) قدیمی | کاسیان، چهل حصاران |
| مردم | |
| جمعیت | ۲۷۵،۳۲۵ سال ۱۳۹۰[۱] |
| زبان گفتاری | فارسی با لهجه کاشانی |
| مذهب | شیعه، سنی، یهودی و غیره |
| جغرافیای طبیعی | |
| مساحت | ۸۶۰۸،۲[۲] |
| ارتفاع از سطح دریا | ۹۸۲ متر |
| آبوهوا | |
| میانگین دمای سالانه | ۱۸ |
| میانگین بارش سالانه | ۱۱۶ میلیمتر |
| روزهای یخبندان سالانه | ۶۰تا۷۰ |
| اطلاعات شهری | |
| شهردار | مهندس مدرس زاده |
| رهآورد | گلاب، کلوچه پشمک، فرش، زیلو |
| پیششماره تلفنی | ۰۳۶۱ |
| وبگاه | شهرداری کاشان |
 کاشان
روی نقشه ایران
۳۳°۵۹′ شمالی ۵۱°۳۵′ شرقی / ۳۳.۹۸° شمالی ۵۱.۵۸° شرقی |
|
کاشان شهری تاریخی است که مرکز شهرستان و فرمانداری ویژه کاشان است که بخشی از استان اصفهان به حساب میآید، این شهر در مرکز ایران در ۲۲۰ کیلومتری جنوب پایتخت و ۲۰۰ کیلومتری مرکز استان واقع است.[۳]
محتویات |
ریشهشناسی[ویرایش]
در مورد ریشه نام شهر کاشان مانند بسیاری از نامهای دیگر اختلاف نظر وجود دارد. گروهی کاشان را برگرفته از "کی آشیان" به معنای جایگاه حاکمان می دانند و گروهش دیگر لغت کاشان را به معنی خانههای تابستانی که با چوب و نی ساخته میشوند، دانستهاند. بر اساس نظر دیگری کاشان تحریف شده "کاسیان" و به معنای محل اسکان اقوام کاسی بوده است. در گفتههای دیگر ساخت کاشی مرغوب در این منطقه را دلیل نام گذاری شهر به نام کاشیان می دانند که به کاشان تحریف شده است.[۴]
تاریخ[ویرایش]
پیش از اسلام[ویرایش]
پس از اسلام[ویرایش]
معاصر[ویرایش]
جغرافیا[ویرایش]
مکاننگاری[ویرایش]
شهر کاشان در شهرستان کاشان و در میان کوههای کرکس و کویر مرکزی ایران واقع شدهاست، جایی که از لحاظ پوشش گیاهی بیشتر فقیر است و در آن بوتهها و درخچهها کم و بیش یافت میشوند.[۵]
اقلیم[ویرایش]
طبق سیستم کوپن در تقسیم بندی اقلیمی، اقلیم کاشان از نوع BWhsa است و آب و هوای گرم و بیابانی دارد، در این فرمول B خشک بودن را نشان میدهد، W نشان دهنده شدت خشکی است که درآن مقدار باران سالانه (۱۳٫۵) کمتر از میزان متوسط دمای سالانه به سانتی گراد (۱۹٫۷) است. h نشان نشان دهنده این است که متوسط دمای سالانه بیش از ۱۸ درجه سانتیگراد است، s علامت بارش باران در فصول سرد سال یا زمستان است و a میگوید که دمای گرمترین ماه سال از ۲۲ درجه سانتیگراد بیشتر است. برپایه روش تقسیم بندی اقلیمی دومارتون که برپایه ضریب خشکی است و دو عامل مهم دما و باران را مد نظر دارد، چون ضریب خشکی کاشان ۴٫۵ است بر اساس ضریب دومارتن، کاشان دارای آب و هوای خشک است.[۶]
|
میانگین دما و بارش برای کاشان
منبع: weather.ir
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
وضعیت[ویرایش]
