ایلام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

این مقاله مربوط به شهر ایلام است، برای تمدن ایلام، ایلام (تمدن) را ببینید.

ایلام
ئیلام
Ilam1.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان ایلام
شهرستان ایلام
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی ردین، ده‌بالا، حسین‌آباد، پشتکوه
مردم
جمعیت ۱۷۲،۲۱۳ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۲۷ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۲۳ درجهٔ سانتی‌گراد
میانگین بارش سالانه ۶۲۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۴۰ روز
اطلاعات شهری
ره‌آورد بِژی برساق - کُله کنجی - شِله کینه -
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۴۱
وبگاه http://www.ilam.ir/
تابلوی خوش‌آمد به شهر
خوه ش هاتی

ایلام (به کردی: ئیلام) به یکی از شهرهای غربی ایران و مرکز استان ایلام است. جمعیت این شهر برپایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰ خورشیدی برابر با ۱۷۲،۲۱۳ نفر بوده‌است.[۱] ایلام در عهد باستان نام‌های بسیاری مانند آلامتو، اریوجان، ماسبذان داشته و در قرن اخیر «دیوالا» و «حسین‌آباد» بوده‌است. شهر ایلام بعد از شهرهای کرمانشاه و سنندج سومین شهر بزرگ کردنشین ایران محسوب می‌شود. زبان اهالی شهر ایلام کردی ایلامی می‌باشد.

پیشینه[ویرایش]

ایلام در عهد باستان به ‹‹اَریوجان›› معروف بود.[۵] اما ایلام کنونی در سال ۱۳۰۸ شمسی در منطقه‌ای که حسین‌آباد پشتکوه نامیده می‌شد از نو احداث گردیده و یک سال بعد با توجه به سابقه تاریخی و تصویب فرهنگستان ایران به نام ‹‹ایلام›› نام گذاری شده‌است. شهر ایلام در حصاری از کوه‌ها و ارتفاعات جنگلی استقرار یافته و آب و هوایی معتدل کوهستانی و بهاری دلپذیر دارد.

ایلام از دیرباز جایگاه شهرنشینی و گهواره فرهنگی ایرانیان بوده است. در دوره ساسانی بخشی از سرزمین “پهله” یا “پهلو” شمرده می‌شده و تازیان آن را “جبال” می‌نامیده‌اند. از سده چهارم تا میانه‌های ششم قمری، این منطقه بخشی از عراق عجم بود. ایلام در دوران جنگ ایران و عراق بشدت آسیب دید.[۶]

چگونگی تشکیل شهر[ویرایش]

شهر کنونی ایلام، در میان چندین کوه که دور تادور شهر کشیده شده‌اند قرار دارد که آب و هوای معتدل تری نسبت به دیگر نقاط استان دارد. از آنجایی که تپه زیبا و طبیعی شاهد (خرگوشان) و قبر صی می (مهدی پدر هارون الرشید) یکی از خلفای عباسی و دره زیبای ارغوان در میان این کوهها قرار داشت، غلامرضا خان والی در زمان قاجار بر آن شد تا قلعه والی را در میان آن کوهها بنا کند که اولین بنای و به تدریج مردم ایلام در اطراف قلعه و در میان این کوهها شهر ایلام شکل گرفت.

در حال حاضر شهر ایلام به عنوان مرکز سیاسی - اداری استان ایلام از شهرهای توسعه یافته باختر کشور است و به لحاظ دارا بودن تفرجگاهی جنگلی و آثار تاریخی و باستانی متعدد از زیباترین شهرهای استان نیز محسوب می‌شود.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

طبق قانون تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۶، ایلام در استان غرب قرار گرفته و در سال ۱۳۴۴ به فرمانداری کل ارتقا یافت. ایلام در نهایت در سال ۱۳۵۵ به [مرکز] استان ایلام تبدیل گردید.[۷]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]


وضعیت طبیعی[ویرایش]

آب و هوا[ویرایش]

