جاده ابریشم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

جاده ابریشم در سده یکم میلادی. برای دیدن تصویر بزرگ‌تر روی تصویر کلیک کنید

جاده ابریشم یا راه ابریشم شبکه راههای متصل شده‌ای بمنظور بازرگانی در قاره آسیا بود که شرق و غرب و جنوب آسیا را بهم و به شمال آفریقا و شرق اروپا متصل می‌کرد.

[ویرایش] پیش گفتار

این راه از شهرستان توان هوانگ در چین به ولایت کانسو می‌آمد و از آنجا داخل ترکستان شرقی امروزی می‌شد و از طریق بیش‌بالیغ و آلمالیغ و اترار به سمرقند و بخارا می‌رسید. در بخارا قسمت اصلی آن از راه مرو،سرخس،نیشابور، گرگان به ری می‌آمد و از ری به قزوین و زنجان و تبریز و ایروان می‌رفت و از ایروان به طرابوزان یا بیکی از بنادر شام منتهی می‌گردید. قسمت فرعی این راه از سمرقند به خوارزم و از خوارزم به سرای و هشترخان و از آنجا به کنار شط «دن» و بنادر دریای آزف انتها می‌یافت. مهم‌ترین کالایی که بصورت ترانزیت از ایران می‌گذشت ابریشم بود، اما چون ایرانیان مقدار بسیاری از ابریشم خام چین را که وارد می‌کردند، بخود تخصیص می‌دادند قادر بودند محصولات خویش را بهر قیمتی بخواهند بممالک مغرب زمین بفروشند. ترکان بتحریک اتباع سغدی خود کوششها کردند، تا از خسرو اول اجازهٔ عبور دادن ابریشم خود را از خاک ایران حاصل کنند اما نتیجه نبخشید.

[ویرایش] ریشه یابی نام

نخستین فردی که نام جاده ابریشم یا راه ابریشم را برای این مسیرها انتخاب کرد, جغرافی دان آلمانی بود بنام ]فردیناند ریختوفن که در سال ۱۸۷۷ این کار را انجام داد. وی بسبب حمل ابریشم چین از این راه به دریای مدیترانه و مناطق مختلف دیگر بین راه این نام را برگزید.

[ویرایش] مسیرهای مورد استفاده

با آغاز مسیر از شهرهای ساحلی شرق چین و جهت پیشگیری عبور از بیابانهای مرکزی چین این مسیر به دو راه شمالی و جنوبی تقسیم می‌شد.

مسیر شمالی که عمدتا امروزه از آن با نام جاده ابریشم یاد می‌شود از روستای توان هوانگ آغاز می‌شد و پس از عبور از ایالتهای مختلف در چین و پیش از رسیدن به بیایان بزرگ مرکزی چین به سه راه متفاوت تقسیم می‌شد که دو تای آنها از شمال بیابان و یکی از جنوب آن عبور می‌کرد.

مسیر جنوبی عمدتا یک مسیر ثابت بود. مسیری که پس از عبور از قسمتهای جنوبی چین به شمال هندوستان می‌رسید و سپس به خراسان و ایران و بعد یا به مسیر دریایی می‌پیوست و یا با مسیر شمالی یکی می‌شد.

• از حدود ۱۴ قرن پیش در زمان امپراتور خاندان هان در شرق چین, یک مسیر دریایی که البته بطور رسمی قسمتی از جاده ابریشم نبوده‌است نیز مورد استفاده قرار گرفت.

[ویرایش] تاریخچه پیدایش مسیر

• در حدود ۴ تا ۶ هزار سال پیش از میلاد مردم باستانی که در محدوده صحرای غربی و مصر زندگی می‌کردند از جنوب غربی آسیا حیوانات اهلی به این منطقه می‌آوردند.

• پیش از آغاز دوره فرعونیان در مصر در حدود ۴ هزار سال پیش از میلاد, از منطقه کنعان (فلسطین و اسرائیل امروزی) ظرفهای سفالین خریداری می‌کردند.

[ویرایش] منابع

• ویکی پدیا انگلیسی
• تاریخ مغول تألیف عباس اقبال
• ایران در زمان ساسانیان تألیف کریستنسن ترجمهٔ رشید یاسمی
• کتاب نظریه قاره کهن
• کتاب جاده ابریشم واژه ایی استعماری
• خبرگزاری کتاب ایران