در اوایل دوره اسلامی متون جغرافیایی از کاشان به عنوان شهری کوچک یاد کردهاند، بعدتر توسعه در فلات ایران و موقعیت مرکزی کاشان و قرار داشتنش در مسیر ارتباطات، این شهر را به مرکز مهم صنعتی بدل ساخت، از این به بعد بیشتر به عنوان شهری در اندازه متوسط و البته موفق از کاشان یاد شدهاست. در حمله مغول شهر ویران میشود و کمی بعدش دوباره بازسازی میشود. در دوره صفویه کاشان مورد توجه بودهاست و پادشاهان غالبا در آن سکنا میگزیدند و از این شهر به عنوان مرکزی تجاری بزرگ و ثروتمند یاد شدهاست. علی رقم آشوبهای پس از صفویه و زلزله بزرگی که در دوره کریم خان زند در کاشان میآید این موقعیت تا حدودی حفظ میشود اما آشوبهای اواخر دوره قاجار و ناتوانی در رقابت با نساجی اروپا موجب زوال شدید شهر میشود به طوری که در ۱۹۵۰ کنسول انگلیس این شهر را «یکی از افسرده ترین شهرهای کوچک ایران» میداند.[۷]
مناطق[ویرایش]
در سال ۱۳۸۷ پس از مصوبه تاسیس مناطق شهرداریها توسط وزارت کشور، مناطق دوگانه شهرداری کاشان تشکیل شد، همچنین شهردار کاشان در مصاحبهای با خبرگزاری ایمنا به تاریخ ۷ تیر ۱۳۹۱ با مثبت خواندن تشکیل مناطق شهرداریها، بیان نمود که پیشنهاد تاسیس مناطق ۳ و ۴ شهرداری کاشان با هدف تمرکز زدایی، به استانداری داده شدهاست.[۸]
معماری[ویرایش]
- شهرسازی
کاشان همانند دیگر شهرهای قدیمی ایران معماری سنتی شهری اش را تا اوایل قرن بیستم حفظ کرده بود، این چینش سنتی که در دورههای سلجوقی و صفوی شکل گرفته بود و تا دوران قاجار ادامه یافته بود، در دوره پهلوی و به ویژه نیمه دوم قرن بیستم به شدت تغییر یافت.[۹]
شهر قدیمی کاشان را دیواری بلند محصور میکرده و رفت آمد به درون شهر توسط چند دروازه صورت میگرفته. فضای درون شهر مانند دیگر شهرهای دوران میانه اسلامی به چهار قسمت ارگ، مدارس، بازار و محلات تقسیم میشده. قلعه جلالی (ارگ حکومتی کاشان) که در زمان سلطان ملکشاه سلجوقی ساخته شده بود، در طول قرن هجده و نوزده میلادی از میان رفته درحالی که برجها، دروازهها و دیوارههای شهر در سراسر قرن نوزدهم باقی مانده بودند.
بازار کاشان در مرکز این شهر واقع شدهاست و دیگر فضاهای شهری در دوطرف آن قرار گرفتهاند، این بازار در دوره صفویه رونق فراوانی داشتهاست که البته در دوره قاجار میزان قابل ملاحظهای از آن رونق کاسته شده. افزودههای جدیدتر بازار شامل تیمچه امینالدوله، دو مدرسه و یک مسجد است.
با ظهور خودرو و ساخت خیابانها، تا به حال کاشان بدون توجه لازم به عناصر تاریخی و شیوه زندگی بومی اش رو به گسترش بودهاست. گسترش رابطه با تهران سبب ویران کردن قسمت شمال غربی دیوار شهر در ۱۹۲۰ شد. ساخت چند کارخانه و بانک، کاشان را به شهر تاریخی فین وصل کرد. در سالهای ۱۹۳۵-۱۹۴۵ سیاست دولت مرکزی در ساخت راه ماشین رو بین تهران و کاشان سبب توسعه شهر در طول دو راه فین و تهران شد. با رسیدن راه آهن به کاشان ایستگاهی در شرق شهر ساخته شد و روستاهای یحیی آباد و جمال آباد بخشی از شهر شدند.