وضعیت آب‌وهوای Ilam (1967~۲۰۰۵)
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
بالاترین ‎°C (°F)‎ ۲۳٫۱ ۲۱٫۰ ۲۵٫۰ ۳۰٫۲ ۳۷٫۵ ۴۰٫۰ ۴۳٫۰ ۴۷٫۰ ۴۰٫۰ ۳۵٫۲ ۳۲٫۰ ۲۷٫۵ ۴۷٫۰
میانگین بالاترین‌ها ‎°C (°F)‎ ۹٫۰ ۱۰٫۲ ۱۴٫۰ ۱۹٫۸ ۲۶٫۳ ۳۲٫۴ ۳۵٫۸ ۳۵٫۳ ۳۱٫۶ ۲۴٫۹ ۱۷٫۱ ۱۱٫۷ ۲۲٫۴
میانگین پایین‌ترین‌ها ‎°C (°F)‎ −۰٫۳ ۰٫۶ ۳٫۷ ۸٫۶ ۱۳٫۸ ۱۸٫۱ ۲۱٫۲ ۲۰٫۸ ۱۷٫۳ ۱۲٫۳ ۶٫۳ ۱٫۹ ۱۰٫۴
رکورد پایین‌ترین ‎°C (°F)‎ −۱۴٫۰ −۱۵٫۰ −۱۱٫۰ −۳٫۰ ۳٫۰ ۷٫۰ ۸٫۰ ۸٫۰ ۷٫۵ ۱٫۹ −۶٫۲ −۱۲٫۰ −۱۵٫۰
بارش mm (اینچ) ۱۱۷٫۵ ۱۰۳٫۹ ۱۲۳٫۱ ۷۰٫۱ ۲۶٫۱ ۰٫۵ ۰٫۶ ۰٫۳ ۱٫۱ ۲۶٫۲ ۸۰٫۳ ۹۴٫۸
٪ رطوبت ۶۶ ۶۲ ۵۷ ۴۹ ۳۸ ۲۷ ۲۵ ۲۵ ۲۶ ۳۸ ۵۱ ۶۱ ۴۴
میانگین روزهای همراه با بارش (≥ 1.0 mm) ۹ ۸ ۱۰ ۷ ۴ ۰ ۰ ۰ ۰ ۳ ۶ ۸
منبع: Iranian Meteorological Organization[۸]

مردم[ویرایش]

ساکنان ایلام مسلمان بوده و پیرو مذهب شیعه هستند.[۹]اکثر اهالی ایلام کرد بوده و زبان رایج بین آنان کردی ایلامی یا کردی فیلی می‌باشد.[۱۰][۱۱][۱۲]

هرم جمعیتی ایلام در سال ۱۳۸۵[۱۳]
مردان سن زنان
۴٬۵۶۹  ۶۵+  ۳٬۵۴۹
۱٬۴۷۵  ۶۰-۶۴  ۱٬۴۷۶
۲٬۵۳۳  ۵۵-۵۹  ۲٬۶۲۰
۳٬۶۲۳  ۵۰-۵۴  ۳٬۱۱۸
۴٬۸۷۰  ۴۵-۴۹  ۴٬۲۲۴
۵٬۴۱۹  ۴۰-۴۴  ۵٬۰۹۴
۷٬۷۰۱  ۳۵-۳۹  ۷٬۲۸۵
۸٬۱۷۸  ۳۰-۳۴  ۷٬۷۵۵
۱۰٬۱۶۳  ۲۵-۲۹  ۱۰٬۳۵۵
۱۳٬۵۴۹  ۲۰-۲۴  ۱۴٬۵۷۸
۱۴٬۲۸۰  ۱۵-۱۹  ۱۳٬۸۷۰
۱۰٬۱۵۷  ۱۰-۱۴  ۹٬۵۲۱
۷٬۵۷۳  ۵-۹  ۶٬۹۲۱
۷٬۸۲۷  ۰-۴  ۷٬۲۳۶

دانشگاه‌ها[ویرایش]

صنایع[ویرایش]

مشاهیر[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ درگاه ملی آمار
  2. «زبانها و گویش‌های رایج در ایلام». بنیاد ایرانشناسی شعبه ایلام. بازبینی‌شده در ۲ می۲۰۱۲. 
  3. «زبان و گویش مردم ایلام». تبیان استان ها. بازبینی‌شده در آوریل ۲۰۱۰. 
  4. «Ilam(Iran)». Britannica Encyclopedia. بازبینی‌شده در مهٔ ۲۰۱۰. 
  5. حسین فاطمی. «نام قدیم استان‌های ایران». پارسی نویس، ۲۶ آذر ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۹ بهمن ۱۳۹۱. 
  6. بازسازی در ایران
  7. تقسیمات کشوری
  8. "FORM 1: STATION ILAM". Iranian Meteorological Organization. Retrieved 2011-11-18. 
  9. بریتانیکا
  10. «زبانها و گویش‌های رایج در ایلام». بنیاد ایرانشناسی شعبه ایلام. بازبینی‌شده در ۲ می۲۰۱۲. 
  11. «زبان کردی، گویش‌های آن و جایگاه کردی رایج در ایلام». شرکت نقش آوران ایلام امروز. بازبینی‌شده در ۲ می۲۰۱۰. 
  12. بریتانیکا
  13. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار ایران. بازبینی‌شده در 25 ژانویه ۲۰10. 
  14. «دانشگاه ایلام»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دانشگاه ایلام. بازبینی‌شده در اردیبهشت ۱۳۸۸. 
  15. «دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایلام»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام. 
  16. «دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام. 
  17. «خبرگزاری دانشجویان پیام نور مرکز ایلام»(فارسی)‎. خبرگزاری رسمی دانشگاه پیام نور مرکز ایلام. 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ «دانشگاه باختر ایلام»(فارسی)‎. وبسایت رسمی دانشگاه باختر ایلام. 
  19. «فهرست مراکز و پردیس ها»(فارسی)‎. دانشگاه فرهنگیان. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌سفر ویکی‌سفر یک راهنمای سفر برای ایلام دارد.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ایلام موجود است.