در دهه بعدی نخستین میدان ماشین رو کاشان که پارکی نیز درون خود داشت ساخته شد، همچنین چند روستای دیگر، بخشی از کاشان بزرگ شدند، بانکها و کارخانههای جدیدی ساخته شد و خیابان بزرگی بین بخش قدیمی و جدید شهر ساخته شد. در هفتاد سال گذشته (۱۹۴۰-۲۰۱۰)، شهرکهای بسیاری در کنار راهها و خارج شهر پدید آمدهاند، به همان سرعتی که دور شهر قدیمی را قبلا پر کرده بودند.[۱۰]
- بناها و خانههای تاریخی
از بناهای تاریخی مهم کاشان که هنوز استوار ماندهاند یا آثارشان پابرجاست میتوان به مناره زین الدین،آرامگاه سلطان عطابخش،مسجد عمادی (مسجد میرعماد)، مسجد جامع، مدرسه سلطانی، مسجد آقابزرگ، قلعه جلالی، حمامهای عمومی و کاروان سرای امین الدوله اشاره کرد، در همه این بناها ویژگیهای معماری مشابه دیده میشود، جز مناره زین الدین که در این زمینه یکتا است.[۱۱]
کاشان حداقل نوزده عمارت تاریخی دارد که به خوبی محفوظ ماندهاند. این عمارتها عناصر عمومی خانههای سنتی کاشان را دارا میباشند، اما نسبت به آنها دارای فضاهای بزرگتر، معماری ماهرانه تر و عناصر مجلل تری هستند. از معروف ترین این عمارتها میتوان به خانه بروجردیها، خانه بنی کاظمی و خانه مرتضوی اشاره کرد.[۱۲]
پارکها و فضای سبز[ویرایش]
به گفته شهردار کاشان سرانه فضای سبز در این شهر در منطقه ۱ شهرداری کاشان برای هر شهروند ۲۲ متر مربع است، این میزان در منطقه ۲ شهرداری کاشان برای هر شهروند ۵/۲۲ متر مربع بیان شدهاست.،[۱۳] در تاریخ ۲۳ آبان ۱۳۹۰ فاز اول پارک جوان به عنوان سی و هفتمین پارک کاشان افتتاح شد[۱۴] از دیگر پارکهای کاشان میتوان به ناژون، ملافتح الله، شهید قدیرزاده، شهید حسنزاده، کودک، شهید کریمی، انقلاب، آیت الله مدنی، شهیدان ترنجی و پارک نرگس نام برد.[۱۵]
باغ فین از معروف ترین فضاهای سبز کاشان است و از مهمترین نمونههای باغهای ایرانی است که هنوز زنده و پابرجاست، وجود عناصر آب و درخت که عناصری پویا هستند در کنار ابنیه که عناصر ثابت معماری هستند، هویتی زنده به این اثر فرهنگی و تاریخی بخشیدهاست.[۱۶] این باغ در مقایسه با بسیاری از باغهای ایرانی مشابه، باغ فین با آب قابل توجهی مشروب میشود.[۱۷] این مجموعه که در کنار میدان نقشجهان و کاخ چهلستون، بیشترین بازدید کننده و گردشگر استان اصفهان را به سوی خود جلب مینماید،[۱۸] در سال ۱۹۳۵ میلادی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.[۱۹] همچنین کار ثبت جهانی این اثر که از سال ۲۰۰۷ میلادی آغاز شده بود، چندین سال به طول انجامید و سرانجام در زمستان ۱۳۸۹، مرحله اول ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو به انجام رسید.[۲۰] برخی منابع تاریخی قدمت این باغ را به دوران سلطنت آلبویه میرسانند،[۲۱] در حالی که ساختمان باغ فین فعلی به دوران شاهعباس اول نسبت داده شده[۲۲] میراث فرهنگی ایران طراح باغ را غیاثالدین جمشید کاشانی میداند و[۲۳] منابع دانشگاهی طراح باغ را شیخ بهایی معرفی میکنند.[۲۴] باغ فین همان جایی است که به دستور ناصرالدینشاه، در سال ۱۸۵۲ میلادی صدراعظم معروف ایران امیرکبیر را در حمام آن به قتل رساندند.[۲۵] از مهمترین گیاهان این باغ، ۵۷۹ اصله درخت سرو و ۱۱ اصله درخت چنار است[۲۶] که اغلب بین ۱۰۰ تا ۴۷۰ سال سن دارند.[۲۷]
جمعیتشناسی[ویرایش]
جمعیت کاشان بر پایه نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ برابر با ۲۹۳،۸۰۶ نفر بودهاست،[۲۸] این شهر حدود ۹۰% جمعیت شهرستان کاشان را در خود جای داده است.[۲۹]
زبان[ویرایش]
مردم کاشان به لهجه کاشانی از زبان فارسی تکلم میکنند، این لهجه مانند بسیاری از لهجههای فارسی دارای ویژگیهای آواییای است که برخی از آنها خاص این منطقهاست. این ویژگیها در لهجهٔ کاشانی بهطور عمده حاصل عملکرد فرایندهایی مانند هماهنگی مصوتها، همگونی صامتها، حذفها و غیرهاست که، هرچند بعضی از آنها در سایر گونههای فارسی نیز قابل مشاهدهاست، نوع و میزان وقوع آنها، لهجهٔ کاشانی را از سایر لهجههای فارسی به نوعی متمایز کردهاست.[۳۰] در گذشته کلیمیان ساکن کاشان که امروزه بیشترشان به آمریکای شمالی مهاجرت کردهاند به گویشی از زبانهای مرکزی ایران که به گویش یهودیان کاشان معروف است تکلم میکردهاند این گویش به زبان راجی که در روستاهای اطراف کاشان تکلم میشود شباهت داشتهاست.[۳۱]
دین[ویرایش]
منابع اسلامی، از قدیمی ترینشان، همواره از کاشان در کنار قم به عنوان شهری شیعه مذهب یاد کردهاند.[۳۲]
- یهودیان کاشان
کاشان سکونت گاه جامعهای مهم از یهودیان و مرکز فرهنگی برای ایشان بودهاست که سابقه اش حداقل به دوره صفویه باز میگردد. با اینکه گویش یهودیان حضوری دیرین را در این سرزمین نشان میدهد، اما منابع میانه هیچ اشارهای به وجود جامعهای یهودی در کاشان نکردهاند و احتمال میرود که ایشان ساکنان روستاهای اطراف کاشان بودهاند. مهاجرت یهودیان به کاشان در دوره صفویه به خاطر رونق تجارت ابریشم افزایش یافت و جامعه یهودی تا اوایل قرن نوزدهم که به گفته خودشان مجبور به اسلام آوردن شدند در آن حضور داشتند. بنا به کتاب آنوسی اثر بابای بن لطف در ۱۶۵۶ میلادی یهودیان کاشان به اجبار مسلمان شدند، هفت سال بعد پس از مداخله و کمک فقیه شیعه ملا محسن فیض کاشانی یهودیان توانستند پس از پرداخت جزیه این سالها دوباره به آیین خویش بازگردند، عده نیز بر اسلام باقی ماندند که به جدیدالسلامها معروف شدند.[۳۳]
فرهنگ[ویرایش]
ادبیات، فیلم و تلویزیون[ویرایش]
موزهها[ویرایش]
سیاست[ویرایش]
فرمانداری[ویرایش]
شهرداری[ویرایش]
اقتصاد[ویرایش]
توریسم[ویرایش]
آموزش[ویرایش]
عمومی[ویرایش]
عالی[ویرایش]
صنعت[ویرایش]
معضلات شهری[ویرایش]
آلودگی هوا[ویرایش]
حاشیهنشینی[ویرایش]
ترابری[ویرایش]
فرودگاه[ویرایش]
شهر کاشان دارای یک فرودگاه داخلی غیر فعال است که دو دهه از افتتاح آن میگذرد. هم اکنون سازمان هواپیمایی کشوری در حال آمادهسازی محیط موجود در فرودگاه برای برقراری پرواز از این فرودگاه است.[۳۴]
راهآهن[ویرایش]
ترمینال[ویرایش]
اتوبوس[ویرایش]
شرکت واحد اتوبوسرانی کاشان و حومه در سال ۱۳۷۰ خورشیدی تاسیس شد. هم اکنون ۱۵۹ دستگاه اتوبوس ملکی و ۳۵ دستگاه اتوبوس بخش خصوصی در ۱۴ خط در حال سرویس دهی در شهر میباشند. همچنین ۵۳۰ دستگاه مینی بوس نیز تحت نطارت این شرکت کار جابجایی مسافران حومه را بر عهده دارند.[۳۵]
تاکسی[ویرایش]
ورزش[ویرایش]
نشریهها[ویرایش]
رهآوردها[ویرایش]
غذاهای سنتی[ویرایش]
شیرینیها[ویرایش]
صنایع دستی[ویرایش]
از صنایع دستی کاشان میتوان به کاشی کاری، سفالگری، اصول اربعه معماری و گنبدسازی (گوشه سازی، رسم بندی، مقرنس و گره سازی)، گچ بری، آجرکاری، گره چینی، قالی بافی، نقشه کشی قالی، شعربافی، زری بافی، زیلوبافی، گیوه بافی، رفوگری، رنگرزی، نمد مالی، مسگری، مشبک کاری و منبت کاری نام برد.[۳۶] همچنین چند تن از هنرمندان صنایع دستی کاشان از طرف یونسکو مهر اصالت دریافت کردهاند.[۳۷][۳۸]
- قالیبافی
شهرهای خواهر[ویرایش]
کاشان با سه شهر جهان خواهرخوانده است:
| زمان | کشور | شهر خواهرخوانده |
|---|---|---|
| ۲۰۰۸ |  سوئد |
اومئا |
| ۲۰۰۹ |  بلغارستان |
کازانلیک[۳۹] |
| ۲۰۱۰ | ایران |
سبزوار[۴۰] |
پانویس[ویرایش]
- ↑ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
- ↑ «نقشهٔ بافتهای فرسودهٔ مصوب شهرها: کاشان». وبگاه شرکت مادرتخصصی عمران و بهسازی شهری ایران. بازبینیشده در ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۱۳.
- ↑ KASHAN
- ↑ ارشدی ابیانه، مقداد. راهنمای مستند گردشگری کاشان. انتشارات محتشم، ۱۳۸۸.
- ↑ KASHAN i. GEOGRAPHY
- ↑ تعیین اقلیم کاشان با روشهای اقلیمی
- ↑ http://www.iranicaonline.org/articles/kashan-ii-historical-geography KASHAN ii. HISTORICAL GEOGRAPHY
- ↑ تشکیل مناطق سه و چهار در شهرداری کاشان
- ↑ KASHAN v. ARCHITECTURE (1) URBAN DESIGN
- ↑ KASHAN v. ARCHITECTURE (1) URBAN DESIGN
- ↑ KASHAN v. ARCHITECTURE (2) HISTORICAL MONUMENT
- ↑ KASHAN v. ARCHITECTURE (4) HISTORIC MANSIONS
- ↑ افزایش فضای سبز در کاشان
- ↑ سی و هفتمین پارک کاشان افتتاح شد
- ↑ فهرست پارکهای استان اصفهان
- ↑ «The Persian Garden» (en). یونسکو. بازبینیشده در ۲۴ مارس ۲۰۱۱.
- ↑ Rafie Hamidpour. «Fin Garden». در Land of Lion, Land of Sun. چاپ اول. بلومینگتون؛ ایندیانا، ایالات متحده آمریکا: Author House، ۲۰۱۰. ۵۱. شابک (ISBN ۹۷۸-۱-۴۴۹۰-۹۱۴۹-j).
- ↑ «چهلستون، میدان امام و باغ فین کاشان بیشترین بازدید کننده نوروزی در استان اصفهان را دارند». خبرگزاری جمهوری اسلامی، ۱۰ فروردین ۸۹. بازبینیشده در ۲۵ مارس ۲۰۱۱.
- ↑ «The Persian Garden» (en). یونسکو. بازبینیشده در ۲۴ مارس ۲۰۱۱.
- ↑ «مرحله اول ثبت جهانی باغ فین کاشان». جام جم آنلاین، ۲۲ دی ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۲۴ مارس ۲۰۱۱.
- ↑ «باغ فین کاشان». سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان. بازبینیشده در ۲۴ مارس ۲۰۱۱.
- ↑ Holly Kerr Forsyth. «LESSONS IN GARDEN HISTORY». در Gardens of Eden: Among the World's Most Beautiful Gardens. ۸۷.
- ↑ «باغ فین کاشان». سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان. بازبینیشده در ۲۴ مارس ۲۰۱۱.
- ↑ Peter Jackson, Laurence Lockhart. «SPIRITUALITY, PHILOSOPHY AND THEOLOGY». در The Cambridge history of Iran: The Timurid and Safavid periods. چاپ چهارم ۲۰۰۱. نیویورک: CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS، ۲۰۰۱. ۶۶۸. شابک (ISBN ۰-۵۲۱-۲۰۰۹۴-۶).
- ↑ Rafie Hamidpour. «Fin Garden». در Land of Lion, Land of Sun. چاپ اول. بلومینگتون؛ ایندیانا، ایالات متحده آمریکا: Author House، ۲۰۱۰. ۵۱. شابک (ISBN ۹۷۸-۱-۴۴۹۰-۹۱۴۹-j).
- ↑ «The Persian Garden» (en). یونسکو. بازبینیشده در ۲۴ مارس ۲۰۱۱.
- ↑ «باغ فین کاشان؛ قربانی رفتار غیرکارشناسانه». خبرگزاری میراث فرهنگی، ۱۵ شهریور ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۲۴ مارس ۲۰۱۱.
- ↑ «جمعیت شهرستانها و خانوار کشور سال ۱۳۹۰». مرکز آمار ایران. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۲. بازبینیشده در ۲۴آذر۱۳۹۱.
- ↑ KASHAN iv. POPULATION
- ↑ برخی ویژگیهای آوایی در لهجه کاشانی
- ↑ KASHAN ix. THE MEDIAN DIALECTS OF KASHAN (2) URBAN JEWISH DIALECT
- ↑ پیشینه تشیع در کاشان
- ↑ KASHAN viii. RELIGIOUS COMMUNITIES (1) JEWISH COMMUNITY
- ↑ [فرودگاه-کاشان-فعال-میشود/ «فرودگاه کاشان فعال میشود»]. پایگاه خبری تحلیلی کاشان و آران و بیدگل، ۴ تیر ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۸ مارس ۲۰۱۳.
- ↑ «تاریخچه سازمان اتوبوسرانی کاشان و حومه». سازمان اتوبوسرانی کاشان و حومه. بازبینیشده در ۳ مارس ۲۰۱۳.
- ↑ صنایع دستی و سوقات کاشان
- ↑ شعربافی کاشان بار دیرگ مهر اصالت دریافت کرد
- ↑ زیلوی سجادهای ایران مهر اصالت یونسکو دریافت کرد
- ↑ کاشان و کازانلیک بلغارستان خواهرخوانده شدند
- ↑ سبزوار و کاشان خواهرخوانده شدند
منابع[ویرایش]
|
|
|||||
|
||||||||||||||||||||
|
|||||
